ഉപനിഷത്തുകൾ · Bṛhadāraṇyaka 4.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 4.4.1
(शारीरकब्राह्मणम्)
स यत्रायमात्माबल्यं न्येत्य संमोहमिव न्येति ।
अथैनमेते प्राणा अभिसमायन्ति ।
स एतास्तेजोमात्राः समभ्याददानो हृदयमेवान्ववक्रामति ।
स यत्रैष चाक्षुषः पुरुषः पराङ्पर्यावर्तते ।
अथारूपज्ञो भवति ॥ ४.४.१ ॥
ഈ ആത്മാവ് ദൗർബല്യം പ്രാപിച്ച് മൂർച്ഛയിൽ മുങ്ങുന്നതുപോലെയാകുമ്പോൾ, പ്രാണന്മാർ അതിനു ചുറ്റും ഒന്നിച്ചുചേരുന്നു. അത് തേജസ്സിന്റെ ഈ സൂക്ഷ്മകണങ്ങളെ എടുത്ത് ഹൃദയത്തിലേക്ക് തന്നെ പിൻവാങ്ങുന്നു. കണ്ണിലെ ഈ പുരുഷൻ പിന്തിരിഞ്ഞു മടങ്ങുമ്പോൾ അത് രൂപത്തെ അറിയാത്തതായിത്തീരുന്നു.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.2
एकीभवति न पश्यतीत्याहुः ।
एकीभवति न जिघ्रतीत्याहुः ।
एकीभवति न रसयतीत्याहुः ।
एकीभवति न वदतीत्याहुः ।
एकीभवति न शृणोतीत्याहुः ।
एकीभवति न मनुत इत्याहुः ।
एकीभवति न स्पृशतीत्याहुः ।
एकीभवति न विजानातीत्याहुः ।
तस्य हैतस्य हृदयस्याग्रं प्रद्योतते ।
तेन प्रद्योतेनैष आत्मा निष्क्रामति ।
चक्षुष्टो वा मूर्ध्नो वान्येभ्यो वा शरीरदेशेभ्यः ।
तमुत्क्रामन्तं प्राणोऽनूत्क्रामति ।
प्राणमनूत्क्रामन्तं सर्वे प्राणा अनूत्क्रामन्ति ।
सविज्ञनो भवति ।
संजानमेवान्ववक्रामति ।
तं विद्याकर्मणी समन्वारभेते पूर्वप्रज्ञा च ॥ ४.४.२ ॥
അവൻ ഏകീഭവിക്കുന്നു, കാണുന്നില്ല എന്ന് അവർ പറയുന്നു; ഏകീഭവിക്കുന്നു, മണക്കുന്നില്ല എന്ന് അവർ പറയുന്നു; ഏകീഭവിക്കുന്നു, രുചിക്കുന്നില്ല എന്ന് അവർ പറയുന്നു; ഏകീഭവിക്കുന്നു, സംസാരിക്കുന്നില്ല എന്ന് അവർ പറയുന്നു; ഏകീഭവിക്കുന്നു, കേൾക്കുന്നില്ല എന്ന് അവർ പറയുന്നു; ഏകീഭവിക്കുന്നു, മനനം ചെയ്യുന്നില്ല എന്ന് അവർ പറയുന്നു; ഏകീഭവിക്കുന്നു, സ്പർശിക്കുന്നില്ല എന്ന് അവർ പറയുന്നു; ഏകീഭവിക്കുന്നു, അറിയുന്നില്ല എന്ന് അവർ പറയുന്നു. ഈ ഹൃദയത്തിന്റെ അഗ്രം പ്രകാശിക്കുന്നു. ആ പ്രകാശത്താൽ ഈ ആത്മാവ് കണ്ണിൽ നിന്നോ, തലയുടെ മുകളിൽ നിന്നോ, ശരീരത്തിലെ മറ്റു ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നോ പുറത്തുപോകുന്നു. അത് പുറത്തുപോകുമ്പോൾ പ്രാണൻ അതിനെ അനുഗമിക്കുന്നു; പ്രാണനെ അനുഗമിച്ച് എല്ലാ പ്രാണന്മാരും പോകുന്നു. അവൻ വിജ്ഞാനത്തോടുകൂടിയവനാകുന്നു; ബോധത്തോടുകൂടെത്തന്നെ പുറത്തുപോകുന്നു. വിദ്യയും കർമ്മവും പൂർവ്വപ്രജ്ഞയും അവനെ പിന്തുടരുന്നു.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.3
तद्यथा तृणजलायुका तृणस्यान्तं गत्वान्यमाक्रममाक्रम्यात्मानमुपसंहरति ।
एवमेवायमात्मेदं शरीरं निहत्याविद्यां गमयित्वान्यमाक्रममाक्रम्यात्मानमुपसंहरति ॥ ४.४.३ ॥
ഒരു പുല്ലിന്റെ അറ്റത്ത് എത്തിയ പുഴു മറ്റൊരു ആധാരത്തിൽ കാൽ വെച്ച് സ്വയം ചുരുക്കുന്നതുപോലെ, ഈ ആത്മാവ് ഈ ശരീരത്തെ ഉപേക്ഷിച്ച്, അവിദ്യയെ മറികടത്തി, മറ്റൊരു ആധാരത്തിൽ കാൽ വെച്ച് സ്വയം ചുരുക്കുന്നു.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.4
तद्यथा पेशस्कारी पेशसो मात्रामपादायान्यन्नवतरं कल्याणतरं रूपं तनुते ।
एवमेवायमात्मेदं शरीरं निहत्याविद्यां गमयित्वान्यन्नवतरं कल्याणतरं रूपं कुरुते ।
पित्र्यं वा गान्धर्वं वा दैवं वा प्राजापत्यं वा ब्राह्मं वान्येषां वा भूतानाम् ॥ ४.४.४ ॥
സ്വർണ്ണപ്പണിക്കാരൻ സ്വർണ്ണത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗമെടുത്ത് അതിൽനിന്ന് മറ്റൊരു, പുതിയതും കൂടുതൽ മനോഹരവുമായ രൂപം ഉണ്ടാക്കുന്നതുപോലെ, ഈ ആത്മാവ് ഈ ശരീരത്തെ ഉപേക്ഷിച്ച്, അവിദ്യയെ മറികടത്തി, മറ്റൊരു, പുതിയതും കൂടുതൽ മനോഹരവുമായ രൂപം സ്വീകരിക്കുന്നു — അത് പിതൃക്കളുടേതോ, ഗന്ധർവ്വരുടേതോ, ദേവന്മാരുടേതോ, പ്രജാപതിയുടേതോ, ബ്രഹ്മാവിന്റേതോ, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റു ജീവികളുടേതോ ആകാം.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.5
स वा अयमात्मा ब्रह्म विज्ञानमयो मनोमयो प्राणमयश्चक्षुर्मयः श्रोत्रमयः पृथिवीमय आपोमयो वायुमय आकाशमयस्तेजोमयोऽतेजोमयः काममयोऽकाममयः क्रोधमयोऽक्रोधमयो धर्ममयोऽधर्ममयः सर्वमयः ।
तद्यदेतदिदंमयोऽदोमय इति ।
यथाकारी यथाचारी तथा भवति ।
साधुकारी साधुर्भवति ।
पापकारी पापो भवति ।
पुण्यः पुण्येन कर्मणा पापः पापेन ।
अथो खल्वाहुः ।
काममय एवायं पुरुष इति ।
स यथाकामो भवति तत्क्रतुर्भवति ।
यत्क्रतुर्भवति तत्कर्म कुरुते ।
यत्कर्म कुरुते तदभिसंपद्यते ॥ ४.४.५ ॥
ഈ ആത്മാവ് ബ്രഹ്മം തന്നെ; അത് വിജ്ഞാനമയം, മനോമയം, പ്രാണമയം, ചക്ഷുർമയം, ശ്രോത്രമയം, പൃഥിവീമയം, ആപോമയം, വായുമയം, ആകാശമയം, തേജോമയം, അതേജോമയം; കാമമയം, അകാമമയം, ക്രോധമയം, അക്രോധമയം, ധർമമയം, അധർമമയം, സർവമയം. അത് 'ഇദംമയം', 'അദോമയം' ആകുന്നു. ഏതുപോലെ പ്രവർത്തിക്കുന്നുവോ ഏതുപോലെ നടക്കുന്നുവോ അതുപോലെ ആകുന്നു. നല്ലത് ചെയ്യുന്നവൻ നല്ലവനാകുന്നു; പാപം ചെയ്യുന്നവൻ പാപിയാകുന്നു. പുണ്യകർമത്താൽ പുണ്യവാൻ, പാപകർമത്താൽ പാപി. അതിനാൽ ഇവൻ കാമമയനാണെന്ന് ആളുകൾ പറയുന്നു. അവന്റെ കാമം എങ്ങനെയോ അവന്റെ സങ്കല്പവും അങ്ങനെ; സങ്കല്പം എങ്ങനെയോ കർമവും അങ്ങനെ; കർമം എങ്ങനെയോ ഫലവും അങ്ങനെ നേടുന്നു.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.6
तदेष श्लोको भवति
तदेव सक्तः सह कर्मणैति लिङ्गं मनो यत्र निषक्तमस्य ।
प्राप्यान्तं कर्मणस्तस्य यत्किञ्चेह करोत्ययम् ।
तस्माल्लोकात्पुनरैत्यस्मै लोकाय कर्मणे ।
इति नु कामयमानः ।
अथाकामयमानो योऽकामो निष्काम आप्तकाम आत्मकामो न तस्य प्राणा उत्क्रामन्ति ।
ब्रह्मैव सन् ब्रह्माप्येति ॥ ४.४.६ ॥
ഇതിനെക്കുറിച്ച് ഈ ശ്ലോകം ഉണ്ട്: ആരുടെ മനസ്സ് എവിടെ ഉറച്ചിരിക്കുന്നുവോ, കർമത്തോട് ചേർന്ന് ആ ലിംഗശരീരം കർമത്തോടൊപ്പം പോകുന്നു. കർമത്തിന്റെ അന്ത്യം പ്രാപിച്ച്, ഇവിടെ എന്തു ചെയ്യുന്നുവോ ആ കർമത്തിനായി ആ ലോകത്തുനിന്ന് വീണ്ടും ഈ ലോകത്തിലേക്ക് വരുന്നു. ഇങ്ങനെ കാമിക്കുന്നവൻ (പോകുന്നു). എന്നാൽ കാമമില്ലാത്ത, നിഷ്കാമനായ, ആപ്തകാമനായ, ആത്മകാമനായ ഒരുവന്റെ പ്രാണന്മാർ ഉത്ക്രമിക്കുന്നില്ല; അവൻ ബ്രഹ്മമായിരുന്നുകൊണ്ടുതന്നെ ബ്രഹ്മത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.7
तदेष श्लोको भवति
यदा सर्वे प्रमुच्यन्ते कामा येऽस्य हृदि श्रिताः ।
अथ मर्त्योऽमृतो भवत्यत्र ब्रह्म समश्नुत इति ।
तद्यथाहिनिर्ल्वयनी वल्मीके मृता प्रत्यस्ता शयीत ।
एवमेवेदं शरीरं शेते ।
अथायमशरीरोऽमृतः प्राणो ब्रह्मैव तेज एव ।
सोऽहं भगवते सहस्रं ददामीति होवाच जनको वैदेहः ॥ ४.४.७ ॥
ഇതിനെക്കുറിച്ച് ഈ ശ്ലോകമുണ്ട്: ഹൃദയത്തിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്ന അവന്റെ എല്ലാ കാമങ്ങളും വിട്ടുപോകുമ്പോൾ, മർത്യൻ അമൃതനാകുന്നു; ഇവിടെ തന്നെ ബ്രഹ്മത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു. പുറ്റിൽ മരിച്ചു കിടക്കുന്ന പാമ്പിന്റെ ഉറ പോലെ ഈ ശരീരം കിടക്കുന്നു. എന്നാൽ ഈ അശരീരനും അമൃതനുമായ പ്രാണൻ ബ്രഹ്മം തന്നെയാണ്, തേജസ്സുതന്നെയാണ്. 'ഭഗവാന് ആയിരം (പശുക്കളെ) ഞാൻ നൽകും' എന്ന് വിദേഹനായ ജനകൻ പറഞ്ഞു.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.8
तदेते श्लोका भवन्ति
अणुः पन्था विततः पुराणो मां स्पृष्टोऽनुवित्तो मयैव ।
तेन धीरा अपियन्ति ब्रह्मविदः स्वर्गं लोकमित ऊर्ध्वं विमुक्ताः ॥ ४.४.८ ॥
ഇതിനെക്കുറിച്ച് ഈ ശ്ലോകങ്ങളുണ്ട്: ഈ വഴി സൂക്ഷ്മവും വിസ്തൃതവും പുരാതനവുമാണ്. അത് എന്നെത്തന്നെ സ്പർശിച്ചു; ഞാൻ തന്നെ അത് കണ്ടെത്തി. അതിനാൽ ധീരരും ബ്രഹ്മജ്ഞരും ഇവിടെനിന്ന് മുകളിലേക്ക് വിമുക്തരായി സ്വർഗലോകത്തേക്ക് പോകുന്നു.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.9
तस्मिञ्शुक्लमुत नीलमाहुः पिङ्गलं हरितं लोहितं च ।
एष पन्था ब्रह्मणा हानुवित्तस्तेनैति ब्रह्मवित्पुण्यकृत्तैजसश्च ॥ ४.४.९ ॥
അതിൽ വെളുപ്പ്, നീല, മഞ്ഞ, പച്ച, ചുവപ്പ് എന്നീ നിറങ്ങൾ പറയപ്പെടുന്നു. ഈ വഴി ബ്രഹ്മത്താൽ അറിയപ്പെട്ടതാണ്; അതിലൂടെ ബ്രഹ്മജ്ഞാനിയും പുണ്യകർമ്മം ചെയ്തവനും തേജസ്വിയും പോകുന്നു.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.10
अन्धं तमः प्रविशन्ति येऽविद्यामुपासते ।
ततो भूय इव ते तमो य उ विद्यायां रताः ॥ ४.४.१० ॥
അവിദ്യയെ ഉപാസിക്കുന്നവർ അന്ധമായ ഇരുട്ടിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു. വിദ്യയിൽ മാത്രം രമിക്കുന്നവർ അതിലും കൂടുതൽ ഇരുട്ടിലേക്ക് പോകുന്നു.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.11
अनन्दा नाम ते लोका अन्धेन तमसावृताः ।
तांस्ते प्रेत्याभिगच्छत्यविद्वांसोऽबुधा जनाः ॥ ४.४.११ ॥
ആനന്ദരഹിതങ്ങൾ എന്നു പേരുള്ള ആ ലോകങ്ങൾ അന്ധമായ ഇരുട്ടിൽ മൂടപ്പെട്ടവയാണ്. അറിവില്ലാത്തവരും ബുദ്ധിയില്ലാത്തവരുമായ മനുഷ്യർ മരിച്ചശേഷം അവയിലേക്ക് പോകുന്നു.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.12
आत्मानं चेद्विजानीयादयमस्मीति पुरुषः ।
किमिच्छन् कस्य कामाय शरीरमनु संज्वरेत् ॥ ४.४.१२ ॥
'ഞാൻ ഇതാണ്' എന്ന് മനുഷ്യൻ ആത്മാവിനെ അറിഞ്ഞാൽ, ഏത് ആഗ്രഹത്താൽ, ആരുടെ കാമത്തിനായി ശരീരത്തിന് പിന്നാലെ ദുഃഖിക്കും?
Bṛhadāraṇyaka 4.4.13
यस्यानुवित्तः प्रतिबुद्ध आत्मास्मिन् संदेह्ये गहने प्रविष्टः ।
स विश्वकृत्स हि सर्वस्य कर्ता तस्य लोकः स उ लोक एव ॥ ४.४.१३ ॥
ആത്മാവിനെ അറിഞ്ഞ് ഉണർന്ന്, ഈ ദുർഗ്രഹവും ആഴമുള്ളതുമായ ഇടത്തിൽ പ്രവേശിച്ചവൻ തന്നെ വിശ്വത്തെ സൃഷ്ടിച്ചവനാണ്; അവൻ തന്നെ എല്ലാത്തിന്റെയും കർത്താവ്. അവന്റേതാണ് ആ ലോകം; അതുതന്നെയാണ് ആ ലോകം.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.14
इहैव सन्तोऽथ विद्मस्तद्वयं न चेदवेदिर्महती विनष्टिः ।
ये तद्विदुरमृतास्ते भवन्त्यथेतरे दुःखमेवापियन्ति ॥ ४.४.१४ ॥
ഇവിടെത്തന്നെ ഇരിക്കുമ്പോൾ നാം അതിനെ അറിയുന്നു; അറിഞ്ഞില്ലെങ്കിൽ വലിയ നാശമുണ്ടാകും. അതറിയുന്നവർ അമൃതരാകുന്നു; മറ്റുള്ളവർ ദുഃഖത്തെത്തന്നെ പ്രാപിക്കുന്നു.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.15
यदैतमनुपश्यत्यत्मानं देवमङ्जसा ।
ईशानं भूतभव्यस्य न ततो विजुगुप्सते ॥ ४.४.१५ ॥
ഒരാൾ ഈ ആത്മാവിനെ, ആ ദേവനെ, നേരിട്ട് കാണുമ്പോൾ — ഭൂതത്തിന്റെയും ഭാവിയുടെയും ഈശ്വരനെ — അപ്പോൾ അവൻ അതിൽനിന്ന് ഒളിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.16
यस्मादर्वाक्संवत्सरोऽहोभिः परिवर्तते ।
तद्देवा ज्योतिषां ज्योतिरायुर्होपासतेऽमृतम् ॥ ४.४.१६ ॥
ഏതിനാൽ ഇവിടെ സംവത്സരം ദിവസങ്ങളാൽ തിരിയുന്നുവോ, അതിനെ ദേവന്മാർ പ്രകാശങ്ങളുടെ പ്രകാശവും അമൃതമായ ആയുസ്സുമായി ഉപാസിക്കുന്നു.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.17
यस्मिन् पञ्च पञ्चजना आकाशश्च प्रतिष्ठितः ।
तमेव मन्य आत्मानं विद्वान् ब्रह्मामृतोऽमृतम् ॥ ४.४.१७ ॥
അഞ്ച് അഞ്ച് മനുഷ്യരും ആകാശവും ഏതിൽ പ്രതിഷ്ഠിതമാണോ, അതിനെത്തന്നെ ഞാൻ ആത്മാവായി കരുതുന്നു. അറിവുള്ളവൻ അതറിഞ്ഞ് ബ്രഹ്മത്തിൽ അമൃതനായി അമരനാകുന്നു.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.18
प्राणस्य प्राणमुत चक्षुषश्चक्षुरुत श्रोत्रस्य श्रोत्रं मनसो ये मनो विदुः ।
ते निचिक्युर्ब्रह्म पुराणमग्र्यम् ॥ ४.४.१८ ॥
പ്രാണന്റെ പ്രാണനെയും കണ്ണിന്റെ കണ്ണിനെയും ചെവിയുടെ ചെവിയെയും മനസ്സിന്റെ മനസ്സിനെയും അറിയുന്നവർ പുരാതനവും ശ്രേഷ്ഠവുമായ ബ്രഹ്മത്തെ അറിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.19
मनसैवानुद्रष्टव्यं नेह नानास्ति किं चन ।
मृत्योः स मृत्युमाप्नोति य इह नानेव पश्यति ॥ ४.४.१९ ॥
മനസ്സുകൊണ്ടുതന്നെ അതിനെ കാണണം; ഇവിടെ വൈവിധ്യം ഒന്നുമില്ല. ഇവിടെ വൈവിധ്യമെന്നപോലെ കാണുന്നവൻ മരണത്തിൽ നിന്ന് മരണത്തെത്തന്നെ പ്രാപിക്കുന്നു.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.20
एकधैवानुद्रष्टव्यमेतदप्रमयं ध्रुवम् ।
विरजः पर आकाशादज आत्मा महान् ध्रुवः ॥ ४.४.२० ॥
ഇതിനെ ഒരേ വിധത്തിൽത്തന്നെ കാണണം—ഇത് അളക്കാനാവാത്തതും സ്ഥിരവുമാണ്. ആകാശത്തിനപ്പുറമുള്ള ഇത് നിർമ്മലവും ജന്മരഹിതവും മഹത്തും സ്ഥിരവുമായ ആത്മാവാണ്.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.21
तमेव धीरो विज्ञाय प्रज्ञां कुर्वीत ब्राह्मणः ।
नानुध्यायाद्बहूञ्छब्दान् वाचो विग्लापनं हि तदिति ॥ ४.४.२१ ॥
അവനെത്തന്നെ അറിഞ്ഞ ധീരൻ പ്രജ്ഞ വളർത്തട്ടെ. ബ്രാഹ്മണൻ പല ശബ്ദങ്ങളെ ധ്യാനിക്കരുത്; അത് വാക്കിന്റെ ക്ഷീണം മാത്രമാണ്.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.22
स वा एष महानज आत्मा योऽयं विज्ञानमयः प्राणेषु ।
य एषोऽन्तर्हृदय आकाशस्तस्मिञ्छेते ।
सर्वस्य वशी ।
सर्वस्येशानः ।
सर्वस्याधिपतिः ।
स न साधुना कर्मणा भूयान् ।
नो एवासाधुना कनीयान् ।
एष सर्वेश्वरः ।
एष भूताधिपतिः ।
एष भूतपालः ।
एष सेतुर्विधरण एषां लोकानामसंभेदाय ।
तमेतं वेदानुवचनेन ब्राह्मणा विविदिषन्ति यज्ञेन दानेन तपसानाशकेन ।
एतमेव विदित्वा मुनिर्भवति ।
एतमेव प्रव्राजिनो लोकमिच्छन्तः प्रव्रजन्ति ॥ ४.४.२२ ॥
അവൻതന്നെയാണ് ഈ മഹാനായ അജനായ ആത്മാവ്; വിജ്ഞാനമയനും പ്രാണങ്ങളിലുള്ളവനും. ഹൃദയത്തിനുള്ളിലെ ഈ ആകാശത്തിൽ അവൻ ശയിക്കുന്നു. അവൻ എല്ലാറ്റിന്റെയും വശീകർത്താവും ഈശാനനും അധിപതിയും ആണ്. നല്ല കർമ്മത്താൽ അവൻ വളരുന്നില്ല, ചീത്ത കർമ്മത്താൽ കുറയുന്നുമില്ല. ഇവൻ സർവേശ്വരൻ, ഭൂതാധിപതി, ഭൂതപാലകൻ. ലോകങ്ങൾ കൂടിക്കലരാതെ നിലനിർത്തുന്ന പാലവും ധാരകനും ഇവനാണ്. വേദപാരായണം, യജ്ഞം, ദാനം, തപസ്സ്, ഉപവാസം എന്നിവയാൽ ബ്രാഹ്മണർ ഇവനെ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഇവനെ അറിഞ്ഞവൻ മുനിയാകുന്നു; ഈ ലോകത്തെ ആഗ്രഹിച്ച് സന്യാസികൾ പ്രവ്രജിക്കുന്നു.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.23
तदेतदृचाभ्युक्तम्
एष नित्यो महिमा ब्राह्मणस्य न कर्मणा वर्धते नो कनीयान् ।
तस्यैव स्यात्पदवित्तं विदित्वा न लिप्यते कर्मणा पापकेनेति ।
तस्मादेवंविच्छान्तो दान्त उपरतस्तितिक्षुः समाहितो भूत्वात्मन्येवात्मानं पश्यति ।
सर्वमात्मानं पश्यति ।
नैनं पाप्मा तरति ।
सर्वं पाप्मानं तरति ।
नैनं पाप्मा तपति ।
सर्वं पाप्मानं तपति ।
विपापो विरजोऽविचिकित्सो ब्राह्मणो भवति ।
एष ब्रह्मलोकः सम्राट् ।
एनं प्रापितोऽसीति होवाच याज्ञवल्क्यः ।
सोऽहं भगवते विदेहान् ददामि मां चापि सह दास्यायेति ॥ ४.४.२३ ॥
ഇതിനെക്കുറിച്ച് ഒരു ഋക്ക് പറയപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്: ബ്രാഹ്മണന്റെ ഈ നിത്യമായ മഹിമ കർമ്മത്താൽ വളരുന്നില്ല, കുറയുന്നുമില്ല. അതിന്റെ പാദജ്ഞാനം അറിഞ്ഞവൻ പാപകർമ്മത്താൽ ലിപ്തനാകുന്നില്ല. അതിനാൽ ഇപ്രകാരം അറിയുന്നവൻ ശാന്തനും ദാന്തനും ഉപരതനും സഹനശീലനും സമാഹിതനുമായി ആത്മാവിൽത്തന്നെ ആത്മാവിനെ ദർശിക്കുന്നു. എല്ലാറ്റിലും ആത്മാവിനെ ദർശിക്കുന്നു. പാപം അവനെ കടക്കുന്നില്ല; അവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളെയും കടക്കുന്നു. പാപം അവനെ ചുടുന്നില്ല; അവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളെയും ചുടുന്നു. പാപരഹിതനും രജോരഹിതനും സംശയരഹിതനുമായി അവൻ ബ്രാഹ്മണനാകുന്നു. ഇതാണ് ബ്രഹ്മലോകം, ഹേ സമ്രാട്. യാജ്ഞവൽക്യൻ പറഞ്ഞു: 'നീ ഇത് പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു.' ഞാൻ ഭഗവാന് വിദേഹന്മാരെ നൽകുന്നു; എന്നെയും അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം ദാസ്യത്തിനായി നൽകുന്നു.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.24
स वा एष महानज आत्मान्नादो वसुदानः ।
विन्दते वसु य एवं वेद ॥ ४.४.२४ ॥
അവൻതന്നെയാണ് ഈ മഹാനായ അജനായ ആത്മാവ്; അന്നം ഭക്ഷിക്കുന്നവനും ധനം നൽകുന്നവനും. ഇപ്രകാരം അറിയുന്നവൻ ധനം നേടുന്നു.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.25
स वा एष महानज आत्माजरोऽमरोऽमृतोऽभयो ब्रह्म ।
अभयं वै ब्रह्म ।
अभयं हि वै ब्रह्म भवति य एवं वेद ॥ ४.४.२५ ॥
ആ ഇവനാണ് മഹാനായ, ജനനമില്ലാത്ത ആത്മാവ്; ജരയില്ലാത്തവൻ, മരണമില്ലാത്തവൻ, അമൃതൻ, ഭയമില്ലാത്തവൻ, ബ്രഹ്മം. ബ്രഹ്മം ഭയമില്ലാത്തതാണ്. ഇങ്ങനെ അറിയുന്നവൻ തീർച്ചയായും ഭയമില്ലാത്ത ബ്രഹ്മമായിത്തീരുന്നു.