ଭଗବଦ୍ ଗୀତା · ଅଧ୍ୟାୟ 16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
16.1
अभयं सत्त्वसंशुद्धिः ज्ञानयोगव्यवस्थितिः ।
दानं दमश्च यज्ञश्च स्वाध्यायस्तप आर्जवम् ॥ १६.१ ॥
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ନିର୍ଭୟତା, ଅନ୍ତଃକରଣର ଶୁଦ୍ଧି, ଜ୍ଞାନଯୋଗରେ ଦୃଢ଼ ସ୍ଥିତି, ଦାନ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସଂଯମ, ଯଜ୍ଞ, ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ, ତପ ଓ ସରଳତା,
16.2
अहिंसा सत्यमक्रोधस्त्यागः शान्तिरपैशुनम् ।
दया भूतेष्वलोलुप्त्वं मार्दवं ह्रीरचापलम् ॥ १६.२ ॥
ଅହିଂସା, ସତ୍ୟ, କ୍ରୋଧହୀନତା, ତ୍ୟାଗ, ଶାନ୍ତି, ପରନିନ୍ଦା ନ କରିବା, ଜୀବମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୟା, ଲୋଭହୀନତା, କୋମଳତା, ଲଜ୍ଜା ଓ ଚଞ୍ଚଳତାର ଅଭାବ,
16.3
तेजः क्षमा धृतिः शौचमद्रोहो नातिमानिता ।
भवन्ति सम्पदं दैवीमभिजातस्य भारत ॥ १६.३ ॥
ତେଜ, କ୍ଷମା, ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ଶୁଚିତା, ଦ୍ରୋହହୀନତା ଓ ଅତିମାନର ଅଭାବ — ହେ ଭାରତ, ଏସବୁ ଦୈବୀ ସମ୍ପଦ ନେଇ ଜନ୍ମିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ହୁଏ।
16.4
दम्भो दर्पोऽभिमानश्च क्रोधः पारुष्यमेव च ।
अज्ञानं चाभिजातस्य पार्थ सम्पदमासुरीम् ॥ १६.४ ॥
ହେ ପାର୍ଥ, ଦମ୍ଭ, ଦର୍ପ, ଅଭିମାନ, କ୍ରୋଧ, କଠୋରତା ଓ ଅଜ୍ଞାନ — ଏସବୁ ଆସୁରୀ ସମ୍ପଦ ନେଇ ଜନ୍ମିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ହୁଏ।
16.5
दैवी सम्पद्विमोक्षाय निबन्धायासुरी मता ।
मा शुचः सम्पदं दैवीमभिजातोऽसि पाण्डव ॥ १६.५ ॥
ଦୈବୀ ସମ୍ପଦ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଓ ଆସୁରୀ ସମ୍ପଦ ବନ୍ଧନ ପାଇଁ ବୋଲି ମନାଯାଏ। ହେ ପାଣ୍ଡବ, ଶୋକ କର ନାହିଁ; ତୁମେ ଦୈବୀ ସମ୍ପଦ ନେଇ ଜନ୍ମିଛ।
16.6
द्वौ भूतसर्गौ लोकेऽस्मिन् दैव आसुर एव च ।
दैवो विस्तरशः प्रोक्त आसुरं पार्थ मे शृणु ॥ १६.६ ॥
ଏହି ଲୋକରେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି ଦୁଇ ପ୍ରକାର — ଦୈବ ଓ ଆସୁର। ଦୈବ ବିଷୟରେ ବିସ୍ତାରରେ କୁହାଯାଇଛି; ହେ ପାର୍ଥ, ଏବେ ମୋଠାରୁ ଆସୁର ବିଷୟରେ ଶୁଣ।
16.7
प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च जना न विदुरासुराः ।
न शौचं नापि चाचारो न सत्यं तेषु विद्यते ॥ १६.७ ॥
ଆସୁରୀ ସ୍ୱଭାବର ଲୋକମାନେ ପ୍ରବୃତ୍ତି ଓ ନିବୃତ୍ତି କିଛି ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ। ସେମାନଙ୍କଠାରେ ଶୌଚ ନାହିଁ, ସଦାଚାର ନାହିଁ, ସତ୍ୟ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
16.8
असत्यमप्रतिष्ठं ते जगदाहुरनीश्वरम् ।
अपरस्परसम्भूतं किमन्यत्कामहैतुकम् ॥ १६.८ ॥
ସେମାନେ କହନ୍ତି ଯେ ଏହି ଜଗତ ଅସତ୍ୟ, ଆଧାରହୀନ ଓ ଈଶ୍ୱରରହିତ; ଏହା ପରସ୍ପର ସଂଯୋଗରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, କାମ ଛଡ଼ା ଏହାର ଆଉ କି କାରଣ?
16.9
एतां दृष्टिमवष्टभ्य नष्टात्मानोऽल्पबुद्धयः ।
प्रभवन्त्युग्रकर्माणः क्षयाय जगतोऽहिताः ॥ १६.९ ॥
ଏହି ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଧରି, ନଷ୍ଟାତ୍ମା, ଅଳ୍ପବୁଦ୍ଧି, ଉଗ୍ରକର୍ମା ସେମାନେ ଜଗତର ଅହିତକାରୀ ହୋଇ ତାହାର ବିନାଶ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନିଅନ୍ତି।
16.10
काममाश्रित्य दुष्पूरं दम्भमानमदान्विताः ।
मोहाद्गृहीत्वासद्ग्राहान्प्रवर्तन्तेऽशुचिव्रताः ॥ १६.१० ॥
ଦୁଷ୍ପୂର କାମନାର ଆଶ୍ରୟ ନେଇ, ଦମ୍ଭ, ମାନ ଓ ମଦରେ ଭରି, ମୋହରୁ ମିଥ୍ୟା ଧାରଣା ଗ୍ରହଣ କରି, ଅଶୁଚି ବ୍ରତ ନେଇ ସେମାନେ କର୍ମରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
16.11
चिन्तामपरिमेयां च प्रलयान्तामुपाश्रिताः ।
कामोपभोगपरमा एतावदिति निश्चिताः ॥ १६.११ ॥
ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହୁଥିବା ଅପରିମେୟ ଚିନ୍ତାର ଆଶ୍ରୟ ନେଇ, କାମଭୋଗକୁ ହିଁ ପରମ ମାନି, ଏତିକି ହିଁ ସବୁ ବୋଲି ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଥାଆନ୍ତି।
16.12
आशापाशशतैर्बद्धाः कामक्रोधपरायणाः ।
ईहन्ते कामभोगार्थमन्यायेनार्थसञ्चयान् ॥ १६.१२ ॥
ଶହ ଶହ ଆଶାପାଶରେ ବନ୍ଧା ହୋଇ, କାମ ଓ କ୍ରୋଧ ପରାୟଣ ହୋଇ, ସେମାନେ କାମଭୋଗ ପାଇଁ ଅନ୍ୟାୟରେ ଧନସଞ୍ଚୟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି।
16.13
इदमद्य मया लब्धमिमं प्राप्स्ये मनोरथम् ।
इदमस्तीदमपि मे भविष्यति पुनर्धनम् ॥ १६.१३ ॥
ଆଜି ମୁଁ ଏହା ପାଇଲି, ଏହି ମନୋରଥ ମଧ୍ୟ ପୂରଣ କରିବି। ଏହି ଧନ ମୋର ଅଛି, ଏହା ମଧ୍ୟ ପୁଣି ମୋର ହେବ।
16.14
असौ मया हतः शत्रुर्हनिष्ये चापरानपि ।
ईश्वरोऽहमहं भोगी सिद्धोऽहं बलवान्सुखी ॥ १६.१४ ॥
ସେହି ଶତ୍ରୁକୁ ମୁଁ ମାରିଲି, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମାରିବି। ମୁଁ ଈଶ୍ୱର, ମୁଁ ଭୋଗୀ, ମୁଁ ସିଦ୍ଧ, ବଳବାନ ଓ ସୁଖୀ।
16.15
आढ्योऽभिजनवानस्मि कोऽन्योऽस्ति सदृशो मया ।
यक्ष्ये दास्यामि मोदिष्य इत्यज्ञानविमोहिताः ॥ १६.१५ ॥
ମୁଁ ଧନୀ ଓ କୁଳୀନ; ମୋ ସମାନ ଆଉ କିଏ ଅଛି? ମୁଁ ଯଜ୍ଞ କରିବି, ଦାନ ଦେବି, ଆନନ୍ଦ କରିବି — ଏହିପରି ସେମାନେ ଅଜ୍ଞାନରେ ମୋହିତ।
16.16
अनेकचित्तविभ्रान्ता मोहजालसमावृताः ।
प्रसक्ताः कामभोगेषु पतन्ति नरकेऽशुचौ ॥ १६.१६ ॥
ଅନେକ ଚିନ୍ତାରେ ଭ୍ରମିତ ଚିତ୍ତ, ମୋହଜାଲରେ ଆବୃତ ଏବଂ କାମଭୋଗରେ ଆସକ୍ତ ହୋଇ ସେମାନେ ଅପବିତ୍ର ନରକରେ ପଡ଼ନ୍ତି।
16.17
आत्मसम्भाविताः स्तब्धा धनमानमदान्विताः ।
यजन्ते नामयज्ञैस्ते दम्भेनाविधिपूर्वकम् ॥ १६.१७ ॥
ନିଜକୁ ହିଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଣୁଥିବା, ଉଦ୍ଧତ, ଧନ ଓ ମାନର ମଦରେ ମତ୍ତ ସେମାନେ ଦମ୍ଭରେ, ବିଧି ବିନା, କେବଳ ନାମମାତ୍ର ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି।
16.18
अहङ्कारं बलं दर्पं कामं क्रोधं च संश्रिताः ।
मामात्मपरदेहेषु प्रद्विषन्तोऽभ्यसूयकाः ॥ १६.१८ ॥
ଅହଂକାର, ବଳ, ଦର୍ପ, କାମ ଓ କ୍ରୋଧର ଆଶ୍ରୟ ନେଇ, ସେହି ଈର୍ଷାପରାୟଣ ଲୋକେ ନିଜ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦେହରେ ଥିବା ମୋତେ ଦ୍ୱେଷ କରନ୍ତି।
16.19
तानहं द्विषतः क्रूरान्संसारेषु नराधमान् ।
क्षिपाम्यजस्रमशुभानासुरीष्वेव योनिषु ॥ १६.१९ ॥
ସେହି ଦ୍ୱେଷୀ, କ୍ରୂର, ଅଶୁଭ ନରାଧମମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ସଂସାରରେ ନିରନ୍ତର ଆସୁରୀ ଯୋନିରେ ହିଁ ପକାଏ।
16.20
असुरीं योनिमापन्ना मूढा जन्मनि जन्मनि ।
मामप्राप्यैव कौन्तेय ततो यान्त्यधमां गतिम् ॥ १६.२० ॥
ହେ କୌନ୍ତେୟ, ଆସୁରୀ ଯୋନି ପାଇଥିବା ସେହି ମୂଢମାନେ ଜନ୍ମ ଜନ୍ମରେ ମୋତେ ନ ପାଇ, ତା'ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧମ ଗତିକୁ ଯାଆନ୍ତି।
16.21
त्रिविधं नरकस्येदं द्वारं नाशनमात्मनः ।
कामः क्रोधस्तथा लोभस्तस्मादेतत्त्रयं त्यजेत् ॥ १६.२१ ॥
କାମ, କ୍ରୋଧ ଓ ଲୋଭ — ଏହି ତିନି ପ୍ରକାର ନରକର ଦ୍ୱାର ଆତ୍ମାର ବିନାଶକାରୀ। ତେଣୁ ଏହି ତିନିକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।
16.22
एतैर्विमुक्तः कौन्तेय तमोद्वारैस्त्रिभिर्नरः ।
आचरत्यात्मनः श्रेयस्ततो याति परां गतिम् ॥ १६.२२ ॥
ହେ କୌନ୍ତେୟ, ଅନ୍ଧକାରର ଏହି ତିନି ଦ୍ୱାରରୁ ମୁକ୍ତ ମଣିଷ ନିଜର କଲ୍ୟାଣ ଆଚରଣ କରେ, ତା'ପରେ ପରମ ଗତି ପାଏ।
16.23
यः शास्त्रविधिमुत्सृज्य वर्तते कामकारतः ।
न स सिद्धिमवाप्नोति न सुखं न परां गतिम् ॥ १६.२३ ॥
ଯିଏ ଶାସ୍ତ୍ରବିଧି ତ୍ୟାଗ କରି କାମନାର ବଶରେ ଆଚରଣ କରେ, ସେ ସିଦ୍ଧି ପାଏ ନାହିଁ, ସୁଖ ପାଏ ନାହିଁ, ପରମ ଗତି ମଧ୍ୟ ପାଏ ନାହିଁ।
16.24
तस्माच्छास्त्रं प्रमाणं ते कार्याकार्यव्यवस्थितौ ।
ज्ञात्वा शास्त्रविधानोक्तं कर्म कर्तुमिहार्हसि ॥ १६.२४ ॥
ତେଣୁ କ'ଣ କରିବା ଉଚିତ ଓ କ'ଣ ନୁହେଁ, ତାହା ନିର୍ଣ୍ଣୟରେ ଶାସ୍ତ୍ର ହିଁ ତୁମର ପ୍ରମାଣ। ଶାସ୍ତ୍ରବିଧାନରେ କୁହାଯାଇଥିବା କର୍ମ ଜାଣି ତୁମେ ଏଠାରେ କର୍ମ କରିବା ଉଚିତ।