Vedyatra वेदयात्रा
शोधा

यजुर्वेद · अध्याय 38

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

शब्दार्थांसह वाचा

38.1

देवस्य त्वा सवितुः प्रसवे ऽश्विनोर् बाहुभ्यां पूष्णो हस्ताभ्याम् ।
आ ददे ऽदित्यै रास्नासि ॥ ३८.१ ॥

सवितृ देवाच्या प्रेरणेने, अश्विनींच्या बाहूंनी आणि पूषन्च्या हातांनी मी तुला घेतो. तू अदितीसाठी रास्ना (गाईच्या जिभेची पट्टी) आहेस.

38.2

इड ऽ एहि ।
अदित ऽ एहि ।
सरस्वत्त्य् एहि ।
असाव् एहि ।
असाव् एहि ।
असाव् एहि ॥ ३८.२ ॥

हे इडा, ये. हे अदिती, ये. हे सरस्वती, ये. ती, ये. ती, ये. ती, ये.

38.3

अदित्यै रास्नासीन्द्राण्या ऽ उष्णीषः ।
पूषासि ।
घर्माय दीष्व ॥ ३८.३ ॥

तू अदितीसाठी रास्ना आहेस. इंद्राणीसाठी तू उष्णीष (फेटा) आहेस. तू पूषा आहेस. घर्मासाठी प्रकाश पसर.

38.4

अश्विभ्यां पिन्वस्व ।
सरस्वत्यै पिन्वस्व ।
इन्द्राय पिन्वस्व ।
स्वाहेन्द्रवत् ।
स्वाहेन्द्रवत् ।
स्वाहेन्द्रवत् ॥ ३८.४ ॥

अश्विनींसाठी पुष्ट हो. सरस्वतीसाठी पुष्ट हो. इंद्रासाठी पुष्ट हो. स्वाहा, इंद्रासारखी. स्वाहा, इंद्रासारखी. स्वाहा, इंद्रासारखी.

38.5

यस् ते स्तनः शशयो यो मयोभूर् यो रत्नधा वसुविद् यः सुदत्रः ।
येन विश्वा पुष्यसि वार्याणि सरस्वति तम् इह धातवे ऽकः ।
उर्व् अन्तरिक्षम् अन्व् एमि ॥ ३८.५ ॥

तुझे जे स्तन पोषक आहे, जे कल्याणकारी आहे, जे रत्ने देणारे, धन मिळवणारे व उदार आहे, ज्याने तू सर्व इष्ट वस्तूंचे पोषण करतेस — हे सरस्वती, तो येथे पिण्यासाठी कर. विशाल अंतरिक्षात मी जातो.

38.6

गायत्रं छन्दो ऽसि ।
त्रैष्टुभं छन्दो ऽसि ।
द्यावापृथिवीभ्यां त्वा परि गृह्णामि ।
अन्तरिक्षेणोप यच्छामि ।
इन्द्राश्विना ।
मधुनः सारघस्य घर्मं पात वसवो यजत वाट् ।
स्वाहा सूर्यस्य रश्मये वृष्टिवनये ॥ ३८.६ ॥

हा गायत्री छंद आहे. हा त्रिष्टुप् छंद आहे. द्यावापृथिवीसाठी मी तुला धरतो. अंतरिक्षासह मी तुला धारण करतो. हे इंद्रा, अश्विनौ, मध आणि सारघाचा घर्म (गरम दूध) प्या. हे वसूंनो, यजन करा, वाट्. स्वाहा, सूर्याच्या किरणासाठी, पर्जन्य जिंकणाऱ्यासाठी.

38.7

समुद्राय त्वा वाताय स्वाहा ।
सरिराय त्वा वाताय स्वाहा ।
अनाधृष्याय त्वा वाताय स्वाहा ।
अप्रतिधृष्याय त्वा वाताय स्वाहा ।
अवस्यवे त्वा वाताय स्वाहा ।
अशिमिदाय त्वा वाताय स्वाहा ॥ ३८.७ ॥

समुद्रासाठी तुला, वायूसाठी, स्वाहा. सरिरासाठी तुला, वायूसाठी, स्वाहा. अनाधृष्यासाठी तुला, वायूसाठी, स्वाहा. अप्रतिधृष्यासाठी तुला, वायूसाठी, स्वाहा. अवस्युसाठी तुला, वायूसाठी, स्वाहा. अशिमिदासाठी तुला, वायूसाठी, स्वाहा.

38.8

इन्द्राय त्वा वसुमते रुद्रवते स्वाहा ।
इन्द्राय त्वादित्यवते स्वाहा ।
इन्द्राय त्वाभिमातिघ्ने स्वाहा ।
सवित्रे त्व ऽ ऋभुमते विभुमते वाजवते स्वाहा ।
बृहस्पतये त्वा विश्वदेव्यावते स्वाहा ॥ ३८.८ ॥

वसुमान् आणि रुद्रवान् इंद्रासाठी तुला, स्वाहा. आदित्यवान् इंद्रासाठी तुला, स्वाहा. शत्रुनाशक इंद्रासाठी तुला, स्वाहा. ऋभुमान्, विभुमान्, वाजवान् सवितासाठी तुला, स्वाहा. विश्वदेव्यावान् बृहस्पतीसाठी तुला, स्वाहा.

38.9

यमाय त्वाङ्गिरस्वते पितृमते स्वाहा ।
स्वाहा घर्माय ।
स्वाहा घर्मः पित्रे ॥ ३८.९ ॥

अंगिरस आणि पितरांसह असलेल्या यमासाठी तुला, स्वाहा. स्वाहा, घर्मासाठी. स्वाहा, पित्यासाठी घर्म.

38.10

विश्वा ऽ आशा दक्षिणसद् विश्वान् देवान् अयाड् इह ।
स्वाहाकृतस्य घर्मस्य मधोः पिबतम् अश्विना ॥ ३८.१० ॥

दक्षिणेला बसणाऱ्या, सर्व दिशांमधील सर्व देवांना येथे पूजा. स्वाहाने अर्पिलेल्या घर्माचे मधु प्या, अश्विनींनो.

38.11

दिवि धा ऽ इमं यज्ञम् इमम् यज्ञं दिवि धाः ।
स्वाहाग्नये यज्ञियाय शं यजुर्भ्यः ॥ ३८.११ ॥

हा यज्ञ स्वर्गात स्थापन कर, हा यज्ञ स्वर्गात स्थापन कर. स्वाहा, यज्ञार्ह अग्नीसाठी. यजुषांसाठी शांती.

38.12

अश्विना घर्मं पातꣳ हार्द्वानम् अहर् दिवाभिर् ऊतिभिः ।
तन्त्रायिणो नमो द्यावापृथिवीभ्याम् ॥ ३८.१२ ॥

अश्विनींनो, दिवसा तुमच्या संरक्षणांसह हृदयप्रिय घर्म प्या. यज्ञसूत्र रक्षकाला नमस्कार; द्यावापृथिवींना नमस्कार.

38.13

अपाताम् अश्विना घर्मम् अनु द्यावापृथिवी ऽ अमꣳसाताम् ।
इहैव रातयः सन्तु ॥ ३८.१३ ॥

अश्विनींनी घर्म प्याला; द्यावापृथिवींनी त्याला संमती दिली. येथेच ही दाने असोत.

38.14

इषे पिन्वस्व ।
ऊर्जे पिन्वस्व ।
ब्रह्मणे पिन्वस्व ।
क्षत्राय पिन्वस्व ।
द्यावापृथिवीभ्यां पिन्वस्व ।
धर्मासि सुधर्म ।
अमेन्य् अस्मे नृम्णानि धारय ब्रह्म धारय क्षत्रम् धारय विषं धारय ॥ ३८.१४ ॥

अन्नासाठी वाढ. बलासाठी वाढ. ब्रह्मासाठी वाढ. क्षत्रासाठी वाढ. द्यावापृथिवींसाठी वाढ. तू घर्म आहेस; सुधर्म. अमेन्या, आमच्यासाठी पौरुष धारण कर; ब्रह्म धारण कर; क्षत्र धारण कर; विश धारण कर.

38.15

स्वाहा पूष्णे शरसे ।
स्वाहा ग्रावभ्यः ।
स्वाहा प्रतिरवेभ्यः ।
स्वाहा पितृभ्य ऽ ऊर्ध्वबर्हिर्भ्यो घर्मपावभ्यः ।
स्वाहा द्यावापृथिवीभ्याम् ।
स्वाहा विश्वेभ्यः देवेभ्यः ॥ ३८.१५ ॥

स्वाहा, पूषन्याला, शराला. स्वाहा, ग्रावांना. स्वाहा, प्रतिरवांना. स्वाहा, ऊर्ध्वबर्हि पितरांना, घर्मपावांना. स्वाहा, द्यावापृथिवींना. स्वाहा, सर्व देवांना.

38.16

स्वाहा रुद्राय रुद्रहूतये ।
स्वाहा सं ज्योतिषा ज्योतिः ।
अहः केतुना जुषताꣳ सुज्योतिर् ज्योतिषा स्वाहा ।
रात्रिः केतुना जुषताꣳ सुज्योतिर् ज्योतिषा स्वाहा ।
मधु हुतम् इन्द्रतमे ऽ अग्नाव् अश्याम ते देव घर्म नमस् ते ऽ अस्तु मा मा हिꣳसीः ॥ ३८.१६ ॥

स्वाहा, रुद्रासाठी, रुद्राने आवाहन केलेल्यासाठी. स्वाहा, ज्योतीशी ज्योती मिळो. दिवस आपल्या ध्वजाने आनंदित होवो, उत्तम ज्योतीने युक्त ज्योतीद्वारे, स्वाहा. रात्र आपल्या ध्वजाने आनंदित होवो, उत्तम ज्योतीने युक्त ज्योतीद्वारे, स्वाहा. मधाची आहुती इन्द्रतम अग्नीत झाली; हे देव घर्म, आम्हाला ते प्राप्त होवो. तुला नमस्कार असो. आमची हिंसा करू नकोस.

38.17

अभीमं महिमा दिवं विप्रो बभूव सप्रथाः ।
उत श्रवसा पृथिवीꣳ सꣳ सीदस्व महाꣳ२ऽ असि रोचस्व देववीतमः ॥ ३८.१७ ॥

या अग्नीचे महिमा द्युलोक व्यापते; हा प्रेरित द्रष्टा विस्तारला. कीर्तीने पृथ्वी भरून नीट बस. तू महान आहेस, तेज पसर, हे देवांना अत्यंत प्रिया.

38.18

या ते घर्म दिव्या शुग् या गायत्र्याꣳ हविर्धाने ।
सा त आ प्यायतां निष्ट्यायतां तस्यै ते स्वाहा ।
या ते घर्मान्तरिक्षे शुग् या त्रिष्टुभ्य् आग्नीध्रे ।
सा त ऽ आ प्यायतां निष्ट्यायतां तस्यै ते स्वाहा ।
या ते घर्म पृथिव्याꣳ शुग् या जगत्याꣳ सदस्या ।
सा त ऽ आ प्यायतां निष्ट्यायतां तस्यै ते स्वाहा ॥ ३८.१८ ॥

हे घर्मा, गायत्रीत आणि हविर्धानातील तुझी जी दिव्य दीप्ती आहे, ती तुझ्यासाठी वाढो आणि वाहो; तिला स्वाहा. अंतरिक्षातील तुझी जी दीप्ती आहे, त्रिष्टुभ आणि आग्नीध्रातील जी आहे, ती तुझ्यासाठी वाढो आणि वाहो; तिला स्वाहा. पृथ्वीवरील तुझी जी दीप्ती आहे, जगती आणि सदस्यातील जी आहे, ती तुझ्यासाठी वाढो आणि वाहो; तिला स्वाहा.

38.19

क्षत्रस्य त्वा परस्पाय ब्रह्मणस् तन्वं पाहि ।
विशस् त्वा धर्मणा वयम् अनु क्रामाम सुविताय नव्यसे ॥ ३८.१९ ॥

क्षत्रशक्तीच्या परम रक्षणासाठी मी तुला घेतो; ब्रह्माच्या देहाचे रक्षण कर. आम्ही प्रजा धर्माने तुझ्या मागे चालू, नव्या कल्याणासाठी.

38.20

चतुःस्रक्तिर् नाभिर् ऋतस्य सप्रथाः स नो विश्वायुः सप्रथाः स नः सर्वायुः सप्रथाः ।
अप द्वेषो ऽ अप ह्वरो ऽन्यव्रतस्य सश्चिम ॥ ३८.२० ॥

चार-स्रुक्ती, ऋताचे नाभी, विस्तृत; ते आमच्यासाठी पूर्ण आयुष्यासाठी विस्तारो; ते आमच्यासाठी सर्वायुष्यासाठी विस्तारो. द्वेष दूर होवो, कपट दूर होवो; वेगळ्या व्रताच्या माणसाशी आम्ही जोडले जावो.

38.21

घर्मैतत् ते पुरीषं तेन वर्धस्व चा च प्यायस्व ।
वर्धिषीमहि च वयम् आ च प्यासिषीमहि ॥ ३८.२१ ॥

हे घर्मा, हे तुझे सार आहे; त्याने वाढ, फुग. आम्हीही वाढो, आम्हीही फुलो.

38.22

अचिक्रदद् वृषा हरिर् महान् मित्रो न दर्शतः ।
सꣳ सूर्येण दिद्युतद् उदधिर् निधिः ॥ ३८.२२ ॥

वृषभ गर्जला, पिंगट वर्णाचा, महान, मित्रासारखा सुंदर; सूर्यासह समुद्र, निधी तेजाने चमकला.

38.23

सुमित्रिया न ऽ आप ऽ ओषधयः सन्तु दुर्मित्रियास् तस्मै सन्तु यो ऽस्मान् द्वेष्टि यं च वयं द्विष्मः ॥ ३८.२३ ॥

पाणी आणि औषधी आमच्यासाठी मित्रभावाच्या असोत; जो आमचा द्वेष करतो आणि ज्याचा आम्ही द्वेष करतो त्याच्यासाठी त्या शत्रुभावाच्या असोत.

38.24

उद् वयं तमसस् परि स्वः पश्यन्त ऽ उत्तरम् ।
देवं देवत्रा सूर्यम् अगन्म ज्योतिर् उत्तमम् ॥ ३८.२४ ॥

आम्ही अंधारापलीकडे वर उठून, उत्तम स्वर्ग पाहत, देवांमधील देव सूर्य आणि उत्तम प्रकाश प्राप्त केला.

38.25

एधो ऽस्य् एधिषीमहि ।
समिद् असि तेजो ऽसि तेजो मयि धेहि ॥ ३८.२५ ॥

तू इंधन आहेस; आम्ही भरभराटू. तू समिधा आहेस, तू तेज आहेस; माझ्यात तेज ठेव.

38.26

यावती द्यावापृथिवी यावच् च सप्त सिन्धवो वितस्थिरे ।
तावन्तम् इन्द्र ते ग्रहमूर्जा गृह्णाम्य् अक्षितं मयि गृह्णाम्य् अक्षितम् ॥ ३८.२६ ॥

द्यावापृथिवी जितक्या विस्ताराच्या आहेत आणि सात नद्या जितक्या पसरल्या आहेत, हे इंद्रा, तितकाच तुझा ग्रह ऊर्जेसह अक्षय मी घेतो; माझ्यात अक्षय घेतो.

38.27

मयि त्यद् इन्द्रियं बृहन् मयि दक्षो मयि क्रतुः ।
घर्मस् त्रिशुग् वि राजति विराजा ज्योतिषा सह ब्रह्मणा तेजसा सह ॥ ३८.२७ ॥

माझ्यात ते महान इंद्रिय-बल आहे, माझ्यात दक्षता आहे, माझ्यात संकल्प आहे. तीन किरणांचा घर्म तेजाने चमकतो—विराजासह, प्रकाशासह, ब्रह्म व तेजासह.

38.28

पयसो रेत ऽ आभृतं तस्य दोहम् अशीमह्य् उत्तराम्-उत्तराꣳ समाम् ।
त्विषः संवृक् क्रत्वे दक्षस्य ते सुषुम्णस्य ते सुषुम्णाग्निहुतः ।
इन्द्रपीतस्य प्रजापतिभक्षितस्य मधुमत ऽ उपहूत ऽ उपहूतस्य भक्षयामि ॥ ३८.२८ ॥

दुधाचा सार म्हणून आणलेल्या त्याचे दोहन आम्ही प्रत्येक वर्षी अधिकाधिक मिळवावे. तेजाचा संयोग, शक्तीसाठी, बलाचा; तुझ्या सुषुम्णासाठी, तुझ्या सुषुम्ण-अग्नीत हुत झालेल्यासाठी. इंद्राने प्यालेले, प्रजापतीने भक्षिलेले, मधुर, आवाहन केलेले, आवाहन केलेल्याचे — मी ते भक्षण करतो.