ઋગ્વેદ · સૂક્ત 10.61
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.61.1
इ॒दमि॒त्था रौद्रं॑ गू॒र्तव॑चा॒ ब्रह्म॒ क्रत्वा॒ शच्या॑म॒न्तरा॒जौ ।
क्रा॒णा यद॑स्य पि॒तरा॑ मंहने॒ष्ठाः पर्ष॑त्प॒क्थे अह॒न्ना स॒प्त होतॄ॑न् ॥
આ રીતે ઉગ્ર, સ્તુતિવચનથી સ્તોતા બળ અને કર્મથી યુદ્ધની વચ્ચે બ્રહ્મ (મંત્ર) ઉચ્ચારે છે. જ્યારે તે પોતાનાં માતાપિતાનો આદર કરે, ત્યારે પૂજ્ય દિવસના યજ્ઞમાં સાત હોતાઓને ભરે.
10.61.2
स इद्दा॒नाय॒ दभ्या॑य व॒न्वञ्च्यवा॑नः॒ सूदै॑रमिमीत॒ वेदि॑म् ।
तूर्व॑याणो गू॒र्तव॑चस्तमः॒ क्षोदो॒ न रेत॑ इ॒तऊ॑ति सिञ्चत् ॥
તે જ દાન માટે અને શત્રુરહિત દાતા માટે ઇચ્છા કરતા ચ્યવાને સોમરસના નિચોડથી વેદીને માપી. તૂર્વયાણ, અતિ સ્તુતિકર્તા, આ રક્ષણ માટે વીર્યની જેમ વર વરસાવે.
10.61.3
मनो॒ न येषु॒ हव॑नेषु ति॒ग्मं विपः॒ शच्या॑ वनु॒थो द्रव॑न्ता ।
आ यः शर्या॑भिस्तुविनृ॒म्णो अ॒स्याश्री॑णीता॒दिशं॒ गभ॑स्तौ ॥
મન જેવા તીક્ષ્ણ આવાહનોમાં, પ્રેરિતની શક્તિથી તમે બંને દોડો. ધનમાં બળવાન તે વજ્રશક્તિઓ સાથે તે દિશાને બંને હાથોમાં પકડે છે.
10.61.4
कृ॒ष्णा यद्गोष्व॑रु॒णीषु॒ सीद॑द्दि॒वो नपा॑ताश्विना हुवे वाम् ।
वी॒तं मे॑ य॒ज्ञमा ग॑तं मे॒ अन्नं॑ वव॒न्वांसा॒ नेष॒मस्मृ॑तध्रू ॥
કાળી (રાત્રિ) ગાયો વચ્ચે, લાલ (ઉષાઓ) વચ્ચે બેસે ત્યારે, દિવ્યના પૌત્ર અશ્વિનો, હું તમને બંનેને બોલાવું છું. મારો યજ્ઞ માણો, મારી પાસે આવો; મારું અન્ન પામીને, ન ભૂલાય તેવા ધારક, અન્નની જેમ પોષણ લાવો.
10.61.5
प्रथि॑ष्ट॒ यस्य॑ वी॒रक॑र्ममि॒ष्णदनु॑ष्ठितं॒ नु नर्यो॒ अपौ॑हत् ।
पुन॒स्तदा वृ॑हति॒ यत्क॒नाया॑ दुहि॒तुरा अनु॑भृतमन॒र्वा ॥
જેનું વીરકર્મ ફેલાયું, પ્રેરકે સ્થાપિતને દૂર હટાવ્યું. હવે તે વીર તેને ફરી ઉપર લાવે છે, કન્યાની પુત્રીથી અનુભવાયેલું, અનર્વા (માનવશક્તિથી પર).
10.61.6
म॒ध्या यत्कर्त्व॒मभ॑वद॒भीके॒ कामं॑ कृण्वा॒ने पि॒तरि॑ युव॒त्याम् ।
म॒ना॒नग्रेतो॑ जहतुर्वि॒यन्ता॒ सानौ॒ निषि॑क्तं सुकृ॒तस्य॒ योनौ॑ ॥
મધ્યમાં કર્મ થયું ત્યારે, નજીક પિતામાં અને યુવતીમાં ઇચ્છા કરતાં, વીર્ય ચાલ્યું; બંને છૂટા પડીને વીર્ય છોડ્યું. સુકર્મના ગર્ભસ્રોતમાં, શિખર પર તે સીંચાયું.
10.61.7
पि॒ता यत्स्वां दु॑हि॒तर॑मधि॒ष्कन्क्ष्म॒या रेतः॑ संजग्मा॒नो नि षि॑ञ्चत् ।
स्वा॒ध्यो॑ऽजनय॒न्ब्रह्म॑ दे॒वा वास्तो॒ष्पतिं॑ व्रत॒पां निर॑तक्षन् ॥
પિતાએ પોતાની પુત્રી પર ચઢી પૃથ્વી સાથે મળી બીજ સીંચ્યું, ત્યારે સ્વયંસિદ્ધ દેવોએ બ્રહ્મને ઉત્પન્ન કર્યું; નિવાસના સ્વામી, વ્રતના રક્ષકને તેમણે ઘડ્યો.
10.61.8
स ईं॒ वृषा॒ न फेन॑मस्यदा॒जौ स्मदा परै॒दप॑ द॒भ्रचे॑ताः ।
सर॑त्प॒दा न दक्षि॑णा परा॒वृक्न ता नु मे॑ पृश॒न्यो॑ जगृभ्रे ॥
તે બળદની જેમ ફીણ ખંખેરે છે; યુદ્ધમાં અહીંથી આગળ વધે છે, તેજસ્વી બુદ્ધિવાળો તે દૂર સરી જાય છે; દૂરથી પાછાં ફરતાં દાનોની જેમ હવે એ ચિત્રિત મરુતોએ મારા માટે તેમને પકડ્યાં છે.
10.61.9
म॒क्षू न वह्निः॑ प्र॒जाया॑ उप॒ब्दिर॒ग्निं न न॒ग्न उप॑ सीद॒दूधः॑ ।
सनि॑ते॒ध्मं सनि॑तो॒त वाजं॒ स ध॒र्ता ज॑ज्ञे॒ सह॑सा यवी॒युत् ॥
ઝડપી વાહકની જેમ, સંતાનની પાસે રહેનાર; નગ્ન અગ્નિની જેમ તે આંચળ પાસે બેઠો; બળતણ આપનાર, અન્ન આપનાર; ધારક બળથી જન્મ્યો, સદા યુવાન.
10.61.10
म॒क्षू क॒नायाः॑ स॒ख्यं नव॑ग्वा ऋ॒तं वद॑न्त ऋ॒तयु॑क्तिमग्मन् ।
द्वि॒बर्ह॑सो॒ य उप॑ गो॒पमागु॑रदक्षि॒णासो॒ अच्यु॑ता दुदुक्षन् ॥
કન્યાની મૈત્રી ઝડપથી મળી; નવગ્વો સત્ય બોલતાં, સત્યથી જોડાયેલા સુધી પહોંચ્યા; દ્વિબર્હિસ ધારણ કરનારા ગોપાલ પાસે આવ્યા, દક્ષિણા વિના, અચ્યુત (ગાયો)નું દોહન કરવા ઇચ્છતા.
10.61.11
म॒क्षू क॒नायाः॑ स॒ख्यं नवी॑यो॒ राधो॒ न रेत॑ ऋ॒तमित्तु॑रण्यन् ।
शुचि॒ यत्ते॒ रेक्ण॒ आय॑जन्त सब॒र्दुघा॑याः॒ पय॑ उ॒स्रिया॑याः ॥
કન્યાની મૈત્રી ઝડપથી મળી; બીજ જેવું નવું ધન, સત્યને જ પ્રેરતું; જ્યારે તારી તેજસ્વી સંપત્તિઓ પૂજાઈ, સબર્દુઘા અને ઉસ્રિયા ગાયના દૂધ માટે.
10.61.12
प॒श्वा यत्प॒श्चा वियु॑ता बु॒धन्तेति॑ ब्रवीति व॒क्तरी॒ ररा॑णः ।
वसो॑र्वसु॒त्वा का॒रवो॑ऽने॒हा विश्वं॑ विवेष्टि॒ द्रवि॑ण॒मुप॒ क्षु ॥
પશુ સાથે પાછળના વિયોગમાં તેઓ જાગે ત્યારે વક્તા આમ કહે છે — ધનથી ધનવાન કારવો, નિષ્પાપ થઈને, બધું ધન પ્રભાતે પામે છે.
10.61.13
तदिन्न्व॑स्य परि॒षद्वा॑नो अग्मन्पु॒रू सद॑न्तो नार्ष॒दं बि॑भित्सन् ।
वि शुष्ण॑स्य॒ संग्र॑थितमन॒र्वा वि॒दत्पु॑रुप्रजा॒तस्य॒ गुहा॒ यत् ॥
આસપાસ બેઠેલા તેને શોધવા ગયા; અનુપમ (દેવે) બહુજન્મ ધારણ કરનારની ગુફામાં છુપાયેલું, શુષ્ણે ગૂંથેલું રહસ્ય શોધી કાઢ્યું.
10.61.14
भर्गो॑ ह॒ नामो॒त यस्य॑ दे॒वाः स्व॑र्ण ये त्रि॑षध॒स्थे नि॑षे॒दुः ।
अ॒ग्निर्ह॒ नामो॒त जा॒तवे॑दाः श्रु॒धी नो॑ होतर्ऋ॒तस्य॒ होता॒ध्रुक् ॥
ભર્ગ જ તેનું નામ છે; જેના નામે દેવો ત્રિસ્થાન સ્વર્ગપ્રકાશમાં બેઠા. અગ્નિ જ તેનું નામ છે, જાતવેદા પણ; હે હોતા, ઋતના હોતા, કપટરહિત, અમને સાંભળો.
10.61.15
उ॒त त्या मे॒ रौद्रा॑वर्चि॒मन्ता॒ नास॑त्याविन्द्र गू॒र्तये॒ यज॑ध्यै ।
म॒नु॒ष्वद्वृ॒क्तब॑र्हिषे॒ ररा॑णा म॒न्दू हि॒तप्र॑यसा वि॒क्षु यज्यू॑ ॥
હે ઇન્દ્ર, સહાય અને યજ્ઞ માટે તે બંને ઉગ્ર, તેજસ્વી નાસત્યો મારા માટે; મનુની જેમ, દર્ભ પાથરેલા યજમાનને આપતા, મધુર, આનંદદાયક અન્નવાળા, લોકો વચ્ચે પૂજ્ય.
10.61.16
अ॒यं स्तु॒तो राजा॑ वन्दि वे॒धा अ॒पश्च॒ विप्र॑स्तरति॒ स्वसे॑तुः ।
स क॒क्षीव॑न्तं रेजय॒त्सो अ॒ग्निं ने॒मिं न च॒क्रमर्व॑तो रघु॒द्रु ॥
આ રાજા સ્તુત થયા; વંદનીય વિધાતા, જ્ઞાની વિપ્ર પાણી પાર કરે છે, ઉત્તમ સેતુવાળા. તે કક્ષીવાનને કંપાવે છે, અગ્નિને પણ, વેગવાનના રથચક્રની ધારની જેમ, માર્ગ તોડનાર.
10.61.17
स द्वि॒बन्धु॑र्वैतर॒णो यष्टा॑ सब॒र्धुं धे॒नुम॒स्वं॑ दु॒हध्यै॑ ।
सं यन्मि॒त्रावरु॑णा वृ॒ञ्ज उ॒क्थैर्ज्येष्ठे॑भिरर्य॒मणं॒ वरू॑थैः ॥
તે દ્વિબંધુ, દાનશીલ યજમાન, સબર્ધુ ગાય અને અશ્વા ગાયને દોહવા માટે; હું મિત્ર અને વરુણને સ્તોત્રોથી, શ્રેષ્ઠતમ વડે આલિંગું છું, અર્યમાને રક્ષણો સાથે.
10.61.18
तद्ब॑न्धुः सू॒रिर्दि॒वि ते॑ धियं॒धा नाभा॒नेदि॑ष्ठो रपति॒ प्र वेन॑न् ।
सा नो॒ नाभिः॑ पर॒मास्य वा॑ घा॒हं तत्प॒श्चा क॑ति॒थश्चि॑दास ॥
તે બંધુ, સૂરિ, જે તારા માટે દિવમાં ધી ધારણ કરે છે, નાભાનેદિષ્ઠ ગાતા ગાતા ચમકે છે. તે જ અમારી પરમ નાભિ; અથવા તેની નાભિ; પછી કતિથ પણ તે જ હતા.
10.61.19
इ॒यं मे॒ नाभि॑रि॒ह मे॑ स॒धस्थ॑मि॒मे मे॑ दे॒वा अ॒यम॑स्मि॒ सर्वः॑ ।
द्वि॒जा अह॑ प्रथम॒जा ऋ॒तस्ये॒दं धे॒नुर॑दुह॒ज्जाय॑माना ॥
આ મારી નાભિ છે, અહીં મારું આસન છે; આ દેવો મારા છે, હું આ સર્વ છું. હું દ્વિજ અને ઋતનો પ્રથમજાત છું; જન્મતાંજ આ ધેનુએ મને દૂધ આપ્યું.
10.61.20
अधा॑सु म॒न्द्रो अ॑र॒तिर्वि॒भावाव॑ स्यति द्विवर्त॒निर्व॑ने॒षाट् ।
ऊ॒र्ध्वा यच्छ्रेणि॒र्न शिशु॒र्दन्म॒क्षू स्थि॒रं शे॑वृ॒धं सू॑त मा॒ता ॥
ત્યારે આમાંથી મધુર અને તેજસ્વી દોડે છે; વનને શોધતો, દ્વિગતિ એવો તે નીચે ઊતરે છે. ચડતી સીડી પર બાળક જેમ, ઘરમાં માતા શીઘ્ર દૃઢ, સુખવર્ધક શિશુને જન્મ આપે છે.
10.61.21
अधा॒ गाव॒ उप॑मातिं क॒नाया॒ अनु॑ श्वा॒न्तस्य॒ कस्य॑ चि॒त्परे॑युः ।
श्रु॒धि त्वं सु॑द्रविणो न॒स्त्वं या॑ळाश्व॒घ्नस्य॑ वावृधे सू॒नृता॑भिः ॥
ત્યારે ગાયો કણ્વના આતિથ્ય-આમંત્રણની પાછળ, અને કોઈ શ્વાન-સ્વામીની પાછળ પણ દૂર ગઈ. હે ઉત્તમ ધનદાતા, સાંભળ; તું અમારું સાંભળ, કારણ કે અશ્વહંતાની (સમૃદ્ધિથી) સત્યવચનો વડે તું વધે છે.
10.61.22
अध॒ त्वमि॑न्द्र वि॒द्ध्य॑स्मान्म॒हो रा॒ये नृ॑पते॒ वज्र॑बाहुः ।
रक्षा॑ च नो म॒घोनः॑ पा॒हि सू॒रीन॑ने॒हस॑स्ते हरिवो अ॒भिष्टौ॑ ॥
તો તું, હે ઇન્દ્ર, અમને ઓળખ; હે નૃપતિ, મહાધન માટે વજ્રબાહુ તું અમને ઓળખ. અમારું રક્ષણ કર; દાતાઓના (ધનનું) રક્ષણ કર; હે હરિવાન, તારા આહ્વાન પર નિષ્પાપ (જ્ઞાનીઓનું) રક્ષણ કર.
10.61.23
अध॒ यद्रा॑जाना॒ गवि॑ष्टौ॒ सर॑त्सर॒ण्युः का॒रवे॑ जर॒ण्युः ।
विप्रः॒ प्रेष्ठः॒ स ह्ये॑षां ब॒भूव॒ परा॑ च॒ वक्ष॑दु॒त प॑र्षदेनान् ॥
ત્યારે બે રાજાઓ ગાયો તરફ ગયા ત્યારે, વનને શોધતો, કારુ માટે વૃદ્ધ થયેલો તે ચાલ્યો. તે વિપ્ર તેમનામાં સૌથી પ્રિય બન્યો; તે (ગાયોને) દૂર હાંકી લઈ જતો અને ફરી ઘેરી લાવતો.
10.61.24
अधा॒ न्व॑स्य॒ जेन्य॑स्य पु॒ष्टौ वृथा॒ रेभ॑न्त ईमहे॒ तदू॒ नु ।
स॒र॒ण्युर॑स्य सू॒नुरश्वो॒ विप्र॑श्चासि॒ श्रव॑सश्च सा॒तौ ॥
તેથી આ જન્મેલાના પોષણ માટે અમે વ્યર્થ સ્તુતિ કરતા નથી; હવે તેને જ માગીએ છીએ. તેનો પુત્ર વેગવાન અશ્વ જેવો છે; અને હે વિપ્ર, કીર્તિ અને ધન મેળવવામાં તું પણ (અમારી સાથે) છે.
10.61.25
यु॒वोर्यदि॑ स॒ख्याया॒स्मे शर्धा॑य॒ स्तोमं॑ जुजु॒षे नम॑स्वान् ।
वि॒श्वत्र॒ यस्मि॒न्ना गिरः॑ समी॒चीः पू॒र्वीव॑ गा॒तुर्दाश॑त्सू॒नृता॑यै ॥
તમે બંનેની મૈત્રી અમારા બળ માટે હોય, તો નમ્રતાવાળા તે સ્તુતિ સ્વીકારે. જેમનામાં ચારે બાજુથી સ્તુતિ-વાણીઓ પ્રાચીન માર્ગની જેમ એકત્ર થાય છે, તે સત્યવાદીને માર્ગ આપે છે.
10.61.26
स गृ॑णा॒नो अ॒द्भिर्दे॒ववा॒निति॑ सु॒बन्धु॒र्नम॑सा सू॒क्तैः ।
वर्ध॑दु॒क्थैर्वचो॑भि॒रा हि नू॒नं व्यध्वै॑ति॒ पय॑स उ॒स्रिया॑याः ॥
તે પાણી સાથે સ્તુતિ કરતો, દેવો સાથે યુક્ત, 'ઇતિ' નામનો ઉત્તમ બંધુ બનીને, નમસ્કાર અને સુંદર સૂક્તોથી વધે. ઉક્થો અને વચનોથી ખરેખર તે પોતાના માર્ગે આગળ વધે છે, ગાયના દૂધના પ્રવાહ સાથે.
10.61.27
त ऊ॒ षु णो॑ म॒हो य॑जत्रा भू॒त दे॑वास ऊ॒तये॑ स॒जोषाः॑ ।
ये वाजाँ॒ अन॑यता वि॒यन्तो॒ ये स्था नि॑चे॒तारो॒ अमू॑राः ॥
તે જ દેવો, હે પૂજનીયો, અમારા માટે મહાન બનો; હે દેવો, રક્ષણ માટે એકમનથી રહો. બળ અને ધન લાવનારા, વિશેષ દૃષ્ટિવાળા, અને અદૃશ્ય થઈને ઊભેલા.