Vedyatra वेदयात्रा
शोधा

ऋग्वेद · सूक्त 7.1

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

शब्दार्थांसह वाचा

7.1.1

अ॒ग्निं नरो॒ दीधि॑तिभिर॒रण्यो॒र्हस्त॑च्युती जनयन्त प्रश॒स्तम् ।
दू॒रे॒दृशं॑ गृ॒हप॑तिमथ॒र्युम् ॥

माणसांनी दोन अरणींमधून, हातांच्या हालचालीने, तेजस्वी अग्नी निर्माण केला — प्रशंसित, दूरदर्शी, गृहपती, अथर्वनासारखा.

7.1.2

तम॒ग्निमस्ते॒ वस॑वो॒ न्यृ॑ण्वन्त्सुप्रति॒चक्ष॒मव॑से॒ कुत॑श्चित् ।
द॒क्षाय्यो॒ यो दम॒ आस॒ नित्यः॑ ॥

त्या अग्नीला वसूंनी घरात स्थापित केले — दुरून दिसणाऱ्याला, संरक्षणासाठी, कुठूनही; दक्षिणेस योग्य, जो घरात नेहमी राहतो.

7.1.3

प्रेद्धो॑ अग्ने दीदिहि पु॒रो नोऽज॑स्रया सू॒र्म्या॑ यविष्ठ ।
त्वां शश्व॑न्त॒ उप॑ यन्ति॒ वाजाः॑ ॥

हे अग्नी, प्रज्वलित होऊन आमच्यासमोर अथक किरणांनी तळपा; हे सर्वात तरुणा, तुझ्याकडे नेहमी शक्ती येतात.

7.1.4

प्र ते॑ अ॒ग्नयो॒ऽग्निभ्यो॒ वरं॒ निः सु॒वीरा॑सः शोशुचन्त द्यु॒मन्तः॑ ।
यत्रा॒ नरः॑ स॒मास॑ते सुजा॒ताः ॥

तुझ्या ज्वाला अग्नींसाठी वर आणतात; वीरपुत्रांसह तेजस्वी होऊन चमकोत — जिथे माणसे व उत्तम कुलीन एकत्र बसतात.

7.1.5

दा नो॑ अग्ने धि॒या र॒यिं सु॒वीरं॑ स्वप॒त्यं स॑हस्य प्रश॒स्तम् ।
न यं यावा॒ तर॑ति यातु॒मावा॑न् ॥

हे अग्नी, आम्हांस तुझ्या प्रार्थनेने उत्तम वीर व सुपुत्रांसह धन दे; हे बलवान, प्रशंसित — ज्याला यातुधान ओलांडू शकत नाही.

7.1.6

उप॒ यमेति॑ युव॒तिः सु॒दक्षं॑ दो॒षा वस्तो॑र्ह॒विष्म॑ती घृ॒ताची॑ ।
उप॒ स्वैन॑म॒रम॑तिर्वसू॒युः ॥

ज्याच्याकडे तरुणी उषा येते — कुशल, रात्रीसह, हविर्द्रव्य धारण करणारी, तुपाप्रमाणे तेजस्वी — त्याच्याकडे स्वतःची भक्ती आणि धनाची इच्छा करणारी अरती येते.

7.1.7

विश्वा॑ अ॒ग्नेऽप॑ द॒हारा॑ती॒र्येभि॒स्तपो॑भि॒रद॑हो॒ जरू॑थम् ।
प्र नि॑स्व॒रं चा॑तय॒स्वामी॑वाम् ॥

हे अग्नी, ज्या तपांनी तू सर्व शत्रूंना जाळलेस आणि दीर्घ आयुष्य राखलेस, त्याच तपांनी आमच्यासाठी अडथळाविरहित मार्ग मोकळा कर आणि रोग दूर घालव.

7.1.8

आ यस्ते॑ अग्न इध॒ते अनी॑कं॒ वसि॑ष्ठ॒ शुक्र॒ दीदि॑वः॒ पाव॑क ।
उ॒तो न॑ ए॒भि स्त॒वथै॑रि॒ह स्याः॑ ॥

हे अग्नी, जो तुझे रूप प्रज्वलित करतो, हे वसिष्ठा, हे शुभ्रा, हे दीप्तिमाना, हे पावका, त्याच्यासोबत तू येथे आमचा हो; या स्तुतींनी तू येथे आमच्यासोबत राहा.

7.1.9

वि ये ते॑ अग्ने भेजि॒रे अनी॑कं॒ मर्ता॒ नरः॒ पित्र्या॑सः पुरु॒त्रा ।
उ॒तो न॑ ए॒भिः सु॒मना॑ इ॒ह स्याः॑ ॥

हे अग्नी, जे मर्त्य आणि नेते, पितृवंशीय तुझे रूप अनेक ठिकाणी विभागून स्थापतात, त्यांच्यासोबत तू येथे आमचा हो; यांच्यामुळे प्रसन्नमनाने तू येथे आमच्यासोबत राहा.

7.1.10

इ॒मे नरो॑ वृत्र॒हत्ये॑षु॒ शूरा॒ विश्वा॒ अदे॑वीर॒भि स॑न्तु मा॒याः ।
ये मे॒ धियं॑ प॒नय॑न्त प्रश॒स्ताम् ॥

वृत्रवधाच्या युद्धांत हे वीर नेते सर्व असुरांच्या मायांना आपल्या ताब्यात ठेवोत; माझ्या प्रशंसनीय विचाराचा सन्मान करणारेही तसेच होवोत.

7.1.11

मा शूने॑ अग्ने॒ नि ष॑दाम नृ॒णां माशेष॑सो॒ऽवीर॑ता॒ परि॑ त्वा ।
प्र॒जाव॑तीषु॒ दुर्या॑सु दुर्य ॥

हे अग्नी, ओसाड जागेत माणसांमध्ये आम्ही वस्ती करू नये; पूर्णपणे दुर्लक्ष करणाऱ्याने तुला वेढू नये; संततीने भरलेल्या दारांच्या घरांमध्ये, हे द्वारपाला, आम्ही राहू.

7.1.12

यम॒श्वी नित्य॑मुप॒याति॑ य॒ज्ञं प्र॒जाव॑न्तं स्वप॒त्यं क्षयं॑ नः ।
स्वज॑न्मना॒ शेष॑सा वावृधा॒नम् ॥

अश्विन जेथे सदैव येतात तो यज्ञ, संततीने समृद्ध आणि उत्तम संतती असलेले आमचे घर आहे; स्वतःच्या जन्माने आणि बलाने वाढणाऱ्या त्या यज्ञाला आम्ही प्राप्त करो.

7.1.13

पा॒हि नो॑ अग्ने र॒क्षसो॒ अजु॑ष्टात्पा॒हि धू॒र्तेरर॑रुषो अघा॒योः ।
त्वा यु॒जा पृ॑तना॒यूँर॒भि ष्या॑म् ॥

हे अग्नी, अनिष्ट राक्षसापासून आमचे रक्षण कर; दुष्ट, कंजूस, हिंसक शत्रूपासून आमचे रक्षण कर. तुझ्यासह, सहकारी म्हणून, युद्धाची इच्छा करणाऱ्यांवर आम्ही विजय मिळवो.

7.1.14

सेद॒ग्निर॒ग्नीँरत्य॑स्त्व॒न्यान्यत्र॑ वा॒जी तन॑यो वी॒ळुपा॑णिः ।
स॒हस्र॑पाथा अ॒क्षरा॑ स॒मेति॑ ॥

तोच अग्नी इतर अग्नींपेक्षा श्रेष्ठ होवो; जिथे बलवान पुत्र, तेजस्वी हातांचा, सहस्र मार्गांचा, अक्षय सभेत जातो.

7.1.15

सेद॒ग्निर्यो व॑नुष्य॒तो नि॒पाति॑ समे॒द्धार॒मंह॑स उरु॒ष्यात् ।
सु॒जा॒तासः॒ परि॑ चरन्ति वी॒राः ॥

तोच अग्नी, जो सेवा करणाऱ्याचे रक्षण करतो; अग्नी प्रज्वलित करणाऱ्याला पापापासून मुक्त करो. सुजात वीर सभोवती संचार करतात.

7.1.16

अ॒यं सो अ॒ग्निराहु॑तः पुरु॒त्रा यमीशा॑नः॒ समिदि॒न्धे ह॒विष्मा॑न् ।
परि॒ यमेत्य॑ध्व॒रेषु॒ होता॑ ॥

हाच तो अग्नी, जो अनेक ठिकाणी आवाहिलेला; शासक व हविष्मान ज्याला सतत प्रज्वलित करतो; यज्ञांत होता ज्याच्याकडे फिरून जातो.

7.1.17

त्वे अ॑ग्न आ॒हव॑नानि॒ भूरी॑शा॒नास॒ आ जु॑हुयाम॒ नित्या॑ ।
उ॒भा कृ॒ण्वन्तो॑ वह॒तू मि॒येधे॑ ॥

हे अग्नी, तुझ्यात आम्ही अनेक आवाहने, स्वामी होऊन, सदा अर्पण करो; दोघांना करून, मध्याह्न यज्ञात दोन रथांना.

7.1.18

इ॒मो अ॑ग्ने वी॒तत॑मानि ह॒व्याज॑स्रो वक्षि दे॒वता॑ति॒मच्छ॑ ।
प्रति॑ न ईं सुर॒भीणि॑ व्यन्तु ॥

हे अग्नी, ही अत्यंत प्रिय हवी; थकवा न येणारा तू यांना देवांकडे नेऊन जा. सुगंधी वस्तू आमच्याकडे येवोत.

7.1.19

मा नो॑ अग्ने॒ऽवीर॑ते॒ परा॑ दा दु॒र्वास॒सेऽम॑तये॒ मा नो॑ अ॒स्यै ।
मा नः॑ क्षु॒धे मा र॒क्षस॑ ऋतावो॒ मा नो॒ दमे॒ मा वन॒ आ जु॑हूर्थाः ॥

हे अग्नी, वीरहीन, फाटक्या वस्त्रांच्या आणि बुद्धिहीन माणसाच्या स्वाधीन आम्हाला करू नकोस. हे ऋताचे रक्षक, भूक, राक्षस, घर किंवा रानाच्या स्वाधीन आम्हाला करू नकोस; येथे आण.

7.1.20

नू मे॒ ब्रह्मा॑ण्यग्न॒ उच्छ॑शाधि॒ त्वं दे॑व म॒घव॑द्भ्यः सुषूदः ।
रा॒तौ स्या॑मो॒भया॑स॒ आ ते॑ यू॒यं पा॑त स्व॒स्तिभिः॒ सदा॑ नः ॥

हे अग्नी, आता माझ्या प्रार्थना उंच कर. हे देवा, दात्यांसाठी ती पिळून दे; आम्ही दोघे तुझ्या दानात राहो. तुम्ही सर्वजण आपल्या संरक्षणांनी आम्हाला सदैव जपा.

7.1.21

त्वम॑ग्ने सु॒हवो॑ र॒ण्वसं॑दृक्सुदी॒ती सू॑नो सहसो दिदीहि ।
मा त्वे सचा॒ तन॑ये॒ नित्य॒ आ ध॒क्मा वी॒रो अ॒स्मन्नर्यो॒ वि दा॑सीत् ॥

हे अग्नी, तू सहज आवाहनीय आणि धनवानांकडे पाहणारा आहेस; हे शक्तीच्या पुत्रा, तुझ्या तेजाने चमक. तुझ्यात संततीसह, हे वीर स्वामी, आम्हाला कोणी जाळू नये व कोणी वेगळे करू नये.

7.1.22

मा नो॑ अग्ने दुर्भृ॒तये॒ सचै॒षु दे॒वेद्धे॑ष्व॒ग्निषु॒ प्र वो॑चः ।
मा ते॑ अ॒स्मान्दु॑र्म॒तयो॑ भृ॒माच्चि॑द्दे॒वस्य॑ सूनो सहसो नशन्त ॥

हे अग्नी, वाईट सेवेसाठी आम्हाला सोडू नकोस; देवांनी पेटवलेल्या या अग्नींमध्ये स्तुती कर. दुर्बुद्धी लोक तुला आमच्या विरुद्ध उभे करू नयेत; हे शक्तीच्या पुत्रा, देवाच्या गोंधळानेही ते नष्ट होवोत.

7.1.23

स मर्तो॑ अग्ने स्वनीक रे॒वानम॑र्त्ये॒ य आ॑जु॒होति॑ ह॒व्यम् ।
स दे॒वता॑ वसु॒वनिं॑ दधाति॒ यं सू॒रिर॒र्थी पृ॒च्छमा॑न॒ एति॑ ॥

हे अग्नी, सुंदर ज्वालांचा, धनवान असा तो मर्त्य अमर्त्यासाठी हविर्द्रव्य ओततो. देव त्यालाच धन देणारा करतात; प्रेरित कवी मागत त्याच्याकडे जातो.

7.1.24

म॒हो नो॑ अग्ने सुवि॒तस्य॑ वि॒द्वान्र॒यिं सू॒रिभ्य॒ आ व॑हा बृ॒हन्त॑म् ।
येन॑ व॒यं स॑हसाव॒न्मदे॒मावि॑क्षितास॒ आयु॑षा सु॒वीराः॑ ॥

हे अग्नी, आमच्यासाठी उत्तम समृद्धी जाणणारा होऊन कवींसाठी महान धन आण. हे बलवान, ज्या धनाने आम्ही दीर्घायुष्याने अक्षत राहून उत्तम वीरांसह आनंद घेऊ, ते धन आण.

7.1.25

नू मे॒ ब्रह्मा॑ण्यग्न॒ उच्छ॑शाधि॒ त्वं दे॑व म॒घव॑द्भ्यः सुषूदः ।
रा॒तौ स्या॑मो॒भया॑स॒ आ ते॑ यू॒यं पा॑त स्व॒स्तिभिः॒ सदा॑ नः ॥

आता माझ्या मंत्रांना, हे अग्नी, उंच कर. हे देवा, दानशूर यजमानांसाठी (सोम) सिद्ध कर. आम्ही दोघे तुझ्या दानात राहो; तुम्ही सर्वजण कल्याणासह सदैव आमचे रक्षण करा.