భగవద్గీత · అధ్యాయం 14
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.1
परं भूयः प्रवक्ष्यामि ज्ञानानां ज्ञानमुत्तमम् ।
यज्ज्ञात्वा मुनयः सर्वे परां सिद्धिमितो गताः ॥ १४.१ ॥
శ్రీభగవానుడు పలికెను: జ్ఞానాలన్నింటిలో ఉత్తమమైన ఆ పరమ జ్ఞానాన్ని మళ్ళీ చెబుతాను; దానిని తెలుసుకొని మునులందరూ ఇక్కడి నుండి పరమ సిద్ధిని పొందారు.
14.2
इदं ज्ञानमुपाश्रित्य मम साधर्म्यमागताः ।
सर्गेऽपि नोपजायन्ते प्रलये न व्यथन्ति च ॥ १४.२ ॥
ఈ జ్ఞానాన్ని ఆశ్రయించి నా సమాన స్వభావాన్ని పొందినవారు సృష్టి కాలంలోనూ జన్మించరు, ప్రళయ కాలంలోనూ వ్యథ చెందరు.
14.3
मम योनिर्महद्ब्रह्म तस्मिन् गर्भं दधाम्यहम् ।
संभवः सर्वभूतानां ततो भवति भारत ॥ १४.३ ॥
భారతా, మహద్బ్రహ్మమే నా యోని; అందులో నేను గర్భాన్ని ఉంచుతాను. దాని నుండి సర్వభూతాల పుట్టుక కలుగుతుంది.
14.4
सर्वयोनिषु कौन्तेय मूर्तयः सम्भवन्ति याः ।
तासां ब्रह्म महद्योनिरहं बीजप्रदः पिता ॥ १४.४ ॥
కౌంతేయా, సమస్త యోనులలో ఏ రూపాలు పుడుతున్నాయో, వాటికి మహద్బ్రహ్మమే యోని; నేను బీజాన్ని ఇచ్చే తండ్రిని.
14.5
सत्त्वं रजस्तम इति गुणाः प्रकृतिसंभवाः ।
निबध्नन्ति महाबाहो देहे देहिनमव्ययम् ॥ १४.५ ॥
మహాబాహో, ప్రకృతి నుండి పుట్టిన సత్త్వం, రజస్సు, తమస్సు అనే గుణాలు నాశరహితుడైన దేహిని దేహంలో బంధిస్తాయి.
14.6
तत्र सत्त्वं निर्मलत्वात्प्रकाशकमनामयम् ।
सुखसङ्गेन बध्नाति ज्ञानसङ्गेन चानघ ॥ १४.६ ॥
అనఘా, వాటిలో సత్త్వం నిర్మలమైనందువల్ల ప్రకాశించేది, నిర్దోషమైనది; అది సుఖాసక్తితోనూ జ్ఞానాసక్తితోనూ బంధిస్తుంది.
14.7
रजो रागात्मकं विद्धि तृष्णासङ्गसमुद्भवम् ।
तन्निबध्नाति कौन्तेय कर्मसङ्गेन देहिनम् ॥ १४.७ ॥
కౌంతేయా, రజోగుణం రాగస్వరూపమైనదని, తృష్ణ ఆసక్తుల నుండి పుట్టినదని తెలుసుకో. అది దేహధారిని కర్మాసక్తితో బంధిస్తుంది.
14.8
तमस्त्वज्ञानजं विद्धि मोहनं सर्वदेहिनाम् ।
प्रमादालस्यनिद्राभिस्तन्निबध्नाति भारत ॥ १४.८ ॥
భారతా, తమోగుణం అజ్ఞానం నుండి పుట్టినదని, సర్వదేహులనూ మోహింపజేసేదని తెలుసుకో. అది ప్రమాదం, సోమరితనం, నిద్రలతో బంధిస్తుంది.
14.9
सत्त्वं सुखे सञ्जयति रजः कर्मणि भारत ।
ज्ञानमावृत्य तु तमः प्रमादे सञ्जयत्युत ॥ १४.९ ॥
భారతా, సత్త్వం సుఖంలో, రజస్సు కర్మలో ఆసక్తిని కలిగిస్తాయి; కానీ తమస్సు జ్ఞానాన్ని కప్పి ప్రమాదంలో ఆసక్తిని కలిగిస్తుంది.
14.10
रजस्तमश्चाभिभूय सत्त्वं भवति भारत ।
रजः सत्त्वं तमश्चैव तमः सत्त्वं रजस्तथा ॥ १४.१० ॥
భారతా, రజస్తమస్సులను అణచి సత్త్వం ప్రబలమవుతుంది; అలాగే సత్త్వతమస్సులను అణచి రజస్సు, సత్త్వరజస్సులను అణచి తమస్సు ప్రబలమవుతాయి.
14.11
सर्वद्वारेषु देहेऽस्मिन्प्रकाश उपजायते ।
ज्ञानं यदा तदा विद्याद्विवृद्धं सत्त्वमित्युत ॥ १४.११ ॥
ఈ దేహంలోని అన్ని ద్వారాలలోనూ జ్ఞానప్రకాశం ఉదయించినప్పుడు, సత్త్వం వృద్ధి చెందిందని తెలుసుకోవాలి.
14.12
लोभः प्रवृत्तिरारम्भः कर्मणामशमः स्पृहा ।
रजस्येतानि जायन्ते विवृद्धे भरतर्षभ ॥ १४.१२ ॥
భరతర్షభా, రజస్సు వృద్ధి చెందినప్పుడు లోభం, ప్రవృత్తి, కర్మారంభం, అశాంతి, కోరిక అనేవి పుడతాయి.
14.13
अप्रकाशोऽप्रवृत्तिश्च प्रमादो मोह एव च ।
तमस्येतानि जायन्ते विवृद्धे कुरुनन्दन ॥ १४.१३ ॥
కురునందనా, తమస్సు పెరిగినప్పుడు చీకటి, నిష్క్రియత, అజాగ్రత్త, మోహం ఇవి పుడతాయి.
14.14
यदा सत्त्वे प्रवृद्धे तु प्रलयं याति देहभृत् ।
तदोत्तमविदां लोकानमलान्प्रतिपद्यते ॥ १४.१४ ॥
సత్త్వం పెరిగి ఉన్నప్పుడు దేహధారి మరణిస్తే, అతడు ఉత్తమమైనదాన్ని తెలిసినవారి నిర్మల లోకాలను పొందుతాడు.
14.15
रजसि प्रलयं गत्वा कर्मसङ्गिषु जायते ।
तथा प्रलीनस्तमसि मूढयोनिषु जायते ॥ १४.१५ ॥
రజస్సులో మరణిస్తే కర్మాసక్తుల మధ్య జన్మిస్తాడు; అలాగే తమస్సులో మరణిస్తే మూఢ యోనులలో జన్మిస్తాడు.
14.16
कर्मणः सुकृतस्याहुः सात्त्विकं निर्मलं फलम् ।
रजसस्तु फलं दुःखमज्ञानं तमसः फलम् ॥ १४.१६ ॥
సత్కర్మ ఫలం సాత్త్వికమైనదీ నిర్మలమైనదీ అని చెబుతారు; రజస్సు ఫలం దుఃఖం, తమస్సు ఫలం అజ్ఞానం.
14.17
सत्त्वात्सञ्जायते ज्ञानं रजसो लोभ एव च ।
प्रमादमोहौ तमसो भवतोऽज्ञानमेव च ॥ १४.१७ ॥
సత్త్వం నుండి జ్ఞానం, రజస్సు నుండి లోభం పుడతాయి; తమస్సు నుండి అజాగ్రత్త, మోహం, అజ్ఞానం కూడా కలుగుతాయి.
14.18
ऊर्ध्वं गच्छन्ति सत्त्वस्था मध्ये तिष्ठन्ति राजसाः ।
जघन्यगुणवृत्तिस्था अधो गच्छन्ति तामसाः ॥ १४.१८ ॥
సత్త్వంలో స్థితులైనవారు పైకి వెళ్తారు; రాజసులు మధ్యలో ఉంటారు; అధమ గుణ వృత్తిలో ఉన్న తామసులు కిందకు వెళ్తారు.
14.19
नान्यं गुणेभ्यः कर्तारं यदा द्रष्टानुपश्यति ।
गुणेभ्यश्च परं वेत्ति मद्भावं सोऽधिगच्छति ॥ १४.१९ ॥
ద్రష్ట గుణాలు తప్ప మరొకరిని కర్తగా చూడక, గుణాలకు అతీతమైనదాన్ని తెలుసుకున్నప్పుడు, అతడు నా భావాన్ని పొందుతాడు.
14.20
गुणानेतानतीत्य त्रीन्देही देहसमुद्भवान् ।
जन्ममृत्युजरादुःखैर्विमुक्तोऽमृतमश्नुते ॥ १४.२० ॥
దేహోత్పత్తికి కారణమైన ఈ మూడు గుణాలను దాటి, దేహి జన్మ, మృత్యు, జరా దుఃఖాల నుండి విముక్తుడై అమృతత్వాన్ని పొందుతాడు.
14.21
कैर्लिंगैस्त्रीन्गुणानेतानतीतो भवति प्रभो ।
किमाचारः कथं चैतांस्त्रीन्गुणानतिवर्तते ॥ १४.२१ ॥
అర్జునుడు పలికెను: ప్రభూ, ఈ మూడు గుణాలకు అతీతుడైనవాడు ఏ లక్షణాలతో ఉంటాడు? అతని ఆచరణ ఎలా ఉంటుంది? అతడు ఈ మూడు గుణాలను ఎలా దాటుతాడు?
14.22
प्रकाशं च प्रवृत्तिं च मोहमेव च पाण्डव ।
न द्वेष्टि सम्प्रवृत्तानि न निवृत्तानि काङ्क्षति ॥ १४.२२ ॥
శ్రీ భగవానుడు పలికెను: పాండవా, ప్రకాశం, ప్రవృత్తి, మోహం కలిగినప్పుడు అతడు వాటిని ద్వేషించడు; అవి తొలగిపోయినప్పుడు వాటిని కోరుకోడు.
14.23
उदासीनवदासीनो गुणैर्यो न विचाल्यते ।
गुणा वर्तन्त इत्येव योऽवतिष्ठति नेङ्गते ॥ १४.२३ ॥
అతడు ఉదాసీనుడిలా ఉంటాడు, గుణాలచే చలించడు; "గుణాలే వర్తిస్తున్నాయి" అని తెలిసి స్థిరంగా నిలిచి కదలడు.
14.24
समदुःखसुखः स्वस्थः समलोष्टाश्मकाञ्चनः ।
तुल्यप्रियाप्रियो धीरस्तुल्यनिन्दात्मसंस्तुतिः ॥ १४.२४ ॥
అతడు దుఃఖసుఖాలలో సమానుడు, స్వస్థుడు; మట్టిముద్ద, రాయి, బంగారం అతనికి సమానం; ప్రియాప్రియాలలో తుల్యుడు, ధీరుడు, తన నింద స్తుతులలో సమానుడు.
14.25
मानापमानयोस्तुल्यस्तुल्यो मित्रारिपक्षयोः ।
सर्वारम्भपरित्यागी गुणातीतः स उच्यते ॥ १४.२५ ॥
మానావమానాలలో సమానుడు, మిత్ర శత్రు పక్షాలలో సమానుడు, సర్వ ఆరంభాలను విడిచినవాడు గుణాతీతుడని చెప్పబడతాడు.
14.26
मां च योऽव्यभिचारेण भक्तियोगेन सेवते ।
स गुणान्समतीत्यैतान् ब्रह्मभूयाय कल्पते ॥ १४.२६ ॥
ఎవడు అవ్యభిచారమైన భక్తియోగంతో నన్ను సేవిస్తాడో, వాడు ఈ గుణాలను పూర్తిగా దాటి బ్రహ్మభావానికి అర్హుడవుతాడు.
14.27
ब्रह्मणो हि प्रतिष्ठाऽहममृतस्याव्ययस्य च ।
शाश्वतस्य च धर्मस्य सुखस्यैकान्तिकस्य च ॥ १४.२७ ॥
ఎందుకంటే అమృతమైన, అవ్యయమైన బ్రహ్మానికి, శాశ్వత ధర్మానికి, ఐకాంతిక సుఖానికి నేనే ఆధారం.