ऋग्वेद · सूक्त 1.117
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.117.1
मध्वः॒ सोम॑स्याश्विना॒ मदा॑य प्र॒त्नो होता वि॑वासते वाम् ।
ब॒र्हिष्म॑ती रा॒तिर्विश्रि॑ता॒ गीरि॒षा या॑तं नास॒त्योप॒ वाजैः॑ ॥
गोड सोमाच्या आनंदासाठी प्राचीन होता तुम्हा दोघांना आवाहन करतो. दर्भांनी सजवलेले दान आणि विस्तारित स्तुतीसह, हे सत्यवादी अश्विनौ, वेगाने आणि धनासह येथे या.
1.117.2
यो वा॑मश्विना॒ मन॑सो॒ जवी॑या॒न्रथः॒ स्वश्वो॒ विश॑ आ॒जिगा॑ति ।
येन॒ गच्छ॑थः सु॒कृतो॑ दुरो॒णं तेन॑ नरा व॒र्तिर॒स्मभ्यं॑ यातम् ॥
हे अश्विनौ, मनापेक्षाही वेगवान, उत्तम घोड्यांचा तुमचा रथ मानवांकडे येतो. सत्कर्मीच्या आश्रयाला ज्या मार्गाने तुम्ही जाता, हे नरांनो, त्याच मार्गाने आमच्यासाठी या.
1.117.3
ऋषिं॑ नरा॒वंह॑सः॒ पाञ्च॑जन्यमृ॒बीसा॒दत्रिं॑ मुञ्चथो ग॒णेन॑ ।
मि॒नन्ता॒ दस्यो॒रशि॑वस्य मा॒या अ॑नुपू॒र्वं वृ॑षणा चो॒दय॑न्ता ॥
हे नरांनो, पापापासून आणि ऋबीसाच्या खड्ड्यातून, पंचजनांचा ऋषी अत्रीला गणासह तुम्ही सोडवता. हे वृषभांनो, दस्यू आणि अशिवाच्या मायांना क्रमाने नष्ट करीत तुम्ही दोघे प्रेरणा देता.
1.117.4
अश्वं॒ न गू॒ळ्हम॑श्विना दु॒रेवै॒र्ऋषिं॑ नरा वृषणा रे॒भम॒प्सु ।
सं तं रि॑णीथो॒ विप्रु॑तं॒ दंसो॑भि॒र्न वां॑ जूर्यन्ति पू॒र्व्या कृ॒तानि॑ ॥
हे अश्विनौ, लपलेल्या घोड्याप्रमाणे, हे नरांनो, हे वृषभांनो, पाण्यात बुडालेल्या रेभ ऋषीला तुम्ही दोघे कष्टाने बाहेर काढता. तुमच्या हातांनी त्याला उचलून वर आणता; तुमची जुनी कर्मे तुम्हाला थकवत नाहीत.
1.117.5
सु॒षु॒प्वांसं॒ न निरृ॑तेरु॒पस्थे॒ सूर्यं॒ न द॑स्रा॒ तम॑सि क्षि॒यन्त॑म् ।
शु॒भे रु॒क्मं न द॑र्श॒तं निखा॑त॒मुदू॑पथुरश्विना॒ वन्द॑नाय ॥
हे दस्र अश्विनौ, निरृतीच्या मांडीवर झोपलेल्याप्रमाणे, किंवा अंधारात क्षीण होत असलेल्या सूर्याप्रमाणे, तेजस्वीसाठी सुंदर सोन्याच्या अलंकारासारखे पुरलेले, तुम्ही दोघांनी स्तुतीसाठी वर उचलले.
1.117.6
तद्वां॑ नरा॒ शंस्यं॑ पज्रि॒येण॑ क॒क्षीव॑ता नासत्या॒ परि॑ज्मन् ।
श॒फादश्व॑स्य वा॒जिनो॒ जना॑य श॒तं कु॒म्भाँ अ॑सिञ्चतं॒ मधू॑नाम् ॥
हे नरांनो, हे सत्यवादी अश्विनौ, विस्तीर्ण जगात पज्रिय आणि कक्षीवानासह ते तुमच्या स्तुतीस योग्य आहे. बलवान घोड्याच्या खुरातून मनुष्यासाठी तुम्ही दोघांनी शंभर घडे मधु ओतले.
1.117.7
यु॒वं न॑रा स्तुव॒ते कृ॑ष्णि॒याय॑ विष्णा॒प्वं॑ ददथु॒र्विश्व॑काय ।
घोषा॑यै चित्पितृ॒षदे॑ दुरो॒णे पतिं॒ जूर्य॑न्त्या अश्विनावदत्तम् ॥
हे नरांनो, स्तुती करणाऱ्या कृष्णीयाला विष्णापू आणि विश्वकाला तुम्ही दिलेत. हे अश्विनौ, वडिलांजवळ बसलेल्या घोषेला, घरात वृद्धावस्थेत असलेल्या तिला तुम्ही पती दिलात.
1.117.8
यु॒वं श्यावा॑य॒ रुश॑तीमदत्तं म॒हः क्षो॒णस्या॑श्विना॒ कण्वा॑य ।
प्र॒वाच्यं॒ तद्वृ॑षणा कृ॒तं वां॒ यन्ना॑र्ष॒दाय॒ श्रवो॑ अ॒ध्यध॑त्तम् ॥
हे अश्विनौ, श्यावाला तुम्ही तेजस्वी स्त्री दिली; महान पृथ्वीतून कण्वालाही दिली. हे वृषभांनो, तुम्ही केलेले ते कर्म सांगण्यायोग्य आहे; नार्षदाला तुम्ही कीर्ती स्थापित केली.
1.117.9
पु॒रू वर्पां॑स्यश्विना॒ दधा॑ना॒ नि पे॒दव॑ ऊहथुरा॒शुमश्व॑म् ।
स॒ह॒स्र॒सां वा॒जिन॒मप्र॑तीतमहि॒हनं॑ श्रव॒स्यं॑ तरु॑त्रम् ॥
हे अश्विनौ, अनेक रूपे धारण करून तुम्ही पेदूसाठी वेगवान घोडा खाली आणलात — हजारो देणारा, बलवान, अनिवार्य, सर्पहंता, यशस्वी, पार नेणारा तो.
1.117.10
ए॒तानि॑ वां श्रव॒स्या॑ सुदानू॒ ब्रह्मा॑ङ्गू॒षं सद॑नं॒ रोद॑स्योः ।
यद्वां॑ प॒ज्रासो॑ अश्विना॒ हव॑न्ते या॒तमि॒षा च॑ वि॒दुषे॑ च॒ वाज॑म् ॥
हे सुदानू अश्विनौ, ही तुमच्यासाठीची कीर्तियोग्य स्तोत्रे आहेत; आंगूष अर्पण, द्युलोक-पृथ्वीचे निवासस्थान. पज्र लोक तुम्हाला बोलावतात तेव्हा अन्नासह या; ज्ञानी माणसालाही बल आणा.
1.117.11
सू॒नोर्माने॑नाश्विना गृणा॒ना वाजं॒ विप्रा॑य भुरणा॒ रद॑न्ता ।
अ॒गस्त्ये॒ ब्रह्म॑णा वावृधा॒ना सं वि॒श्पलां॑ नासत्यारिणीतम् ॥
हे अश्विनौ, पुत्राच्या चिन्हाने स्तुती करून, विप्राला बल द्या; पालकांनो, आनंद देत. अगस्त्यामध्ये प्रार्थनेने वाढत, हे नासत्यांनो, विश्पलेला एकत्र आणलेत.
1.117.12
कुह॒ यान्ता॑ सुष्टु॒तिं का॒व्यस्य॒ दिवो॑ नपाता वृषणा शयु॒त्रा ।
हिर॑ण्यस्येव क॒लशं॒ निखा॑त॒मुदू॑पथुर्दश॒मे अ॑श्वि॒नाह॑न् ॥
कवीच्या उत्तम स्तुतीने तुम्ही कुठे चाललात? द्युलोकाच्या पुत्रांनो, वृषभांनो, एकत्र निजलेल्यांनो. सोन्याच्या पात्राप्रमाणे पुरलेला कलश दहाव्या दिवशी तुम्ही वर उचललात, हे अश्विनौ, दिवसा.
1.117.13
यु॒वं च्यवा॑नमश्विना॒ जर॑न्तं॒ पुन॒र्युवा॑नं चक्रथुः॒ शची॑भिः ।
यु॒वो रथं॑ दुहि॒ता सूर्य॑स्य स॒ह श्रि॒या ना॑सत्यावृणीत ॥
हे अश्विनौ, तुम्ही वृद्ध च्यवानाला आपल्या सामर्थ्याने पुन्हा तरुण केलेत. सूर्याची कन्या तेजासह तुमचा रथ निवडती झाली, हे नासत्यांनो.
1.117.14
यु॒वं तुग्रा॑य पू॒र्व्येभि॒रेवैः॑ पुनर्म॒न्याव॑भवतं युवाना ।
यु॒वं भु॒ज्युमर्ण॑सो॒ निः स॑मु॒द्राद्विभि॑रूहथुर्ऋ॒ज्रेभि॒रश्वैः॑ ॥
तुम्ही दोघे तुग्रासाठी प्राचीन कर्मांनी पुन्हा नवसामर्थ्य पावलात, हे तरुणांनो. तुम्ही भुज्युला पाण्यातून, समुद्रातून, पक्षी आणि वेगवान घोड्यांसह बाहेर आणलेत.
1.117.15
अजो॑हवीदश्विना तौ॒ग्र्यो वां॒ प्रोळ्हः॑ समु॒द्रम॑व्य॒थिर्ज॑ग॒न्वान् ।
निष्टमू॑हथुः सु॒युजा॒ रथे॑न॒ मनो॑जवसा वृषणा स्व॒स्ति ॥
तौग्र्याने तुम्हाला हाक मारली, हे अश्विनौ; समुद्रात बुडालेला तो सुरक्षित निघून गेला. हे वृषभांनो, तुम्ही त्याला सुयोजित, मनोवेगी रथाने सुरक्षित बाहेर काढलेत.
1.117.16
अजो॑हवीदश्विना॒ वर्ति॑का वामा॒स्नो यत्सी॒ममु॑ञ्चतं॒ वृक॑स्य ।
वि ज॒युषा॑ ययथुः॒ सान्वद्रे॑र्जा॒तं वि॒ष्वाचो॑ अहतं वि॒षेण॑ ॥
वार्तिकेने तुम्हाला हाक मारली, हे अश्विनौ; जेव्हा तुम्ही तिला लांडग्याच्या तोंडातून सोडवलेत. विजयाने तुम्ही पर्वतशिखरावर गेलात; सर्वत्र जन्मलेले विष तुम्ही नष्ट केलेत.
1.117.17
श॒तं मे॒षान्वृ॒क्ये॑ मामहा॒नं तमः॒ प्रणी॑त॒मशि॑वेन पि॒त्रा ।
आक्षी ऋ॒ज्राश्वे॑ अश्विनावधत्तं॒ ज्योति॑र॒न्धाय॑ चक्रथुर्वि॒चक्षे॑ ॥
वृकीला शंभर मेंढे देऊन, अशुभ पित्याने नेलेल्या अंधारात, हे अश्विनौ, तुम्ही ऋज्राश्वाचे डोळे स्थापित केलेत; आंधळ्यासाठी पाहण्याकरिता प्रकाश निर्माण केलात.
1.117.18
शु॒नम॒न्धाय॒ भर॑मह्वय॒त्सा वृ॒कीर॑श्विना वृषणा॒ नरेति॑ ।
जा॒रः क॒नीन॑ इव चक्षदा॒न ऋ॒ज्राश्वः॑ श॒तमेकं॑ च मे॒षान् ॥
आंधळ्यासाठी सुखाचा भार तिने हाक मारली; ती वृकी, हे अश्विनौ, हे वृषभांनो, हे माणसांनो, असे म्हणून. प्रियकर मूर्खाला इच्छितो तसे ऋज्राश्वाने शंभर आणि एक (मेंढे) दिले.
1.117.19
म॒ही वा॑मू॒तिर॑श्विना मयो॒भूरु॒त स्रा॒मं धि॑ष्ण्या॒ सं रि॑णीथः ।
अथा॑ यु॒वामिद॑ह्वय॒त्पुरं॑धि॒राग॑च्छतं सीं वृषणा॒ववो॑भिः ॥
हे अश्विनौ, तुमचे महान संरक्षण कल्याण देणारे आहे; हे धिष्ण्यांनो, तुम्ही दोघे ते आमच्याशी जोडा. तेव्हा पुरंधीने तुम्हाला बोलावले; हे वृषभांनो, तुम्ही मदतीसह इथे आलात.
1.117.20
अधे॑नुं दस्रा स्त॒र्यं॑ विष॑क्ता॒मपि॑न्वतं श॒यवे॑ अश्विना॒ गाम् ।
यु॒वं शची॑भिर्विम॒दाय॑ जा॒यां न्यू॑हथुः पुरुमि॒त्रस्य॒ योषा॑म् ॥
हे दस्रांनो, दुधहीन, बांधलेल्या गाईला झोपलेल्यासाठी तुम्ही मुक्त केले; हे अश्विनींनो, गाईलाही तुम्ही दिले. तुम्ही दोघांनी कौशल्याने विमदासाठी त्याची पत्नी परत आणली, बहुमित्राची स्त्रीही परत आणली.
1.117.21
यवं॒ वृके॑णाश्विना॒ वप॒न्तेषं॑ दु॒हन्ता॒ मनु॑षाय दस्रा ।
अ॒भि दस्युं॒ बकु॑रेणा॒ धम॑न्तो॒रु ज्योति॑श्चक्रथु॒रार्या॑य ॥
हे अश्विनींनो, लांडग्याने (नांगराने) यव पेरता, माणसासाठी अन्न दोहता; हे दस्रांनो, बकुराने दस्यूविरुद्ध आग फुंकता, आर्यासाठी विशाल प्रकाश निर्माण केला.
1.117.22
आ॒थ॒र्व॒णाया॑श्विना दधी॒चे अश्व्यं॒ शिरः॒ प्रत्यै॑रयतम् ।
स वां॒ मधु॒ प्र वो॑चदृता॒यन्त्वा॒ष्ट्रं यद्द॑स्रावपिक॒क्ष्यं॑ वाम् ॥
हे अश्विनींनो, अथर्वन व दधीचासाठी तुम्ही घोड्याचे डोके जोडून परत दिले. ऋताची इच्छा करणाऱ्याने तुमच्या मधाचे गान केले, हे दस्रांनो, त्वष्ट्याचे अपिकक्ष्य तुम्ही दिले तेव्हा.
1.117.23
सदा॑ कवी सुम॒तिमा च॑के वां॒ विश्वा॒ धियो॑ अश्विना॒ प्राव॑तं मे ।
अ॒स्मे र॒यिं ना॑सत्या बृ॒हन्त॑मपत्य॒साचं॒ श्रुत्यं॑ रराथाम् ॥
हे कवींनो, हे अश्विनींनो, मी नेहमी तुमची सुमती मागतो; हे अश्विनींनो, माझ्या सर्व प्रार्थनांचे रक्षण करा. हे नासत्यांनो, आम्हाला मोठे धन द्या, जे संतती देणारे व कीर्ती देणारे असावे.
1.117.24
हिर॑ण्यहस्तमश्विना॒ ररा॑णा पु॒त्रं न॑रा वध्रिम॒त्या अ॑दत्तम् ।
त्रिधा॑ ह॒ श्याव॑मश्विना॒ विक॑स्त॒मुज्जी॒वस॑ ऐरयतं सुदानू ॥
हे अश्विनींनो, सुवर्णहस्त पुत्र वधिमतीला तुम्ही दिला; हे नरांनो, त्रिधा श्यावाला, हे अश्विनींनो, विकस्ताला तुम्ही दिले. हे दानशूरांनो, जगण्यासाठी त्याला उंच उचलले.
1.117.25
ए॒तानि॑ वामश्विना वी॒र्या॑णि॒ प्र पू॒र्व्याण्या॒यवो॑ऽवोचन् ।
ब्रह्म॑ कृ॒ण्वन्तो॑ वृषणा यु॒वभ्यां॑ सु॒वीरा॑सो वि॒दथ॒मा व॑देम ॥
हे अश्विनौ, मानवांनी तुमची ही प्राचीन वीरकर्मे उच्चारली आहेत. बलवान अशा तुमच्यासाठी ब्रह्म (स्तुती) रचत, उत्तम पुत्रांनी युक्त आम्ही यज्ञवचन बोलू.