ઋગ્વેદ · સૂક્ત 6.47
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.47.1
स्वा॒दुष्किला॒यं मधु॑माँ उ॒तायं ती॒व्रः किला॒यं रस॑वाँ उ॒तायम् ।
उ॒तो न्व॑स्य प॑पि॒वांस॒मिन्द्रं॒ न कश्च॒न स॑हत आह॒वेषु॑ ॥
આ સોમ મધુર છે, મધયુક્ત છે, તીવ્ર છે, રસવાન છે. જેણે તેને પીધો છે તેવા ઇન્દ્રને યુદ્ધોમાં કોઈ હરાવી શકતું નથી.
6.47.2
अ॒यं स्वा॒दुरि॒ह मदि॑ष्ठ आस॒ यस्येन्द्रो॑ वृत्र॒हत्ये॑ म॒माद॑ ।
पु॒रूणि॒ यश्च्यौ॒त्ना शम्ब॑रस्य॒ वि न॑व॒तिं नव॑ च दे॒ह्यो॑ हन् ॥
આ મધુર સોમ અહીં અત્યંત હર્ષદાયક હતો; વૃત્ર-વધમાં ઇન્દ્ર તેનાથી આનંદિત થયા. જેમણે શંબરના અનેક કિલ્લાઓ, નેવ્યાસી, તોડી પાડ્યા.
6.47.3
अ॒यं मे॑ पी॒त उदि॑यर्ति॒ वाच॑म॒यं म॑नी॒षामु॑श॒तीम॑जीगः ।
अ॒यं षळु॒र्वीर॑मिमीत॒ धीरो॒ न याभ्यो॒ भुव॑नं॒ कच्च॒नारे ॥
મેં પીધેલો આ સોમ વાણીને પ્રેરે છે; ઇચ્છતી મનીષાને પણ જગાડે છે. જ્ઞાનીની જેમ તે છ વિશાળ લોક માપે છે; તેને માટે દૂર એવો કોઈ લોક નથી.
6.47.4
अ॒यं स यो व॑रि॒माणं॑ पृथि॒व्या व॒र्ष्माणं॑ दि॒वो अकृ॑णोद॒यं सः ।
अ॒यं पी॒यूषं॑ ति॒सृषु॑ प्र॒वत्सु॒ सोमो॑ दाधारो॒र्व॑न्तरि॑क्षम् ॥
પૃથ્વીનો વિસ્તાર અને આકાશનું મહાન કદ જેણે રચ્યું, તે આ જ છે; આ જ તે. આ અમૃત સોમ ત્રણ પ્રવાહોમાં છે; સોમે વિશાળ અંતરિક્ષને ધારણ કર્યું.
6.47.5
अ॒यं वि॑दच्चित्र॒दृशी॑क॒मर्णः॑ शु॒क्रस॑द्मनामु॒षसा॒मनी॑के ।
अ॒यं म॒हान्म॑ह॒ता स्कम्भ॑ने॒नोद्द्याम॑स्तभ्नाद्वृष॒भो म॒रुत्वा॑न् ॥
આ તે અદ્ભુત રૂપવાળા જળપ્રવાહને પામ્યો છે, જે શુક્રનિવાસી ઉષાઓની સમીપે છે. આ મહાન છે; પોતાની મહિમા અને સ્તંભબળથી આકાશને ઉપર ધારે છે; આ વૃષભ મરુતો સાથે છે.
6.47.6
धृ॒षत्पि॑ब क॒लशे॒ सोम॑मिन्द्र वृत्र॒हा शू॑र सम॒रे वसू॑नाम् ।
माध्यं॑दिने॒ सव॑न॒ आ वृ॑षस्व रयि॒स्थानो॑ र॒यिम॒स्मासु॑ धेहि ॥
હે ઇન્દ્ર, વૃત્રહંતા વીર, નિર્ભયતાથી કલશમાં સોમ પી. હે વીર, યુદ્ધમાં ધનો માટે મધ્યાહ્ન સવનમાં આગળ વધી વીર્યવાન થા; ધનદાતા, અમારામાં ધન સ્થાપ.
6.47.7
इन्द्र॒ प्र णः॑ पुरए॒तेव॑ पश्य॒ प्र नो॑ नय प्रत॒रं वस्यो॒ अच्छ॑ ।
भवा॑ सुपा॒रो अ॑तिपार॒यो नो॒ भवा॒ सुनी॑तिरु॒त वा॒मनी॑तिः ॥
હે ઇન્દ્ર, અમારી આગળ ચાલનાર નેતાની જેમ જુઓ; અમને સંપત્તિ તરફ વધુ આગળ લઈ જાઓ. અમારા માટે સારા રક્ષક અને પાર ઉતારનાર બનો; સારા માર્ગદર્શક અને પથપ્રદર્શક બનો.
6.47.8
उ॒रुं नो॑ लो॒कमनु॑ नेषि वि॒द्वान्त्स्व॑र्व॒ज्ज्योति॒रभ॑यं स्व॒स्ति ।
ऋ॒ष्वा त॑ इन्द्र॒ स्थवि॑रस्य बा॒हू उप॑ स्थेयाम शर॒णा बृ॒हन्ता॑ ॥
જ્ઞાની થઈને તમે અમને વિશાળ લોક તરફ લઈ જાઓ છો; સૂર્યપ્રકાશ સહિત જ્યોતિ, અભયતા અને કલ્યાણ. હે ઇન્દ્ર, તમારી એ પ્રાચીન, મહાન બે ભુજાઓની પાસે અમે ઊભા રહીએ; તે આશ્રય છે.
6.47.9
वरि॑ष्ठे न इन्द्र व॒न्धुरे॑ धा॒ वहि॑ष्ठयोः शताव॒न्नश्व॑यो॒रा ।
इष॒मा व॑क्षी॒षां वर्षि॑ष्ठां॒ मा न॑स्तारीन्मघव॒न्रायो॑ अ॒र्यः ॥
હે ઇન્દ્ર, અમને વિશાળ રથદંડ પર મૂકો, શ્રેષ્ઠ બે વાહક અશ્વોની વચ્ચે. હે શતધન, અન્ન લાવો; સૌથી વિપુલ અન્ન લાવો. હે દાની, શત્રુનું ધન અમને પાર ન જવા દો.
6.47.10
इन्द्र॑ मृ॒ळ मह्यं॑ जी॒वातु॑मिच्छ चो॒दय॒ धिय॒मय॑सो॒ न धारा॑म् ।
यत्किं चा॒हं त्वा॒युरि॒दं वदा॑मि॒ तज्जु॑षस्व कृ॒धि मा॑ दे॒वव॑न्तम् ॥
હે ઇન્દ્ર, મારા પર કૃપા કરો; જીવનની કામના કરો, લોખંડની ધારા જેવા વિચારને પ્રેરો. તમને ઇચ્છીને હું અહીં જે કંઈ કહું છું તે સ્વીકારો; મને દેવો સાથે યુક્ત કરો.
6.47.11
त्रा॒तार॒मिन्द्र॑मवि॒तार॒मिन्द्रं॒ हवे॑हवे सु॒हवं॒ शूर॒मिन्द्र॑म् ।
ह्वया॑मि श॒क्रं पु॑रुहू॒तमिन्द्रं॑ स्व॒स्ति नो॑ म॒घवा॑ धा॒त्विन्द्रः॑ ॥
રક્ષક ઇન્દ્રને, સહાયક ઇન્દ્રને, દરેક પોકારે સહેલાઈથી બોલાવાતા વીર ઇન્દ્રને હું બોલાવું છું. શક્તિશાળી, અનેકવાર બોલાવાયેલા ઇન્દ્રને હું બોલાવું છું; ધનવાન ઇન્દ્ર અમને કલ્યાણ આપો.
6.47.12
इन्द्रः॑ सु॒त्रामा॒ स्ववाँ॒ अवो॑भिः सुमृळी॒को भ॑वतु वि॒श्ववे॑दाः ।
बाध॑तां॒ द्वेषो॒ अभ॑यं कृणोतु सु॒वीर्य॑स्य॒ पत॑यः स्याम ॥
ઇન્દ્ર ઉદ્ધારક, સારી સહાયવાળા, સહેલાઈથી કૃપાળુ, સર્વજ્ઞ થાઓ; તે દ્વેષને દૂર કરે અને અભયતા કરે. સારા વીરત્વવાળાના અમે સ્વામી થઈએ.
6.47.13
तस्य॑ व॒यं सु॑म॒तौ य॒ज्ञिय॒स्यापि॑ भ॒द्रे सौ॑मन॒से स्या॑म ।
स सु॒त्रामा॒ स्ववाँ॒ इन्द्रो॑ अ॒स्मे आ॒राच्चि॒द्द्वेषः॑ सनु॒तर्यु॑योतु ॥
યજ્ઞયોગ્ય એવા તેમની કૃપામાં અને શુભ સૌમનસ્યમાં અમે રહીએ. સુત્રામા, ધનવાન ઇન્દ્ર દૂરથી જ અમારાથી દ્વેષને સંપૂર્ણપણે દૂર કરે.
6.47.14
अव॒ त्वे इ॑न्द्र प्र॒वतो॒ नोर्मिर्गिरो॒ ब्रह्मा॑णि नि॒युतो॑ धवन्ते ।
उ॒रू न राधः॒ सव॑ना पु॒रूणि॑ अ॒पो गा व॑ज्रिन्युवसे॒ समिन्दू॑न् ॥
હે ઇન્દ્ર, તારી તરફ પ્રવાહમાંથી મોજાની જેમ સ્તુતિઓ અને મંત્રો ઘોડાઓના ટોળાની જેમ દોડે છે. હે વજ્રધારી, વિશાળ સંપત્તિની જેમ ઘણા યજ્ઞોથી તું પાણીઓ, ગાયો અને સોમબિંદુઓને એકત્ર કરે છે.
6.47.15
क ईं॑ स्तव॒त्कः पृ॑णा॒त्को य॑जाते॒ यदु॒ग्रमिन्म॒घवा॑ वि॒श्वहावे॑त् ।
पादा॑विव प्र॒हर॑न्न॒न्यम॑न्यं कृ॒णोति॒ पूर्व॒मप॑रं॒ शची॑भिः ॥
તે ઉગ્ર, મઘવાન ઇન્દ્રની સ્તુતિ કોણ કરે, કોણ તૃપ્ત કરે, કોણ યજન કરે? તે સદા રક્ષણ કરે છે. બે પગથી પ્રહાર કરનારની જેમ પોતાની શક્તિઓથી આગળનાને પાછળ અને પાછળનાને આગળ કરે છે.
6.47.16
शृ॒ण्वे वी॒र उ॒ग्रमु॑ग्रं दमा॒यन्न॒न्यम॑न्यमतिनेनी॒यमा॑नः ।
ए॒ध॒मा॒न॒द्विळु॒भय॑स्य॒ राजा॑ चोष्कू॒यते॒ विश॒ इन्द्रो॑ मनु॒ष्या॑न् ॥
વીર ઇન્દ્ર, જે ઉગ્રોને એક પછી એક દમન કરીને આગળ લઈ જવાય છે, તે સંભળાય છે. શત્રુઓને વધારનાર, બંને પક્ષોના રાજા ઇન્દ્ર મનુષ્ય-પ્રજાઓમાં બોલાવાય છે.
6.47.17
परा॒ पूर्वे॑षां स॒ख्या वृ॑णक्ति वि॒तर्तु॑राणो॒ अप॑रेभिरेति ।
अना॑नुभूतीरवधून्वा॒नः पू॒र्वीरिन्द्रः॑ श॒रद॑स्तर्तरीति ॥
પૂર્વજોની મૈત્રીને તે તોડે છે; પાર જવાની ઇચ્છાથી તે પછીના લોકો સાથે જાય છે. અનુભવ વગરનાને ખંખેરીને ઇન્દ્ર ઘણાં વર્ષો પાર કરે છે.
6.47.18
रू॒पंरू॑पं॒ प्रति॑रूपो बभूव॒ तद॑स्य रू॒पं प्र॑ति॒चक्ष॑णाय ।
इन्द्रो॑ मा॒याभिः॑ पुरु॒रूप॑ ईयते यु॒क्ता ह्य॑स्य॒ हर॑यः श॒ता दश॑ ॥
રૂપથી રૂપ સુધી તે પ્રતિરૂપ થયો; તેનું તે રૂપ જોવા માટે. ઇન્દ્ર પોતાની માયાઓથી અનેક રૂપોવાળો થઈને ચાલે છે, કારણ કે તેના રથમાં સો અને દસ હરિ ઘોડા જોડાયેલા છે.
6.47.19
यु॒जा॒नो ह॒रिता॒ रथे॒ भूरि॒ त्वष्टे॒ह रा॑जति ।
को वि॒श्वाहा॑ द्विष॒तः पक्ष॑ आसत उ॒तासी॑नेषु सू॒रिषु॑ ॥
અહીં ત્વષ્ટા રથમાં બે લીલા ઘોડા જોડીને અતિશય ચમકે છે. શત્રુઓની કઈ બાજુ સદા રહેશે, અને નિષ્ક્રિય બેસનારાઓ તથા આશ્રયદાતાઓમાં કોણ રહેશે?
6.47.20
अ॒ग॒व्यू॒ति क्षेत्र॒माग॑न्म देवा उ॒र्वी स॒ती भूमि॑रंहूर॒णाभू॑त् ।
बृह॑स्पते॒ प्र चि॑कित्सा॒ गवि॑ष्टावि॒त्था स॒ते ज॑रि॒त्र इ॑न्द्र॒ पन्था॑म् ॥
હે દેવો, અમે ગાયોના ચરાણક્ષેત્રમાં આવ્યા છીએ; આ વિશાળ ધરતી અવરોધરહિત બની છે. હે બૃહસ્પતિ, ગાયોથી સમૃદ્ધ માટે સારી રીતે વિચાર કર; હે ઇન્દ્ર, ગાયક માટે આવો જ માર્ગ બનાવ.
6.47.21
दि॒वेदि॑वे स॒दृशी॑र॒न्यमर्धं॑ कृ॒ष्णा अ॑सेध॒दप॒ सद्म॑नो॒ जाः ।
अह॑न्दा॒सा वृ॑ष॒भो व॑स्न॒यन्तो॒दव्र॑जे व॒र्चिनं॒ शम्ब॑रं च ॥
દિવસે દિવસે એક સરખી દેખાતી (ઉષાઓના) બીજા ભાગને તે આગળ ધકેલે છે; કાળી શક્તિઓને તેમના નિવાસમાંથી હાંકી કાઢે છે. વૃષભ ઇન્દ્રે મેઘજળ છોડવાના સમયે તરસ્યા બે દાસોને હણ્યા, ચમકતા શંબરને પણ હણ્યો.
6.47.22
प्र॒स्तो॒क इन्नु राध॑सस्त इन्द्र॒ दश॒ कोश॑यी॒र्दश॑ वा॒जिनो॑ऽदात् ।
दिवो॑दासादतिथि॒ग्वस्य॒ राधः॑ शाम्ब॒रं वसु॒ प्रत्य॑ग्रभीष्म ॥
હે ઇન્દ્ર, તારા દાનનો નાનો ભાગ પણ અવશ્ય મળ્યો; તેં દસ પાત્રો અને દસ બળવાન ઘોડા આપ્યા. દિવોદાસ પાસેથી, અતિથિગ્વના દાન રૂપે, અમે શંબરનું ધન પ્રાપ્ત કર્યું.
6.47.23
दशाश्वा॒न्दश॒ कोशा॒न्दश॒ वस्त्राधि॑भोजना ।
दशो॑ हिरण्यपि॒ण्डान्दिवो॑दासादसानिषम् ॥
દસ ઘોડા, દસ પાત્રો, આવરણ સાથેના દસ વસ્ત્રો, અને દસ સોનાની તકતીઓ—આ બધું મેં દિવોદાસ પાસેથી મેળવ્યું.
6.47.24
दश॒ रथा॒न्प्रष्टि॑मतः श॒तं गा अथ॑र्वभ्यः ।
अ॒श्व॒थः पा॒यवे॑ऽदात् ॥
સારી રીતે શણગારેલા દસ રથ અને સો ગાયો અથર્વાઓને આપ્યા; અશ્વત્થે પાયુને દાન આપ્યું.
6.47.25
महि॒ राधो॑ वि॒श्वज॑न्यं॒ दधा॑नान् ।
भ॒रद्वा॑जान्त्सार्ञ्ज॒यो अ॒भ्य॑यष्ट ॥
બધા લોકોને હિતકારી મહાન ધન આપતાં, સૃંજયે ભરદ્વાજોનો યજ્ઞ દ્વારા સત્કાર કર્યો.
6.47.26
वन॑स्पते वी॒ड्व॑ङ्गो॒ हि भू॒या अ॒स्मत्स॑खा प्र॒तर॑णः सु॒वीरः॑ ।
गोभिः॒ संन॑द्धो असि वी॒ळय॑स्वास्था॒ता ते॑ जयतु॒ जेत्वा॑नि ॥
હે વનસ્પતિ, તું ખરેખર વીડ્વંગ છે; અમારો મિત્ર, પાર ઉતારનાર અને ઉત્તમ વીરોથી સમૃદ્ધ થા. ગાયો (કિરણો) વડે સજ્જ થઈ તું તેજસ્વી છે; સ્થિર રહેનાર તારા માટે જીતે, વિજયો મળે.
6.47.27
दि॒वस्पृ॑थि॒व्याः पर्योज॒ उद्भृ॑तं॒ वन॒स्पति॑भ्यः॒ पर्याभृ॑तं॒ सहः॑ ।
अ॒पामो॒ज्मानं॒ परि॒ गोभि॒रावृ॑त॒मिन्द्र॑स्य॒ वज्रं॑ ह॒विषा॒ रथं॑ यज ॥
દ્યુલોક અને પૃથ્વી પરથી ઊંચકાયેલું બળ, વનસ્પતિઓમાંથી લાવેલી શક્તિ; જળોના બળવાનને, ગાયોથી ઘેરાયેલાને — ઇન્દ્રના વજ્ર અને રથને હવિષથી યજ્ઞ કર.
6.47.28
इन्द्र॑स्य॒ वज्रो॑ म॒रुता॒मनी॑कं मि॒त्रस्य॒ गर्भो॒ वरु॑णस्य॒ नाभिः॑ ।
सेमां नो॑ ह॒व्यदा॑तिं जुषा॒णो देव॑ रथ॒ प्रति॑ ह॒व्या गृ॑भाय ॥
ઇન્દ્રનું વજ્ર, મરુતોની સેના, મિત્રનો ગર્ભ, વરુણની નાભિ — તે જ અમારું આ હવિદાન સ્વીકારતાં, હે દેવ, હે રથ, અમારા હવિષ્યો ગ્રહણ કર.
6.47.29
उप॑ श्वासय पृथि॒वीमु॒त द्यां पु॑रु॒त्रा ते॑ मनुतां॒ विष्ठि॑तं॒ जग॑त् ।
स दु॑न्दुभे स॒जूरिन्द्रे॑ण दे॒वैर्दू॒राद्दवी॑यो॒ अप॑ सेध॒ शत्रू॑न् ॥
પૃથ્વી અને આકાશને ગજાવી દે; ઘણી જગ્યાએ તારા માટે સ્થિર જગત વિચારે. હે દુંદુભિ, ઇન્દ્ર અને દેવો સાથે મળીને દૂરથી જ શત્રુઓને હાંકી કાઢ.
6.47.30
आ क्र॑न्दय॒ बल॒मोजो॑ न॒ आ धा॒ नि ष्ट॑निहि दुरि॒ता बाध॑मानः ।
अप॑ प्रोथ दुन्दुभे दु॒च्छुना॑ इ॒त इन्द्र॑स्य मु॒ष्टिर॑सि वी॒ळय॑स्व ॥
બળ અને ઓજ સાથે ગર્જના કર; અમને શક્તિ આપ. પાપોને હાંકી કાઢતાં ગડગડાટ કર. હે દુંદુભિ, દુષ્ટ શત્રુઓને અહીંથી ધકેલી દે; તું ઇન્દ્રની મુઠ્ઠી છે — વીર થા.
6.47.31
आमूर॑ज प्र॒त्याव॑र्तये॒माः के॑तु॒मद्दु॑न्दु॒भिर्वा॑वदीति ।
समश्व॑पर्णा॒श्चर॑न्ति नो॒ नरो॑ अ॒स्माक॑मिन्द्र र॒थिनो॑ जयन्तु ॥
તે (શત્રુઓ)ને પાછા ધકેલી દે; જુઓ, ધ્વજાવાળા દુંદુભિ ગાજી રહ્યા છે. હે ઇન્દ્ર, અશ્વપર્ણ ધ્વજાવાળા અમારા રથી વીરો સાથે આગળ વધીને જીતો.