バガヴァッド・ギーター · 章 14
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.1
परं भूयः प्रवक्ष्यामि ज्ञानानां ज्ञानमुत्तमम् ।
यज्ज्ञात्वा मुनयः सर्वे परां सिद्धिमितो गताः ॥ १४.१ ॥
聖バガヴァーンは言った。あらゆる知識の中で最上の、至高の知識を再び説こう。それを知って、すべての聖者たちはここから最高の完成に達した。
14.2
इदं ज्ञानमुपाश्रित्य मम साधर्म्यमागताः ।
सर्गेऽपि नोपजायन्ते प्रलये न व्यथन्ति च ॥ १४.२ ॥
この知識に依って私と同じ本性に達した者たちは、世界の創造の時にも生まれず、帰滅の時にも苦しまない。
14.3
मम योनिर्महद्ब्रह्म तस्मिन् गर्भं दधाम्यहम् ।
संभवः सर्वभूतानां ततो भवति भारत ॥ १४.३ ॥
バーラタよ、偉大なブラフマンは私の胎であり、私はそこに胎種を置く。そこからすべての生き物が生じる。
14.4
सर्वयोनिषु कौन्तेय मूर्तयः सम्भवन्ति याः ।
तासां ब्रह्म महद्योनिरहं बीजप्रदः पिता ॥ १४.४ ॥
カウンテーヤよ、あらゆる胎に生じるいかなる形あるものも、偉大なブラフマンがその胎であり、私は種を与える父である。
14.5
सत्त्वं रजस्तम इति गुणाः प्रकृतिसंभवाः ।
निबध्नन्ति महाबाहो देहे देहिनमव्ययम् ॥ १४.५ ॥
剛腕の者よ、サットヴァ、ラジャス、タマス——プラクリティから生じたこれらのグナは、不滅の身体の主を身体に縛りつける。
14.6
तत्र सत्त्वं निर्मलत्वात्प्रकाशकमनामयम् ।
सुखसङ्गेन बध्नाति ज्ञानसङ्गेन चानघ ॥ १४.६ ॥
罪なき者よ、そのうちサットヴァは汚れがないゆえに照らし出し、苦患がない。それは幸福への執着と知識への執着によって縛る。
14.7
रजो रागात्मकं विद्धि तृष्णासङ्गसमुद्भवम् ।
तन्निबध्नाति कौन्तेय कर्मसङ्गेन देहिनम् ॥ १४.७ ॥
カウンテーヤよ、ラジャスは激情を本性とし、渇望と執着から生じると知れ。それは行為への執着によって身体をもつ者を縛る。
14.8
तमस्त्वज्ञानजं विद्धि मोहनं सर्वदेहिनाम् ।
प्रमादालस्यनिद्राभिस्तन्निबध्नाति भारत ॥ १४.८ ॥
バーラタよ、タマスは無知から生じ、身体をもつすべての者を迷わせると知れ。それは怠慢と怠惰と睡眠によって縛る。
14.9
सत्त्वं सुखे सञ्जयति रजः कर्मणि भारत ।
ज्ञानमावृत्य तु तमः प्रमादे सञ्जयत्युत ॥ १४.९ ॥
バーラタよ、サットヴァは幸福に、ラジャスは行為に結びつける。だがタマスは知識を覆い、怠慢に結びつける。
14.10
रजस्तमश्चाभिभूय सत्त्वं भवति भारत ।
रजः सत्त्वं तमश्चैव तमः सत्त्वं रजस्तथा ॥ १४.१० ॥
バーラタよ、サットヴァはラジャスとタマスを抑えて優勢となる。同様に、ラジャスはサットヴァとタマスを、タマスはサットヴァとラジャスを抑えて優勢となる。
14.11
सर्वद्वारेषु देहेऽस्मिन्प्रकाश उपजायते ।
ज्ञानं यदा तदा विद्याद्विवृद्धं सत्त्वमित्युत ॥ १४.११ ॥
この身体のすべての門に知識の光が現れるとき、サットヴァが増大したと知るべきである。
14.12
लोभः प्रवृत्तिरारम्भः कर्मणामशमः स्पृहा ।
रजस्येतानि जायन्ते विवृद्धे भरतर्षभ ॥ १४.१२ ॥
バラタ族の最も優れた者よ、ラジャスが増大すると、貪欲、活動、行為への着手、落ち着きのなさ、渇望が生じる。
14.13
अप्रकाशोऽप्रवृत्तिश्च प्रमादो मोह एव च ।
तमस्येतानि जायन्ते विवृद्धे कुरुनन्दन ॥ १४.१३ ॥
クルナンダナよ、タマスが増大すると、暗さ、無活動、怠慢、迷妄が生じる。
14.14
यदा सत्त्वे प्रवृद्धे तु प्रलयं याति देहभृत् ।
तदोत्तमविदां लोकानमलान्प्रतिपद्यते ॥ १४.१४ ॥
サットヴァが増大しているときに身体をもつ者が死ぬと、彼は最高のものを知る者たちの清浄な世界に至る。
14.15
रजसि प्रलयं गत्वा कर्मसङ्गिषु जायते ।
तथा प्रलीनस्तमसि मूढयोनिषु जायते ॥ १४.१५ ॥
ラジャスのうちに死ぬ者は行為に執着する者たちの間に生まれ、同様にタマスのうちに死ぬ者は愚かな者の胎に生まれる。
14.16
कर्मणः सुकृतस्याहुः सात्त्विकं निर्मलं फलम् ।
रजसस्तु फलं दुःखमज्ञानं तमसः फलम् ॥ १४.१६ ॥
善い行為の果報はサットヴァ的で清らかであると言われる。ラジャスの果報は苦しみであり、タマスの果報は無知である。
14.17
सत्त्वात्सञ्जायते ज्ञानं रजसो लोभ एव च ।
प्रमादमोहौ तमसो भवतोऽज्ञानमेव च ॥ १४.१७ ॥
サットヴァからは知識が生じ、ラジャスからは貪欲が生じる。タマスからは怠慢と迷妄、そして無知が生じる。
14.18
ऊर्ध्वं गच्छन्ति सत्त्वस्था मध्ये तिष्ठन्ति राजसाः ।
जघन्यगुणवृत्तिस्था अधो गच्छन्ति तामसाः ॥ १४.१८ ॥
サットヴァに立つ者は上へ昇り、ラジャス的な者は中間にとどまり、最も低いグナのはたらきに留まるタマス的な者は下へ落ちる。
14.19
नान्यं गुणेभ्यः कर्तारं यदा द्रष्टानुपश्यति ।
गुणेभ्यश्च परं वेत्ति मद्भावं सोऽधिगच्छति ॥ १४.१९ ॥
見る者が、グナ以外に行為者はないと見て、グナを超えたものを知るとき、彼はわたしの境地に達する。
14.20
गुणानेतानतीत्य त्रीन्देही देहसमुद्भवान् ।
जन्ममृत्युजरादुःखैर्विमुक्तोऽमृतमश्नुते ॥ १४.२० ॥
身体を生じさせるこれら三つのグナを超えて、身体をもつ者は、生・死・老・苦から解き放たれ、不死を得る。
14.21
कैर्लिंगैस्त्रीन्गुणानेतानतीतो भवति प्रभो ।
किमाचारः कथं चैतांस्त्रीन्गुणानतिवर्तते ॥ १४.२१ ॥
アルジュナは言った。主よ、これら三つのグナを超えた者は、どのような特徴によって知られるのか。その行いはどのようなものか。また、彼はいかにしてこれら三つのグナを超えるのか。
14.22
प्रकाशं च प्रवृत्तिं च मोहमेव च पाण्डव ।
न द्वेष्टि सम्प्रवृत्तानि न निवृत्तानि काङ्क्षति ॥ १४.२२ ॥
聖バガヴァーンは言った。パーンダヴァよ、彼は光明と活動と迷妄が生じてもそれを憎まず、それらが消えてもそれを求めない。
14.23
उदासीनवदासीनो गुणैर्यो न विचाल्यते ।
गुणा वर्तन्त इत्येव योऽवतिष्ठति नेङ्गते ॥ १४.२३ ॥
彼は無関心な者のように坐し、グナによって揺るがされない。「ただグナが働いているのだ」と知って、彼は堅く立ち、動揺しない。
14.24
समदुःखसुखः स्वस्थः समलोष्टाश्मकाञ्चनः ।
तुल्यप्रियाप्रियो धीरस्तुल्यनिन्दात्मसंस्तुतिः ॥ १४.२४ ॥
彼は苦にも楽にも等しく、自己に安住し、土くれも石も黄金も同じと見る。好ましいものにも好ましくないものにも等しく、堅固で、自らへの非難にも賞賛にも等しい。
14.25
मानापमानयोस्तुल्यस्तुल्यो मित्रारिपक्षयोः ।
सर्वारम्भपरित्यागी गुणातीतः स उच्यते ॥ १४.२५ ॥
名誉と不名誉において等しく、友の側と敵の側に対して等しく、あらゆる企てを捨てた者は、グナを超えた者と呼ばれる。
14.26
मां च योऽव्यभिचारेण भक्तियोगेन सेवते ।
स गुणान्समतीत्यैतान् ब्रह्मभूयाय कल्पते ॥ १४.२६ ॥
揺るぎない信愛のヨーガによって私に仕える者は、これらのグナを完全に超えて、ブラフマンとなるにふさわしくなる。
14.27
ब्रह्मणो हि प्रतिष्ठाऽहममृतस्याव्ययस्य च ।
शाश्वतस्य च धर्मस्य सुखस्यैकान्तिकस्य च ॥ १४.२७ ॥
なぜなら私こそが、不死にして不滅なるブラフマンの、永遠のダルマの、そして究極の幸福の拠り所だからである。