ऋग्वेद · सूक्त 8.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.23.1
ईळि॑ष्वा॒ हि प्र॑ती॒व्यं॑ यज॑स्व जा॒तवे॑दसम् ।
च॒रि॒ष्णुधू॑म॒मगृ॑भीतशोचिषम् ॥
जातवेदस अग्नीची स्तुती कर; त्याची पूजा कर. त्याचा धूर सर्वत्र पसरतो; त्याची ज्वाला पकडता येत नाही.
8.23.2
दा॒मानं॑ विश्वचर्षणे अ॒ग्निं वि॑श्वमनो गि॒रा ।
उ॒त स्तु॑षे॒ विष्प॑र्धसो॒ रथा॑नाम् ॥
हे सर्वद्रष्ट्या, हे सर्वमनस्का! गीताने मी बंधनरूप अग्नीची स्तुती करतो, आणि रथांच्या स्पर्धकांचीही स्तुती करतो.
8.23.3
येषा॑माबा॒ध ऋ॒ग्मिय॑ इ॒षः पृ॒क्षश्च॑ नि॒ग्रभे॑ ।
उ॒प॒विदा॒ वह्नि॑र्विन्दते॒ वसु॑ ॥
ज्यांचा बंधक, ऋचांनी स्तुत्य असलेला, अन्न आणि जलप्रवाह रोखण्यासाठी — त्यांच्या जवळ येऊन वाहक अग्नी धन मिळवतो.
8.23.4
उद॑स्य शो॒चिर॑स्थाद्दीदि॒युषो॒ व्य॑जर॑म् ।
तपु॑र्जम्भस्य सु॒द्युतो॑ गण॒श्रियः॑ ॥
याची ज्योत, तेजस्वीची, वर उठली; जरारहित ती विस्ताराने पसरली — तीक्ष्णदाढेच्या, उत्तम तेजस्वी, समूहाच्या शोभेच्या.
8.23.5
उदु॑ तिष्ठ स्वध्वर॒ स्तवा॑नो दे॒व्या कृ॒पा ।
अ॒भि॒ख्या भा॒सा बृ॑ह॒ता शु॑शु॒क्वनिः॑ ॥
हे उत्तम यज्ञकर्त्या, स्तुती करीत उठ! दिव्य कृपेने, दृष्टीच्या तेजाने, प्रकाशाने, महान तेजाने — हे तेजस्वी, उदय पाव!
8.23.6
अग्ने॑ या॒हि सु॑श॒स्तिभि॑र्ह॒व्या जुह्वा॑न आनु॒षक् ।
यथा॑ दू॒तो ब॒भूथ॑ हव्य॒वाह॑नः ॥
हे अग्नी, उत्तम स्तुतींसह ये; हविर्द्रव्यांना क्रमाने आवाहन करीत, जसा तू दूत झालास — हव्यवाहक होऊन.
8.23.7
अ॒ग्निं वः॑ पू॒र्व्यं हु॑वे॒ होता॑रं चर्षणी॒नाम् ।
तम॒या वा॒चा गृ॑णे॒ तमु॑ व स्तुषे ॥
तुमच्यासाठी त्या प्राचीन अग्नीला मी आवाहन करतो; जनांचा होता तो. या वाणीने मी त्याची स्तुती करतो; होय, त्यालाच तुमच्यासाठी मी गौरवतो.
8.23.8
य॒ज्ञेभि॒रद्भु॑तक्रतुं॒ यं कृ॒पा सू॒दय॑न्त॒ इत् ।
मि॒त्रं न जने॒ सुधि॑तमृ॒ताव॑नि ॥
यज्ञांनी त्या अद्भुतसंकल्पाला, ज्याला भक्तीनेच लोक प्रज्वलित करतात; मित्रासारखा, मानवांमध्ये सुप्रतिष्ठित, हे ऋतवान!
8.23.9
ऋ॒तावा॑नमृतायवो य॒ज्ञस्य॒ साध॑नं गि॒रा ।
उपो॑ एनं जुजुषु॒र्नम॑सस्प॒दे ॥
ऋतवानाला, हे ऋतप्रियांनो, यज्ञाचा साधक त्याला गीताने; त्याच्याजवळ ते नमस्काराच्या स्थानी सेवेस आले.
8.23.10
अच्छा॑ नो॒ अङ्गि॑रस्तमं य॒ज्ञासो॑ यन्तु सं॒यतः॑ ।
होता॒ यो अस्ति॑ वि॒क्ष्वा य॒शस्त॑मः ॥
आमच्याकडे येवोत, अंगिरसांसारखे अत्यंत यज्ञ, एकत्र होऊन; वंशांमध्ये यशस्वी होता तोच आहे.
8.23.11
अग्ने॒ तव॒ त्ये अ॑ज॒रेन्धा॑नासो बृ॒हद्भाः ।
अश्वा॑ इव॒ वृष॑णस्तविषी॒यवः॑ ॥
हे अग्नी, तुझ्या त्या जरारहित ज्वाला प्रज्वलित होऊन मोठा प्रकाश पसरवतात; घोड्यांसारख्या आणि बैलांसारख्या, बलाची इच्छा करणाऱ्या.
8.23.12
स त्वं न॑ ऊर्जां पते र॒यिं रा॑स्व सु॒वीर्य॑म् ।
प्राव॑ नस्तो॒के तन॑ये स॒मत्स्वा ॥
तूच, हे ऊर्जांच्या पत्या, आम्हाला धन दे, जे वीर संततीने समृद्ध असेल; आम्हाला संततीत, वंशात, युद्धांत पुढे राहून रक्षण कर.
8.23.13
यद्वा उ॑ वि॒श्पतिः॑ शि॒तः सुप्री॑तो॒ मनु॑षो वि॒शि ।
विश्वेद॒ग्निः प्रति॒ रक्षां॑सि सेधति ॥
विश्पती अग्नी, प्रज्वलित होऊन मनुष्यांच्या वस्तीत प्रसन्न झाल्यावर, खरोखरच सर्व राक्षसांना दूर घालवतो.
8.23.14
श्रु॒ष्ट्य॑ग्ने॒ नव॑स्य मे॒ स्तोम॑स्य वीर विश्पते ।
नि मा॒यिन॒स्तपु॑षा र॒क्षसो॑ दह ॥
हे अग्नी, माझ्या नव्या स्तुतीने, हे वीरा, हे विश्पती, कपटी राक्षसांना तुझ्या तापाने जाळून टाक.
8.23.15
न तस्य॑ मा॒यया॑ च॒न रि॒पुरी॑शीत॒ मर्त्यः॑ ।
यो अ॒ग्नये॑ द॒दाश॑ ह॒व्यदा॑तिभिः ॥
जो मर्त्य हविर्दानांनी अग्नीला अर्पण करतो, त्याच्यावर शत्रू त्याच्या मायेनेही वर्चस्व मिळवू शकत नाही.
8.23.16
व्य॑श्वस्त्वा वसु॒विद॑मुक्ष॒ण्युर॑प्रीणा॒दृषिः॑ ।
म॒हो रा॒ये तमु॑ त्वा॒ समि॑धीमहि ॥
व्यश्व ऋषी, ऊक्षण्यु, संपत्ती शोधणाऱ्या तुला प्रसन्न केले; त्या तुलाच महान संपत्तीसाठी आपण एकत्र प्रज्वलित करू.
8.23.17
उ॒शना॑ का॒व्यस्त्वा॒ नि होता॑रमसादयत् ।
आ॒य॒जिं त्वा॒ मन॑वे जा॒तवे॑दसम् ॥
उशना कवीने तुला होत्याच्या रूपाने बसवले; पूजनीय तुला मनूसाठी, जातवेदाला.
8.23.18
विश्वे॒ हि त्वा॑ स॒जोष॑सो दे॒वासो॑ दू॒तमक्र॑त ।
श्रु॒ष्टी दे॑व प्रथ॒मो य॒ज्ञियो॑ भुवः ॥
सर्व देवांनी एकमताने तुला दूत केले; हे देवा, तुझ्या तापाने तू प्रथम आणि यज्ञार्ह झालास.
8.23.19
इ॒मं घा॑ वी॒रो अ॒मृतं॑ दू॒तं कृ॑ण्वीत॒ मर्त्यः॑ ।
पा॒व॒कं कृ॒ष्णव॑र्तनिं॒ विहा॑यसम् ॥
हा मर्त्य वीर अमर दूत करो; पावक, कृष्णवर्तनी, विस्तीर्ण अग्नीला (करो).
8.23.20
तं हु॑वेम य॒तस्रु॑चः सु॒भासं॑ शु॒क्रशो॑चिषम् ।
वि॒शाम॒ग्निम॒जरं॑ प्र॒त्नमीड्य॑म् ॥
स्रुक् उंचावलेले आम्ही त्याला आवाहन करूया; सुंदर, तेजस्वी ज्वालांचा, प्रजांचा अजर, पुरातन, स्तुत्य अग्नी.
8.23.21
यो अ॑स्मै ह॒व्यदा॑तिभि॒राहु॑तिं॒ मर्तोऽवि॑धत् ।
भूरि॒ पोषं॒ स ध॑त्ते वी॒रव॒द्यशः॑ ॥
जो मर्त्य त्याच्यासाठी हव्यदानांनी आहुती अर्पण करतो, तो विपुल पोषण आणि वीरयुक्त यश धारण करतो.
8.23.22
प्र॒थ॒मं जा॒तवे॑दसम॒ग्निं य॒ज्ञेषु॑ पू॒र्व्यम् ।
प्रति॒ स्रुगे॑ति॒ नम॑सा ह॒विष्म॑ती ॥
प्रथम जातवेदस अग्नीकडे, यज्ञांमध्ये पुरातन त्याच्याकडे, नमस्कारासह हविष्मती स्रुक् जाते.
8.23.23
आभि॑र्विधेमा॒ग्नये॒ ज्येष्ठा॑भिर्व्यश्व॒वत् ।
मंहि॑ष्ठाभिर्म॒तिभिः॑ शु॒क्रशो॑चिषे ॥
या श्रेष्ठ, व्यश्वासारख्या अत्यंत महान मतींनी (स्तुतींनी) तेजस्वी ज्वालांच्या अग्नीची आपण उपासना करूया.
8.23.24
नू॒नम॑र्च॒ विहा॑यसे॒ स्तोमे॑भि स्थूरयूप॒वत् ।
ऋषे॑ वैयश्व॒ दम्या॑या॒ग्नये॑ ॥
आता विहायसासाठी स्तोत्रांनी स्थूलयूपाप्रमाणे स्तुती कर; हे ऋषी, हे व्यश्वपुत्रा, दम्य अग्नीसाठी.
8.23.25
अति॑थिं॒ मानु॑षाणां सू॒नुं वन॒स्पती॑नाम् ।
विप्रा॑ अ॒ग्निमव॑से प्र॒त्नमी॑ळते ॥
मानवांचा पाहुणा, वनस्पतींचा पुत्र अशा अग्नीची प्रेरित कवी आपल्या संरक्षणासाठी प्राचीन काळापासून स्तुती करतात.
8.23.26
म॒हो विश्वाँ॑ अ॒भि ष॒तोऽभि ह॒व्यानि॒ मानु॑षा ।
अग्ने॒ नि ष॑त्सि॒ नम॒साधि॑ ब॒र्हिषि॑ ॥
हे अग्नी, महान, सर्वांकडे आणि मानवांच्या हविर्द्रव्यांकडे ये; नमस्काराने पवित्र दर्भावर बैस.
8.23.27
वंस्वा॑ नो॒ वार्या॑ पु॒रु वंस्व॑ रा॒यः पु॑रु॒स्पृहः॑ ।
सु॒वीर्य॑स्य प्र॒जाव॑तो॒ यश॑स्वतः ॥
आम्हांस इष्ट असे पुष्कळ धन दे, पुष्कळांनी इच्छिलेले पुष्कळ धन दे—उत्तम वीर्य, संतती आणि यश असलेल्यांसाठी.
8.23.28
त्वं व॑रो सु॒षाम्णेऽग्ने॒ जना॑य चोदय ।
सदा॑ वसो रा॒तिं य॑विष्ठ॒ शश्व॑ते ॥
तू, हे श्रेष्ठा, उत्तम बल असलेल्या अग्नी, माणसाला प्रेरणा दे. हे वसो, हे तरुणतमा, सदैव तुझे दान त्या इच्छुकासाठी प्रेरित कर.
8.23.29
त्वं हि सु॑प्र॒तूरसि॒ त्वं नो॒ गोम॑ती॒रिषः॑ ।
म॒हो रा॒यः सा॒तिम॑ग्ने॒ अपा॑ वृधि ॥
तू खरोखर अति तत्पर आहेस. आमच्यासाठी गोधनयुक्त अन्न आण. हे अग्नी, महान धनाचे दान आमच्यापासून दूर ठेवू नकोस, ते उघडून दे.
8.23.30
अग्ने॒ त्वं य॒शा अ॑सि॒ आ मि॒त्रावरु॑णा वह ।
ऋ॒तावा॑ना स॒म्राजा॑ पू॒तद॑क्षसा ॥
हे अग्नी, तू यश आहेस. ऋताचे स्वामी, सम्राट आणि पवित्र बल असलेल्या मित्र व वरुणांना येथे आण.