ऋग्वेद · सूक्त 8.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.1.1
मा चि॑द॒न्यद्वि शं॑सत॒ सखा॑यो॒ मा रि॑षण्यत ।
इन्द्र॒मित्स्तो॑ता॒ वृष॑णं॒ सचा॑ सु॒ते मुहु॑रु॒क्था च॑ शंसत ॥
हे मित्रांनो, दुसऱ्याची स्तुती करू नका आणि विरोधी होऊ नका. सोमाभिषवाच्या वेळी वृषभ इंद्राचीच स्तुती करा आणि वारंवार स्तोत्रे म्हणा.
8.1.2
अ॒व॒क्र॒क्षिणं॑ वृष॒भं य॑था॒जुरं॒ गां न च॑र्षणी॒सह॑म् ।
वि॒द्वेष॑णं सं॒वन॑नोभयंक॒रं मंहि॑ष्ठमुभया॒विन॑म् ॥
खाली झेपावणाऱ्या त्या वृषभाला, जराहीन, गायीसारख्या, लोकांना जिंकणाऱ्या; वैर दूर करणाऱ्या, दोघांना जोडणाऱ्या, दोघांना निर्माण करणाऱ्या, अति बलवान, दोघांना धारण करणाऱ्या (त्याची स्तुती करा).
8.1.3
यच्चि॒द्धि त्वा॒ जना॑ इ॒मे नाना॒ हव॑न्त ऊ॒तये॑ ।
अ॒स्माकं॒ ब्रह्मे॒दमि॑न्द्र भूतु॒ तेऽहा॒ विश्वा॑ च॒ वर्ध॑नम् ॥
हे लोक जेव्हा विविध प्रकारे तुला संरक्षणासाठी बोलावतात, तेव्हा हे इंद्रा, आमची ही प्रार्थना तुझी होवो; सर्व दिवसांत ती वृद्धी देवो.
8.1.4
वि त॑र्तूर्यन्ते मघवन्विप॒श्चितो॑ अ॒र्यो विपो॒ जना॑नाम् ।
उप॑ क्रमस्व पुरु॒रूप॒मा भ॑र॒ वाजं॒ नेदि॑ष्ठमू॒तये॑ ॥
हे दानशूर इंद्रा, ज्ञानी व कुशल स्तोते तुझ्यासाठी उत्सुक आहेत; अनेक रूपांच्या हे इंद्रा, जवळ ये; मदतीसाठी सर्वात जवळचे बल आण.
8.1.5
म॒हे च॒न त्वाम॑द्रिवः॒ परा॑ शु॒ल्काय॑ देयाम् ।
न स॒हस्रा॑य॒ नायुता॑य वज्रिवो॒ न श॒ताय॑ शतामघ ॥
हे दगडधारी, महानासाठीही मी तुला मोबदल्यात देणार नाही; हजारासाठीही नाही, दहा हजारासाठीही नाही, हे वज्रधारी; शंभरासाठीही नाही, हे शंभर-धनाच्या.
8.1.6
वस्याँ॑ इन्द्रासि मे पि॒तुरु॒त भ्रातु॒रभु॑ञ्जतः ।
मा॒ता च॑ मे छदयथः स॒मा व॑सो वसुत्व॒नाय॒ राध॑से ॥
हे इंद्रा, तू माझ्यासाठी पित्याकडून आणि ज्याने वाटा दिला नाही त्या भावाकडून धनवान आहेस; हे वसो, माझी माता आणि तू दोघेही सारख्याच रीतीने मला संपत्ती व धनासाठी आश्रय देता.
8.1.7
क्वे॑यथ॒ क्वेद॑सि पुरु॒त्रा चि॒द्धि ते॒ मनः॑ ।
अल॑र्षि युध्म खजकृत्पुरंदर॒ प्र गा॑य॒त्रा अ॑गासिषुः ॥
हे इंद्रा, तू कुठे गेलास, कुठे आहेस? तुझे मन अनेक ठिकाणी आहे. हे युद्धप्रिया, हे खजकृत्, हे पुरंदरा, तू पोहोचतोस; गायकांनी तुझ्यासाठी गायत्र स्तोत्रे गायली.
8.1.8
प्रास्मै॑ गाय॒त्रम॑र्चत वा॒वातु॒र्यः पु॑रंद॒रः ।
याभिः॑ का॒ण्वस्योप॑ ब॒र्हिरा॒सदं॒ यास॑द्व॒ज्री भि॒नत्पुरः॑ ॥
त्याच्यासाठी गायत्र स्तोत्र उंच स्वरात गा; त्या वावातृ पुरंदरासाठी. कण्वाच्या दर्भावर बसायला तो येवो; वज्रधारी येऊन किल्ले फोडो.
8.1.9
ये ते॒ सन्ति॑ दश॒ग्विनः॑ श॒तिनो॒ ये स॑ह॒स्रिणः॑ ।
अश्वा॑सो॒ ये ते॒ वृष॑णो रघु॒द्रुव॒स्तेभि॑र्न॒स्तूय॒मा ग॑हि ॥
तुझी दहा-रथ, शंभर व हजार संपत्ती, तुझे घोडे, बैल व वेगाने धावणारे — त्यांच्यासह, हे इंद्रा, लवकर आमच्याकडे ये.
8.1.10
आ त्व॑द्य स॑ब॒र्दुघां॑ हु॒वे गा॑य॒त्रवे॑पसम् ।
इन्द्रं॑ धे॒नुं सु॒दुघा॒मन्या॒मिष॑मु॒रुधा॑रामरं॒कृत॑म् ॥
आज मी इंद्राला आवाहन करतो; गायत्र स्तोत्राने पूजिल्या जाणाऱ्याला. तो भरपूर दूध देणाऱ्या गाईसारखा, सहज दोहता येणारी धेनू, दुसरे पोषण, भरलेल्या कासेचा, तृप्त करणारा.
8.1.11
यत्तु॒दत्सूर॒ एत॑शं व॒ङ्कू वात॑स्य प॒र्णिना॑ ।
वह॒त्कुत्स॑मार्जुने॒यं श॒तक्र॑तुः॒ त्सर॑द्गन्ध॒र्वमस्तृ॑तम् ॥
सूर्याचा घोडा एतशाला तू वायूच्या दोन पंखी दोऱ्यांनी हाकलेस तेव्हा, शतक्रतू इंद्राने अर्जुनेय कुत्साला वाहून नेले; अक्षत गंधर्वाला पलीकडे नेले.
8.1.12
य ऋ॒ते चि॑दभि॒श्रिषः॑ पु॒रा ज॒त्रुभ्य॑ आ॒तृदः॑ ।
संधा॑ता सं॒धिं म॒घवा॑ पुरू॒वसु॒रिष्क॑र्ता॒ विह्रु॑तं॒ पुनः॑ ॥
पूर्वी शत्रूंच्या हल्ल्यांपासून, दातांपासून, युद्धाशिवायही रक्षण करणारा; बंध जोडणारा तोच संधाता. मघवा, पुरुवसू, इष्कर्ता — जे तुटले ते पुन्हा जोडणारा.
8.1.13
मा भू॑म॒ निष्ट्या॑ इ॒वेन्द्र॒ त्वदर॑णा इव ।
वना॑नि॒ न प्र॑जहि॒तान्य॑द्रिवो दु॒रोषा॑सो अमन्महि ॥
हे इंद्रा, आम्ही तुझ्यापासून बेघर लोकांसारखे किंवा रानात सोडलेल्या झाडांसारखे दूर होऊ नये. हे वज्रधारी, आम्ही दुष्टांसारखा विचार करू नये.
8.1.14
अम॑न्म॒हीद॑ना॒शवो॑ अनु॒ग्रास॑श्च वृत्रहन् ।
स॒कृत्सु ते॑ मह॒ता शू॑र॒ राध॑सा॒ ऋनु॒ स्तोमं॑ मुदीमहि ॥
आम्ही तुझा सन्मान केला आहे; हे वृत्रहंता, तू अक्षत आणि कृपाळू आहेस. हे वीरा, एकदा तुझ्या महान धनाने स्तोत्राप्रमाणे आम्ही आनंदित होऊ.
8.1.15
यदि॒ स्तोमं॒ मम॒ श्रव॑द॒स्माक॒मिन्द्र॒मिन्द॑वः ।
ति॒रः प॒वित्रं॑ ससृ॒वांस॑ आ॒शवो॒ मन्द॑न्तु तुग्र्या॒वृधः॑ ॥
माझी स्तुती आमच्या इंद्राने ऐकली तर, पवित्र गाळणीतून वाहणारे वेगवान सोमबिंदू, बलवानांना बळ देणारे, त्याला आनंदित करोत.
8.1.16
आ त्व॑द्य स॒धस्तु॑तिं वा॒वातुः॒ सख्यु॒रा ग॑हि ।
उप॑स्तुतिर्म॒घोनां॒ प्र त्वा॑वतु॒ अधा॑ ते वश्मि सुष्टु॒तिम् ॥
आज तू माझ्या स्तुतीजवळ ये, आपल्या मित्राजवळ ये. दानांची स्तुती तुझे रक्षण करो; तेव्हा मी तुला उत्तम स्तुती अर्पण करतो.
8.1.17
सोता॒ हि सोम॒मद्रि॑भि॒रेमे॑नम॒प्सु धा॑वत ।
ग॒व्या वस्त्रे॑व वा॒सय॑न्त॒ इन्नरो॒ निर्धु॑क्षन्व॒क्षणा॑भ्यः ॥
दगडांनी सोम पिळा; तो पाण्यात वाहो. जसे लोक वस्त्राने गाईंना झाकतात, तसे त्यांनी दुधाच्या भांड्यांतून दूध काढावे.
8.1.18
अध॒ ज्मो अध॑ वा दि॒वो बृ॑ह॒तो रो॑च॒नादधि॑ ।
अ॒या व॑र्धस्व त॒न्वा॑ गि॒रा ममा जा॒ता सु॑क्रतो पृण ॥
मग पृथ्वीवरून, किंवा विशाल द्युलोकाच्या तेजावरून, या स्तुतीने आणि तुझ्या देहाने वाढ. हे सुकर्मा, माझ्यात जन्मलेले पूर्ण कर.
8.1.19
इन्द्रा॑य॒ सु म॒दिन्त॑मं॒ सोमं॑ सोता॒ वरे॑ण्यम् ।
श॒क्र ए॑णं पीपय॒द्विश्व॑या धि॒या हि॑न्वा॒नं न वा॑ज॒युम् ॥
इंद्रासाठी अत्यंत आनंददायी, श्रेष्ठ सोम पिळून काढा. पराक्रमी इंद्र संपूर्ण भक्तीने त्याला तृप्त करो, जसा तो विजयाची इच्छा करणाऱ्याला प्रेरित करतो.
8.1.20
मा त्वा॒ सोम॑स्य॒ गल्द॑या॒ सदा॒ याच॑न्न॒हं गि॒रा ।
भूर्णिं॑ मृ॒गं न सव॑नेषु चुक्रुधं॒ क ईशा॑नं॒ न या॑चिषत् ॥
सोमाच्या मदाने तुला सदा स्तुतीने याचणारा मी तुला अडवू नये. सवनांमध्ये हरिणाप्रमाणे कोणी तुला क्रुद्ध करण्याचे धाडस करेल, शासकाकडे कोण याचना करणार नाही?
8.1.21
मदे॑नेषि॒तं मद॑मु॒ग्रमु॒ग्रेण॒ शव॑सा ।
विश्वे॑षां तरु॒तारं॑ मद॒च्युतं॒ मदे॒ हि ष्मा॒ ददा॑ति नः ॥
उल्हासाने प्रेरित, उग्र इंद्र उग्र बलाने उल्हास देतो. सर्वांचा रक्षक, सोमाच्या आनंदात हर्षित तो निश्चितपणे आपल्याला देतो.
8.1.22
शेवा॑रे॒ वार्या॑ पु॒रु दे॒वो मर्ता॑य दा॒शुषे॑ ।
स सु॑न्व॒ते च॑ स्तुव॒ते च॑ रासते वि॒श्वगू॑र्तो अरिष्टु॒तः ॥
ऐश्वर्यात, श्रेष्ठ संपत्ती दान करणाऱ्या मर्त्याला देव पुष्कळ देतो. तो सोम पिळणाऱ्याला व स्तुती करणाऱ्याला देवो; सर्वांनी आवाहन केलेला, अहिंसित तो देवो.
8.1.23
एन्द्र॑ याहि॒ मत्स्व॑ चि॒त्रेण॑ देव॒ राध॑सा ।
सरो॒ न प्रा॑स्यु॒दरं॒ सपी॑तिभि॒रा सोमे॑भिरु॒रु स्फि॒रम् ॥
इथे ये, इंद्रा! हे देवा, तेजस्वी ऐश्वर्याने आनंदित हो. तलाव भरावा तसे, सहपान सोबत्यांनी व सोमधारांनी विशाल उदर भरून टाक.
8.1.24
आ त्वा॑ स॒हस्र॒मा श॒तं यु॒क्ता रथे॑ हिर॒ण्यये॑ ।
ब्र॒ह्म॒युजो॒ हर॑य इन्द्र के॒शिनो॒ वह॑न्तु॒ सोम॑पीतये ॥
हजार आणि शे, सोनेरी रथाला जुंपलेले. हे इंद्रा, मंत्राने जुंपलेले सडेदार घोडे सोमपानासाठी तुला घेऊन येवोत.
8.1.25
आ त्वा॒ रथे॑ हिर॒ण्यये॒ हरी॑ म॒यूर॑शेप्या ।
शि॒ति॒पृ॒ष्ठा व॑हतां॒ मध्वो॒ अन्ध॑सो वि॒वक्ष॑णस्य पी॒तये॑ ॥
सोनेरी रथात मोरपिसांच्या आयाळी आणि पांढऱ्या ठिपक्यांच्या पाठीचे दोन हरी घोडे तुला येथे आणोत; मधुर सोमरस पिण्यासाठी, त्या वाक्पटूसाठी.
8.1.26
पिबा॒ त्व॑स्य गि॑र्वणः सु॒तस्य॑ पूर्व॒पा इ॑व ।
परि॑ष्कृतस्य र॒सिन॑ इ॒यमा॑सु॒तिश्चारु॒र्मदा॑य पत्यते ॥
हे स्तोत्रांच्या स्वामी, पिळलेल्या या सोमात पहिल्या प्राशन करणाऱ्याप्रमाणे पी. शुद्ध केलेल्या रसाच्या या सोमाचे हे मधुर पिळणे आनंदासाठी अर्पिले जात आहे.
8.1.27
य एको॒ अस्ति॑ दं॒सना॑ म॒हाँ उ॒ग्रो अ॒भि व्र॒तैः ।
गम॒त्स शि॒प्री न स यो॑ष॒दा ग॑म॒द्हवं॒ न परि॑ वर्जति ॥
आपल्या कर्मांनी एकटाच महान आणि उग्र असलेला तो शत्रूंकडे जावो; शिरस्त्राणधारीप्रमाणे तो दूर न जावो. ही हाक ऐकून तो इकडे येवो, ती नाकारणाऱ्याप्रमाणे नव्हे.
8.1.28
त्वं पुरं॑ चरि॒ष्ण्वं॑ व॒धैः शुष्ण॑स्य॒ सं पि॑णक् ।
त्वं भा अनु॑ चरो॒ अध॑ द्वि॒ता यदि॑न्द्र॒ हव्यो॒ भुवः॑ ॥
तू चालणारा किल्ला शुष्णाच्या प्रहारांनी एकत्र चूर्ण केलास. तू प्रकाशांच्या मागे गेलास; तेव्हा दोन वेळा, हे इंद्रा, तू आवाहनास पात्र झालास.
8.1.29
मम॑ त्वा॒ सूर॒ उदि॑ते॒ मम॑ म॒ध्यंदि॑ने दि॒वः ।
मम॑ प्रपि॒त्वे अ॑पिशर्व॒रे व॑स॒वा स्तोमा॑सो अवृत्सत ॥
माझ्यासाठी तुला, सूर्य उगवल्यावर; माझ्यासाठी मध्यान्ही, आकाशाच्या; माझ्यासाठी पहिल्या आहुतीत, रात्रीसही, हे वसो, ही स्तोत्रे गायिली गेली.
8.1.30
स्तु॒हि स्तु॒हीदे॒ते घा॑ ते॒ मंहि॑ष्ठासो म॒घोना॑म् ।
नि॒न्दि॒ताश्वः॑ प्रप॒थी प॑रम॒ज्या म॒घस्य॑ मेध्यातिथे ॥
स्तुती कर, होय, स्तुती कर; हे तुझे, संपन्नांमध्ये सर्वात बलवान आहेत. निंदिताश्व, पुढे चालणारा, परमजय असलेला; हे मेध्यातिथी, धनासाठी.
8.1.31
आ यदश्वा॒न्वन॑न्वतः श्र॒द्धया॒हं रथे॑ रु॒हम् ।
उ॒त वा॒मस्य॒ वसु॑नश्चिकेतति॒ यो अस्ति॒ याद्वः॑ प॒शुः ॥
श्रद्धेने बलवान घोड्यांच्या रथावर मी चढतो तेव्हा, आमच्या धनवान, गोधनाच्या स्वामीने ते जाणावे.
8.1.32
य ऋ॒ज्रा मह्यं॑ माम॒हे स॒ह त्व॒चा हि॑र॒ण्यया॑ ।
ए॒ष विश्वा॑न्य॒भ्य॑स्तु॒ सौभ॑गास॒ङ्गस्य॑ स्व॒नद्र॑थः ॥
माझ्यासाठी सोनेरी कातडीचे दोन वेगवान घोडे माझ्यासह ज्याने सन्मानित केले — तोच हे सर्व सौभाग्य मिळवो; त्याचा रथ गर्जो.
8.1.33
अध॒ प्लायो॑गि॒रति॑ दासद॒न्याना॑स॒ङ्गो अ॑ग्ने द॒शभिः॑ स॒हस्रैः॑ ।
अधो॒क्षणो॒ दश॒ मह्यं॒ रुश॑न्तो न॒ळा इ॑व॒ सर॑सो॒ निर॑तिष्ठन् ॥
तेव्हा प्लायोगी इतरांना मागे टाकतो; हे अग्नी, आसंग दशकांनी व सहस्रांनी. मग माझ्यासाठी दहा तेजस्वी बैल सरोवरातून बोरूंसारखे उभे राहिले.
8.1.34
अन्व॑स्य स्थू॒रं द॑दृशे पु॒रस्ता॑दन॒स्थ ऊ॒रुर॑व॒रम्ब॑माणः ।
शश्व॑ती॒ नार्य॑भि॒चक्ष्या॑ह॒ सुभ॑द्रमर्य॒ भोज॑नं बिभर्षि ॥
याच्या मागे भव्य रूप आधी दिसले; आधाराविना, विस्तृत आणि गर्जत. शाश्वत स्त्री पाहण्यायोग्य बोलली — हे आर्या, तू शुभ अन्न धारण करतोस.