ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ · ਅਧਿਆਇ 7
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.1
मय्यासक्तमनाः पार्थ योगं युञ्जन्मदाश्रयः ।
असंशयं समग्रं मां यथा ज्ञास्यसि तच्छृणु ॥ ७.१ ॥
ਸ੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪਾਰਥ, ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਮਨ ਲਗਾ ਕੇ, ਮੇਰਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਯੋਗ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਿਆਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣੇਂਗਾ, ਉਹ ਸੁਣ।
7.2
ज्ञानं तेऽहं सविज्ञानमिदं वक्ष्याम्यशेषतः ।
यज्ज्ञात्वा नेह भूयोऽन्यज्ज्ञातव्यमवशिष्यते ॥ ७.२ ॥
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਗਿਆਨ ਵਿਗਿਆਨ ਸਮੇਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੀ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਬਾਕੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
7.3
मनुष्याणां सहस्रेषु कश्चिद्यतति सिद्धये ।
यततामपि सिद्धानां कश्चिन्मां वेत्ति तत्त्वतः ॥ ७.३ ॥
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਇੱਕ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਯਤਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿੱਧਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਇੱਕ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਤੱਤ ਤੋਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
7.4
भूमिरापोऽनलो वायुः खं मनो बुद्धिरेव च ।
अहङ्कार इतीयं मे भिन्ना प्रकृतिरष्टधा ॥ ७.४ ॥
ਧਰਤੀ, ਜਲ, ਅੱਗ, ਹਵਾ, ਆਕਾਸ਼, ਮਨ, ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਅੱਠ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਹੋਈ ਹੈ।
7.5
अपरेयमितस्त्वन्यां प्रकृतिं विद्धि मे पराम् ।
जीवभूतां महाबाहो ययेदं धार्यते जगत् ॥ ७.५ ॥
ਇਹ ਮੇਰੀ ਅਪਰਾ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਹੈ; ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ, ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਮੇਰੀ ਜੀਵ-ਰੂਪ ਪਰਾ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣ, ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਜਗਤ ਧਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
7.6
एतद्योनीनि भूतानि सर्वाणीत्युपधारय ।
अहं कृत्स्नस्य जगतः प्रभवः प्रलयस्तथा ॥ ७.६ ॥
ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦਾ ਉਦਭਵ ਅਤੇ ਪ੍ਰਲੈ ਹਾਂ।
7.7
मत्तः परतरं नान्यत्किञ्चिदस्ति धनञ्जय ।
मयि सर्वमिदं प्रोतं सूत्रे मणिगणा इव ॥ ७.७ ॥
ਹੇ ਧਨੰਜੇ, ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਧਾਗੇ ਵਿੱਚ ਪਰੋਏ ਮਣਕਿਆਂ ਵਾਂਗ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਪਰੋਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
7.8
रसोऽहमप्सु कौन्तेय प्रभास्मि शशिसूर्ययोः ।
प्रणवः सर्ववेदेषु शब्दः खे पौरुषं नृषु ॥ ७.८ ॥
ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਮੈਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਸ ਹਾਂ, ਚੰਦ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਣਵ (ਓਮ), ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪੌਰਖ ਹਾਂ।
7.9
पुण्यो गन्धः पृथिव्यां च तेजश्चास्मि विभावसौ ।
जीवनं सर्वभूतेषु तपश्चास्मि तपस्विषु ॥ ७.९ ॥
ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਤੇਜ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਤਪੱਸਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਪ ਹਾਂ।
7.10
बीजं मां सर्वभूतानां विद्धि पार्थ सनातनम् ।
बुद्धिर्बुद्धिमतामस्मि तेजस्तेजस्विनामहम् ॥ ७.१० ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਮੈਨੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਦੀਵੀ ਬੀਜ ਜਾਣ। ਮੈਂ ਬੁੱਧੀਮਾਨਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਤੇਜਸਵੀਆਂ ਦਾ ਤੇਜ ਹਾਂ।
7.11
बलं बलवतां चाहं कामरागविवर्जितम् ।
धर्माविरुद्धो भूतेषु कामोऽस्मि भरतर्षभ ॥ ७.११ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਟ, ਮੈਂ ਬਲਵਾਨਾਂ ਦਾ ਕਾਮਨਾ ਅਤੇ ਮੋਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਬਲ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੇ ਉਲਟ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਕਾਮ ਹਾਂ।
7.12
ये चैव सात्त्विका भावा राजसास्तामसाश्च ये ।
मत्त एवेति तान्विद्धि नत्वहं तेषु ते मयि ॥ ७.१२ ॥
ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਸਾਤਵਿਕ, ਰਾਜਸ ਅਤੇ ਤਾਮਸ ਭਾਵ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਉਪਜੇ ਜਾਣ। ਪਰ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹਨ।
7.13
त्रिभिर्गुणमयैर्भावैरेभिः सर्वमिदं जगत् ।
मोहितं नाभिजानाति मामेभ्यः परमव्ययम् ॥ ७.१३ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਮਈ ਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਅਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
7.14
दैवी ह्येषा गुणमयी मम माया दुरत्यया ।
मामेव ये प्रपद्यन्ते मायामेतां तरन्ति ते ॥ ७.१४ ॥
ਮੇਰੀ ਇਹ ਗੁਣਮਈ ਦੈਵੀ ਮਾਇਆ ਪਾਰ ਕਰਨੀ ਔਖੀ ਹੈ। ਜੋ ਕੇਵਲ ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
7.15
न मां दुष्कृतिनो मूढाः प्रपद्यन्ते नराधमाः ।
माययापहृतज्ञाना आसुरं भावमाश्रिताः ॥ ७.१५ ॥
ਦੁਸ਼ਕਰਮੀ, ਮੂਰਖ, ਨੀਚ ਮਨੁੱਖ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਮਾਇਆ ਨੇ ਹਰ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਆਸੁਰੀ ਭਾਵ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ।
7.16
चतुर्विधा भजन्ते मां जनाः सुकृतिनोऽर्जुन ।
आर्तो जिज्ञासुरर्थार्थी ज्ञानी च भरतर्षभ ॥ ७.१६ ॥
ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੰਨਵਾਨ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਭਜਦੇ ਹਨ: ਦੁਖੀ, ਜਿਗਿਆਸੂ, ਧਨ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ, ਹੇ ਭਰਤਰਿਸ਼ਭ।
7.17
तेषां ज्ञानी नित्ययुक्त एकभक्तिर्विशिष्यते ।
प्रियो हि ज्ञानिनोऽत्यर्थमहं स च मम प्रियः ॥ ७.१७ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਦਾ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਇੱਕ-ਨਿਸ਼ਠ ਭਗਤੀ ਵਾਲਾ ਗਿਆਨੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਗਿਆਨੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।
7.18
उदाराः सर्व एवैते ज्ञानी त्वात्मैव मे मतम् ।
आस्थितः स हि युक्तात्मा मामेवानुत्तमां गतिम् ॥ ७.१८ ॥
ਇਹ ਸਾਰੇ ਹੀ ਉਦਾਰ ਹਨ, ਪਰ ਗਿਆਨੀ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਆਤਮਾ ਹੀ ਹੈ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਮਤ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜੁੜੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਸਰਵੋਤਮ ਗਤੀ ਰੂਪ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
7.19
बहूनां जन्मनामन्ते ज्ञानवान्मां प्रपद्यते ।
वासुदेवः सर्वमिति स महात्मा सुदुर्लभः ॥ ७.१९ ॥
ਬਹੁਤ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ 'ਵਾਸੁਦੇਵ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ' ਜਾਣ ਕੇ ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਮਹਾਤਮਾ ਬਹੁਤ ਦੁਰਲੱਭ ਹੈ।
7.20
कामैस्तैस्तैर्हृतज्ञानाः प्रपद्यन्तेऽन्यदेवताः ।
तं तं नियममास्थाय प्रकृत्या नियताः स्वया ॥ ७.२० ॥
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਨੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਬੱਧੇ, ਉਸ-ਉਸ ਨਿਯਮ ਨੂੰ ਧਾਰ ਕੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
7.21
यो यो यां यां तनुं भक्तः श्रद्धयार्चितुमिच्छति ।
तस्य तस्याचलां श्रद्धां तामेव विदधाम्यहम् ॥ ७.२१ ॥
ਜਿਹੜਾ-ਜਿਹੜਾ ਭਗਤ ਜਿਸ-ਜਿਸ ਰੂਪ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ-ਉਸ ਦੀ ਉਸੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨੂੰ ਮੈਂ ਅਡੋਲ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।
7.22
स तया श्रद्धया युक्तस्तस्याराधनमीहते ।
लभते च ततः कामान्मयैव विहितान् हि तान् ॥ ७.२२ ॥
ਉਸ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
7.23
अन्तवत्तु फलं तेषां तद्भवत्यल्पमेधसाम् ।
देवान्देवयजो यान्ति मद्भक्ता यान्ति मामपि ॥ ७.२३ ॥
ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਉਹ ਫਲ ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਜਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਭਗਤ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
7.24
अव्यक्तं व्यक्तिमापन्नं मन्यन्ते मामबुद्धयः ।
परं भावमजानन्तो ममाव्ययमनुत्तमम् ॥ ७.२४ ॥
ਅਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਪਰਮ ਭਾਵ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ, ਮੈਨੂੰ ਅਵਿਅਕਤ ਨੂੰ ਵਿਅਕਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
7.25
नाहं प्रकाशः सर्वस्य योगमायासमावृतः ।
मूढोऽयं नाभिजानाति लोको मामजमव्ययम् ॥ ७.२५ ॥
ਯੋਗਮਾਇਆ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ ਮੈਂ ਸਭ ਲਈ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਮੂੜ੍ਹ ਸੰਸਾਰ ਮੈਨੂੰ ਅਜਨਮੇ ਅਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
7.26
वेदाहं समतीतानि वर्तमानानि चार्जुन ।
भविष्याणि च भूतानि मां तु वेद न कश्चन ॥ ७.२६ ॥
ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਮੈਂ ਬੀਤ ਚੁੱਕੇ, ਵਰਤਮਾਨ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
7.27
इच्छाद्वेषसमुत्थेन द्वन्द्वमोहेन भारत ।
सर्वभूतानि संमोहं सर्गे यान्ति परन्तप ॥ ७.२७ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਹੇ ਪਰੰਤਪ, ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਦਵੈਸ਼ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਦਵੰਦ-ਮੋਹ ਕਾਰਨ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਜਨਮ ਵੇਲੇ ਹੀ ਭਰਮ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
7.28
येषां त्वन्तगतं पापं जनानां पुण्यकर्मणाम् ।
ते द्वन्द्वमोहनिर्मुक्ता भजन्ते मां दृढव्रताः ॥ ७.२८ ॥
ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪੁੰਨ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਾਪ ਮੁੱਕ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਦਵੰਦ-ਮੋਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਪ੍ਰਣ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਭਜਦੇ ਹਨ।
7.29
जरामरणमोक्षाय मामाश्रित्य यतन्ति ये ।
ते ब्रह्म तद्विदुः कृत्स्नमध्यात्मं कर्म चाखिलम् ॥ ७.२९ ॥
ਜੋ ਮੇਰਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਬੁਢਾਪੇ ਅਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ, ਸੰਪੂਰਨ ਅਧਿਆਤਮ ਨੂੰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
7.30
साधिभूताधिदैवं मां साधियज्ञं च ये विदुः ।
प्रयाणकालेऽपि च मां ते विदुर्युक्तचेतसः ॥ ७.३० ॥
ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਅਧਿਭੂਤ, ਅਧਿਦੈਵ ਅਤੇ ਅਧਿਯੱਗ ਸਮੇਤ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜੁੜੇ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗਣ ਵੇਲੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।