ఋగ్వేదం · సూక్తం 1.164
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.164.1
अ॒स्य वा॒मस्य॑ पलि॒तस्य॒ होतु॒स्तस्य॒ भ्राता॑ मध्य॒मो अ॒स्त्यश्नः॑ ।
तृ॒तीयो॒ भ्राता॑ घृ॒तपृ॑ष्ठो अ॒स्यात्रा॑पश्यं वि॒श्पतिं॑ स॒प्तपु॑त्रम् ॥
ఇతనికి ముగ్గురు సోదరులు; మధ్యవాడు, నెయ్యి వీపు గలవాడు మూడవవాడు. ఇక్కడ ఏడుగురు కుమారులు గల విశ్వపతిని నేను చూశాను.
1.164.2
स॒प्त यु॑ञ्जन्ति॒ रथ॒मेक॑चक्र॒मेको॒ अश्वो॑ वहति स॒प्तना॑मा ।
त्रि॒नाभि॑ च॒क्रम॒जर॑मन॒र्वं यत्रे॒मा विश्वा॒ भुव॒नाधि॑ त॒स्थुः ॥
ఏడు గుర్రాలు ఏకచక్ర రథాన్ని కడతాయి; ఏడు పేర్లు గల ఒకే గుర్రం దానిని లాగుతుంది. మూడు నాభులు గల, జరాహీనమైన, అనశ్వరమైన చక్రం; దానిపై ఈ భువనాలన్నీ నిలిచి ఉన్నాయి.
1.164.3
इ॒मं रथ॒मधि॒ ये स॒प्त त॒स्थुः स॒प्तच॑क्रं स॒प्त व॑ह॒न्त्यश्वाः॑ ।
स॒प्त स्वसा॑रो अ॒भि सं न॑वन्ते॒ यत्र॒ गवां॒ निहि॑ता स॒प्त नाम॑ ॥
ఈ రథంపై నిలిచి ఉన్న ఏడుగురు; ఏడు చక్రాల రథాన్ని ఏడు గుర్రాలు మోస్తాయి. ఏడుగురు సోదరీమణులు దాని వైపు కలిసి కదులుతారు; అక్కడ ఆవుల ఏడు పేర్లు నిహితమై ఉన్నాయి.
1.164.4
को द॑दर्श प्रथ॒मं जाय॑मानमस्थ॒न्वन्तं॒ यद॑न॒स्था बिभ॑र्ति ।
भूम्या॒ असु॒रसृ॑गा॒त्मा क्व॑ स्वि॒त्को वि॒द्वांस॒मुप॑ गा॒त्प्रष्टु॑मे॒तत् ॥
పుడుతున్న మొదటిదాన్ని ఎవరు చూశారు? ఎముకలు లేనిది ఎముకలున్నదాన్ని ఏది ధరిస్తుంది? భూమి ప్రాణం, రక్తం, ఆత్మ ఎక్కడ? ఇది అడగడానికి జ్ఞానియొద్దకు ఎవరు వెళ్తారు?
1.164.5
पाकः॑ पृच्छामि॒ मन॒सावि॑जानन्दे॒वाना॑मे॒ना निहि॑ता प॒दानि॑ ।
व॒त्से ब॒ष्कयेऽधि॑ स॒प्त तन्तू॒न्वि त॑त्निरे क॒वय॒ ओत॒वा उ॑ ॥
తెలియని నేను మనసుతో అడుగుతున్నాను: దేవతల ఈ అడుగులు ఎక్కడ నిహితమయ్యాయి? దూడపైన, నూలు తిప్పే త్రాటిపై ఏడు దారాలు కట్టబడ్డాయి; కవులు నేయడానికి దారాలను చాచారు.
1.164.6
अचि॑कित्वाञ्चिकि॒तुष॑श्चि॒दत्र॑ क॒वीन्पृ॑च्छामि वि॒द्मने॒ न वि॒द्वान् ।
वि यस्त॒स्तम्भ॒ षळि॒मा रजां॑सि अ॒जस्य॑ रू॒पे किमपि॑ स्वि॒देक॑म् ॥
ఇక్కడ తెలిసినవాడైనా తెలియనివాడనై, తెలుసుకోవడానికి జ్ఞానులైన కవులను అడుగుతున్నాను: ఈ ఆరు లోకాలను విడివిడిగా నిలిపినవాడెవడు? జన్మలేనివాని రూపంలో అది ఏదో ఒకటేనా?
1.164.7
इ॒ह ब्र॑वीतु॒ य ई॑म॒ङ्ग वेदा॒स्य वा॒मस्य॒ निहि॑तं प॒दं वेः ।
शी॒र्ष्णः क्षी॒रं दु॑ह्रते॒ गावो॑ अस्य व॒व्रिं वसा॑ना उद॒कं प॒दापुः॑ ॥
ఇక్కడ దీనిని తెలిసినవాడు చెప్పుగాక; వామ పక్షి పాదం ఉంచబడింది. తల నుండి ఆవులు పాలు పితుకుతాయి; ముసుగు ధరించి అవి పాదాలతో నీరు త్రాగాయి.
1.164.8
मा॒ता पि॒तर॑मृ॒त आ ब॑भाज धी॒त्यग्रे॒ मन॑सा॒ सं हि ज॒ग्मे ।
सा बी॑भ॒त्सुर्गर्भ॑रसा॒ निवि॑द्धा॒ नम॑स्वन्त॒ इदु॑पवा॒कमी॑युः ॥
తల్లి ఋతంలో తండ్రిని పంచుకుంది; ఆరంభంలో మనసుతో, బుద్ధితో ఆమె అతనితో కలిసింది. ఆ భయంకరమైనది, గర్భరసంతో బంధించబడినది, నమస్కరిస్తూ ఉపవాక్ వద్దకు చేరింది.
1.164.9
यु॒क्ता मा॒तासी॑द्धु॒रि दक्षि॑णाया॒ अति॑ष्ठ॒द्गर्भो॑ वृज॒नीष्व॒न्तः ।
अमी॑मेद्व॒त्सो अनु॒ गाम॑पश्यद्विश्वरू॒प्यं॑ त्रि॒षु योज॑नेषु ॥
తల్లి దక్షిణ యోకంలో కట్టబడి ఉంది; గర్భం వ్రజనుల లోపల నిలిచింది. దూడ ఆవును అనుసరించి, అనేక రూపాల ఆమెను మూడు ప్రయాణాలలో చూసింది.
1.164.10
ति॒स्रो मा॒तॄस्त्रीन्पि॒तॄन्बिभ्र॒देक॑ ऊ॒र्ध्वस्त॑स्थौ॒ नेमव॑ ग्लापयन्ति ।
म॒न्त्रय॑न्ते दि॒वो अ॒मुष्य॑ पृ॒ष्ठे वि॑श्व॒विदं॒ वाच॒मवि॑श्वमिन्वाम् ॥
మూడు తల్లులను, మూడు తండ్రులను ధరించే ఒకడు ఉన్నతంగా నిలిచి ఉన్నాడు; వారు అతన్ని కిందకు పడదోయరు. ఆ ద్యులోకం వెనుక భాగంలో సర్వజ్ఞ వాక్కును గురించి వారు పరస్పరం మాట్లాడుకుంటారు; అజ్ఞానమైనది కూడా దానిలో ఉంది.
1.164.11
द्वाद॑शारं न॒हि तज्जरा॑य॒ वर्व॑र्ति च॒क्रं परि॒ द्यामृ॒तस्य॑ ।
आ पु॒त्रा अ॑ग्ने मिथु॒नासो॒ अत्र॑ स॒प्त श॒तानि॑ विंश॒तिश्च॑ तस्थुः ॥
పన్నెండు ఆరాలుగల అది జరా కోసం కాదు; ఋతచక్రం ఆకాశం చుట్టూ తిరుగుతుంది. ఓ అగ్నీ, ఇక్కడ జంటలుగా ఉన్న కుమారులు — ఏడు వందల ఇరవై — నిలిచారు.
1.164.12
पञ्च॑पादं पि॒तरं॒ द्वाद॑शाकृतिं दि॒व आ॑हुः॒ परे॒ अर्धे॑ पुरी॒षिण॑म् ।
अथे॒मे अ॒न्य उप॑रे विचक्ष॒णं स॒प्तच॑क्रे॒ षळ॑र आहु॒रर्पि॑तम् ॥
ఐదు పాదాలు, పన్నెండు రూపాలున్న తండ్రిని, ద్యులోకం యొక్క దూర అర్ధంలో ఉన్నవాడిని, అని ప్రజలు అంటారు; ఇతరులు దగ్గరి అర్ధంలో, సర్వదర్శి, ఏడు చక్రాలు ఆరు ఆరాలు గలవాడిలో స్థిరంగా ఉన్నవాడిని చెబుతారు.
1.164.13
पञ्चा॑रे च॒क्रे प॑रि॒वर्त॑माने॒ तस्मि॒न्ना त॑स्थु॒र्भुव॑नानि॒ विश्वा॑ ।
तस्य॒ नाक्ष॑स्तप्यते॒ भूरि॑भारः स॒नादे॒व न शी॑र्यते॒ सना॑भिः ॥
ఐదు ఆకులు గల తిరుగుతున్న చక్రంలో సమస్త లోకాలు నిలిచి ఉన్నాయి. అనేక భారాలను మోసే దాని ఇరుసు తపిస్తుంది; కానీ అది తన ఆకులతో ఎప్పటికీ క్షీణించదు.
1.164.14
सने॑मि च॒क्रम॒जरं॒ वि वा॑वृत उत्ता॒नायां॒ दश॑ यु॒क्ता व॑हन्ति ।
सूर्य॑स्य॒ चक्षू॒ रज॑सै॒त्यावृ॑तं॒ तस्मि॒न्नार्पि॑ता॒ भुव॑नानि॒ विश्वा॑ ॥
అంచుతో కూడిన అజరమైన చక్రం వేరుగా తిరిగింది; విస్తరించి ఉన్న దానిపై పది జోడించబడిన (గుర్రాలు) దానిని మోస్తున్నాయి. సూర్యుని కన్ను వెలుగుతో కప్పబడి వస్తుంది; దానిలో సమస్త లోకాలు స్థిరంగా ఉన్నాయి.
1.164.15
सा॒कं॒जानां॑ स॒प्तथ॑माहुरेक॒जं षळिद्य॒मा ऋष॑यो देव॒जा इति॑ ।
तेषा॑मि॒ष्टानि॒ विहि॑तानि धाम॒शः स्था॒त्रे रे॑जन्ते॒ विकृ॑तानि रूप॒शः ॥
కలిసి పుట్టినవారిలో ఏడవది అని వారు అంటారు; ఒకే జన్మ గలవారు ఆరుగురు — యములు, ఋషులు, దేవులచే పుట్టినవారు. వారి ఇష్టమైనవి, విధించబడినవి స్థానస్థానాన ఉన్నాయి; స్థిరమైన దానికోసం అవి రూపరూపంగా తీర్చబడి వణుకుతాయి.
1.164.16
स्त्रियः॑ स॒तीस्ताँ उ॑ मे पुं॒स आ॑हुः॒ पश्य॑दक्ष॒ण्वान्न वि चे॑तद॒न्धः ।
क॒विर्यः पु॒त्रः स ई॒मा चि॑केत॒ यस्ता वि॑जा॒नात्स पि॒तुष्पि॒तास॑त् ॥
నేను స్త్రీనైనా వారు నన్ను పురుషుడు అంటారు; కన్నులులేనివాడు చూడనీ, కాని గుడ్డివాడు వేరుగా సరిగా గ్రహించకుండా ఉండుగాక. జ్ఞానవంతుడైన కుమారుడు దానిని బాగా తెలుసుకుంటాడు; వాటిని తెలిసినవాడు తండ్రికి కూడా తండ్రి అవుగాక.
1.164.17
अ॒वः परे॑ण प॒र ए॒नाव॑रेण प॒दा व॒त्सं बिभ्र॑ती॒ गौरुद॑स्थात् ।
सा क॒द्रीची॒ कं स्वि॒दर्धं॒ परा॑गा॒त्क्व॑ स्वित्सूते न॒हि यू॒थे अ॒न्तः ॥
కింద దూరంగా ఉన్నదానితో, ఇక్కడ దగ్గరగా ఉన్నదానితో, కాలితో, దూడను మోస్తూ ఆవు పైకి లేచి నిలిచింది. పక్కకు వంగి ఆమె ఏ సగాన్ని దూరంగా వెళ్లింది? ఆమె ఎక్కడ ప్రసవిస్తుంది? మందలో కాదు కదా.
1.164.18
अ॒वः परे॑ण पि॒तरं॒ यो अ॑स्यानु॒वेद॑ प॒र ए॒नाव॑रेण ।
क॒वी॒यमा॑नः॒ क इ॒ह प्र वो॑चद्दे॒वं मनः॒ कुतो॒ अधि॒ प्रजा॑तम् ॥
కింద దూరంగా ఉన్నదానితో, ఇక్కడ దగ్గరగా ఉన్నదానితో, తండ్రిని తెలిసినవాడు ఎవరు? ఇక్కడ జ్ఞానవంతుడై ఆ దేవుణ్ణి ఎవరు చెప్పగలరు? మనస్సు దేని నుండి పుట్టింది?
1.164.19
ये अ॒र्वाञ्च॒स्ताँ उ॒ परा॑च आहु॒र्ये परा॑ञ्च॒स्ताँ उ॑ अ॒र्वाच॑ आहुः ।
इन्द्र॑श्च॒ या च॒क्रथुः॑ सोम॒ तानि॑ धु॒रा न यु॒क्ता रज॑सो वहन्ति ॥
ఇక్కడివారు వాటిని దూరమైనవని, దూరంగా ఉన్నవారు వాటిని ఇక్కడివని అంటారు. ఓ సోమా, ఇంద్రునితో కలిసి మీరిద్దరూ చేసినవి, కాడికి కట్టిన గుర్రాల వలె అంతరిక్షాన్ని మోస్తున్నాయి.
1.164.20
द्वा सु॑प॒र्णा स॒युजा॒ सखा॑या समा॒नं वृ॒क्षं परि॑ षस्वजाते ।
तयो॑र॒न्यः पिप्प॑लं स्वा॒द्वत्ति॒ अन॑श्नन्न॒न्यो अ॒भि चा॑कशीति ॥
ఇద్దరు అందమైన రెక్కల పక్షులు, కలిసి కట్టబడిన స్నేహితులు, ఒకే వృక్షాన్ని చుట్టుముట్టి కౌగిలించుకుంటాయి. వాటిలో ఒకటి తియ్యని రావి పండును తింటుంది; రెండవది తినకుండా చూస్తూ ఉంటుంది.
1.164.21
यत्रा॑ सुप॒र्णा अ॒मृत॑स्य भा॒गमनि॑मेषं वि॒दथा॑भि॒स्वर॑न्ति ।
इ॒नो विश्व॑स्य॒ भुव॑नस्य गो॒पाः स मा॒ धीरः॒ पाक॒मत्रा वि॑वेश ॥
అందమైన పక్షులు అమృతత్వ భాగాన్ని రెప్ప వేయకుండా స్తోత్రాలతో పాడే చోట, సమస్త భువనాలకు రక్షకుడైన ఆ ధీరుడు, నన్ను ఇక్కడ పండిన ఫలంలోకి ప్రవేశింపజేశాడు.
1.164.22
यस्मि॑न्वृ॒क्षे म॒ध्वदः॑ सुप॒र्णा नि॑वि॒शन्ते॒ सुव॑ते॒ चाधि॒ विश्वे॑ ।
तस्येदा॑हुः॒ पिप्प॑लं स्वा॒द्वग्रे॒ तन्नोन्न॑श॒द्यः पि॒तरं॒ न वेद॑ ॥
మధువు త్రాగే పక్షులు ఏ వృక్షంపై కూర్చుని ఫలాన్ని కలిగిస్తాయో, ఆ వృక్షం యొక్క మొదటి తియ్యని రావి పండునే వారు చెబుతారు. తండ్రిని ఎరుగనివాడు దానిని నాశనం చేయకూడదు.
1.164.23
यद्गा॑य॒त्रे अधि॑ गाय॒त्रमाहि॑तं॒ त्रैष्टु॑भाद्वा॒ त्रैष्टु॑भं नि॒रत॑क्षत ।
यद्वा॒ जग॒ज्जग॒त्याहि॑तं प॒दं य इत्तद्वि॒दुस्ते अ॑मृत॒त्वमा॑नशुः ॥
గాయత్రిలో గాయత్రి స్థాపించబడినప్పుడు, లేదా త్రిష్టుప్ నుండి త్రిష్టుప్ తీయబడినప్పుడు; లేదా జగతిలో జగతి అడుగు ఉంచబడినప్పుడు, దానిని ఎరిగినవారు అమృతత్వాన్ని పొందారు.
1.164.24
गा॒य॒त्रेण॒ प्रति॑ मिमीते अ॒र्कम॒र्केण॒ साम॒ त्रैष्टु॑भेन वा॒कम् ।
वा॒केन॑ वा॒कं द्वि॒पदा॒ चतु॑ष्पदा॒क्षरे॑ण मिमते स॒प्त वाणीः॑ ॥
గాయత్రితో అర్కాన్ని కొలుస్తారు; అర్కంతో సామాన్ని; త్రిష్టుప్‌తో వాక్కును; వాక్కుతో వాక్కును; ద్విపద, చతుష్పద అక్షరాలతో ఏడు వాణులను కొలుస్తారు.
1.164.25
जग॑ता॒ सिन्धुं॑ दि॒व्य॑स्तभायद्रथंत॒रे सूर्यं॒ पर्य॑पश्यत् ।
गा॒य॒त्रस्य॑ स॒मिध॑स्ति॒स्र आ॑हु॒स्ततो॑ म॒ह्ना प्र रि॑रिचे महि॒त्वा ॥
జగత్తుతో కూడి అతడు సముద్రాన్ని ఆకాశంలో నిలిపాడు; రథంతరంలో సూర్యుణ్ణి చుట్టూ చూశాడు. గాయత్రి యొక్క మూడు సమిధలు చెప్పబడ్డాయి; దాని నుండే తన మహిమతో అతడు మిక్కిలి ఉన్నతుడయ్యాడు.
1.164.26
उप॑ ह्वये सु॒दुघां॑ धे॒नुमे॒तां सु॒हस्तो॑ गो॒धुगु॒त दो॑हदेनाम् ।
श्रेष्ठं॑ स॒वं स॑वि॒ता सा॑विषन्नो अ॒भी॑द्धो घ॒र्मस्तदु॒ षु प्र वो॑चम् ॥
మంచిగా పాలిచ్చే ఈ ధేనువును దగ్గరకు పిలుస్తాను; నైపుణ్యంగల చేతులవాడు ఈమెను పితకుగాక. సవితృ మాకు శ్రేష్ఠమైన ప్రేరణ ఇచ్చుగాక; మండిన వేడి పానీయాన్ని గురించి నేను బాగా చెబుతాను.
1.164.27
हि॒ङ्कृ॒ण्व॒ती व॑सु॒पत्नी॒ वसू॑नां व॒त्समि॒च्छन्ती॒ मन॑सा॒भ्यागा॑त् ।
दु॒हाम॒श्विभ्यां॒ पयो॑ अ॒घ्न्येयं सा व॑र्धतां मह॒ते सौभ॑गाय ॥
అరుస్తూ, సంపదలకు అధినేత్రిగా, దూడను మనసుతో కోరుతూ ఆమె వచ్చింది. అశ్వినులకు ఆమె అవధ్యమైన పాలు ఇవ్వనీ; ఆమె గొప్ప సౌభాగ్యం కోసం వర్ధిల్లనీ.
1.164.28
गौर॑मीमे॒दनु॑ व॒त्सं मि॒षन्तं॑ मू॒र्धानं॒ हिङ्ङ॑कृणो॒न्मात॒वा उ॑ ।
सृक्वा॑णं घ॒र्मम॒भि वा॑वशा॒ना मिमा॑ति मा॒युं पय॑ते॒ पयो॑भिः ॥
ఆవు తన ఆడే దూడ వెనుక అరిచింది; తలతో హుంకరించింది, అరవడానికి కూడా. మండే ప్రకాశించే వేడి పానీయం కోసం ఆమె ఆరాటంతో అరుస్తుంది; పాలతో పాలిచ్చేవాణ్ణి ఆమె తాగుతుంది.
1.164.29
अ॒यं स शि॑ङ्क्ते॒ येन॒ गौर॒भीवृ॑ता॒ मिमा॑ति मा॒युं ध्व॒सना॒वधि॑ श्रि॒ता ।
सा चि॒त्तिभि॒र्नि हि च॒कार॒ मर्त्यं॑ वि॒द्युद्भव॑न्ती॒ प्रति॑ व॒व्रिमौ॑हत ॥
దీని ద్వారానే చుట్టబడిన ఆ ఆవు అరుస్తుంది; రెండు తిత్తుల మీద నిలిచి ఆమె హుంకరిస్తుంది. ఆమె ఆలోచనలతో మర్త్యుణ్ణి నిజంగా క్రిందకు దించుతుంది; మెరిసే మెరుపు అయి ఆమె విశాలాన్ని కొడుతుంది.
1.164.30
अ॒नच्छ॑ये तु॒रगा॑तु जी॒वमेज॑द्ध्रु॒वं मध्य॒ आ प॒स्त्या॑नाम् ।
जी॒वो मृ॒तस्य॑ चरति स्व॒धाभि॒रम॑र्त्यो॒ मर्त्ये॑ना॒ सयो॑निः ॥
అతడు కదలక పడి ఉన్నాడు; వేగమైన మార్గం కలవాడు, జీవి, కదులుతూ స్థిరమైన నివాసాల మధ్యకు చేరుతుంది. మృతుని జీవించి ఉన్నవాడు తన శక్తులతో నడుస్తాడు; అమర్త్యుడు మర్త్యునితో ఒకే గర్భ సహోదరుడు.
1.164.31
अप॑श्यं गो॒पामनि॑पद्यमान॒मा च॒ परा॑ च प॒थिभि॒श्चर॑न्तम् ।
स स॒ध्रीचीः॒ स विषू॑ची॒र्वसा॑न॒ आ व॑रीवर्ति॒ भुव॑नेष्व॒न्तः ॥
పడిపోని ఆ రక్షకుడిని నేను చూశాను; అతను మార్గాల ద్వారా వస్తూ పోతూ తిరుగుతాడు. అతను రెండు దిక్కుల వైపు విస్తరించిన వస్త్రం ధరించి లోకాలలో తిరుగుతూ ఉంటాడు.
1.164.32
य ईं॑ च॒कार॒ न सो अ॒स्य वे॑द॒ य ईं॑ द॒दर्श॒ हिरु॒गिन्नु तस्मा॑त् ।
स मा॒तुर्योना॒ परि॑वीतो अ॒न्तर्ब॑हुप्र॒जा निरृ॑ति॒मा वि॑वेश ॥
దీనిని చేసినవాడు కూడా దీనిని తెలుసుకోడు; దీనిని చూసినవాడు దీని నుంచి ఎక్కువ తెలుసుకోడు. అతను తల్లి గర్భంలో చుట్టబడి లోపల ఉన్నాడు; బహుసంతానవంతుడై నాశనంలోకి ప్రవేశించాడు.
1.164.33
द्यौर्मे॑ पि॒ता ज॑नि॒ता नाभि॒रत्र॒ बन्धु॑र्मे मा॒ता पृ॑थि॒वी म॒हीयम् ।
उ॒त्ता॒नयो॑श्च॒म्वो॑र्योनि॑र॒न्तरत्रा॑ पि॒ता दु॑हि॒तुर्गर्भ॒माधा॑त् ॥
ద్యౌ నా తండ్రి, జనకుడు; ఇక్కడ నాభి ఉంది. పృథివి నా తల్లి, నా బంధువు; ఈ మహత్తరమైనది. విస్తరించిన రెండు పాత్రల మధ్య యోనిలో తండ్రి కుమార్తె గర్భాన్ని ఉంచాడు.
1.164.34
पृ॒च्छामि॑ त्वा॒ पर॒मन्तं॑ पृथि॒व्याः पृ॒च्छामि॒ यत्र॒ भुव॑नस्य॒ नाभिः॑ ।
पृ॒च्छामि॑ त्वा॒ वृष्णो॒ अश्व॑स्य॒ रेतः॑ पृ॒च्छामि॑ वा॒चः प॑र॒मं व्यो॑म ॥
పృథివి యొక్క అత్యంత దూర అంతాన్ని నిన్ను అడుగుతాను; లోకపు నాభి ఎక్కడ ఉందో అడుగుతాను. ఎద్దు, అశ్వాల బీజాన్ని నిన్ను అడుగుతాను; వాక్కు యొక్క పరమ వ్యోమాన్ని అడుగుతాను.
1.164.35
इ॒यं वेदिः॒ परो॒ अन्तः॑ पृथि॒व्या अ॒यं य॒ज्ञो भुव॑नस्य॒ नाभिः॑ ।
अ॒यं सोमो॒ वृष्णो॒ अश्व॑स्य॒ रेतो॑ ब्र॒ह्मायं वा॒चः प॑र॒मं व्यो॑म ॥
ఈ వేది పృథివి యొక్క అత్యంత దూర అంతం; ఈ యజ్ఞం లోకపు నాభి. ఈ సోమం ఎద్దు, అశ్వాల బీజం; ఈ బ్రహ్మ వాక్కు యొక్క పరమ వ్యోమం.
1.164.36
स॒प्तार्ध॑ग॒र्भा भुव॑नस्य॒ रेतो॒ विष्णो॑स्तिष्ठन्ति प्र॒दिशा॒ विध॑र्मणि ।
ते धी॒तिभि॒र्मन॑सा॒ ते वि॑प॒श्चितः॑ परि॒भुवः॒ परि॑ भवन्ति वि॒श्वतः॑ ॥
ఏడు అర్ధగర్భాలు లోకపు బీజం; విష్ణువు విధానంలో దిక్కులలో నిలుస్తాయి. అవి బుద్ధితో, మనస్సుతో, విజ్ఞులై సర్వత్రా చుట్టుముట్టువారై ఉంటారు.
1.164.37
न वि जा॑नामि॒ यदि॑वे॒दमस्मि॑ नि॒ण्यः संन॑द्धो॒ मन॑सा चरामि ।
य॒दा माग॑न्प्रथम॒जा ऋ॒तस्यादिद्वा॒चो अ॑श्नुवे भा॒गम॒स्याः ॥
నేను స్పష్టంగా తెలుసుకోవడం లేదు, నేను ఏమిటో; దాగి, మనసుతో బంధించబడి నేను సంచరిస్తున్నాను. ఋతం యొక్క ప్రథమజాతుడు నా వద్దకు వచ్చినప్పుడు, ఈ వాక్కు భాగాన్ని నేను పొందుతాను.
1.164.38
अपा॒ङ्प्राङे॑ति स्व॒धया॑ गृभी॒तो अम॑र्त्यो॒ मर्त्ये॑ना॒ सयो॑निः ।
ता शश्व॑न्ता विषू॒चीना॑ वि॒यन्ता॒ न्य॑न्यं चि॒क्युर्न नि चि॑क्युर॒न्यम् ॥
కిందకు, ముందుకు అతడు తన శక్తితో వెళ్తాడు; పట్టుబడ్డ అమరుడు, మర్త్యునితో ఒకే గర్భానికి చెందినవాడు. ఈ ఇద్దరూ ఎల్లప్పుడూ కదులుతూ, వేరువేరుగా విడిపోతూ, ఒకరినొకరు తెలుసుకుంటారు, అయినా ఒకరినొకరు తెలుసుకోరు.
1.164.39
ऋ॒चो अ॒क्षरे॑ पर॒मे व्यो॑म॒न्यस्मि॑न्दे॒वा अधि॒ विश्वे॑ निषे॒दुः ।
यस्तन्न वेद॒ किमृ॒चा क॑रिष्यति॒ य इत्तद्वि॒दुस्त इ॒मे समा॑सते ॥
ఋక్కు యొక్క అక్షరంలో, పరమ ఆకాశంలో, దేనిపై దేవతలంతా కూర్చున్నారో. దానిని తెలియనివాడు ఋక్కుతో ఏమి చేస్తాడు? దానిని తెలిసినవారే ఇక్కడ కలిసి కూర్చుంటారు.
1.164.40
सू॒य॒व॒साद्भग॑वती॒ हि भू॒या अथो॑ व॒यं भग॑वन्तः स्याम ।
अ॒द्धि तृण॑मघ्न्ये विश्व॒दानीं॒ पिब॑ शु॒द्धमु॑द॒कमा॒चर॑न्ती ॥
మంచి మేతతో నీవు భాగ్యవతివి కావు; మనమూ భాగ్యవంతులమవుదుము. ఓ అఘ్న్యా, ఎల్లప్పుడూ గడ్డి తిను; స్వచ్ఛమైన నీటిని త్రాగుతూ తిరుగు.
1.164.41
गौ॒रीर्मि॑माय सलि॒लानि॒ तक्ष॑ती॒ एक॑पदी द्वि॒पदी॒ सा चतु॑ष्पदी ।
अ॒ष्टाप॑दी॒ नव॑पदी बभू॒वुषी॑ स॒हस्रा॑क्षरा पर॒मे व्यो॑मन् ॥
ఆవు నీటిని రూపొందిస్తూ గర్జించింది; ఆమె ఒక పాదం కలది, రెండు పాదాలు కలది, నాలుగు పాదాలు కలది, ఎనిమిది పాదాలు కలది, తొమ్మిది పాదాలు కలదిగా అయింది; పరమ ఆకాశంలో వెయ్యి అక్షరాలు కలదిగా అయింది.
1.164.42
तस्याः॑ समु॒द्रा अधि॒ वि क्ष॑रन्ति॒ तेन॑ जीवन्ति प्र॒दिश॒श्चत॑स्रः ।
ततः॑ क्षरत्य॒क्षरं॒ तद्विश्व॒मुप॑ जीवति ॥
ఆమె నుండి సముద్రాలు ప్రవహిస్తున్నాయి; దానితో నాలుగు దిక్కులు జీవిస్తున్నాయి. అక్కడి నుండి అక్షరం ప్రవహిస్తుంది; ఆ అక్షరంతో సర్వం జీవిస్తోంది.
1.164.43
श॒क॒मयं॑ धू॒ममा॒राद॑पश्यं विषू॒वता॑ प॒र ए॒नाव॑रेण ।
उ॒क्षाणं॒ पृश्नि॑मपचन्त वी॒रास्तानि॒ धर्मा॑णि प्रथ॒मान्या॑सन् ॥
దూరం నుండి ఆ పొగను నేను చూశాను, అది ఒకవైపు సర్వవ్యాపకంగా, మరోవైపు దానికంటే క్రిందిదిగా ఉంది. వీరులు ఎద్దును, మచ్చలున్నదానిని వండారు; అవే మొదటి ధర్మాలు.
1.164.44
त्रयः॑ के॒शिन॑ ऋतु॒था वि च॑क्षते संवत्स॒रे व॑पत॒ एक॑ एषाम् ।
विश्व॒मेको॑ अ॒भि च॑ष्टे॒ शची॑भि॒र्ध्राजि॒रेक॑स्य ददृशे॒ न रू॒पम् ॥
మూడు కేశధారులు ఋతువుల ప్రకారం కనిపిస్తారు; సంవత్సరంలో వారిలో ఒకరు విత్తుతారు. ఒక్కడే తన శక్తులతో సర్వాన్ని చూస్తాడు; ఒకడి తేజస్సు రూపంలా కాక, ప్రకాశిస్తుంది.
1.164.45
च॒त्वारि॒ वाक्परि॑मिता प॒दानि॒ तानि॑ विदुर्ब्राह्म॒णा ये म॑नी॒षिणः॑ ।
गुहा॒ त्रीणि॒ निहि॑ता॒ नेङ्ग॑यन्ति तु॒रीयं॑ वा॒चो म॑नु॒ष्या॑ वदन्ति ॥
వాక్కుకు నాలుగు కొలిచిన పదాలు ఉన్నాయి; వాటిని జ్ఞానులైన బ్రాహ్మణులు తెలుసుకుంటారు. గుహలో ఉంచబడిన మూడు కదలవు; నాలుగవదాన్ని మనుషులు మాట్లాడుతారు.
1.164.46
इन्द्रं॑ मि॒त्रं वरु॑णम॒ग्निमा॑हु॒रथो॑ दि॒व्यः स सु॑प॒र्णो ग॒रुत्मा॑न् ।
एकं॒ सद्विप्रा॑ बहु॒धा व॑दन्ति अ॒ग्निं य॒मं मा॑त॒रिश्वा॑नमाहुः ॥
ఇంద్రుడు, మిత్రుడు, వరుణుడు, అగ్ని అని వారు అంటారు; ఆ దివ్యుడు, సుందర రెక్కలవాడు, బరువైన రెక్కలవాడు అతడే. సత్ ఒక్కటే, విప్రులు దాన్ని అనేక విధాలుగా చెబుతారు; అగ్ని, యముడు, మాతరిశ్వుడు అని అంటారు.
1.164.47
कृ॒ष्णं नि॒यानं॒ हर॑यः सुप॒र्णा अ॒पो वसा॑ना॒ दिव॒मुत्प॑तन्ति ।
त आव॑वृत्र॒न्त्सद॑नादृ॒तस्यादिद्घृ॒तेन॑ पृथि॒वी व्यु॑द्यते ॥
నల్లని మార్గదర్శకుడు; పసుపు రంగు వేగవంతులు, జలాలను ధరించి ఆకాశం వైపు ఎగురుతారు. వారు ఋత స్థానం నుండి తిరిగి వచ్చారు; ఈ నెయ్యితో భూమి తడిసిపోతుంది.
1.164.48
द्वाद॑श प्र॒धय॑श्च॒क्रमेकं॒ त्रीणि॒ नभ्या॑नि॒ क उ॒ तच्चि॑केत ।
तस्मि॑न्त्सा॒कं त्रि॑श॒ता न श॒ङ्कवो॑ अर्पि॒ताः ष॒ष्टिर्न च॑लाच॒लासः॑ ॥
పన్నెండు ఆకులు, ఒక చక్రం, మూడు నాభులు; దాన్ని ఎవరు తెలుసుకుంటారు? అందులో మూడు వందల మేకుల వలె ఒకేసారి అమర్చబడి ఉన్నాయి; అరవై కదులుతున్నట్టుగా స్థిరంగా ఉన్నాయి.
1.164.49
यस्ते॒ स्तनः॑ शश॒यो यो म॑यो॒भूर्येन॒ विश्वा॒ पुष्य॑सि॒ वार्या॑णि ।
यो र॑त्न॒धा व॑सु॒विद्यः सु॒दत्रः॒ सर॑स्वति॒ तमि॒ह धात॑वे कः ॥
ఓ సరస్వతీ, నీ ఎండిపోయిన స్తనం ఏదో, సుఖాన్నిచ్చేది ఏదో, దాని ద్వారా నీవు సమస్త వాంఛనీయ వస్తువులను పోషిస్తావో; రత్నాలను ధరించేది, సంపదను కనుగొనేది, ఉదారమైన దాతృత్వం కలది అయిన ఆ స్తనాన్ని ఇక్కడ త్రాగడానికి చేయి.
1.164.50
य॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञम॑यजन्त दे॒वास्तानि॒ धर्मा॑णि प्रथ॒मान्या॑सन् ।
ते ह॒ नाकं॑ महि॒मानः॑ सचन्त॒ यत्र॒ पूर्वे॑ सा॒ध्याः सन्ति॑ दे॒वाः ॥
దేవతలు యజ్ఞంతో యజ్ఞాన్ని నిర్వహించారు; అవే మొదటి ధర్మాలు. ఆ మహిమాన్వితులు నిశ్చయంగా స్వర్గాన్ని పొందారు, అక్కడ పూర్వ సాధ్య దేవతలు ఉంటారు.
1.164.51
स॒मा॒नमे॒तदु॑द॒कमुच्चैत्यव॒ चाह॑भिः ।
भूमिं॑ प॒र्जन्या॒ जिन्व॑न्ति॒ दिवं॑ जिन्वन्त्य॒ग्नयः॑ ॥
ఈ నీరు అందరికీ సమానం; అది పైకి లేస్తుంది, రోజులతో పాటు కిందికీ దిగుతుంది. మేఘాలు భూమిని ఉత్తేజపరుస్తాయి; అగ్నులు ఆకాశాన్నీ ఉత్తేజపరుస్తాయి.
1.164.52
दि॒व्यं सु॑प॒र्णं वा॑य॒सं बृ॒हन्त॑म॒पां गर्भं॑ दर्श॒तमोष॑धीनाम् ।
अ॒भी॒प॒तो वृ॒ष्टिभि॑स्त॒र्पय॑न्तं॒ सर॑स्वन्त॒मव॑से जोहवीमि ॥
దివ్యమైన, అందమైన రెక్కలున్న, మహాబలుడైన, జలాల గర్భమూ ఓషధుల దర్శనీయ అంశమూ అయిన, జలాల అధిపతి, వర్షాలతో తృప్తిపరచే సరస్వంతుడిని, రక్షణ కోసం పిలుస్తాను.