ఉపనిషత్తులు · Bṛhadāraṇyaka 4.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 4.4.1
(शारीरकब्राह्मणम्)
स यत्रायमात्माबल्यं न्येत्य संमोहमिव न्येति ।
अथैनमेते प्राणा अभिसमायन्ति ।
स एतास्तेजोमात्राः समभ्याददानो हृदयमेवान्ववक्रामति ।
स यत्रैष चाक्षुषः पुरुषः पराङ्पर्यावर्तते ।
अथारूपज्ञो भवति ॥ ४.४.१ ॥
ఈ ఆత్మ బలహీనతను పొంది మూర్ఛలో మునిగినట్లు అయినప్పుడు, ప్రాణాలు దాని చుట్టూ చేరుతాయి. అది ఆ తేజస్సు సూక్ష్మ కణాలను తీసుకొని హృదయంలోనే ప్రవేశిస్తుంది. కంటిలోని ఈ పురుషుడు వెనుదిరిగినప్పుడు, అది రూపాన్ని గ్రహించలేనిదవుతుంది.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.2
एकीभवति न पश्यतीत्याहुः ।
एकीभवति न जिघ्रतीत्याहुः ।
एकीभवति न रसयतीत्याहुः ।
एकीभवति न वदतीत्याहुः ।
एकीभवति न शृणोतीत्याहुः ।
एकीभवति न मनुत इत्याहुः ।
एकीभवति न स्पृशतीत्याहुः ।
एकीभवति न विजानातीत्याहुः ।
तस्य हैतस्य हृदयस्याग्रं प्रद्योतते ।
तेन प्रद्योतेनैष आत्मा निष्क्रामति ।
चक्षुष्टो वा मूर्ध्नो वान्येभ्यो वा शरीरदेशेभ्यः ।
तमुत्क्रामन्तं प्राणोऽनूत्क्रामति ।
प्राणमनूत्क्रामन्तं सर्वे प्राणा अनूत्क्रामन्ति ।
सविज्ञनो भवति ।
संजानमेवान्ववक्रामति ।
तं विद्याकर्मणी समन्वारभेते पूर्वप्रज्ञा च ॥ ४.४.२ ॥
అతడు ఏకీభవిస్తాడు, చూడడు అని అంటారు; ఏకీభవిస్తాడు, వాసన చూడడు అని అంటారు; ఏకీభవిస్తాడు, రుచి చూడడు అని అంటారు; ఏకీభవిస్తాడు, మాట్లాడడు అని అంటారు; ఏకీభవిస్తాడు, వినడు అని అంటారు; ఏకీభవిస్తాడు, మననం చేయడు అని అంటారు; ఏకీభవిస్తాడు, తాకడు అని అంటారు; ఏకీభవిస్తాడు, తెలుసుకోడు అని అంటారు. ఈ హృదయపు కొన ప్రకాశిస్తుంది. ఆ ప్రకాశం ద్వారా ఈ ఆత్మ కంటి నుండి, లేదా తల పైభాగం నుండి, లేదా శరీరంలోని ఇతర భాగాల నుండి నిష్క్రమిస్తుంది. అది నిష్క్రమించేటప్పుడు ప్రాణం దాని వెంట వెళ్తుంది; ప్రాణం వెంట అన్ని ప్రాణాలూ వెళ్తాయి. అతడు విజ్ఞానంతో కూడినవాడవుతాడు; చైతన్యంతోనే నిష్క్రమిస్తాడు. విద్య, కర్మ, పూర్వ ప్రజ్ఞ అతన్ని అనుసరిస్తాయి.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.3
तद्यथा तृणजलायुका तृणस्यान्तं गत्वान्यमाक्रममाक्रम्यात्मानमुपसंहरति ।
एवमेवायमात्मेदं शरीरं निहत्याविद्यां गमयित्वान्यमाक्रममाक्रम्यात्मानमुपसंहरति ॥ ४.४.३ ॥
గడ్డి చివరకు చేరిన గొంగళి పురుగు మరొక ఆధారంపై అడుగు వేసి తనను తాను కుదించుకున్నట్లు, ఈ ఆత్మ ఈ శరీరాన్ని వదిలి, అవిద్యను దాటించి, మరొక ఆధారంపై అడుగు వేసి తనను తాను కుదించుకుంటుంది.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.4
तद्यथा पेशस्कारी पेशसो मात्रामपादायान्यन्नवतरं कल्याणतरं रूपं तनुते ।
एवमेवायमात्मेदं शरीरं निहत्याविद्यां गमयित्वान्यन्नवतरं कल्याणतरं रूपं कुरुते ।
पित्र्यं वा गान्धर्वं वा दैवं वा प्राजापत्यं वा ब्राह्मं वान्येषां वा भूतानाम् ॥ ४.४.४ ॥
స్వర్ణకారుడు బంగారంలో ఒక భాగాన్ని తీసుకొని దాని నుండి మరొక, కొత్త, మరింత అందమైన రూపాన్ని చేసినట్లు, ఈ ఆత్మ ఈ శరీరాన్ని వదిలి, అవిద్యను దాటించి, మరొక, కొత్త, మరింత అందమైన రూపాన్ని ధరిస్తుంది — అది పితృల రూపమైనా, గంధర్వుల రూపమైనా, దేవతల రూపమైనా, ప్రజాపతి రూపమైనా, బ్రహ్మ రూపమైనా, లేదా ఇతర ప్రాణుల రూపమైనా.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.5
स वा अयमात्मा ब्रह्म विज्ञानमयो मनोमयो प्राणमयश्चक्षुर्मयः श्रोत्रमयः पृथिवीमय आपोमयो वायुमय आकाशमयस्तेजोमयोऽतेजोमयः काममयोऽकाममयः क्रोधमयोऽक्रोधमयो धर्ममयोऽधर्ममयः सर्वमयः ।
तद्यदेतदिदंमयोऽदोमय इति ।
यथाकारी यथाचारी तथा भवति ।
साधुकारी साधुर्भवति ।
पापकारी पापो भवति ।
पुण्यः पुण्येन कर्मणा पापः पापेन ।
अथो खल्वाहुः ।
काममय एवायं पुरुष इति ।
स यथाकामो भवति तत्क्रतुर्भवति ।
यत्क्रतुर्भवति तत्कर्म कुरुते ।
यत्कर्म कुरुते तदभिसंपद्यते ॥ ४.४.५ ॥
ఈ ఆత్మ బ్రహ్మమే; అది విజ్ఞానమయము, మనోమయము, ప్రాణమయము, చక్షుర్మయము, శ్రోత్రమయము, పృథివీమయము, ఆపోమయము, వాయుమయము, ఆకాశమయము, తేజోమయము, అతేజోమయము; కామమయము, అకామమయము, క్రోధమయము, అక్రోధమయము, ధర్మమయము, అధర్మమయము, సర్వమయము. అది 'ఇదంమయం', 'అదోమయం' కూడా. ఎలా చేస్తాడో, ఎలా ప్రవర్తిస్తాడో అలాగే అవుతాడు. మంచి చేసేవాడు మంచివాడవుతాడు; పాపం చేసేవాడు పాపి అవుతాడు. పుణ్యకర్మతో పుణ్యుడు, పాపకర్మతో పాపి. ఇంకా, ఈ పురుషుడు కామమయుడే అని అంటారు. అతని కోరిక ఎలాంటిదో అతని సంకల్పం అలాంటిదే; సంకల్పం ఎలాంటిదో కర్మ అలాంటిదే; కర్మ ఎలాంటిదో ఫలం అలాంటిదే పొందుతాడు.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.6
तदेष श्लोको भवति
तदेव सक्तः सह कर्मणैति लिङ्गं मनो यत्र निषक्तमस्य ।
प्राप्यान्तं कर्मणस्तस्य यत्किञ्चेह करोत्ययम् ।
तस्माल्लोकात्पुनरैत्यस्मै लोकाय कर्मणे ।
इति नु कामयमानः ।
अथाकामयमानो योऽकामो निष्काम आप्तकाम आत्मकामो न तस्य प्राणा उत्क्रामन्ति ।
ब्रह्मैव सन् ब्रह्माप्येति ॥ ४.४.६ ॥
దీనిపై ఈ శ్లోకం ఉంది: ఎవరి మనసు ఎందులో లగ్నమై ఉంటుందో, కర్మతో అనుబంధమై ఆ లింగ శరీరం కర్మతోనే వెళ్తుంది. కర్మ అంతాన్ని పొంది, ఇక్కడ ఏది చేస్తాడో, ఆ కర్మ కోసం ఆ లోకం నుండి మళ్లీ ఈ లోకానికి వస్తాడు. ఇలా కామించేవాడు (వెళ్తాడు). కానీ కామం లేనివాడు, నిష్కాముడు, ఆప్తకాముడు, ఆత్మకాముడు ఎవడో, అతనికి ప్రాణాలు ఉత్క్రమించవు; అతడు బ్రహ్మమై ఉండగానే బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.7
तदेष श्लोको भवति
यदा सर्वे प्रमुच्यन्ते कामा येऽस्य हृदि श्रिताः ।
अथ मर्त्योऽमृतो भवत्यत्र ब्रह्म समश्नुत इति ।
तद्यथाहिनिर्ल्वयनी वल्मीके मृता प्रत्यस्ता शयीत ।
एवमेवेदं शरीरं शेते ।
अथायमशरीरोऽमृतः प्राणो ब्रह्मैव तेज एव ।
सोऽहं भगवते सहस्रं ददामीति होवाच जनको वैदेहः ॥ ४.४.७ ॥
దీనిపై ఈ శ్లోకం ఉంది: హృదయంలో ఆశ్రయించి ఉన్న అతని కోరికలన్నీ విడిచిపోయినప్పుడు, మర్త్యుడు అమృతుడవుతాడు; ఇక్కడే బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు. పుట్టలో చనిపోయి పడి ఉన్న పాము కుబుసంలా ఈ శరీరం పడి ఉంటుంది. కానీ ఈ అశరీరి, అమృతమైన ప్రాణమే బ్రహ్మం, తేజస్సే. 'భగవంతునికి వెయ్యి (గోవులు) ఇస్తాను' అని విదేహ జనకుడు అన్నాడు.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.8
तदेते श्लोका भवन्ति
अणुः पन्था विततः पुराणो मां स्पृष्टोऽनुवित्तो मयैव ।
तेन धीरा अपियन्ति ब्रह्मविदः स्वर्गं लोकमित ऊर्ध्वं विमुक्ताः ॥ ४.४.८ ॥
దీనిపై ఈ శ్లోకాలు ఉన్నాయి: ఈ మార్గం సూక్ష్మమైనది, విస్తారమైనది, పురాతనమైనది. అది నన్నే తాకింది; నేనే దానిని పొందాను. దాని ద్వారానే ధీరులైన, బ్రహ్మజ్ఞానులైన వారు ఇక్కడి నుండి పైకి విముక్తులై స్వర్గలోకానికి వెళ్తారు.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.9
तस्मिञ्शुक्लमुत नीलमाहुः पिङ्गलं हरितं लोहितं च ।
एष पन्था ब्रह्मणा हानुवित्तस्तेनैति ब्रह्मवित्पुण्यकृत्तैजसश्च ॥ ४.४.९ ॥
అందులో తెలుపు, నీలం, పసుపు, పచ్చ, ఎరుపు అనే రంగులు చెప్పబడతాయి. ఈ మార్గం బ్రహ్మం చేతనే తెలియబడినది; దాని ద్వారా బ్రహ్మజ్ఞాని, పుణ్యకర్మ చేసినవాడు, తేజోవంతుడు వెళ్తాడు.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.10
अन्धं तमः प्रविशन्ति येऽविद्यामुपासते ।
ततो भूय इव ते तमो य उ विद्यायां रताः ॥ ४.४.१० ॥
అవిద్యను ఉపాసించేవారు అంధకారమైన చీకటిలో ప్రవేశిస్తారు. విద్యలోనే రతులైనవారు ఆ కంటే మరింత చీకటిలో పడతారు.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.11
अनन्दा नाम ते लोका अन्धेन तमसावृताः ।
तांस्ते प्रेत्याभिगच्छत्यविद्वांसोऽबुधा जनाः ॥ ४.४.११ ॥
అనందాలు అనే పేరుగల ఆ లోకాలు అంధకారంతో కప్పబడి ఉన్నాయి. అవిద్వాంసులు, బుద్ధిహీనులైన ప్రజలు మరణానంతరం వాటిని పొందుతారు.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.12
आत्मानं चेद्विजानीयादयमस्मीति पुरुषः ।
किमिच्छन् कस्य कामाय शरीरमनु संज्वरेत् ॥ ४.४.१२ ॥
'నేను ఇదే' అని మనిషి ఆత్మను తెలుసుకుంటే, ఏ కోరికతో, ఎవరి కామం కోసం శరీరం వెంట దుఃఖిస్తాడు?
Bṛhadāraṇyaka 4.4.13
यस्यानुवित्तः प्रतिबुद्ध आत्मास्मिन् संदेह्ये गहने प्रविष्टः ।
स विश्वकृत्स हि सर्वस्य कर्ता तस्य लोकः स उ लोक एव ॥ ४.४.१३ ॥
ఎవరు ఆత్మను తెలుసుకుని మేల్కొని, ఈ దుర్గ్రాహ్యమైన గహనంలో ప్రవేశించాడో, అతడే విశ్వాన్ని సృష్టించినవాడు; అతడే అందరికీ కర్త. అతనిదే ఆ లోకం, అదే ఆ లోకం.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.14
इहैव सन्तोऽथ विद्मस्तद्वयं न चेदवेदिर्महती विनष्टिः ।
ये तद्विदुरमृतास्ते भवन्त्यथेतरे दुःखमेवापियन्ति ॥ ४.४.१४ ॥
ఇక్కడే ఉన్నప్పుడే మనం దాన్ని తెలుసుకుంటాం; తెలుసుకోకపోతే గొప్ప వినాశనం కలుగుతుంది. దాన్ని తెలిసినవారు అమృతులవుతారు; ఇతరులు దుఃఖాన్నే పొందుతారు.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.15
यदैतमनुपश्यत्यत्मानं देवमङ्जसा ।
ईशानं भूतभव्यस्य न ततो विजुगुप्सते ॥ ४.४.१५ ॥
ఎప్పుడైతే మనిషి ఈ ఆత్మను, ఆ దేవుణ్ణి, ప్రత్యక్షంగా చూస్తాడో — భూత భవిష్యత్తులకు ప్రభువైన వానిని — అప్పుడు అతడు దాని నుండి దాగాలని కోరడు.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.16
यस्मादर्वाक्संवत्सरोऽहोभिः परिवर्तते ।
तद्देवा ज्योतिषां ज्योतिरायुर्होपासतेऽमृतम् ॥ ४.४.१६ ॥
దేనివల్ల ఇక్కడ సంవత్సరం రోజులతో తిరుగుతుందో, దానినే దేవతలు ప్రకాశాలకు ప్రకాశంగా, అమృతమైన ఆయువుగా ఉపాసిస్తారు.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.17
यस्मिन् पञ्च पञ्चजना आकाशश्च प्रतिष्ठितः ।
तमेव मन्य आत्मानं विद्वान् ब्रह्मामृतोऽमृतम् ॥ ४.४.१७ ॥
ఐదేసి జనులు మరియు ఆకాశం దేనిలో స్థిరంగా ఉన్నాయో, దానినే నేను ఆత్మగా భావిస్తాను. జ్ఞాని దానిని తెలిసి బ్రహ్మంలో అమృతుడై అమరుడవుతాడు.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.18
प्राणस्य प्राणमुत चक्षुषश्चक्षुरुत श्रोत्रस्य श्रोत्रं मनसो ये मनो विदुः ।
ते निचिक्युर्ब्रह्म पुराणमग्र्यम् ॥ ४.४.१८ ॥
ప్రాణానికి ప్రాణమును, కన్నుకు కన్నును, చెవికి చెవిని, మనసుకు మనస్సును ఎవరు తెలుసుకుంటారో, వారు పురాతనమైన, శ్రేష్ఠమైన బ్రహ్మను తెలుసుకున్నారు.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.19
मनसैवानुद्रष्टव्यं नेह नानास्ति किं चन ।
मृत्योः स मृत्युमाप्नोति य इह नानेव पश्यति ॥ ४.४.१९ ॥
మనస్సుతోనే దానిని చూడాలి; ఇక్కడ నానాత్వం ఏదీ లేదు. ఇక్కడ నానాత్వంగా చూసేవాడు మృత్యువు నుండి మృత్యువునే పొందుతాడు.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.20
एकधैवानुद्रष्टव्यमेतदप्रमयं ध्रुवम् ।
विरजः पर आकाशादज आत्मा महान् ध्रुवः ॥ ४.४.२० ॥
దీనిని ఒకే విధంగానే చూడాలి—ఇది అప్రమేయమూ, ధ్రువమూ. ఆకాశానికి అవతల ఉన్న ఇది నిర్మలమైనది, జన్మలేనిది, మహత్తరమైనది, స్థిరమైన ఆత్మ.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.21
तमेव धीरो विज्ञाय प्रज्ञां कुर्वीत ब्राह्मणः ।
नानुध्यायाद्बहूञ्छब्दान् वाचो विग्लापनं हि तदिति ॥ ४.४.२१ ॥
ఆయననే తెలుసుకున్న ధీరుడు ప్రజ్ఞను పెంపొందించాలి. బ్రాహ్మణుడు అనేక శబ్దాలను ధ్యానించరాదు; అది వాక్కును అలసటపరచడమే.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.22
स वा एष महानज आत्मा योऽयं विज्ञानमयः प्राणेषु ।
य एषोऽन्तर्हृदय आकाशस्तस्मिञ्छेते ।
सर्वस्य वशी ।
सर्वस्येशानः ।
सर्वस्याधिपतिः ।
स न साधुना कर्मणा भूयान् ।
नो एवासाधुना कनीयान् ।
एष सर्वेश्वरः ।
एष भूताधिपतिः ।
एष भूतपालः ।
एष सेतुर्विधरण एषां लोकानामसंभेदाय ।
तमेतं वेदानुवचनेन ब्राह्मणा विविदिषन्ति यज्ञेन दानेन तपसानाशकेन ।
एतमेव विदित्वा मुनिर्भवति ।
एतमेव प्रव्राजिनो लोकमिच्छन्तः प्रव्रजन्ति ॥ ४.४.२२ ॥
ఇతడే ఈ మహానజుడైన ఆత్మ; విజ్ఞానమయుడు, ప్రాణాలలో ఉన్నవాడు. హృదయంలోని ఈ ఆకాశంలో ఇతడు శయనిస్తాడు. ఇతడు అందరికి వశీకారకుడు, ఈశానుడు, అధిపతి. ఇతడు మంచి కర్మతో పెరగడు, చెడు కర్మతో తగ్గడు. ఇతడే సర్వేశ్వరుడు, భూతాధిపతి, భూతపాలకుడు. లోకాలు కలిసిపోకుండా ఉంచే సేతువు, ధారకుడు ఇతడే. వేదపఠనంతో, యజ్ఞంతో, దానంతో, తపస్సుతో, ఉపవాసంతో బ్రాహ్మణులు ఇతనిని తెలుసుకోగోరుతారు. ఇతనిని తెలిసినవాడే ముని అవుతాడు; ఈ లోకాన్నే కోరి సన్యాసులు ప్రవ్రజిస్తారు.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.23
तदेतदृचाभ्युक्तम्
एष नित्यो महिमा ब्राह्मणस्य न कर्मणा वर्धते नो कनीयान् ।
तस्यैव स्यात्पदवित्तं विदित्वा न लिप्यते कर्मणा पापकेनेति ।
तस्मादेवंविच्छान्तो दान्त उपरतस्तितिक्षुः समाहितो भूत्वात्मन्येवात्मानं पश्यति ।
सर्वमात्मानं पश्यति ।
नैनं पाप्मा तरति ।
सर्वं पाप्मानं तरति ।
नैनं पाप्मा तपति ।
सर्वं पाप्मानं तपति ।
विपापो विरजोऽविचिकित्सो ब्राह्मणो भवति ।
एष ब्रह्मलोकः सम्राट् ।
एनं प्रापितोऽसीति होवाच याज्ञवल्क्यः ।
सोऽहं भगवते विदेहान् ददामि मां चापि सह दास्यायेति ॥ ४.४.२३ ॥
దీనిగురించి ఒక ఋక్కు చెప్పబడింది: బ్రాహ్మణుని ఈ నిత్య మహిమ కర్మతో పెరగదు, తగ్గదు. దాని పథజ్ఞానాన్ని తెలిసినవాడు పాపకర్మతో అంటుకోడు. కాబట్టి ఇలా తెలిసినవాడు శాంతుడై, దాంతుడై, విరక్తుడై, సహనశీలుడై, సమాహితుడై ఆత్మలోనే ఆత్మను చూస్తాడు. అన్నింటిలో ఆత్మను చూస్తాడు. పాపం అతన్ని దాటలేదు; అతడు సమస్త పాపాలను దాటుతాడు. పాపం అతన్ని తపింపజేయదు; అతడు సమస్త పాపాలను తపింపజేస్తాడు. పాపరహితుడు, రజోరహితుడు, సందేహరహితుడై బ్రాహ్మణుడవుతాడు. ఇదే బ్రహ్మలోకం, ఓ సమ్రాట్. యాజ్ఞవల్క్యుడు అన్నాడు: 'నీవు దీనిని పొందావు.' నేను భగవంతునికి విదేహులను ఇస్తాను; నన్నూ ఆయనకు దాసునిగా ఇస్తాను.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.24
स वा एष महानज आत्मान्नादो वसुदानः ।
विन्दते वसु य एवं वेद ॥ ४.४.२४ ॥
ఇతడే ఈ మహానజుడైన ఆత్మ; అన్నాన్ని భుజించేవాడు, ధనాన్ని ఇచ్చేవాడు. ఈ విధంగా తెలిసినవాడు ధనాన్ని పొందుతాడు.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.25
स वा एष महानज आत्माजरोऽमरोऽमृतोऽभयो ब्रह्म ।
अभयं वै ब्रह्म ।
अभयं हि वै ब्रह्म भवति य एवं वेद ॥ ४.४.२५ ॥
ఆయనే ఈ మహానుడు, జన్మ లేనివాడైన ఆత్మ; వృద్ధాప్యం లేనివాడు, మరణం లేనివాడు, అమృతుడు, భయం లేనివాడు, బ్రహ్మము. బ్రహ్మము భయరహితమే. ఇలా తెలిసినవాడు నిశ్చయంగా భయరహిత బ్రహ్మమవుతాడు.