ภควัทคีตา · อัธยายะ 8
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.1
किं तद्ब्रह्म किमध्यात्मं किं कर्म पुरुषोत्तम ।
अधिभूतं च किं प्रोक्तमधिदैवं किमुच्यते ॥ ८.१ ॥
อรชุนกล่าวว่า พรหมันนั้นคืออะไร อธยาตมคืออะไร กรรมคืออะไร ข้าแต่ปุรุโษตตมะ อธิภูตกล่าวไว้ว่าคืออะไร และอธิเทพเรียกว่าคืออะไร
8.2
अधियज्ञः कथं कोऽत्र देहेऽस्मिन्मधुसूदन ।
प्रयाणकाले च कथं ज्ञेयोऽसि नियतात्मभिः ॥ ८.२ ॥
ใครคืออธิยัชญะที่อยู่ในร่างกายนี้ที่นี่ และอย่างไร ข้าแต่พระมธุสูทนะ และในเวลาที่ละจากร่างไป ผู้ที่มีจิตควบคุมตนแล้วจะรู้จักพระองค์ได้อย่างไร
8.3
अक्षरं ब्रह्म परमं स्वभावोऽध्यात्ममुच्यते ।
भूतभावोद्भवकरो विसर्गः कर्मसंज्ञितः ॥ ८.३ ॥
พระผู้เป็นเจ้าตรัสว่า พรหมันคือสิ่งที่ไม่เสื่อมสลาย สูงสุด ส่วนธรรมชาติของตนเรียกว่าอาตมัน การบูชาอันก่อให้เกิดการดำรงอยู่ของสรรพสัตว์เรียกว่ากรรม
8.4
अधिभूतं क्षरो भावः पुरुषश्चाधिदैवतम् ।
अधियज्ञोऽहमेवात्र देहे देहभृतां वर ॥ ८.४ ॥
อธิภูตคือภาวะที่เสื่อมสลายได้ อธิเทวตาคือปุรุษะ และเราเองคืออธิยัชญะในร่างกายนี้ ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้มีร่าง
8.5
अन्तकाले च मामेव स्मरन्मुक्त्वा कलेवरम् ।
यः प्रयाति स मद्भावं याति नास्त्यत्र संशयः ॥ ८.५ ॥
ผู้ใดในเวลาสุดท้ายละร่างจากไปโดยระลึกถึงเราเพียงอย่างเดียว ผู้นั้นย่อมบรรลุภาวะของเรา ในเรื่องนี้ไม่มีข้อสงสัย
8.6
यं यं वापि स्मरन्भावं त्यजत्यन्ते कलेवरम् ।
तं तमेवैति कौन्तेय सदा तद्भावभावितः ॥ ८.६ ॥
ภาวะใดที่ระลึกถึงในขณะละร่างเมื่อถึงที่สุด ย่อมไปสู่ภาวะนั้นเอง ข้าแต่กเปยะ เพราะจิตได้หมกมุ่นอยู่กับภาวะนั้นเสมอ
8.7
तस्मात्सर्वेषु कालेषु मामनुस्मर युध्य च ।
मय्यर्पितमनोबुद्धिर्मामेवैष्यस्यसंशयम् ॥ ८.७ ॥
เพราะฉะนั้น ในทุกกาลเวลาจงระลึกถึงเราและจงรบเถิด เมื่อมีจิตและปัญญามอบถวายแด่เรา เจ้าจะมาถึงเราเพียงผู้เดียวโดยไม่มีข้อสงสัย
8.8
अभ्यासयोगयुक्तेन चेतसा नान्यगामिना ।
परमं पुरुषं दिव्यं याति पार्थानुचिन्तयन् ॥ ८.८ ॥
ด้วยจิตที่ฝึกฝนด้วยโยคะแห่งการปฏิบัติ และไม่ท่องไปที่อื่น ข้าแต่ปารถะ ผู้ที่ระลึกถึงอยู่เสมอย่อมไปถึงปุรุษะสูงสุดอันเป็นทิพย์
8.9
कविं पुराणमनुशासितार ।
मणोरणीयांसमनुस्मरेद्यः ।
सर्वस्य धातारमचिन्त्यरूप ।
मादित्यवर्णं तमसः परस्तात् ॥ ८.९ ॥
ผู้ใดระลึกถึงกวี ผู้เก่าแก่ ผู้ปกครอง ละเอียดยิ่งกว่าสิ่งละเอียด ผู้ค้ำจุนสรรพสิ่ง มีรูปที่คิดไม่ถึง มีสีดุจพระอาทิตย์ อยู่เหนือความมืด
8.10
प्रयाणकाले मनसाऽचलेन ।
भक्त्या युक्तो योगबलेन चैव ।
भ्रुवोर्मध्ये प्राणमावेश्य सम्यक् ।
स तं परं पुरुषमुपैति दिव्यम् ॥ ८.१० ॥
ในเวลาละจากร่างไป ด้วยจิตที่ไม่หวั่นไหว ประกอบด้วยภักดีและด้วยพลังแห่งโยคะ เมื่อได้ตั้งลมปราณไว้ระหว่างคิ้วโดยถูกต้อง ผู้นั้นย่อมไปถึงปุรุษะสูงสุดอันเป็นทิพย์นั้น
8.11
यदक्षरं वेदविदो वदन्ति ।
विशन्ति यद्यतयो वीतरागाः ।
यदिच्छन्तो ब्रह्मचर्यं चरन्ति ।
तत्ते पदं संग्रहेण प्रवक्ष्ये ॥ ८.११ ॥
สิ่งที่ผู้รู้พระเวทเรียกว่าอักษร สิ่งที่นักพรตผู้ปราศจากราคะเข้าถึง และสิ่งที่ผู้ปรารถนาจึงประพฤติพรหมจรรย์ เราจะกล่าวฐานะนั้นแก่เจ้าโดยย่อ
8.12
सर्वद्वाराणि संयम्य मनो हृदि निरुध्य च ।
मूर्ध्न्याधायात्मनः प्राणमास्थितो योगधारणाम् ॥ ८.१२ ॥
ผู้สำรวมทวารทั้งปวง กักจิตไว้ในหทัย วางลมปราณของตนไว้ที่ศีรษะ ตั้งมั่นในโยคธารณา
8.13
ओमित्येकाक्षरं ब्रह्म व्याहरन्मामनुस्मरन् ।
यः प्रयाति त्यजन्देहं स याति परमां गतिम् ॥ ८.१३ ॥
ผู้ใดละร่างจากไปโดยเปล่งเสียงโอม อันเป็นพรหมันพยางค์เดียว และระลึกถึงเรา ผู้นั้นย่อมบรรลุคติอันสูงสุด
8.14
अनन्यचेताः सततं यो मां स्मरति नित्यशः ।
तस्याहं सुलभः पार्थ नित्ययुक्तस्य योगिनः ॥ ८.१४ ॥
ผู้ใดที่มีจิตไม่แยกไปยังสิ่งอื่น ระลึกถึงเราเสมอทุกวัน ข้าแต่ปารถะ เราย่อมเข้าถึงได้โดยง่ายสำหรับโยคีผู้ประกอบอยู่เป็นนิตย์นั้น
8.15
मामुपेत्य पुनर्जन्म दुःखालयमशाश्वतम् ।
नाप्नुवन्ति महात्मानः संसिद्धिं परमां गताः ॥ ८.१५ ॥
มหาตมาทั้งหลายผู้มาถึงเราแล้ว ผู้บรรลุความสมบูรณ์สูงสุด ย่อมไม่เกิดใหม่อีก การเกิดนั้นเป็นที่อยู่ของความทุกข์และไม่คงทน
8.16
आब्रह्मभुवनाल्लोकाः पुनरावर्तिनोऽर्जुन ।
मामुपेत्य तु कौन्तेय पुनर्जन्म न विद्यते ॥ ८.१६ ॥
โลกทั้งหลายตั้งแต่พรหมโลกลงมาต้องกลับมาเกิดอีก ข้าแต่อรชุน แต่ผู้ที่มาถึงเราแล้ว ข้าแต่กเปยะ ย่อมไม่มีการเกิดใหม่อีก
8.17
सहस्रयुगपर्यन्तमहर्यद्ब्रह्मणो विदुः ।
रात्रिं युगसहस्रान्तां तेऽहोरात्रविदो जनाः ॥ ८.१७ ॥
ผู้ที่รู้ว่าวันหนึ่งของพระพรหมยาวพันยุค และราตรีของพระองค์สิ้นสุดลงเมื่อพันยุคผ่านไป เป็นผู้รู้วันและราตรี
8.18
अव्यक्ताद्व्यक्तयः सर्वाः प्रभवन्त्यहरागमे ।
रात्र्यागमे प्रलीयन्ते तत्रैवाव्यक्तसंज्ञके ॥ ८.१८ ॥
เมื่อวันมาถึง สรรพสิ่งที่ปรากฏก็อุบัติจากสิ่งที่ไม่ปรากฏ เมื่อราตรีมาถึง สิ่งเหล่านั้นก็ดับลงในสิ่งที่เรียกว่าอวยักตะนั่นเอง
8.19
भूतग्रामः स एवायं भूत्वा भूत्वा प्रलीयते ।
रात्र्यागमेऽवशः पार्थ प्रभवत्यहरागमे ॥ ८.१९ ॥
หมู่สัตว์นี้เองเมื่อเกิดขึ้นแล้วเกิดขึ้นอีก ย่อมดับลงโดยไม่อาจขัดขืนเมื่อราตรีมาถึง ข้าแต่ปารถะ และอุบัติขึ้นอีกเมื่อวันมาถึง
8.20
परस्तस्मात्तु भावोऽन्योऽव्यक्तोऽव्यक्तात्सनातनः ।
यः स सर्वेषु भूतेषु नश्यत्सु न विनश्यति ॥ ८.२० ॥
แต่เหนือสิ่งไม่ปรากฏนั้นยังมีภาวะอีกอย่างหนึ่ง คือสิ่งที่ไม่ปรากฏอันเป็นนิรันดร์ ซึ่งไม่ดับลงแม้เมื่อสรรพสัตว์ทั้งปวงดับไป
8.21
अव्यक्तोऽक्षर इत्युक्तस्तमाहुः परमां गतिम् ।
यं प्राप्य न निवर्तन्ते तद्धाम परमं मम ॥ ८.२१ ॥
สิ่งที่ไม่ปรากฏนั้นเรียกกันว่าอักษร และผู้รู้ประกาศว่าเป็นคติอันสูงสุด เมื่อไปถึงแล้วย่อมไม่กลับมาอีก นั่นคือที่พำนักอันสูงสุดของเรา
8.22
पुरुषः स परः पार्थ भक्त्या लभ्यस्त्वनन्यया ।
यस्यान्तःस्थानि भूतानि येन सर्वमिदं ततम् ॥ ८.२२ ॥
พระบุรุษสูงสุดนั้น ปารถ สัตว์ทั้งหลายดำรงอยู่ภายในพระองค์ และสิ่งทั้งปวงนี้ถูกแผ่ซ่านไปด้วยพระองค์ พระองค์บรรลุได้ด้วยภักดีที่ไม่แยกเป็นอื่น
8.23
यत्र काले त्वनावृत्तिमावृत्तिं चैव योगिनः ।
प्रयाता यान्ति तं कालं वक्ष्यामि भरतर्षभ ॥ ८.२३ ॥
บัดนี้เราจะบอกเจ้า ภรตรรษภ ถึงกาลที่โยคีผู้จากไปแล้วจะไปสู่การไม่กลับมา และกาลที่จะกลับมาอีก
8.24
अग्निर्ज्योतिरहः शुक्लः षण्मासा उत्तरायणम् ।
तत्र प्रयाता गच्छन्ति ब्रह्म ब्रह्मविदो जनाः ॥ ८.२४ ॥
ไฟ แสงสว่าง กลางวัน ปักษ์ขาว และหกเดือนแห่งการเคลื่อนไปทางเหนือของพระอาทิตย์ เมื่อจากไปในเวลานั้น ผู้รู้พรหมย่อมไปสู่พรหม
8.25
धूमो रात्रिस्तथा कृष्णः षण्मासा दक्षिणायनम् ।
तत्र चान्द्रमसं ज्योतिर्योगी प्राप्य निवर्तते ॥ ८.२५ ॥
ควัน กลางคืน ปักษ์ดำ และหกเดือนแห่งการเคลื่อนไปทางใต้ของพระอาทิตย์ โยคีที่ไปตามทางนี้ย่อมถึงแสงของพระจันทร์ แล้วก็กลับมา
8.26
शुक्लकृष्णे गती ह्येते जगतः शाश्वते मते ।
एकया यात्यनावृत्तिमन्ययाऽऽवर्तते पुनः ॥ ८.२६ ॥
ทางทั้งสองของโลกนี้ คือทางสว่างและทางมืด เขาว่าเป็นนิรันดร์ ทางหนึ่งนำไปสู่การไม่กลับมา อีกทางหนึ่งทำให้กลับมาอีกครั้ง
8.27
नैते सृती पार्थ जानन्योगी मुह्यति कश्चन ।
तस्मात्सर्वेषु कालेषु योगयुक्तो भवार्जुन ॥ ८.२७ ॥
โยคีที่รู้ทางทั้งสองนี้ ปารถ ย่อมไม่หลงสับสนเลย เพราะฉะนั้น อรชุน จงมั่นคงในโยคะในทุกกาลเถิด
8.28
वेदेषु यज्ञेषु तपःसु चैव ।
दानेषु यत्पुण्यफलं प्रदिष्टम् ।
अत्येति तत्सर्वमिदं विदित्वा ।
योगी परं स्थानमुपैति चाद्यम् ॥ ८.२८ ॥
ผลแห่งบุญที่กล่าวไว้สำหรับพระเวท การบูชายัญ การบำเพ็ญตบะ และการให้ทาน โยคีผู้รู้สิ่งนี้ย่อมล่วงพ้นผลทั้งหมดนั้น และบรรลุที่ประทับอันสูงสุด อันเป็นเบื้องต้น