ଋଗ୍ବେଦ · ସୂକ୍ତ 1.164
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.164.1
अ॒स्य वा॒मस्य॑ पलि॒तस्य॒ होतु॒स्तस्य॒ भ्राता॑ मध्य॒मो अ॒स्त्यश्नः॑ ।
तृ॒तीयो॒ भ्राता॑ घृ॒तपृ॑ष्ठो अ॒स्यात्रा॑पश्यं वि॒श्पतिं॑ स॒प्तपु॑त्रम् ॥
ଏହାର ତିନି ଭାଇ; ମଧ୍ୟମ ଓ ଘୃତପୃଷ୍ଠ ତୃତୀୟ। ଏଠାରେ ମୁଁ ସପ୍ତପୁତ୍ର ବିଶ୍ୱପତିଙ୍କୁ ଦେଖିଲି।
1.164.2
स॒प्त यु॑ञ्जन्ति॒ रथ॒मेक॑चक्र॒मेको॒ अश्वो॑ वहति स॒प्तना॑मा ।
त्रि॒नाभि॑ च॒क्रम॒जर॑मन॒र्वं यत्रे॒मा विश्वा॒ भुव॒नाधि॑ त॒स्थुः ॥
ସାତଟି ଘୋଡ଼ା ଏକଚକ୍ର ରଥକୁ ଯୋଡ଼େ; ସପ୍ତନାମା ଏକ ଘୋଡ଼ା ତାହା ଟାଣେ। ତ୍ରିନାଭି, ଅଜର, ଅନଶ୍ୱର ଚକ୍ର; ଯାହାଉପରେ ଏହି ସବୁ ଭୁବନ ସ୍ଥିତ।
1.164.3
इ॒मं रथ॒मधि॒ ये स॒प्त त॒स्थुः स॒प्तच॑क्रं स॒प्त व॑ह॒न्त्यश्वाः॑ ।
स॒प्त स्वसा॑रो अ॒भि सं न॑वन्ते॒ यत्र॒ गवां॒ निहि॑ता स॒प्त नाम॑ ॥
ଏହି ରଥ ଉପରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ସାତ; ସାତ ଚକ୍ରର ରଥକୁ ସାତ ଘୋଡ଼ା ବହନ କରନ୍ତି। ସାତ ଭଉଣୀ ଏକାଠି ତାହା ଆଡ଼କୁ ଚାଲନ୍ତି; ଯେଉଁଠି ଗାଈମାନଙ୍କର ସାତ ନାମ ନିହିତ।
1.164.4
को द॑दर्श प्रथ॒मं जाय॑मानमस्थ॒न्वन्तं॒ यद॑न॒स्था बिभ॑र्ति ।
भूम्या॒ असु॒रसृ॑गा॒त्मा क्व॑ स्वि॒त्को वि॒द्वांस॒मुप॑ गा॒त्प्रष्टु॑मे॒तत् ॥
ଜନ୍ମୁଥିବା ପ୍ରଥମକୁ କିଏ ଦେଖିଲା? ଅସ୍ଥିହୀନ ଯାହା ଅସ୍ଥିଯୁକ୍ତକୁ ଧାରଣ କରେ ତାହା କ'ଣ? ପୃଥିବୀର ପ୍ରାଣ, ରକ୍ତ, ଆତ୍ମା କେଉଁଠି? ଏହା ପଚାରିବାକୁ ଜ୍ଞାନୀ ପାଖକୁ କିଏ ଯିବ?
1.164.5
पाकः॑ पृच्छामि॒ मन॒सावि॑जानन्दे॒वाना॑मे॒ना निहि॑ता प॒दानि॑ ।
व॒त्से ब॒ष्कयेऽधि॑ स॒प्त तन्तू॒न्वि त॑त्निरे क॒वय॒ ओत॒वा उ॑ ॥
ଅଜାଣିତ ମୁଁ ମନ ଦ୍ୱାରା ପଚାରୁଛି: ଦେବତାଙ୍କର ଏହି ପଦଚିହ୍ନ କେଉଁଠି ରଖାଗଲା? ବାଛୁରୀ ଓ ସୂତା ପାକୁଥିବା ରଜ୍ଜୁରେ ସାତ ସୂତା ବନ୍ଧାଗଲା; କବିମାନେ ବୁଣିବାକୁ ତନ୍ତୁ ପ୍ରସାରିଲେ।
1.164.6
अचि॑कित्वाञ्चिकि॒तुष॑श्चि॒दत्र॑ क॒वीन्पृ॑च्छामि वि॒द्मने॒ न वि॒द्वान् ।
वि यस्त॒स्तम्भ॒ षळि॒मा रजां॑सि अ॒जस्य॑ रू॒पे किमपि॑ स्वि॒देक॑म् ॥
ଏଠାରେ ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅଜାଣ ମୁଁ, ଜାଣିବାକୁ ଜ୍ଞାନୀ କବିମାନଙ୍କୁ ପଚାରୁଛି: ଏହି ଛଅ ଲୋକକୁ ପୃଥକ ଭାବେ ଧରିଥିବା କିଏ? ଅଜନ୍ମାଙ୍କ ରୂପରେ କ'ଣ ତାହା ଏକ ହିଁ?
1.164.7
इ॒ह ब्र॑वीतु॒ य ई॑म॒ङ्ग वेदा॒स्य वा॒मस्य॒ निहि॑तं प॒दं वेः ।
शी॒र्ष्णः क्षी॒रं दु॑ह्रते॒ गावो॑ अस्य व॒व्रिं वसा॑ना उद॒कं प॒दापुः॑ ॥
ଏଠାରେ ଏହା ଜାଣିଥିବା ଜଣେ କହୁ; ବାମର ପକ୍ଷୀର ପଦ ସ୍ଥାପିତ ଅଛି। ମସ୍ତକରୁ ଗାଈମାନେ କ୍ଷୀର ଦୁହନ୍ତି; ଆବରଣ ପିନ୍ଧି ସେମାନେ ପାଦରେ ଜଳ ପିଇଲେ।
1.164.8
मा॒ता पि॒तर॑मृ॒त आ ब॑भाज धी॒त्यग्रे॒ मन॑सा॒ सं हि ज॒ग्मे ।
सा बी॑भ॒त्सुर्गर्भ॑रसा॒ निवि॑द्धा॒ नम॑स्वन्त॒ इदु॑पवा॒कमी॑युः ॥
ମାତା ଋତରେ ପିତାଙ୍କୁ ଭାଗ କଲେ; ଆରମ୍ଭରେ ମନ ଓ ଧୀ ଦ୍ୱାରା ସେ ତାଙ୍କ ସହ ମିଳିଲେ। ସେ ଭୟଙ୍କରୀ, ଗର୍ଭରସରେ ବଦ୍ଧା, ନମସ୍କାର କରି ଉପବାକ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
1.164.9
यु॒क्ता मा॒तासी॑द्धु॒रि दक्षि॑णाया॒ अति॑ष्ठ॒द्गर्भो॑ वृज॒नीष्व॒न्तः ।
अमी॑मेद्व॒त्सो अनु॒ गाम॑पश्यद्विश्वरू॒प्यं॑ त्रि॒षु योज॑नेषु ॥
ମାତା ଦକ୍ଷିଣାର ଯୁଆଳିରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ; ଗର୍ଭ ବ୍ରଜନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଠିଆ ହେଲା। ବତ୍ସ ଗାଈର ପଛେ ଯାଇ ବହୁରୂପା ତାଙ୍କୁ ତିନି ଯାତ୍ରାରେ ଦେଖିଲା।
1.164.10
ति॒स्रो मा॒तॄस्त्रीन्पि॒तॄन्बिभ्र॒देक॑ ऊ॒र्ध्वस्त॑स्थौ॒ नेमव॑ ग्लापयन्ति ।
म॒न्त्रय॑न्ते दि॒वो अ॒मुष्य॑ पृ॒ष्ठे वि॑श्व॒विदं॒ वाच॒मवि॑श्वमिन्वाम् ॥
ତିନି ମାତା ଓ ତିନି ପିତାଙ୍କୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଜଣେ ଉପରେ ଠିଆ ଅଛି; ସେମାନେ ତାକୁ ତଳକୁ ପକାନ୍ତି ନାହିଁ। ସେହି ଦ୍ୟୁଲୋକର ପିଠିରେ ସେମାନେ ସର୍ବଜ୍ଞ ବାଣୀ ବିଷୟରେ ପରସ୍ପର ସହ କହନ୍ତି; ଅଜ୍ଞାନ ବାଣୀ ମଧ୍ୟ ସେଥିରେ ଅଛି।
1.164.11
द्वाद॑शारं न॒हि तज्जरा॑य॒ वर्व॑र्ति च॒क्रं परि॒ द्यामृ॒तस्य॑ ।
आ पु॒त्रा अ॑ग्ने मिथु॒नासो॒ अत्र॑ स॒प्त श॒तानि॑ विंश॒तिश्च॑ तस्थुः ॥
ବାରଟି ଅରବିଶିଷ୍ଟ ସେହି ଚକ୍ର ଜରା ପାଇଁ ନୁହେଁ; ଋତର ଚକ୍ର ଦ୍ୟୁଲୋକ ଚାରିପଟେ ଘୂରେ। ହେ ଅଗ୍ନି, ଏଠାରେ ଯୋଡ଼ିରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ପୁତ୍ର — ସାତଶହ କୋଡ଼ିଏ।
1.164.12
पञ्च॑पादं पि॒तरं॒ द्वाद॑शाकृतिं दि॒व आ॑हुः॒ परे॒ अर्धे॑ पुरी॒षिण॑म् ।
अथे॒मे अ॒न्य उप॑रे विचक्ष॒णं स॒प्तच॑क्रे॒ षळ॑र आहु॒रर्पि॑तम् ॥
ପାଞ୍ଚ ପାଦ ଓ ବାର ରୂପ ଥିବା ପିତାଙ୍କୁ, ଦ୍ୟୁଲୋକର ଦୂର ଅର୍ଦ୍ଧରେ ଥିବାଙ୍କୁ, ଲୋକେ କହନ୍ତି; ଅନ୍ୟମାନେ ନିକଟ ଅର୍ଦ୍ଧରେ ସର୍ବଦର୍ଶୀ, ସପ୍ତଚକ୍ର ଷଡ଼ରା ସ୍ଥିରଙ୍କୁ କହନ୍ତି।
1.164.13
पञ्चा॑रे च॒क्रे प॑रि॒वर्त॑माने॒ तस्मि॒न्ना त॑स्थु॒र्भुव॑नानि॒ विश्वा॑ ।
तस्य॒ नाक्ष॑स्तप्यते॒ भूरि॑भारः स॒नादे॒व न शी॑र्यते॒ सना॑भिः ॥
ପାଞ୍ଚ ଅରିଥିବା ଘୂର୍ଣ୍ଣାୟମାନ ଚକ୍ରରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଅଧିଷ୍ଠିତ। ବହୁ ଭାର ବହନକାରୀ ତାର ଅକ୍ଷ ତପ୍ତ ହୁଏ; ତଥାପି ତାର ଅରି ସହିତ ତାହା କଦାପି କ୍ଷୟ ପାଏ ନାହିଁ।
1.164.14
सने॑मि च॒क्रम॒जरं॒ वि वा॑वृत उत्ता॒नायां॒ दश॑ यु॒क्ता व॑हन्ति ।
सूर्य॑स्य॒ चक्षू॒ रज॑सै॒त्यावृ॑तं॒ तस्मि॒न्नार्पि॑ता॒ भुव॑नानि॒ विश्वा॑ ॥
ପରିଧି ସହିତ ଅଜର ଚକ୍ର ପୃଥକ ହୋଇ ଘୂରିଛି; ବିସ୍ତୃତ ଏକ ଉପରେ ଦଶଟି ଯୋଜିତ (ଅଶ୍ୱ) ତାକୁ ବହନ କରନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଆଲୋକରେ ଆବୃତ ହୋଇ ଆସେ; ତାହାରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ସ୍ଥାପିତ।
1.164.15
सा॒कं॒जानां॑ स॒प्तथ॑माहुरेक॒जं षळिद्य॒मा ऋष॑यो देव॒जा इति॑ ।
तेषा॑मि॒ष्टानि॒ विहि॑तानि धाम॒शः स्था॒त्रे रे॑जन्ते॒ विकृ॑तानि रूप॒शः ॥
ଏକାସାଙ୍ଗରେ ଜନ୍ମିତ ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସପ୍ତମକୁ ସେମାନେ କହନ୍ତି; ଏକଜନ୍ମା ଛଅ ଜଣ — ଯମ ଓ ଋଷି, ଦେବତାଙ୍କଠାରୁ ଜାତ। ସେମାନଙ୍କ ଇଷ୍ଟ ଓ ବିହିତ କର୍ମ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଥାନେ ଅଛି; ସ୍ଥିରଙ୍କ ପାଇଁ ସେଗୁଡ଼ିକ ରୂପେ ରୂପେ ଗଢ଼ାଯାଇ କମ୍ପେ।
1.164.16
स्त्रियः॑ स॒तीस्ताँ उ॑ मे पुं॒स आ॑हुः॒ पश्य॑दक्ष॒ण्वान्न वि चे॑तद॒न्धः ।
क॒विर्यः पु॒त्रः स ई॒मा चि॑केत॒ यस्ता वि॑जा॒नात्स पि॒तुष्पि॒तास॑त् ॥
ମୁଁ ସ୍ତ୍ରୀ ହେଲେ ବି ସେମାନେ ମୋତେ ପୁରୁଷ କହନ୍ତି; ଦୃଷ୍ଟିହୀନ ଦେଖୁ, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ଧ ଆଲଗା ଭାବରେ ଠିକ୍ ବୁଝୁ ନାହିଁ। ଯେ ଜ୍ଞାନୀ ପୁତ୍ର, ସେ ତାହା ଭଲ ଭାବରେ ଜାଣେ; ଯେ ସେମାନଙ୍କୁ ଜାଣେ ସେ ପିତାର ମଧ୍ୟ ପିତା ହେଉ।
1.164.17
अ॒वः परे॑ण प॒र ए॒नाव॑रेण प॒दा व॒त्सं बिभ्र॑ती॒ गौरुद॑स्थात् ।
सा क॒द्रीची॒ कं स्वि॒दर्धं॒ परा॑गा॒त्क्व॑ स्वित्सूते न॒हि यू॒थे अ॒न्तः ॥
ତଳେ ଦୂରସ୍ଥ ଦ୍ୱାରା, ଏଠାରେ ନିକଟସ୍ଥ ଦ୍ୱାରା, ପାଦ ଦ୍ୱାରା, ବତ୍ସକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଗାଈ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ ଠିଆ ହେଲା। ବଙ୍କା ହୋଇ ସେ କେଉଁ ଅର୍ଦ୍ଧ ଆଡ଼କୁ ଦୂରକୁ ଗଲା? ସେ କେଉଁଠି ପ୍ରସବ କରେ? ଗୋଷ୍ଠୀରେ ତ ନୁହେଁ।
1.164.18
अ॒वः परे॑ण पि॒तरं॒ यो अ॑स्यानु॒वेद॑ प॒र ए॒नाव॑रेण ।
क॒वी॒यमा॑नः॒ क इ॒ह प्र वो॑चद्दे॒वं मनः॒ कुतो॒ अधि॒ प्रजा॑तम् ॥
ତଳେ ଦୂରସ୍ଥ ଦ୍ୱାରା, ଏଠାରେ ନିକଟସ୍ଥ ଦ୍ୱାରା, ପିତାଙ୍କୁ ଜାଣିଥିବା କିଏ? ଏଠାରେ ଜ୍ଞାନୀ ହୋଇ ସେ ଦେବତାଙ୍କୁ କିଏ କହିବ? ମନ କେଉଁଠାରୁ ଜନ୍ମିଲା?
1.164.19
ये अ॒र्वाञ्च॒स्ताँ उ॒ परा॑च आहु॒र्ये परा॑ञ्च॒स्ताँ उ॑ अ॒र्वाच॑ आहुः ।
इन्द्र॑श्च॒ या च॒क्रथुः॑ सोम॒ तानि॑ धु॒रा न यु॒क्ता रज॑सो वहन्ति ॥
ଯେଉଁମାନେ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି ସେମାନେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦୂରର ବୋଲନ୍ତି, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଦୂରରେ ଅଛନ୍ତି ସେମାନେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଏଠାର ବୋଲନ୍ତି। ହେ ସୋମ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଯାହା କରିଛ, ତାହା ଜୁଆଳିରେ ଯୋଡ଼ା ଘୋଡ଼ା ପରି ଆକାଶକୁ ବହନ କରେ।
1.164.20
द्वा सु॑प॒र्णा स॒युजा॒ सखा॑या समा॒नं वृ॒क्षं परि॑ षस्वजाते ।
तयो॑र॒न्यः पिप्प॑लं स्वा॒द्वत्ति॒ अन॑श्नन्न॒न्यो अ॒भि चा॑कशीति ॥
ଦୁଇଟି ସୁନ୍ଦର ପକ୍ଷୀ, ଏକତ୍ର ଯୋଡ଼ା ହୋଇଥିବା ସଖା, ସେହି ଏକ ବୃକ୍ଷକୁ ଚାରିପାଖରୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ମଧୁର ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ଫଳ ଖାଏ; ଅନ୍ୟଟି ନ ଖାଇ କେବଳ ଦେଖେ।
1.164.21
यत्रा॑ सुप॒र्णा अ॒मृत॑स्य भा॒गमनि॑मेषं वि॒दथा॑भि॒स्वर॑न्ति ।
इ॒नो विश्व॑स्य॒ भुव॑नस्य गो॒पाः स मा॒ धीरः॒ पाक॒मत्रा वि॑वेश ॥
ଯେଉଁଠି ସୁନ୍ଦର ପକ୍ଷୀମାନେ ଅମୃତତ୍ୱର ଭାଗକୁ ନିମିଷହୀନ ଭାବରେ ସ୍ତୋତ୍ରରେ ଗାନ୍ତି, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଭୁବନର ରକ୍ଷକ ସେହି ଧୀର ମୋତେ, ଜ୍ଞାନୀ ମୋତେ, ଏଠାରେ ପକ୍ୱ ଫଳରେ ପ୍ରବେଶ କରାନ୍ତି।
1.164.22
यस्मि॑न्वृ॒क्षे म॒ध्वदः॑ सुप॒र्णा नि॑वि॒शन्ते॒ सुव॑ते॒ चाधि॒ विश्वे॑ ।
तस्येदा॑हुः॒ पिप्प॑लं स्वा॒द्वग्रे॒ तन्नोन्न॑श॒द्यः पि॒तरं॒ न वेद॑ ॥
ମଧୁପାନକାରୀ ପକ୍ଷୀମାନେ ଯେଉଁ ବୃକ୍ଷରେ ବସି ଫଳ ଉତ୍ପାଦନ କରନ୍ତି, ସେହି ବୃକ୍ଷର ପ୍ରଥମ ମଧୁର ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ଫଳକୁ ସେମାନେ କୁହନ୍ତି। ଯେ ପିତାଙ୍କୁ ଜାଣେ ନାହିଁ, ସେ ତାହା ନଷ୍ଟ ନ କରୁ।
1.164.23
यद्गा॑य॒त्रे अधि॑ गाय॒त्रमाहि॑तं॒ त्रैष्टु॑भाद्वा॒ त्रैष्टु॑भं नि॒रत॑क्षत ।
यद्वा॒ जग॒ज्जग॒त्याहि॑तं प॒दं य इत्तद्वि॒दुस्ते अ॑मृत॒त्वमा॑नशुः ॥
ଗାୟତ୍ରୀରେ ଗାୟତ୍ରୀ ସ୍ଥାପିତ ହେଲେ, କିମ୍ବା ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭରୁ ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ ବାହାର କରାଗଲେ; କିମ୍ବା ଜଗତୀରେ ଜଗତୀର ପଦ ରଖାଗଲେ, ଯେଉଁମାନେ ତାହା ଜାଣନ୍ତି ସେମାନେ ଅମୃତତ୍ୱ ପାଆନ୍ତି।
1.164.24
गा॒य॒त्रेण॒ प्रति॑ मिमीते अ॒र्कम॒र्केण॒ साम॒ त्रैष्टु॑भेन वा॒कम् ।
वा॒केन॑ वा॒कं द्वि॒पदा॒ चतु॑ष्पदा॒क्षरे॑ण मिमते स॒प्त वाणीः॑ ॥
ଗାୟତ୍ରୀ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଅର୍କକୁ ମାପନ୍ତି; ଅର୍କ ଦ୍ୱାରା ସାମକୁ; ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ ଦ୍ୱାରା ବାକ୍କୁ; ବାକ୍ ଦ୍ୱାରା ବାକ୍କୁ; ଦ୍ୱିପଦା ଓ ଚତୁଷ୍ପଦା ଅକ୍ଷର ଦ୍ୱାରା ସପ୍ତ ବାଣୀକୁ ମାପନ୍ତି।
1.164.25
जग॑ता॒ सिन्धुं॑ दि॒व्य॑स्तभायद्रथंत॒रे सूर्यं॒ पर्य॑पश्यत् ।
गा॒य॒त्रस्य॑ स॒मिध॑स्ति॒स्र आ॑हु॒स्ततो॑ म॒ह्ना प्र रि॑रिचे महि॒त्वा ॥
ଜଗତ ସହିତ ସେ ଆକାଶରେ ସମୁଦ୍ରକୁ ଧରିଲେ; ରଥନ୍ତରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଚାରିପାଶେ ଦେଖିଲେ। ଗାୟତ୍ରୀର ତିନୋଟି ସମିଧା କୁହାଯାଇଛି; ତାହାରୁ ନିଜ ମହିମାରେ ସେ ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଲେ।
1.164.26
उप॑ ह्वये सु॒दुघां॑ धे॒नुमे॒तां सु॒हस्तो॑ गो॒धुगु॒त दो॑हदेनाम् ।
श्रेष्ठं॑ स॒वं स॑वि॒ता सा॑विषन्नो अ॒भी॑द्धो घ॒र्मस्तदु॒ षु प्र वो॑चम् ॥
ଭଲ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଏହି ଧେନୁଙ୍କୁ ମୁଁ ନିକଟକୁ ଡାକେ; ଦକ୍ଷ ହାତର ଦୋହନକାରୀ ଏହାକୁ ଦୋହୁ। ସବିତା ଆମକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରେରଣା ଦିଅନ୍ତୁ; ଜଳୁଥିବା ଗରମ ପେୟ ବିଷୟରେ ମୁଁ ଭଲ ଭାବେ କହିବି।
1.164.27
हि॒ङ्कृ॒ण्व॒ती व॑सु॒पत्नी॒ वसू॑नां व॒त्समि॒च्छन्ती॒ मन॑सा॒भ्यागा॑त् ।
दु॒हाम॒श्विभ्यां॒ पयो॑ अ॒घ्न्येयं सा व॑र्धतां मह॒ते सौभ॑गाय ॥
ହମ୍ବାରିଲା, ଧନର ଅଧିଶ୍ୱରୀ, ବାଛୁରୀକୁ ମନରେ ଇଚ୍ଛୁକ ସେ ଆସିଲେ। ଅଶ୍ୱିନୀଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ଅବଧ୍ୟ ଦୁଧ ଦିଅନ୍ତୁ; ମହାନ ସୌଭାଗ୍ୟ ପାଇଁ ସେ ବଢ଼ନ୍ତୁ।
1.164.28
गौर॑मीमे॒दनु॑ व॒त्सं मि॒षन्तं॑ मू॒र्धानं॒ हिङ्ङ॑कृणो॒न्मात॒वा उ॑ ।
सृक्वा॑णं घ॒र्मम॒भि वा॑वशा॒ना मिमा॑ति मा॒युं पय॑ते॒ पयो॑भिः ॥
ଗାଇ ତାର ଚଞ୍ଚଳ ବାଛୁରୀ ପଛରେ ହମ୍ବାରିଲା; ମୁଣ୍ଡରେ ହୁଙ୍କାର କଲା, ଏବଂ ଡାକିଲା ମଧ୍ୟ। ଜଳୁଥିବା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଗରମ ପେୟ ପାଇଁ ସେ ଆତୁର ହୋଇ ଡାକେ; ଦୁଧ ସହିତ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଜଣକୁ ସେ ପିଏ।
1.164.29
अ॒यं स शि॑ङ्क्ते॒ येन॒ गौर॒भीवृ॑ता॒ मिमा॑ति मा॒युं ध्व॒सना॒वधि॑ श्रि॒ता ।
सा चि॒त्तिभि॒र्नि हि च॒कार॒ मर्त्यं॑ वि॒द्युद्भव॑न्ती॒ प्रति॑ व॒व्रिमौ॑हत ॥
ଏହାଦ୍ୱାରା ଘେରା ହୋଇଥିବା ସେହି ଗାଇ ହମ୍ବାରେ; ଦୁଇ ଧମଣି ଉପରେ ଠିଆ ହୋଇ ସେ ହୁଙ୍କାର କରେ। ସେ ଚିନ୍ତାରେ ମର୍ତ୍ୟକୁ ପ୍ରକୃତରେ ତଳେ ରଖେ; ଚମକୁଥିବା ବିଦ୍ୟୁତ ହୋଇ ସେ ବିସ୍ତୃତକୁ ଆଘାତ କରେ।
1.164.30
अ॒नच्छ॑ये तु॒रगा॑तु जी॒वमेज॑द्ध्रु॒वं मध्य॒ आ प॒स्त्या॑नाम् ।
जी॒वो मृ॒तस्य॑ चरति स्व॒धाभि॒रम॑र्त्यो॒ मर्त्ये॑ना॒ सयो॑निः ॥
ସେ ଚଳନ୍ତି ନାହିଁ, ଶୋଇଛନ୍ତି; ଶୀଘ୍ର ପଥବିଶିଷ୍ଟ ଜୀବ, ଚଳନ୍ତି ଓ ସ୍ଥିର ଗୃହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚେ। ମୃତର ଜୀବିତ ଜଣେ ନିଜର ଶକ୍ତିରେ ଚାଲେ; ଅମର୍ତ୍ୟ ମର୍ତ୍ୟ ସହିତ ଏକ ଗର୍ଭର ଭାଇ।
1.164.31
अप॑श्यं गो॒पामनि॑पद्यमान॒मा च॒ परा॑ च प॒थिभि॒श्चर॑न्तम् ।
स स॒ध्रीचीः॒ स विषू॑ची॒र्वसा॑न॒ आ व॑रीवर्ति॒ भुव॑नेष्व॒न्तः ॥
ଖସି ନ ପଡ଼ୁଥିବା ସେହି ରକ୍ଷକଙ୍କୁ ମୁଁ ଦେଖିଲି; ସେ ପଥ ଦେଇ ଆସେ ଓ ଯାଏ। ଦୁଇ ଦିଗକୁ ବିସ୍ତୃତ ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରି ସେ ଲୋକସମୂହ ମଧ୍ୟରେ ଘୂରେ।
1.164.32
य ईं॑ च॒कार॒ न सो अ॒स्य वे॑द॒ य ईं॑ द॒दर्श॒ हिरु॒गिन्नु तस्मा॑त् ।
स मा॒तुर्योना॒ परि॑वीतो अ॒न्तर्ब॑हुप्र॒जा निरृ॑ति॒मा वि॑वेश ॥
ଯିଏ ଏହାକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲା, ସେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ଜାଣେ ନାହିଁ; ଯିଏ ଏହାକୁ ଦେଖିଲା, ସେ ମଧ୍ୟ ଏଥିରୁ ଅଧିକ ଜାଣେ ନାହିଁ। ସେ ମାତାର ଗର୍ଭରେ ଆବୃତ ହୋଇ ଭିତରେ ଅଛି; ବହୁସନ୍ତାନବତୀ ହୋଇ ସେ ବିନାଶରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।
1.164.33
द्यौर्मे॑ पि॒ता ज॑नि॒ता नाभि॒रत्र॒ बन्धु॑र्मे मा॒ता पृ॑थि॒वी म॒हीयम् ।
उ॒त्ता॒नयो॑श्च॒म्वो॑र्योनि॑र॒न्तरत्रा॑ पि॒ता दु॑हि॒तुर्गर्भ॒माधा॑त् ॥
ଦ୍ୟୌ ମୋ ପିତା, ଜନକ; ଏଠାରେ ନାଭି ଅଛି। ପୃଥିବୀ ମୋ ମାତା, ମୋ ବନ୍ଧୁ; ଏହି ମହତୀ। ବିସ୍ତୃତ ଦୁଇ ପାତ୍ରର ମଧ୍ୟରେ ଯୋନିରେ ପିତା କନ୍ୟାର ଗର୍ଭ ସ୍ଥାପନ କଲେ।
1.164.34
पृ॒च्छामि॑ त्वा॒ पर॒मन्तं॑ पृथि॒व्याः पृ॒च्छामि॒ यत्र॒ भुव॑नस्य॒ नाभिः॑ ।
पृ॒च्छामि॑ त्वा॒ वृष्णो॒ अश्व॑स्य॒ रेतः॑ पृ॒च्छामि॑ वा॒चः प॑र॒मं व्यो॑म ॥
ପୃଥିବୀର ସର୍ବଦୂରର ପ୍ରାନ୍ତ ତୁମକୁ ପଚାରୁଛି; ଜଗତର ନାଭି କେଉଁଠି ପଚାରୁଛି। ବୃଷ ଓ ଅଶ୍ୱର ବୀଜ ତୁମକୁ ପଚାରୁଛି; ବାକ୍ୟର ପରମ ବ୍ୟୋମ ପଚାରୁଛି।
1.164.35
इ॒यं वेदिः॒ परो॒ अन्तः॑ पृथि॒व्या अ॒यं य॒ज्ञो भुव॑नस्य॒ नाभिः॑ ।
अ॒यं सोमो॒ वृष्णो॒ अश्व॑स्य॒ रेतो॑ ब्र॒ह्मायं वा॒चः प॑र॒मं व्यो॑म ॥
ଏହି ବେଦି ପୃଥିବୀର ସର୍ବଦୂରର ପ୍ରାନ୍ତ; ଏହି ଯଜ୍ଞ ଜଗତର ନାଭି। ଏହି ସୋମ ବୃଷ ଓ ଅଶ୍ୱର ବୀଜ; ଏହି ବ୍ରହ୍ମା ବାକ୍ୟର ପରମ ବ୍ୟୋମ।
1.164.36
स॒प्तार्ध॑ग॒र्भा भुव॑नस्य॒ रेतो॒ विष्णो॑स्तिष्ठन्ति प्र॒दिशा॒ विध॑र्मणि ।
ते धी॒तिभि॒र्मन॑सा॒ ते वि॑प॒श्चितः॑ परि॒भुवः॒ परि॑ भवन्ति वि॒श्वतः॑ ॥
ସାତଟି ଅର୍ଧଗର୍ଭ ଜଗତର ବୀଜ; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବିଧାନରେ ଦିଗରେ ଠିଆ ହୁଅନ୍ତି। ସେମାନେ ବୁଦ୍ଧିରେ, ମନରେ, ଜ୍ଞାନୀ ହୋଇ ସର୍ବତ୍ର ବେଢ଼ିଥିବା ହୁଅନ୍ତି।
1.164.37
न वि जा॑नामि॒ यदि॑वे॒दमस्मि॑ नि॒ण्यः संन॑द्धो॒ मन॑सा चरामि ।
य॒दा माग॑न्प्रथम॒जा ऋ॒तस्यादिद्वा॒चो अ॑श्नुवे भा॒गम॒स्याः ॥
ମୁଁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଜାଣେ ନାହିଁ ମୁଁ କଣ; ଲୁଚିଥିବା, ମନ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧା ହୋଇ ମୁଁ ବିଚରଣ କରେ। ଯେବେ ଋତର ପ୍ରଥମଜାତ ମୋ ପାଖକୁ ଆସେ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ଏହି ବାଣୀର ଅଂଶ ପାଏ।
1.164.38
अपा॒ङ्प्राङे॑ति स्व॒धया॑ गृभी॒तो अम॑र्त्यो॒ मर्त्ये॑ना॒ सयो॑निः ।
ता शश्व॑न्ता विषू॒चीना॑ वि॒यन्ता॒ न्य॑न्यं चि॒क्युर्न नि चि॑क्युर॒न्यम् ॥
ତଳକୁ ଓ ଆଗକୁ ସେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଯାଏ; ଧରାଯାଇଥିବା ଅମର, ମର୍ତ୍ୟ ସହିତ ଏକ ଗର୍ଭର। ଏହି ଦୁଇଜଣ ସଦା ଗତିଶୀଳ, ଭିନ୍ନ ହୋଇ ବିଭକ୍ତ, ପରସ୍ପରକୁ ଜାଣନ୍ତି, ତଥାପି ପରସ୍ପରକୁ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ।
1.164.39
ऋ॒चो अ॒क्षरे॑ पर॒मे व्यो॑म॒न्यस्मि॑न्दे॒वा अधि॒ विश्वे॑ निषे॒दुः ।
यस्तन्न वेद॒ किमृ॒चा क॑रिष्यति॒ य इत्तद्वि॒दुस्त इ॒मे समा॑सते ॥
ଋଚାର ଅକ୍ଷରରେ, ପରମ ବ୍ୟୋମରେ, ଯାହା ଉପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ବସିଛନ୍ତି। ଯିଏ ତାହା ଜାଣେ ନାହିଁ, ସେ ଋଚାରେ କଣ କରିବ? ଯେଉଁମାନେ ତାହା ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ହିଁ ଏଠାରେ ଏକତ୍ର ବସନ୍ତି।
1.164.40
सू॒य॒व॒साद्भग॑वती॒ हि भू॒या अथो॑ व॒यं भग॑वन्तः स्याम ।
अ॒द्धि तृण॑मघ्न्ये विश्व॒दानीं॒ पिब॑ शु॒द्धमु॑द॒कमा॒चर॑न्ती ॥
ଭଲ ଘାସରୁ ତୁମେ ଭାଗ୍ୟବତୀ ହୁଅ, ଏବଂ ଆମେ ମଧ୍ୟ ଭାଗ୍ୟବାନ ହେଉ। ହେ ଅଘ୍ନ୍ୟା, ସଦା ଘାସ ଖାଅ; ଶୁଦ୍ଧ ଜଳ ପିଇ ବିଚରଣ କର।
1.164.41
गौ॒रीर्मि॑माय सलि॒लानि॒ तक्ष॑ती॒ एक॑पदी द्वि॒पदी॒ सा चतु॑ष्पदी ।
अ॒ष्टाप॑दी॒ नव॑पदी बभू॒वुषी॑ स॒हस्रा॑क्षरा पर॒मे व्यो॑मन् ॥
ଗାଈ ଜଳକୁ ଆକାର ଦେଇ ଗର୍ଜନ କଲା; ସେ ଏକ ପାଦ, ଦୁଇ ପାଦ, ଚାରି ପାଦ, ଆଠ ପାଦ, ନଅ ପାଦ ବିଶିଷ୍ଟା ହେଲା; ପରମ ବ୍ୟୋମରେ ହଜାର ଅକ୍ଷରବିଶିଷ୍ଟା ହେଲା।
1.164.42
तस्याः॑ समु॒द्रा अधि॒ वि क्ष॑रन्ति॒ तेन॑ जीवन्ति प्र॒दिश॒श्चत॑स्रः ।
ततः॑ क्षरत्य॒क्षरं॒ तद्विश्व॒मुप॑ जीवति ॥
ତାଙ୍କଠାରୁ ସମୁଦ୍ର ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ; ତାହାଦ୍ୱାରା ଚାରି ଦିଗ ବଞ୍ଚେ। ସେଠାରୁ ଅକ୍ଷର ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ; ସେହି ଅକ୍ଷରରୁ ସମସ୍ତ ଜୀବନ୍ତ ରହେ।
1.164.43
श॒क॒मयं॑ धू॒ममा॒राद॑पश्यं विषू॒वता॑ प॒र ए॒नाव॑रेण ।
उ॒क्षाणं॒ पृश्नि॑मपचन्त वी॒रास्तानि॒ धर्मा॑णि प्रथ॒मान्या॑सन् ॥
ଦୂରରୁ ମୁଁ ସେହି ଧୂଆଁକୁ ଦେଖିଲି, ଯାହା ଏକ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ତା'ଠାରୁ ନିମ୍ନ ଥିଲା। ବୀରମାନେ ବୃଷ ଓ ଚିତ୍ରିତକୁ ରାନ୍ଧିଲେ; ସେଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରଥମ ଧର୍ମବିଧି ଥିଲା।
1.164.44
त्रयः॑ के॒शिन॑ ऋतु॒था वि च॑क्षते संवत्स॒रे व॑पत॒ एक॑ एषाम् ।
विश्व॒मेको॑ अ॒भि च॑ष्टे॒ शची॑भि॒र्ध्राजि॒रेक॑स्य ददृशे॒ न रू॒पम् ॥
ତିନି କେଶଧାରୀ ଋତୁ ଅନୁସାରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି; ବର୍ଷରେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ବୁଣନ୍ତି। ଜଣେ ହିଁ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ସବୁ ଦେଖନ୍ତି; ଜଣଙ୍କ ଆଲୋକ ରୂପ ପରି ନୁହେଁ, ପ୍ରକାଶ ପାଏ।
1.164.45
च॒त्वारि॒ वाक्परि॑मिता प॒दानि॒ तानि॑ विदुर्ब्राह्म॒णा ये म॑नी॒षिणः॑ ।
गुहा॒ त्रीणि॒ निहि॑ता॒ नेङ्ग॑यन्ति तु॒रीयं॑ वा॒चो म॑नु॒ष्या॑ वदन्ति ॥
ବାଣୀର ଚାରୋଟି ପରିମିତ ପଦ ଅଛି; ମନୀଷୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଜାଣନ୍ତି। ଗୁମ୍ଫାରେ ରଖାଯାଇଥିବା ତିନୋଟି ଚଳେ ନାହିଁ; ଚତୁର୍ଥକୁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ କହନ୍ତି।
1.164.46
इन्द्रं॑ मि॒त्रं वरु॑णम॒ग्निमा॑हु॒रथो॑ दि॒व्यः स सु॑प॒र्णो ग॒रुत्मा॑न् ।
एकं॒ सद्विप्रा॑ बहु॒धा व॑दन्ति अ॒ग्निं य॒मं मा॑त॒रिश्वा॑नमाहुः ॥
ଇନ୍ଦ୍ର, ମିତ୍ର, ବରୁଣ, ଅଗ୍ନି ବୋଲି ସେମାନେ କହନ୍ତି; ଏବଂ ସେ ଦିବ୍ୟ, ସୁନ୍ଦର ପକ୍ଷବିଶିଷ୍ଟ, ଭାରୀ ପକ୍ଷବିଶିଷ୍ଟ। ସତ୍ ଏକ; ବିପ୍ରମାନେ ତାହାକୁ ବହୁ ପ୍ରକାରେ କହନ୍ତି; ଅଗ୍ନି, ଯମ, ମାତରିଶ୍ଵା କହନ୍ତି।
1.164.47
कृ॒ष्णं नि॒यानं॒ हर॑यः सुप॒र्णा अ॒पो वसा॑ना॒ दिव॒मुत्प॑तन्ति ।
त आव॑वृत्र॒न्त्सद॑नादृ॒तस्यादिद्घृ॒तेन॑ पृथि॒वी व्यु॑द्यते ॥
କୃଷ୍ଣ ମାର୍ଗଦର୍ଶକ; ପିଙ୍ଗଳ ଦ୍ରୁତ ପକ୍ଷୀମାନେ, ଜଳ ପିନ୍ଧି ଆକାଶ ଆଡ଼େ ଉଡ଼ନ୍ତି। ସେମାନେ ଋତର ଆସନରୁ ଫେରିଲେ; ଏହି ଘିଅରେ ପୃଥିବୀ ଭିଜିଯାଏ।
1.164.48
द्वाद॑श प्र॒धय॑श्च॒क्रमेकं॒ त्रीणि॒ नभ्या॑नि॒ क उ॒ तच्चि॑केत ।
तस्मि॑न्त्सा॒कं त्रि॑श॒ता न श॒ङ्कवो॑ अर्पि॒ताः ष॒ष्टिर्न च॑लाच॒लासः॑ ॥
ବାର ଅର, ଗୋଟିଏ ଚକ, ତିନୋଟି ନାଭି; ଏହାକୁ କିଏ ଜାଣେ? ତହିଁରେ ତିନିଶହ ଖଣ୍ଟି ପରି ଏକତ୍ର ବସାଯାଇଛି; ଷାଠିଏ ଚଳନ୍ତିଆ ପରି ସ୍ଥିର ଅଛି।
1.164.49
यस्ते॒ स्तनः॑ शश॒यो यो म॑यो॒भूर्येन॒ विश्वा॒ पुष्य॑सि॒ वार्या॑णि ।
यो र॑त्न॒धा व॑सु॒विद्यः सु॒दत्रः॒ सर॑स्वति॒ तमि॒ह धात॑वे कः ॥
ହେ ସରସ୍ବତୀ, ତୁମର ଯେ ଶୁଷ୍କ ସ୍ତନ, ଯାହା ସୁଖଦାୟକ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସମସ୍ତ ଇଷ୍ଟ ବସ୍ତୁ ପୋଷଣ କର; ରତ୍ନଧାରୀ, ଧନ ଲାଭକାରୀ, ଉଦାର ଦାତ୍ରୀ ଯାହା, ତାକୁ ଏଠାରେ ପାନ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର।
1.164.50
य॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञम॑यजन्त दे॒वास्तानि॒ धर्मा॑णि प्रथ॒मान्या॑सन् ।
ते ह॒ नाकं॑ महि॒मानः॑ सचन्त॒ यत्र॒ पूर्वे॑ सा॒ध्याः सन्ति॑ दे॒वाः ॥
ଦେବତାମାନେ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ କଲେ; ସେଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରଥମ ଧର୍ମ ଥିଲା। ସେହି ମହିମାମୟମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ପୂର୍ବର ସାଧ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଅଛନ୍ତି।
1.164.51
स॒मा॒नमे॒तदु॑द॒कमुच्चैत्यव॒ चाह॑भिः ।
भूमिं॑ प॒र्जन्या॒ जिन्व॑न्ति॒ दिवं॑ जिन्वन्त्य॒ग्नयः॑ ॥
ଏହି ଜଳ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସମାନ; ତାହା ଉପରକୁ ଉଠେ ଏବଂ ଦିନ ସହିତ ତଳକୁ ମଧ୍ୟ ଆସେ। ମେଘମାନେ ପୃଥିବୀକୁ ତୃପ୍ତ କରନ୍ତି; ଅଗ୍ନିମାନେ ଆକାଶକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରେରଣା ଦିଅନ୍ତି।
1.164.52
दि॒व्यं सु॑प॒र्णं वा॑य॒सं बृ॒हन्त॑म॒पां गर्भं॑ दर्श॒तमोष॑धीनाम् ।
अ॒भी॒प॒तो वृ॒ष्टिभि॑स्त॒र्पय॑न्तं॒ सर॑स्वन्त॒मव॑से जोहवीमि ॥
ଦିବ୍ୟ, ସୁନ୍ଦର ପକ୍ଷବିଶିଷ୍ଟ, ମହାବଳୀ, ଜଳର ଗର୍ଭ ଓ ଔଷଧିର ଦର୍ଶନୀୟ ଅଂଶ, ଜଳାଧିପତି, ବର୍ଷାରେ ତୃପ୍ତିକାରୀ ସରସ୍ବନ୍ତଙ୍କୁ ମୁଁ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କରେ।