ऋग्वेद · सूक्त 8.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.3.1
पिबा॑ सु॒तस्य॑ र॒सिनो॒ मत्स्वा॑ न इन्द्र॒ गोम॑तः ।
आ॒पिर्नो॑ बोधि सध॒माद्यो॑ वृ॒धेऽस्माँ अ॑वन्तु ते॒ धियः॑ ॥
हे इंद्रा, गोधनाने समृद्ध अशा या रसाळ सोमाचे पान कर आणि हर्षित हो. आमच्या वृद्धीसाठी आमचा मित्र व सहभोक्ता हो; तुझ्या स्तुती आमचे रक्षण करोत.
8.3.2
भू॒याम॑ ते सुम॒तौ वा॒जिनो॑ व॒यं मा न॑ स्तर॒भिमा॑तये ।
अ॒स्माञ्चि॒त्राभि॑रवताद॒भिष्टि॑भि॒रा नः॑ सु॒म्नेषु॑ यामय ॥
हे बलवान, आम्ही तुझ्या कृपेत राहो; शत्रूच्या हल्ल्यासाठी आम्हाला सोडू नकोस. तेजस्वी संरक्षणांनी आमचे रक्षण कर आणि समृद्धीकडे आम्हाला नेत जा.
8.3.3
इ॒मा उ॑ त्वा पुरूवसो॒ गिरो॑ वर्धन्तु॒ या मम॑ ।
पा॒व॒कव॑र्णाः॒ शुच॑यो विप॒श्चितो॑ अ॒भि स्तोमै॑रनूषत ॥
हे पुष्कळ धन असलेल्या, माझी ही स्तोत्रे तुला वाढवोत. पवित्र वर्णाचे, शुद्ध आणि विवेकी ऋषींनी स्तोत्रांनी तुझी स्तुती केली आहे.
8.3.4
अ॒यं स॒हस्र॒मृषि॑भिः॒ सह॑स्कृतः समु॒द्र इ॑व पप्रथे ।
स॒त्यः सो अ॑स्य महि॒मा गृ॑णे॒ शवो॑ य॒ज्ञेषु॑ विप्र॒राज्ये॑ ॥
ऋषींनी सामर्थ्यवान केलेला हा सहस्रो रूपांनी समुद्रासारखा पसरला आहे. त्याची महिमा सत्य आहे; यज्ञांत आणि विप्रांच्या राज्यात मी त्याच्या बलाची स्तुती करतो.
8.3.5
इन्द्र॒मिद्दे॒वता॑तय॒ इन्द्रं॑ प्रय॒त्य॑ध्व॒रे ।
इन्द्रं॑ समी॒के व॒निनो॑ हवामह॒ इन्द्रं॒ धन॑स्य सा॒तये॑ ॥
देवांच्या साहाय्यासाठी आम्ही इंद्रालाच बोलावतो; यज्ञ होत असताना इंद्राला, संग्रामात इंद्राला बोलावतो. धन मिळवण्यासाठी आम्ही इंद्रालाच आवाहन करतो.
8.3.6
इन्द्रो॑ म॒ह्ना रोद॑सी पप्रथ॒च्छव॒ इन्द्रः॒ सूर्य॑मरोचयत् ।
इन्द्रे॑ ह॒ विश्वा॒ भुव॑नानि येमिर॒ इन्द्रे॑ सुवा॒नास॒ इन्द॑वः ॥
इंद्राने आपल्या महिम्याने द्यावापृथिवी विस्तारल्या; इंद्राने बलाने सूर्याला प्रकाशित केले. इंद्रातच सर्व भुवने स्थिर आहेत; इंद्रातच पिळलेले सोमबिंदू आहेत.
8.3.7
अ॒भि त्वा॑ पू॒र्वपी॑तये॒ इन्द्र॒ स्तोमे॑भिरा॒यवः॑ ।
स॒मी॒ची॒नास॑ ऋ॒भवः॒ सम॑स्वरन्रु॒द्रा गृ॑णन्त॒ पूर्व्य॑म् ॥
हे इंद्रा! आयूचे पुत्र स्तोत्रांनी, एकचित्त होऊन, प्रथम पानासाठी तुझ्याकडे गायले; रुद्रांनी प्राचीनाची स्तुती केली.
8.3.8
अ॒स्येदिन्द्रो॑ वावृधे॒ वृष्ण्यं॒ शवो॒ मदे॑ सु॒तस्य॒ विष्ण॑वि ।
अ॒द्या तम॑स्य महि॒मान॑मा॒यवोऽनु॑ ष्टुवन्ति पू॒र्वथा॑ ॥
या (सोमाच्या) मदात इंद्राने आपले वीर्यमय बल वाढवले; पिळलेल्या सोमात, विष्णूत (उल्हासात) आहे; आज आयूचे पुत्र त्याच्या त्या महिमेची, पूर्वीप्रमाणे, स्तुती करतात.
8.3.9
तत्त्वा॑ यामि सु॒वीर्यं॒ तद्ब्रह्म॑ पू॒र्वचि॑त्तये ।
येना॒ यति॑भ्यो॒ भृग॑वे॒ धने॑ हि॒ते येन॒ प्रस्क॑ण्व॒मावि॑थ ॥
त्या वीर्यवान (बलाकडे) मी तुझ्याकडे जातो; त्या ब्रह्माला (मंत्राला) प्राचीन-चित्तासाठी (आणतो), ज्याने तू यतींसाठी व भृगूसाठी, धनात ठेवलेल्या (धनाच्या) वेळी, प्रस्कण्वाचे रक्षण केलेस.
8.3.10
येना॑ समु॒द्रमसृ॑जो म॒हीर॒पस्तदि॑न्द्र॒ वृष्णि॑ ते॒ शवः॑ ।
स॒द्यः सो अ॑स्य महि॒मा न सं॒नशे॒ यं क्षो॒णीर॑नुचक्र॒दे ॥
ज्याने तू समुद्र व महान जलांना वाहवलेस, ते, हे इंद्रा, तुझे वीर्यमय बल; त्याची ती महिमा तत्काळ (प्रकट होते), नाशात नाही; ज्याच्यापुढे द्यावापृथिवी नमतात.
8.3.11
श॒ग्धी न॑ इन्द्र॒ यत्त्वा॑ र॒यिं यामि॑ सु॒वीर्य॑म् ।
श॒ग्धि वाजा॑य प्रथ॒मं सिषा॑सते श॒ग्धि स्तोमा॑य पूर्व्य ॥
हे इंद्रा, आम्हाला दे, मी तुझ्याकडे उत्तम वीर्यवान धन मागतो तेव्हा; वाजासाठी (पारितोषिकासाठी) प्रथम दे, जिंकू इच्छिणाऱ्यांना; हे प्राचीना, स्तुतीसाठी दे.
8.3.12
श॒ग्धी नो॑ अ॒स्य यद्ध॑ पौ॒रमावि॑थ॒ धिय॑ इन्द्र॒ सिषा॑सतः ।
श॒ग्धि यथा॒ रुश॑मं॒ श्याव॑कं॒ कृप॒मिन्द्र॒ प्रावः॒ स्व॑र्णरम् ॥
आम्हाला दे, याच्या (धनातून) तू पौराचे रक्षण केलेस, जेव्हा तो तुझ्याकडे प्रार्थनांची इच्छा करत होता; हे इंद्रा, रुशम, श्यावक आणि कृपाला दिल्याप्रमाणे दे; हे इंद्रा, तू स्वर्णराचे रक्षण केलेस.
8.3.13
कन्नव्यो॑ अत॒सीनां॑ तु॒रो गृ॑णीत॒ मर्त्यः॑ ।
न॒ही न्व॑स्य महि॒मान॑मिन्द्रि॒यं स्व॑र्गृ॒णन्त॑ आन॒शुः ॥
पूर्वजांमधील कोणता नवा मर्त्य त्याची त्वरेने स्तुती करील? खरोखर त्याच्या महिमेला व सामर्थ्याला कुणीही पोहोचले नाही; स्वर्गाची स्तुती करीत त्यांनी ते प्राप्त केले.
8.3.14
कदु॑ स्तु॒वन्त॑ ऋतयन्त दे॒वता॒ ऋषिः॒ को विप्र॑ ओहते ।
क॒दा हवं॑ मघवन्निन्द्र सुन्व॒तः कदु॑ स्तुव॒त आ ग॑मः ॥
ऋताची इच्छा करीत देवांची स्तुती करणारा ऋषी केव्हा त्याची स्तुती करील? कोणता विप्र त्याला आवाहन करतो? हे धनवान इंद्रा, सोम पिळणाऱ्या आणि स्तुती करणाऱ्याच्या आवाहनाला तू केव्हा येशील?
8.3.15
उदु॒ त्ये मधु॑मत्तमा॒ गिर॒ स्तोमा॑स ईरते ।
स॒त्रा॒जितो॑ धन॒सा अक्षि॑तोतयो वाज॒यन्तो॒ रथा॑ इव ॥
ती अत्यंत मधुर वाणी व स्तोत्रे उंचावली जातात; युद्धात विजयी, धनवान, अक्षय रक्षण असलेले, बक्षीस इच्छिणारे (स्तोते) रथांप्रमाणे पुढे सरकतात.
8.3.16
कण्वा॑ इव॒ भृग॑वः॒ सूर्या॑ इव॒ विश्व॒मिद्धी॒तमा॑नशुः ।
इन्द्रं॒ स्तोमे॑भिर्म॒हय॑न्त आ॒यवः॑ प्रि॒यमे॑धासो अस्वरन् ॥
कण्वाच्या वंशजांप्रमाणे, भृगूंप्रमाणे, सूर्य-ऋषींप्रमाणे सर्वांनी प्रेरित धी प्राप्त केली; स्तोत्रांनी इंद्राला गौरवत प्रियमेध मानवांनी गायन केले.
8.3.17
यु॒क्ष्वा हि वृ॑त्रहन्तम॒ हरी॑ इन्द्र परा॒वतः॑ ।
अ॒र्वा॒ची॒नो म॑घव॒न्त्सोम॑पीतय उ॒ग्र ऋ॒ष्वेभि॒रा ग॑हि ॥
हे वृत्रहंतम, खरोखर तुझे दोन हरी घोडे जुंप; हे धनवान, सोम पिण्यासाठी दुरून आमच्याकडे वळून, हे उग्रा, वेगवान घोड्यांसह येथे ये.
8.3.18
इ॒मे हि ते॑ का॒रवो॑ वाव॒शुर्धि॒या विप्रा॑सो मे॒धसा॑तये ।
स त्वं नो॑ मघवन्निन्द्र गिर्वणो वे॒नो न शृ॑णुधी॒ हव॑म् ॥
हेच तुझ्यासाठी गाणारे आहेत; विप्रांनी बुद्धी मिळविण्यासाठी चिंतनाने कार्य केले; म्हणून हे धनवान इंद्रा, गिर्वणा, तू वेनाप्रमाणे आमची हाक ऐक.
8.3.19
निरि॑न्द्र बृह॒तीभ्यो॑ वृ॒त्रं धनु॑भ्यो अस्फुरः ।
निरर्बु॑दस्य॒ मृग॑यस्य मा॒यिनो॒ निः पर्व॑तस्य॒ गा आ॑जः ॥
हे इंद्रा, महान जलांमधून तू वृत्राला बाहेर हाकलेस. मायावी अर्बुद आणि मृगय यांच्याकडून आणि पर्वतातून तू गायी हाकून नेल्यास.
8.3.20
निर॒ग्नयो॑ रुरुचु॒र्निरु॒ सूर्यो॒ निः सोम॑ इन्द्रि॒यो रसः॑ ।
निर॒न्तरि॑क्षादधमो म॒हामहिं॑ कृ॒षे तदि॑न्द्र॒ पौंस्य॑म् ॥
अग्नी प्रकाशले, सूर्यही उगवला, सोम आणि इंद्रियबल देणारा रस प्रकटला. हे इंद्रा, अंतरिक्षातून महान अहीला तू खाली पाडलेस; हेच तुझे पौरुष.
8.3.21
यं मे॒ दुरिन्द्रो॑ म॒रुतः॒ पाक॑स्थामा॒ कौर॑याणः ।
विश्वे॑षां॒ त्मना॒ शोभि॑ष्ठ॒मुपे॑व दि॒वि धाव॑मानम् ॥
मला इंद्र व मरुतांनी दिले — बलवान पाकस्थामा व कौरयाण यांनी दिले — सर्वांपेक्षा स्वतःच्या तेजाने अधिक तेजस्वी, आकाशात धावणाऱ्यासारखे.
8.3.22
रोहि॑तं मे॒ पाक॑स्थामा सु॒धुरं॑ कक्ष्य॒प्राम् ।
अदा॑द्रा॒यो वि॒बोध॑नम् ॥
तांबडा घोडा मला पाकस्थामाने दिला — उत्तम जोखडाचा व कक्षापट्टी असलेला — धन जागवणारा.
8.3.23
यस्मा॑ अ॒न्ये दश॒ प्रति॒ धुरं॒ वह॑न्ति॒ वह्न॑यः ।
अस्तं॒ वयो॒ न तुग्र्य॑म् ॥
ज्याच्यासाठी इतर दहा (घोडे) जोखडाकडे वाहतात — जुंपलेले घोडे — घराकडे, पक्ष्यासारखे आणि वेगाने.
8.3.24
आ॒त्मा पि॒तुस्त॒नूर्वास॑ ओजो॒दा अ॒भ्यञ्ज॑नम् ।
तु॒रीय॒मिद्रोहि॑तस्य॒ पाक॑स्थामानं भो॒जं दा॒तार॑मब्रवम् ॥
पित्याचा आत्मा, शरीर, वस्त्र, बल देणारा व अभ्यंजन — रोहिताचा चौथा भागच — पाकस्थामाला भोग देणारा दाता मी सांगतो.