ਉਪਨਿਸ਼ਦ · Bṛhadāraṇyaka 6.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 6.4.1
चतुर्थं ब्राह्मणम् (पुत्रमन्थकर्मब्राह्मणम्)
एषां वै भूतानां पृथिवी रसः ।
पृथिव्या आपः ।
अपामोषधयः ।
ओषधीनां पुष्पाणि ।
पुष्पाणां फलानि ।
फलानां पुरुषः ।
पुरुषस्य रेतः ॥ ६.४.१ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਰਸ ਧਰਤੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਸ ਜਲ ਹੈ। ਜਲ ਦਾ ਰਸ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਹਨ। ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਦਾ ਰਸ ਫੁੱਲ ਹਨ। ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਰਸ ਫਲ ਹਨ। ਫਲਾਂ ਦਾ ਰਸ ਪੁਰਸ਼ ਹੈ। ਪੁਰਸ਼ ਦਾ ਰਸ ਰੇਤਸ (ਵੀਰਜ) ਹੈ।
Bṛhadāraṇyaka 6.4.2
स ह प्रजापतिरीक्षां चक्रे हन्तास्मै प्रतिष्ठां कल्पयानीति स स्त्रियं ससृजे ।
तां सृष्ट्वाध उपास्त ।
तस्मात्स्त्रियमध उपासीत ।
स एतं प्राञ्चं ग्रावाणमात्मन एव समुदपारयत् ।
तेनैनामभ्यसृजत ॥ ६.४.२ ॥
ਉਸ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਠੀਕ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਆਧਾਰ ਬਣਾਵਾਂ।' ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਇਸਤਰੀ ਰਚੀ। ਉਸਨੂੰ ਰਚ ਕੇ ਉਸਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸੇ ਲਈ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੋਂ ਹੀ ਪੂਰਬ-ਮੁਖੀ ਇਹ ਪੱਥਰ ਕੱਢਿਆ; ਉਸੇ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ।
Bṛhadāraṇyaka 6.4.3
तस्या वेदिरुपस्थः ।
लोमानि बर्हिश् ।
चर्माधिषवणे ।
समिद्धो मध्यतस्तौ मुष्कौ ।
स यावान् ह वै वाजपेयेन यजमनस्य लोको भवति तावानस्य लोको भवति ।
य एवं विद्वानधोपहासं चरत्यासां स्त्रीणां सुकृतं वृङ्क्ते ।
अथ य इदमविद्वानधोपहासं चरत्यास्य स्त्रियः सुकृतं वृञ्जते ॥ ६.४.३ ॥
ਉਸਦੀ ਵੇਦੀ ਉਸਦੀ ਗੋਦ ਹੈ; ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਬਰਹਿਸ (ਕੁਸ਼) ਹਨ; ਉਸਦੀ ਚਮੜੀ ਅਧਿਸ਼ਵਣ (ਸੋਮ ਕੁੱਟਣ ਵਾਲੇ ਪੱਥਰ) ਹੈ; ਵਿਚਕਾਰ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਉਹ ਦੋ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਹਨ। ਵਾਜਪੇਯ ਯੱਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ ਜਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਲੋਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਵੱਡਾ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦਾ ਸੁਕ੍ਰਿਤ ਖੋਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਇਹ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਉਸਦਾ ਸੁਕ੍ਰਿਤ ਖੋਹ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
Bṛhadāraṇyaka 6.4.4
एतद्ध स्म वै तद्विद्वानुद्दालक आरुणिराह ।
एतद्ध स्म वै तद्विद्वान्नाको मौद्गल्य आह ।
एतद्ध स्म वै तद्विद्वान् कुमारहारित आह बहवो मर्या ब्राह्मनायना निरिन्द्रिया विसुकृतोऽस्माल्लोकात्प्रयन्ति य इदमविद्वांसोऽधोपहासं चरन्तीति ।
बहु वा इदं सुप्तस्य वा जाग्रतो वा रेतः स्कन्दति ॥ ६.४.४ ॥
ਇਹ ਉਦਾਲਕ ਆਰੁਣੀ ਨੇ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿਹਾ। ਇਹ ਨਾਕ ਮੌਦਗਲਯ ਨੇ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿਹਾ। ਇਹ ਕੁਮਾਰਹਾਰੀਤ ਨੇ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿਹਾ: 'ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਇਹ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇੰਦਰੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਸੁਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਲੋਕ ਤੋਂ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।' ਅਤੇ ਸੁੱਤੇ ਜਾਂ ਜਾਗਦੇ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਰੇਤਸ ਝੜਦਾ ਹੈ।
Bṛhadāraṇyaka 6.4.5
तदभिमृशेदनु वा मन्त्रयेत यन्मेऽद्य रेतः पृथिवीमस्कान्त्सीद्यदोषधीरप्यसरद्यदपः ।
इदमहं तद्रेत आददे ।
पुनर्मामैतु इन्द्रियं पुनस्तेजः पुनर्भगः ।
पुनरग्निर्धिष्ण्या यथास्थानं कल्पन्ताम् ।
इत्यनामिकाङ्गुष्ठाभ्यामादायान्तरेण स्तनौ वा भ्रुवौ वा निमृज्यात् ॥ ६.४.५ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਹੇ, ਜਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰ ਪੜ੍ਹੇ: "ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਜੋ ਰੇਤਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਾ, ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਹਿ ਗਿਆ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵਹਿ ਗਿਆ — ਉਹ ਰੇਤਸ ਮੈਂ ਵਾਪਸ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਇੰਦਰੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਫਿਰ ਆਵੇ, ਤੇਜ ਫਿਰ ਆਵੇ, ਭਗ ਫਿਰ ਆਵੇ। ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਧਿਸ਼ਨਿਆ ਆਪਣੇ ਥਾਂਵਾਂ ਤੇ ਫਿਰ ਸਥਾਪਤ ਹੋਣ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਅਨਾਮਿਕਾ ਅਤੇ ਅੰਗੂਠੇ ਨਾਲ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਛਾਤੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਂ ਭਰਵੱਟਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੋਂਝੇ।
Bṛhadāraṇyaka 6.4.6
अथ यद्युदक आत्मानं पश्येत्तदभिमन्त्रयेत मयि तेज इन्द्रियं यशो द्रविणं सुकृतमिति ।
श्रीर्ह वा एषा स्त्रीणां यन्मलोद्वासाः ।
तस्मान्मलोद्वाससं यशस्विनीमभिक्रम्योपमन्त्रयेत ॥ ६.४.६ ॥
ਜੇ ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਮੰਤਰ ਪੜ੍ਹੇ: "ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਤੇਜ, ਇੰਦਰੀ, ਯਸ਼, ਧਨ, ਸੁਕ੍ਰਿਤ ਹੋਵੇ।" ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੀ ਹੈ — ਮੈਲੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੀ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਲੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਵਾਲੀ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ ਔਰਤ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰੇ।
Bṛhadāraṇyaka 6.4.7
सा चेदस्मै न दद्यात्काममेनामवक्रिणीयात् ।
सा चेदस्मै नैव दद्यात्काममेनां यष्ट्या वा पाणिना वोपहत्यातिक्रामेत् ।
इन्द्रियेन ते यशसा यश आदद इति ।
अयशा एव भवति ॥ ६.४.७ ॥
ਜੇ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਕਾਮ ਨਾ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਜ਼ੋਰ ਕਰੇ। ਜੇ ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਨਾ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਡੰਡੇ ਜਾਂ ਹੱਥ ਨਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਉਸਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰੇ — "ਤੇਰੀ ਇੰਦਰੀ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਨਾਲ ਮੈਂ ਯਸ਼ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।" ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਯਸ਼ਾ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Bṛhadāraṇyaka 6.4.8
सा चेदस्मै दद्यादिन्द्रियेण ते यशसा यश आदधामीति ।
यशस्विनावेव भवतः ॥ ६.४.८ ॥
ਜੇ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ (ਉਸਨੂੰ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ): "ਤੇਰੀ ਇੰਦਰੀ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਨਾਲ ਮੈਂ ਯਸ਼ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" ਤਦ ਦੋਵੇਂ ਯਸ਼ਸਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Bṛhadāraṇyaka 6.4.9
स यामिच्छेत् कामयेत मेति तस्यामर्थं निष्ठाय मुखेन मुखं संधायोपस्थमस्या अभिमृश्य जपेत्
अङ्गादङ्गात्संभवसि हृदयादधिजायसे ।
स त्वमङ्गकषायोऽसि दिग्धविद्धामिव मादयेमाममूं मयीति ॥ ६.४.९ ॥
ਜਿਸ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਚਾਹੇ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਕਰੇ ਕਿ 'ਇਹ ਮੇਰੀ ਹੋਵੇ', ਉਸ ਲਈ ਮਨੋਰਥ ਪੱਕਾ ਕਰਕੇ, ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਉਪਸਥ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਇਹ ਜਪ ਕਰੇ: 'ਤੂੰ ਅੰਗ ਤੋਂ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਜਨਮਦੀ ਹੈਂ; ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਰਸ ਹੈਂ; ਜ਼ਹਿਰ ਲੱਗੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ ਵਾਂਗ, ਇਸਨੂੰ ਉਸਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਮੋਹਿਤ ਕਰ.'
Bṛhadāraṇyaka 6.4.10
अथ यामिच्छेन्न गर्भं दधीतेति तस्यामर्थं निष्ठाय मुखेन मुखं संधायाभिप्राण्यापान्यात् ।
इन्द्रियेण ते रेतसा रेत आदद इति ।
अरेता एव भवति ॥ ६.४.१० ॥
ਫਿਰ ਜਿਸ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਚਾਹ ਕੇ ਉਹ ਗਰਭ ਨਾ ਧਾਰੇ ਏਹੋ ਇੱਛਾ ਕਰੇ, ਉਸ ਲਈ ਮਨੋਰਥ ਪੱਕਾ ਕਰਕੇ, ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਸਾਹ ਅੰਦਰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਛੱਡੇ ਅਤੇ ਕਹੇ: 'ਤੇਰੀ ਇੰਦਰੀ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਵੀਰਜ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਵੀਰਜ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।' ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵੀਰਜਹੀਣ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Bṛhadāraṇyaka 6.4.11
अथ यामिच्छेद्दधीतेति तस्यामर्थं निष्ठाय मुखेन मुखं संधायापान्याभिप्राण्यात् ।
इन्द्रियेण ते रेतसा रेत आदधामीति ।
गर्भिण्येव भवति ॥ ६.४.११ ॥
ਫਿਰ ਜਿਸ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਚਾਹ ਕੇ ਉਹ ਗਰਭ ਧਾਰੇ ਏਹੋ ਇੱਛਾ ਕਰੇ, ਉਸ ਲਈ ਮਨੋਰਥ ਪੱਕਾ ਕਰਕੇ, ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਹ ਛੱਡ ਕੇ ਫਿਰ ਖਿੱਚੇ ਅਤੇ ਕਹੇ: 'ਤੇਰੀ ਇੰਦਰੀ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਵੀਰਜ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵੀਰਜ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।' ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਗਰਭਵਤੀ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Bṛhadāraṇyaka 6.4.12
अथ यस्य जायायै जारः स्यात्तं चेद्द्विष्यादामपात्रेऽग्निमुपसमाधाय प्रतिलोमं शरबर्हिः स्तीर्त्वा तस्मिन्नेताः शरभृष्टीः प्रतिलोमाः सर्पिषाक्ता जुहुयात् ।
मम समिद्धेऽहौषीः ।
प्राणापानौ त आददेऽसाविति ।
मम समिद्धेऽहौषीः ।
पुत्रपशूंस्त आददेऽसाविति ।
मम समिद्धेऽहौषीः ।
इष्टासुकृते त आददेऽसाविति ।
मम समिद्धेऽहौषीः ।
अशापराकाशौ त आददेऽसाविति ।
स वा एष निरिन्द्रियो विसुकृतोऽस्माल्लोकाद्प्रैति यमेवंविद्ब्राह्मणः शपति ।
तस्मादेवंवित्श्रोत्रियस्य दारेण नोपहासमिच्छेत् ।
उत ह्येवंवित्परो भवति ॥ ६.४.१२ ॥
ਹੁਣ, ਜਿਸਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਕੋਈ ਜਾਰ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਤੀ ਜੇ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਕੱਚੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਲਟੀ ਵਿਛਾਈ ਸ਼ਰਬਰਹਿ ਘਾਹ ਉੱਤੇ, ਘਿਓ ਲਾਈਆਂ ਉਲਟੀਆਂ ਸਰ-ਘਾਹ ਦੀਆਂ ਸੀਕਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਵਨ ਕਰੇ: 'ਮੇਰੀ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਹਵਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਅਤੇ ਅਪਾਨ ਮੈਂ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ, ਅਮੁਕ ਦੇ।' 'ਮੇਰੀ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਹਵਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਮੈਂ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ, ਅਮੁਕ ਦੇ।' 'ਮੇਰੀ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਹਵਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੇ ਇਸ਼ਟ ਅਤੇ ਸੁਕ੍ਰਿਤ ਮੈਂ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ, ਅਮੁਕ ਦੇ।' 'ਮੇਰੀ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਹਵਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੀ ਆਸ ਅਤੇ ਉਮੀਦ ਮੈਂ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ, ਅਮੁਕ ਦੀ।' ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਇੰਦਰੀਹੀਣ ਅਤੇ ਸੁਕ੍ਰਿਤਹੀਣ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਲੋਕ ਤੋਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਰਾਪ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਮਜ਼ਾਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੋਰ ਵੀ ਉੱਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Bṛhadāraṇyaka 6.4.13
अथ यस्य जायामार्तवं विन्देत्त्र्यहं कंसे न पिबेत् ।
अहतवासाः ।
नैनां वृषलो न वृषल्यपहन्यात् ।
त्रिरात्रान्त आप्लुत्य व्रीहीनवघातयेत् ॥ ६.४.१३ ॥
ਜਿਸਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਰਿਤੂ ਕਾਲ ਆਵੇ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਕਾਂਸੇ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਨਾ ਪੀਵੇ। ਕੋਰੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੇ। ਕੋਈ ਨੀਚ ਮਰਦ ਜਾਂ ਨੀਚ ਔਰਤ ਉਸਨੂੰ ਚੋਟ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਵੇ। ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਚੌਲ ਕੁਟਵਾਵੇ।
Bṛhadāraṇyaka 6.4.14
स य इच्छेत् पुत्रो मे शुक्लो जायेत वेदमनुब्रुवीत सर्वमायुरियादिति क्षीरौदनं पाचयित्वा सर्पिष्मन्तमश्नीयाताम् ।
ईश्वरौ जनयितवै ॥ ६.४.१४ ॥
'ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਗੋਰਾ ਜੰਮੇ, ਵੇਦ ਪੜ੍ਹੇ, ਪੂਰੀ ਉਮਰ ਪਾਵੇ' ਇਹ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਾ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਕਾਇਆ ਚੌਲਾਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਘਿਓ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਖਾਣ। ਉਹ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣਗੇ।
Bṛhadāraṇyaka 6.4.15
अथ य इच्छेत् पुत्रो मे कपिलः पिङ्गलो जायेत द्वौ वेदावनुब्रुवीत सर्वमायुरियादिति दध्योदनं पाचयित्वा सर्पिष्मन्तमश्नीयाताम् ।
ईश्वरौ जनयितवै ॥ ६.४.१५ ॥
'ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਭੂਰਾ-ਪਿੰਗਲ ਰੰਗ ਦਾ ਜੰਮੇ, ਦੋ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹੇ, ਪੂਰੀ ਉਮਰ ਪਾਵੇ' ਇਹ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਾ ਦਹੀਂ ਨਾਲ ਪਕਾਇਆ ਚੌਲਾਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਘਿਓ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਖਾਣ। ਉਹ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣਗੇ।
Bṛhadāraṇyaka 6.4.16
अथ य इच्छेत् पुत्रो मे श्यामो लोहिताक्षो जायेत त्रीन् वेदाननुब्रुवीत सर्वमायुरियादिति उदौदनं पाचयित्वा सर्पिष्मन्तमश्नीयाताम् ।
ईश्वरौ जनयितवै ॥ ६.४.१६ ॥
'ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਸਾਂਵਲੇ ਰੰਗ ਅਤੇ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਜੰਮੇ, ਤਿੰਨ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹੇ, ਪੂਰੀ ਉਮਰ ਪਾਵੇ' ਇਹ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਕਾਇਆ ਚੌਲਾਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਘਿਓ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਖਾਣ। ਉਹ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣਗੇ।
Bṛhadāraṇyaka 6.4.17
अथ य इच्छेद् दुहिता मे पण्डिता जायेत सर्वमायुरियादिति तिलौदनं पाचयित्वा सर्पिष्मन्तमश्नीयाताम् ।
ईश्वरौ जनयितवै ॥ ६.४.१७ ॥
ਹੁਣ, ਜੋ ਇਹ ਚਾਹੇ ਕਿ ਮੇਰੀ ਧੀ ਵਿਦਵਾਨ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਉਮਰ ਪਾਵੇ, ਉਹ ਤਿਲਾਂ ਦਾ ਭਾਤ ਪਕਾ ਕੇ ਘਿਓ ਨਾਲ ਖਾਵੇ। ਦੋਵੇਂ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹਨ।
Bṛhadāraṇyaka 6.4.18
अथ य इच्छेत् पुत्रो मे पण्डितो विगीतः समितिंगमः शुश्रूषितां वाचं भाषिता जायेत सर्वान् वेदाननुब्रुवीत सर्वमायुरियादिति मांसौदनं पाचयित्वा सर्पिष्मन्तमश्नीयाताम् ।
ईश्वरौ जनयितवाइ ।
औक्षेण वार्षभेण वा ॥ ६.४.१८ ॥
ਹੁਣ, ਜੋ ਇਹ ਚਾਹੇ ਕਿ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਦਵਾਨ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਸਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਵਾਲਾ, ਸੁਣੀ ਹੋਈ ਬਾਣੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਉਮਰ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮਾਸ ਦਾ ਭਾਤ ਪਕਾ ਕੇ ਘਿਓ ਨਾਲ ਖਾਵੇ। ਦੋਵੇਂ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹਨ। ਬਲਦ ਜਾਂ ਸਾਂਢ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ।
Bṛhadāraṇyaka 6.4.19
अथाभिप्रातरेव स्थालीपाकावृताज्यं चेष्टित्वा स्थालीपाकस्योपघातं जुहोत्यग्नये स्वाहानुमतये स्वाहा देवाय सवित्रे सत्यप्रसवाय स्वाहेति ।
हुत्वोद्धृत्य प्राश्नाति ।
प्राश्येतरस्याः प्रयच्छति ।
प्रक्षाल्य पाणी उदपात्रं पूरयित्वा तेनैनां त्रिरभ्युक्षति
उत्तिष्ठातो विश्वावसोऽन्यामिच्छ प्रपूर्व्याम् ।
सं जायां पत्या सहेति ॥ ६.४.१९ ॥
ਹੁਣ, ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਸਥਾਲੀ-ਪਾਕ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘਿਓ ਪਾ ਕੇ, ਸਥਾਲੀ-ਪਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਕੇ ਹਵਨ ਕਰਦਾ ਹੈ: 'ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਸਵਾਹਾ, ਅਨੁਮਤੀ ਨੂੰ ਸਵਾਹਾ, ਸਤਿਆ-ਪ੍ਰਸਵ ਸਵਿਤਾ ਦੇਵ ਨੂੰ ਸਵਾਹਾ।' ਹਵਨ ਕਰਕੇ ਕੱਢ ਕੇ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੀ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੱਥ ਧੋ ਕੇ ਜਲ-ਪਾਤਰ ਭਰ ਕੇ ਉਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਛਿੜਕਦਾ ਹੈ: 'ਉੱਠ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੂ, ਦੂਜੀ ਪੁਰਾਣੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰ; ਪਤੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਇਕੱਠਾ ਰਹੇ।'
Bṛhadāraṇyaka 6.4.20
अथैनामभिपद्यते अमोऽहमस्मि सा त्वम् ।
सा त्वमस्यमोऽहम् ।
सामाहमस्मि ऋक्त्वम् ।
द्यौरहं पृथिवी त्वम् ।
तावेहि संरभावहै सह रेतो दधावहै ।
पुंसे पुत्राय वित्तय इति ॥ ६.४.२० ॥
ਹੁਣ ਉਸ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: 'ਮੈਂ ਅਮਃ (ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ) ਹਾਂ, ਤੂੰ ਉਹ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਉਹ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਇਸ ਦਾ ਅਮਃ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਸਾਮ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਰਿਚਾ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਦਿਆਉ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਹੈਂ। ਆ, ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲੀਏ, ਇਕੱਠੇ ਬੀਜ ਧਾਰੀਏ, ਪੁਰਸ਼ ਲਈ, ਪੁੱਤਰ ਲਈ, ਧਨ ਲਈ।'
Bṛhadāraṇyaka 6.4.21
अथास्या ऊरू विहापयति विजिहीथां द्यावापृथिवी इति ।
तस्यामर्थं निष्ठाय मुखेन मुखं संधाय त्रिरेनामनुलोमामनुमार्ष्टि
विष्णुर्योनिं कल्पयतु त्वष्टा रूपाणि पिंशतु ।
आ सिञ्चतु प्रजापतिर्धाता गर्भं दधातु ते ।
गर्भं धेहि सिनीवालि गर्भं धेहि पृथुष्टुके ।
गर्भं ते अश्विनौ देवावाधत्तां पुष्करस्रजौ ॥ ६.४.२१ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪੱਟਾਂ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, "ਹੇ ਦਿਊ-ਪ੍ਰਿਥਵੀ, ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਓ।" ਉਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਜੋੜ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਕੁਦਰਤੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਪਲੋਸਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਗਰਭ-ਥਾਂ ਤਿਆਰ ਕਰਨ; ਤਵਸ਼ਟਾ ਰੂਪ ਘੜਨ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਛਿੜਕਣ; ਧਾਤਾ ਗਰਭ ਟਿਕਾਉਣ। ਹੇ ਸਿਨੀਵਾਲੀ, ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਕਰ; ਹੇ ਪ੍ਰਿਥੁਸ਼ਟੁਕੇ, ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਕਰ। ਕਮਲ-ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੇ ਦੋ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਦੇਵਤੇ ਤੇਰਾ ਗਰਭ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ।
Bṛhadāraṇyaka 6.4.22
हिरण्मयी अरणी याभ्यां निर्मन्थतामश्विनौ ।
तं ते गर्भं हवामहे दशमे मासि सूतये ।
यथाग्निगर्भा पृथिवी यथा द्यौरैन्द्रेण गर्भिणी ।
वायुर्दिशां यथा गर्भ एवं गर्भं दधामि तेऽसाविति ॥ ६.४.२२ ॥
ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਅਰਨੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮੰਥਨ ਕੀਤਾ। ਤੇਰੇ ਉਸ ਗਰਭ ਨੂੰ ਦਸਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਜਨਮ ਲਈ ਅਸੀਂ ਸੱਦਦੇ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦਿਊ ਇੰਦਰ ਨਾਲ ਗਰਭਵਤੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵਾਯੂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਗਰਭ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਗਰਭ ਟਿਕਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਅਮੁਕੀ।
Bṛhadāraṇyaka 6.4.23
सोष्यन्तीमद्भिरभ्युक्षति
यथा वायुः पुष्करिणीं समिङ्गयति सर्वतः ।
एवा ते गर्भ एजतु सहावैतु जरायुणा ।
इन्द्रस्यायं व्रजः कृतः सार्गलः सपरिश्रयः ।
तमिन्द्र निर्जहि गर्भेण सावरां सहेति ॥ ६.४.२३ ॥
ਜਣਨ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਉੱਤੇ ਉਹ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਕਮਲ-ਤਲਾਅ ਨੂੰ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਹਿਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤੇਰਾ ਗਰਭ ਹਿਲੇ; ਜੇਰ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਆਵੇ। ਇਹ ਇੰਦਰ ਦਾ ਬਣਾਇਆ ਵਾੜਾ ਹੈ, ਅਗਲ ਅਤੇ ਆਸਰੇ ਵਾਲਾ। ਹੇ ਇੰਦਰ, ਗਰਭ ਸਮੇਤ ਇਸ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦੇ, ਜਣੇਪੇ ਨਾਲ ਇਹ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਵੇ।
Bṛhadāraṇyaka 6.4.24
जातेऽग्निमुपसमाधायाङ्क आधाय कंसे पृषदाज्यं संनीय पृषदाज्यस्योपघातं जुहोति
अस्मिन्सहस्रं पुष्यासमेधमानः स्वे गृहे ।
अस्योपसन्द्यां मा छैत्सीत्प्रजया च पशुभिश्च स्वाहा ।
मयि प्राणांस्त्वयि मनसा जुहोमि स्वाहा ।
यत्कर्मणात्यरीरिचं यद्वा न्यूनमिहाकरम् ।
अग्निष्टत्स्विष्टकृद्विद्वान् स्विष्टं सुहुतं करोतु नः स्वाहेति ॥ ६.४.२४ ॥
ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਤੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਕਾਂਸੇ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਸ਼ਦਾਜਯ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਪ੍ਰਿਸ਼ਦਾਜਯ ਦਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹਿੱਸਾ ਆਹੂਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: "ਇਸ (ਬਾਲਕ) ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਵਧਾਂ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਦਾ ਹੋਇਆ। ਇਸਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਾ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਵਿਛੋੜਾ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਸ੍ਵਾਹਾ। ਮੇਰੇ ਵਿੱਚਲੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੂੰ, ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਮਨ ਨਾਲ ਆਹੂਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਸ੍ਵਾਹਾ। ਜੋ ਕਰਮ ਮੈਂ ਵਧਾਇਆ ਜਾਂ ਇੱਥੇ ਘਟਾਇਆ, ਸ੍ਵਿਸ਼ਟਕ੍ਰਿਤ ਵਿਦਵਾਨ ਅਗਨੀ ਉਸਨੂੰ ਸਾਡੇ ਲਈ ਚੰਗੀ ਆਹੂਤੀ ਤੇ ਚੰਗਾ ਯੱਗ ਬਣਾਵੇ। ਸ੍ਵਾਹਾ।"
Bṛhadāraṇyaka 6.4.25
अथास्य दक्षिणं कर्णमभिनिधाय वाग्वागिति त्रिः ।
अथ दधि मधु घृतं संनीयानन्तर्हितेन जातरूपेण प्राशयति ।
भूस्ते दधामि भुवस्ते दधामि स्वस्ते दधामि भूर्भुवः स्वः सर्वं त्वयि दधामीति ॥ ६.४.२५ ॥
ਫਿਰ ਉਸਦੇ ਸੱਜੇ ਕੰਨ ਕੋਲ ਮੂੰਹ ਲਿਜਾ ਕੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ 'ਵਾਕ੍, ਵਾਕ੍' ਆਖਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਦਹੀਂ, ਸ਼ਹਿਦ ਤੇ ਘਿਓ ਮਿਲਾ ਕੇ ਅਖੰਡ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਚਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਖਦਾ ਹੈ: 'ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਭੂਃ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਭੁਵਃ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਵਃ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ; ਭੂਃ ਭੁਵਃ ਸਵਃ, ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ।'
Bṛhadāraṇyaka 6.4.26
अथास्य नाम करोति वेदोऽसीति ।
तदस्यैतद्गुह्यमेव नाम भवति ॥ ६.४.२६ ॥
ਫਿਰ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ: 'ਤੂੰ ਵੇਦ ਹੈਂ।' ਇਹੀ ਉਸਦਾ ਗੁਪਤ ਨਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Bṛhadāraṇyaka 6.4.27
अथैनं मात्रे प्रदाय स्तनं प्रयच्छति यस्ते स्तनः शशयो यो मयोभूर्यो रत्नधा वसुविद्यः सुदत्रः ।
येन विश्वा पुष्यसि वार्याणि सरस्वति तमिह धातवे करिति ॥ ६.४.२७ ॥
ਫਿਰ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਮਾਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਕੇ ਉਸਦੀ ਛਾਤੀ ਉਸਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: 'ਹੇ ਸਰਸਵਤੀ, ਤੇਰੀ ਜੋ ਛਾਤੀ ਪੋਸ਼ਕ ਹੈ, ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਹੈ, ਰਤਨ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਧਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਉੱਤਮ ਦਾਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਤ ਵਸਤਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੀ ਹੈਂ, ਉਹੀ ਇੱਥੇ ਇਸਦੇ ਪਾਲਣ ਲਈ ਕਰ।'
Bṛhadāraṇyaka 6.4.28
अथास्य मातरमभिमन्त्रयते इलासि मैत्रावरुणी वीरे वीरमजीजनत् ।
सा त्वं वीरवती भव यास्मान् वीरवतोऽकरदिति ।
तं वा एतमाहुः अतिपिता बताभूः ।
अतिपितामहो बताभूः ।
परमां बत काष्ठां प्राप श्रिया यशसा ब्रह्मवर्चसेन ।
य एवंविदो ब्राह्मणस्य पुत्रो जायत इति ॥ ६.४.२८ ॥
ਫਿਰ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ: 'ਤੂੰ ਇਲਾ ਹੈਂ, ਮੈਤ੍ਰਾਵਰੁਣੀ; ਵੀਰ ਤੋਂ ਵੀਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਤੂੰ ਵੀਰਵਤੀ ਹੋ; ਜਿਸਨੇ ਸਾਨੂੰ ਵੀਰਾਂ ਵਾਲੇ ਬਣਾਇਆ।' ਇਸ ਬਾਰੇ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: 'ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਗਿਆ; ਸੱਚਮੁੱਚ ਪਿਤਾਮਹ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਗਿਆ; ਸੱਚਮੁੱਚ ਪਰਮ ਲਕਸ਼ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਸ਼੍ਰੀ, ਯਸ਼ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਵਰਚਸ ਨਾਲ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।