ଭଗବଦ୍ ଗୀତା · ଅଧ୍ୟାୟ 8
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.1
किं तद्ब्रह्म किमध्यात्मं किं कर्म पुरुषोत्तम ।
अधिभूतं च किं प्रोक्तमधिदैवं किमुच्यते ॥ ८.१ ॥
ଅର୍ଜୁନ କହିଲେ: ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ସେହି ବ୍ରହ୍ମ କ'ଣ? ଅଧ୍ୟାତ୍ମ କ'ଣ? କର୍ମ କ'ଣ? ଅଧିଭୂତ କାହାକୁ କୁହାଯାଇଛି ଏବଂ ଅଧିଦୈବ କାହାକୁ କୁହାଯାଏ?
8.2
अधियज्ञः कथं कोऽत्र देहेऽस्मिन्मधुसूदन ।
प्रयाणकाले च कथं ज्ञेयोऽसि नियतात्मभिः ॥ ८.२ ॥
ହେ ମଧୁସୂଦନ, ଏହି ଦେହରେ ଅଧିଯଜ୍ଞ କିଏ ଏବଂ ସେ କିପରି? ଆଉ ସଂଯତଚିତ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ପ୍ରୟାଣ ସମୟରେ ଆପଣଙ୍କୁ କିପରି ଜାଣନ୍ତି?
8.3
अक्षरं ब्रह्म परमं स्वभावोऽध्यात्ममुच्यते ।
भूतभावोद्भवकरो विसर्गः कर्मसंज्ञितः ॥ ८.३ ॥
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ପରମ ଅକ୍ଷର ହିଁ ବ୍ରହ୍ମ; ତାହାର ସ୍ୱଭାବକୁ ଅଧ୍ୟାତ୍ମ କୁହାଯାଏ। ଭୂତମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି କରାଉଥିବା ବିସର୍ଗକୁ କର୍ମ କୁହାଯାଏ।
8.4
अधिभूतं क्षरो भावः पुरुषश्चाधिदैवतम् ।
अधियज्ञोऽहमेवात्र देहे देहभृतां वर ॥ ८.४ ॥
ହେ ଦେହଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନଶ୍ୱର ଭାବ ହିଁ ଅଧିଭୂତ, ପୁରୁଷ ହିଁ ଅଧିଦୈବତ, ଏବଂ ଏହି ଦେହରେ ଅଧିଯଜ୍ଞ ମୁଁ ହିଁ।
8.5
अन्तकाले च मामेव स्मरन्मुक्त्वा कलेवरम् ।
यः प्रयाति स मद्भावं याति नास्त्यत्र संशयः ॥ ८.५ ॥
ଆଉ ଯିଏ ଅନ୍ତକାଳରେ ମୋତେ ହିଁ ସ୍ମରଣ କରି ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରି ପ୍ରୟାଣ କରେ, ସେ ମୋର ଭାବ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; ଏଥିରେ କୌଣସି ସଂଶୟ ନାହିଁ।
8.6
यं यं वापि स्मरन्भावं त्यजत्यन्ते कलेवरम् ।
तं तमेवैति कौन्तेय सदा तद्भावभावितः ॥ ८.६ ॥
ହେ କୌନ୍ତେୟ, ଅନ୍ତରେ ଯେଉଁ ଯେଉଁ ଭାବକୁ ସ୍ମରଣ କରି ମନୁଷ୍ୟ ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରେ, ସର୍ବଦା ସେହି ଭାବରେ ଭାବିତ ରହିଥିବାରୁ ସେ ସେହି ସେହି ଭାବକୁ ହିଁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
8.7
तस्मात्सर्वेषु कालेषु मामनुस्मर युध्य च ।
मय्यर्पितमनोबुद्धिर्मामेवैष्यस्यसंशयम् ॥ ८.७ ॥
ତେଣୁ ସବୁ ସମୟରେ ମୋତେ ସ୍ମରଣ କର ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧ କର। ମନ ଓ ବୁଦ୍ଧି ମୋଠାରେ ଅର୍ପଣ କଲେ ତୁମେ ନିଃସନ୍ଦେହରେ ମୋତେ ହିଁ ପାଇବ।
8.8
अभ्यासयोगयुक्तेन चेतसा नान्यगामिना ।
परमं पुरुषं दिव्यं याति पार्थानुचिन्तयन् ॥ ८.८ ॥
ହେ ପାର୍ଥ, ଅଭ୍ୟାସଯୋଗରେ ଯୁକ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟତ୍ର ନ ଯାଉଥିବା ଚିତ୍ତରେ ନିରନ୍ତର ଚିନ୍ତନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପରମ ଦିବ୍ୟ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
8.9
कविं पुराणमनुशासितार ।
मणोरणीयांसमनुस्मरेद्यः ।
सर्वस्य धातारमचिन्त्यरूप ।
मादित्यवर्णं तमसः परस्तात् ॥ ८.९ ॥
ଯିଏ ସର୍ବଜ୍ଞ, ପୁରାତନ, ନିୟନ୍ତା, ଅଣୁଠାରୁ ମଧ୍ୟ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଧାରକ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ରୂପ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଅନ୍ଧକାରର ଅତୀତ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରେ—
8.10
प्रयाणकाले मनसाऽचलेन ।
भक्त्या युक्तो योगबलेन चैव ।
भ्रुवोर्मध्ये प्राणमावेश्य सम्यक् ।
स तं परं पुरुषमुपैति दिव्यम् ॥ ८.१० ॥
ପ୍ରୟାଣ କାଳରେ ଅଚଳ ମନରେ, ଭକ୍ତି ଓ ଯୋଗବଳରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ଭ୍ରୂଯୁଗଳର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରାଣକୁ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବରେ ସ୍ଥାପନ କରି, ସେ ସେହି ପରମ ଦିବ୍ୟ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
8.11
यदक्षरं वेदविदो वदन्ति ।
विशन्ति यद्यतयो वीतरागाः ।
यदिच्छन्तो ब्रह्मचर्यं चरन्ति ।
तत्ते पदं संग्रहेण प्रवक्ष्ये ॥ ८.११ ॥
ବେଦଜ୍ଞମାନେ ଯାହାକୁ ଅକ୍ଷର କୁହନ୍ତି, ବୀତରାଗ ଯତିମାନେ ଯେଉଁଥିରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ଯାହାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ପାଳନ କରନ୍ତି, ସେହି ପଦକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିବି।
8.12
सर्वद्वाराणि संयम्य मनो हृदि निरुध्य च ।
मूर्ध्न्याधायात्मनः प्राणमास्थितो योगधारणाम् ॥ ८.१२ ॥
ସମସ୍ତ ଦ୍ୱାରକୁ ସଂଯତ କରି, ମନକୁ ହୃଦୟରେ ନିରୋଧ କରି, ନିଜ ପ୍ରାଣକୁ ମସ୍ତକରେ ସ୍ଥାପନ କରି, ଯୋଗଧାରଣାରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ—
8.13
ओमित्येकाक्षरं ब्रह्म व्याहरन्मामनुस्मरन् ।
यः प्रयाति त्यजन्देहं स याति परमां गतिम् ॥ ८.१३ ॥
ଯେ 'ଓଁ' ଏହି ଏକାକ୍ଷର ବ୍ରହ୍ମକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଓ ମୋତେ ସ୍ମରଣ କରି ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି ପ୍ରୟାଣ କରେ, ସେ ପରମ ଗତି ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
8.14
अनन्यचेताः सततं यो मां स्मरति नित्यशः ।
तस्याहं सुलभः पार्थ नित्ययुक्तस्य योगिनः ॥ ८.१४ ॥
ହେ ପାର୍ଥ, ଯେ ଅନନ୍ୟ ଚିତ୍ତରେ ସର୍ବଦା ନିରନ୍ତର ମୋତେ ସ୍ମରଣ କରେ, ସେହି ନିତ୍ୟଯୁକ୍ତ ଯୋଗୀଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ସୁଲଭ।
8.15
मामुपेत्य पुनर्जन्म दुःखालयमशाश्वतम् ।
नाप्नुवन्ति महात्मानः संसिद्धिं परमां गताः ॥ ८.१५ ॥
ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ପରମ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିବା ମହାତ୍ମାମାନେ ଦୁଃଖର ଆଳୟ ଓ ଅନିତ୍ୟ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
8.16
आब्रह्मभुवनाल्लोकाः पुनरावर्तिनोऽर्जुन ।
मामुपेत्य तु कौन्तेय पुनर्जन्म न विद्यते ॥ ८.१६ ॥
ହେ ଅର୍ଜୁନ, ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଲୋକ ପୁନରାବର୍ତ୍ତୀ; କିନ୍ତୁ ହେ କୌନ୍ତେୟ, ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ହୁଏ ନାହିଁ।
8.17
सहस्रयुगपर्यन्तमहर्यद्ब्रह्मणो विदुः ।
रात्रिं युगसहस्रान्तां तेऽहोरात्रविदो जनाः ॥ ८.१७ ॥
ଯେଉଁମାନେ ଜାଣନ୍ତି ଯେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଦିନ ଏକ ହଜାର ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏବଂ ରାତ୍ରି ମଧ୍ୟ ହଜାର ଯୁଗରେ ଶେଷ ହୁଏ, ସେମାନେ ହିଁ ଦିନ ଓ ରାତ୍ରିକୁ ଜାଣନ୍ତି।
8.18
अव्यक्ताद्व्यक्तयः सर्वाः प्रभवन्त्यहरागमे ।
रात्र्यागमे प्रलीयन्ते तत्रैवाव्यक्तसंज्ञके ॥ ८.१८ ॥
ଦିନର ଆଗମନରେ ସମସ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତ ପଦାର୍ଥ ଅବ୍ୟକ୍ତରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ଓ ରାତ୍ରିର ଆଗମନରେ ଅବ୍ୟକ୍ତ ନାମକ ସେହିଠାରେ ହିଁ ଲୀନ ହୋଇଯାଆନ୍ତି।
8.19
भूतग्रामः स एवायं भूत्वा भूत्वा प्रलीयते ।
रात्र्यागमेऽवशः पार्थ प्रभवत्यहरागमे ॥ ८.१९ ॥
ହେ ପାର୍ଥ, ଏହି ସେହି ଭୂତସମୂହ ବାରମ୍ବାର ଜନ୍ମ ହୋଇ ରାତ୍ରି ଆସିଲେ ଅବଶ ହୋଇ ଲୀନ ହୁଏ ଏବଂ ଦିନ ଆସିଲେ ପୁଣି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
8.20
परस्तस्मात्तु भावोऽन्योऽव्यक्तोऽव्यक्तात्सनातनः ।
यः स सर्वेषु भूतेषु नश्यत्सु न विनश्यति ॥ ८.२० ॥
କିନ୍ତୁ ସେହି ଅବ୍ୟକ୍ତଠାରୁ ପରେ ଆଉ ଏକ ସନାତନ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଭାବ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଭୂତ ନଷ୍ଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ।
8.21
अव्यक्तोऽक्षर इत्युक्तस्तमाहुः परमां गतिम् ।
यं प्राप्य न निवर्तन्ते तद्धाम परमं मम ॥ ८.२१ ॥
ସେହି ଅବ୍ୟକ୍ତକୁ ଅକ୍ଷର କୁହାଯାଇଛି; ତାହାକୁ ହିଁ ପରମ ଗତି କୁହନ୍ତି। ଯାହାକୁ ପାଇ କେହି ଫେରନ୍ତି ନାହିଁ, ତାହା ମୋର ପରମ ଧାମ।
8.22
पुरुषः स परः पार्थ भक्त्या लभ्यस्त्वनन्यया ।
यस्यान्तःस्थानि भूतानि येन सर्वमिदं ततम् ॥ ८.२२ ॥
ହେ ପାର୍ଥ, ଯାହାଙ୍କ ଭିତରେ ସମସ୍ତ ଭୂତ ଅବସ୍ଥିତ ଏବଂ ଯାହାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏ ସବୁ ବ୍ୟାପ୍ତ, ସେହି ପରମ ପୁରୁଷ ଅନନ୍ୟ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଲଭ୍ୟ।
8.23
यत्र काले त्वनावृत्तिमावृत्तिं चैव योगिनः ।
प्रयाता यान्ति तं कालं वक्ष्यामि भरतर्षभ ॥ ८.२३ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେଉଁ କାଳରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି ଯାଇଥିବା ଯୋଗୀମାନେ ନ ଫେରିବା ଗତି ଓ ଫେରିବା ଗତି ମଧ୍ୟ ପାଆନ୍ତି, ସେହି କାଳ ମୁଁ କହିବି।
8.24
अग्निर्ज्योतिरहः शुक्लः षण्मासा उत्तरायणम् ।
तत्र प्रयाता गच्छन्ति ब्रह्म ब्रह्मविदो जनाः ॥ ८.२४ ॥
ଅଗ୍ନି, ଜ୍ୟୋତି, ଦିନ, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ, ଉତ୍ତରାୟଣର ଛଅ ମାସ — ସେହି ପଥରେ ପ୍ରୟାଣ କରୁଥିବା ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞ ଲୋକେ ବ୍ରହ୍ମଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
8.25
धूमो रात्रिस्तथा कृष्णः षण्मासा दक्षिणायनम् ।
तत्र चान्द्रमसं ज्योतिर्योगी प्राप्य निवर्तते ॥ ८.२५ ॥
ଧୂମ, ରାତ୍ରି, କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଓ ଦକ୍ଷିଣାୟନର ଛଅ ମାସ — ଏହି ମାର୍ଗରେ ଯାଇଥିବା ଯୋଗୀ ଚନ୍ଦ୍ରଜ୍ୟୋତି ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ଫେରି ଆସନ୍ତି।
8.26
शुक्लकृष्णे गती ह्येते जगतः शाश्वते मते ।
एकया यात्यनावृत्तिमन्ययाऽऽवर्तते पुनः ॥ ८.२६ ॥
ଜଗତର ଏହି ଶୁକ୍ଳ ଓ କୃଷ୍ଣ ଦୁଇ ମାର୍ଗ ଶାଶ୍ୱତ ବୋଲି ମନାଯାଏ। ଗୋଟିଏ ଦ୍ୱାରା ଜୀବ ଆଉ ଫେରେ ନାହିଁ, ଅନ୍ୟଟି ଦ୍ୱାରା ପୁଣି ଫେରି ଆସେ।
8.27
नैते सृती पार्थ जानन्योगी मुह्यति कश्चन ।
तस्मात्सर्वेषु कालेषु योगयुक्तो भवार्जुन ॥ ८.२७ ॥
ହେ ପାର୍ଥ, ଏହି ଦୁଇ ମାର୍ଗକୁ ଜାଣିଥିବା କୌଣସି ଯୋଗୀ ମୋହିତ ହୁଏ ନାହିଁ। ତେଣୁ ହେ ଅର୍ଜୁନ, ସବୁ ସମୟରେ ଯୋଗଯୁକ୍ତ ହୁଅ।
8.28
वेदेषु यज्ञेषु तपःसु चैव ।
दानेषु यत्पुण्यफलं प्रदिष्टम् ।
अत्येति तत्सर्वमिदं विदित्वा ।
योगी परं स्थानमुपैति चाद्यम् ॥ ८.२८ ॥
ବେଦ, ଯଜ୍ଞ, ତପସ୍ୟା ଓ ଦାନରେ ଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟଫଳ କୁହାଯାଇଛି, ଏହା ଜାଣି ଯୋଗୀ ସେ ସବୁକୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି ଏବଂ ପରମ ଆଦ୍ୟ ସ୍ଥାନ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।