بهاغافاد غيتا · الفصل 17
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
17.1
ये शास्त्रविधिमुत्सृज्य यजन्ते श्रद्धयाऽन्विताः ।
तेषां निष्ठा तु का कृष्ण सत्त्वमाहो रजस्तमः ॥ १७.१ ॥
قال أرجونا: يا كريشنا، الذين يتركون أحكام الكتب المقدسة ويعبدون وهم ممتلئون بالإيمان، ما هو مقامهم؟ أهو الساتفا أم الراجاس أم التاماس؟
17.2
त्रिविधा भवति श्रद्धा देहिनां सा स्वभावजा ।
सात्त्विकी राजसी चैव तामसी चेति तां शृणु ॥ १७.२ ॥
قال الربّ: إيمان الكائنات المتجسدة، النابع من طبيعتها، ثلاثة أنواع: ساتفي وراجاسي وتاماسي. فاسمع عنه.
17.3
सत्त्वानुरूपा सर्वस्य श्रद्धा भवति भारत ।
श्रद्धामयोऽयं पुरुषो यो यच्छ्रद्धः स एव सः ॥ १७.३ ॥
يا بهاراتا، إيمان كل إنسان يوافق طبيعته الباطنة. الإنسان مكوَّن من الإيمان؛ فكما يكون إيمانه يكون هو.
17.4
यजन्ते सात्त्विका देवान्यक्षरक्षांसि राजसाः ।
प्रेतान्भूतगणांश्चान्ये यजन्ते तामसा जनाः ॥ १७.४ ॥
أهل الساتفا يعبدون الآلهة، وأهل الراجاس يعبدون الياكشا والراكشاسا، وآخرون من أهل التاماس يعبدون الأشباح وجموع الأرواح.
17.5
अशास्त्रविहितं घोरं तप्यन्ते ये तपो जनाः ।
दम्भाहङ्कारसंयुक्ताः कामरागबलान्विताः ॥ १७.५ ॥
الذين يمارسون تقشّفًا رهيبًا لم تأمر به الكتب المقدسة، مملوئين بالرياء والأنانية، مدفوعين بقوة الشهوة والتعلّق —
17.6
कर्षयन्तः शरीरस्थं भूतग्राममचेतसः ।
मां चैवान्तःशरीरस्थं तान्विद्ध्यासुरनिश्चयान् ॥ १७.६ ॥
فهم، وقد فقدوا التمييز، يعذّبون مجموع العناصر في الجسد، ويعذّبونني أنا أيضًا الساكن داخل الجسد. فاعلم أنهم ذوو عزم شيطاني.
17.7
आहारस्त्वपि सर्वस्य त्रिविधो भवति प्रियः ।
यज्ञस्तपस्तथा दानं तेषां भेदमिमं शृणु ॥ १७.७ ॥
حتى الطعام الذي يحبّه كلّ امرئ يكون على ثلاثة أنواع، وكذلك القربان والتقشّف والعطاء. فاسمع هذا التمييز بينها.
17.8
आयुःसत्त्वबलारोग्यसुखप्रीतिविवर्धनाः ।
रस्याः स्निग्धाः स्थिरा हृद्या आहाराः सात्त्विकप्रियाः ॥ १७.८ ॥
الأطعمة التي تزيد العمر والحيوية والقوة والصحة والسعادة والرضا، والتي تكون شهيّة دسمة مغذّية تسرّ القلب، يحبّها صاحب السّاتفا.
17.9
कट्वम्ललवणात्युष्णतीक्ष्णरूक्षविदाहिनः ।
आहारा राजसस्येष्टा दुःखशोकामयप्रदाः ॥ १७.९ ॥
الأطعمة المرّة والحامضة والمالحة والحارّة جدًّا واللاذعة والجافّة والمُحرِقة يرغب فيها صاحب الرّاجاس، وهي تجلب الألم والحزن والمرض.
17.10
यातयामं गतरसं पूति पर्युषितं च यत् ।
उच्छिष्टमपि चामेध्यं भोजनं तामसप्रियम् ॥ १७.१० ॥
الطعام البائت الذي فقد طعمه، والمُنتِن، والمتروك من اليوم السابق، وفضلات الآخرين، والنجس، يحبّه صاحب التّاماس.
17.11
अफलाकाङ्क्षिभिर्यज्ञो विधिदृष्टो य इज्यते ।
यष्टव्यमेवेति मनः समाधाय स सात्त्विकः ॥ १७.११ ॥
القربان الذي يُقدَّم وفق ما تقضي به الشريعة، من قِبَل من لا يطلبون الثمرة، وقد ثبّتوا عقولهم على أنّ "هذا ما ينبغي تقديمه"، هو قربان ساتفي.
17.12
अभिसंधाय तु फलं दम्भार्थमपि चैव यत् ।
इज्यते भरतश्रेष्ठ तं यज्ञं विद्धि राजसम् ॥ १७.१२ ॥
أمّا القربان الذي يُقدَّم طلبًا للثمرة أو حتى للتباهي، يا خيرَ البهاراتيين، فاعلم أنّه قربان راجاسي.
17.13
विधिहीनमसृष्टान्नं मन्त्रहीनमदक्षिणम् ।
श्रद्धाविरहितं यज्ञं तामसं परिचक्षते ॥ १७.१३ ॥
القربان الذي يُقام دون مراعاة الشرائع، ودون توزيع الطعام، ودون مانترات، ودون عطايا للكهنة، وخاليًا من الإيمان، يُوصف بأنه تاماسي.
17.14
देवद्विजगुरुप्राज्ञपूजनं शौचमार्जवम् ।
ब्रह्मचर्यमहिंसा च शारीरं तप उच्यते ॥ १७.१४ ॥
تبجيل الآلهة والمولودين مرتين والمعلّمين والحكماء، والطهارة، والاستقامة، والعفّة، واللاعنف: هذا يُسمّى تقشّف الجسد.
17.15
अनुद्वेगकरं वाक्यं सत्यं प्रियहितं च यत् ।
स्वाध्यायाभ्यसनं चैव वाङ्मयं तप उच्यते ॥ १७.१५ ॥
الكلام الذي لا يُسبّب اضطرابًا، والصادق، والطيّب النافع، والمواظبة على تلاوة الكتب المقدّسة: هذا يُسمّى تقشّف الكلام.
17.16
मनःप्रसादः सौम्यत्वं मौनमात्मविनिग्रहः ।
भावसंशुद्धिरित्येतत्तपो मानसमुच्यते ॥ १७.१६ ॥
صفاء الذهن، واللطف، والصمت، وضبط النفس، وطهارة السريرة: هذا يُسمّى تقشّف الذهن.
17.17
श्रद्धया परया तप्तं तपस्तत्ति्रविधं नरैः ।
अफलाकाङ्क्षिभिर्युक्तैः सात्त्विकं परिचक्षते ॥ १७.१७ ॥
هذا التقشّف الثلاثي، حين يمارسه بإيمان أسمى رجالٌ متّزنون لا يطلبون الثمرة، يُوصف بأنه ساتفي.
17.18
सत्कारमानपूजार्थं तपो दम्भेन चैव यत् ।
क्रियते तदिह प्रोक्तं राजसं चलमध्रुवम् ॥ १७.१८ ॥
التقشّف الذي يُمارَس بتظاهرٍ طلبًا للإكرام والجاه والتبجيل يُسمّى هنا راجاسيًا؛ وهو متقلّب غير ثابت.
17.19
मूढग्राहेणात्मनो यत्पीडया क्रियते तपः ।
परस्योत्सादनार्थं वा तत्तामसमुदाहृतम् ॥ १७.१९ ॥
الزهد الذي يُمارَس بعنادٍ أحمق مع تعذيب النفس، أو بقصد إهلاك الآخرين، يُقال إنه تاماسي.
17.20
दातव्यमिति यद्दानं दीयतेऽनुपकारिणे ।
देशे काले च पात्रे च तद्दानं सात्त्विकं स्मृतम् ॥ १७.२० ॥
العطاء الذي يُعطى بفكرة «ينبغي أن يُعطى»، لمن لا يردّ الجميل، في المكان والزمان المناسبين ولمن يستحقه، يُعَدّ ساتفيًّا.
17.21
यत्तु प्रत्युपकारार्थं फलमुद्दिश्य वा पुनः ।
दीयते च परिक्लिष्टं तद्दानं राजसं स्मृतम् ॥ १७.२१ ॥
أما العطاء الذي يُعطى طلبًا للمقابل، أو ابتغاءً لثمرة، أو على كُرهٍ، فيُعَدّ راجاسيًّا.
17.22
अदेशकाले यद्दानमपात्रेभ्यश्च दीयते ।
असत्कृतमवज्ञातं तत्तामसमुदाहृतम् ॥ १७.२२ ॥
العطاء الذي يُعطى في غير مكانه وزمانه، لغير المستحقين، بلا احترام ومع ازدراء، يُقال إنه تاماسي.
17.23
तत्सदिति निर्देशो ब्रह्मणस्त्रिविधः स्मृतः ।
ब्राह्मणास्तेन वेदाश्च यज्ञाश्च विहिताः पुरा ॥ १७.२३ ॥
«أوم تات سات» تُعَدّ التسمية الثلاثية لبراهمان. وبها رُسِم قديمًا البراهمة والفيدا والقرابين.
17.24
तस्मादोमित्युदाहृत्य यज्ञदानतपःक्रियाः ।
प्रवर्तन्ते विधानोक्ताः सततं ब्रह्मवादिनाम् ॥ १७.२४ ॥
ولذلك فإن أعمال القربان والعطاء والزهد المنصوص عليها في الشرائع تُبدأ دائمًا عند القائلين ببراهمان بالنطق بـ«أوم».
17.25
तदित्यनभिसन्धाय फलं यज्ञतपःक्रियाः ।
दानक्रियाश्च विविधाः क्रियन्ते मोक्षकाङ्क्षि ॥ १७.२५ ॥
بنطق «تات»، ومن غير قصدٍ إلى الثمرة، يؤدي طالبو التحرّر شتّى أعمال القربان والتقشّف والعطاء.
17.26
सद्भावे साधुभावे च सदित्येतत्प्रयुज्यते ।
प्रशस्ते कर्मणि तथा सच्छब्दः पार्थ युज्यते ॥ १७.२६ ॥
تُستعمل كلمة «سات» بمعنى الوجود الحق والخير؛ وكذلك يا بارثا، تُطلق كلمة «سات» على العمل الجدير بالثناء.
17.27
यज्ञे तपसि दाने च स्थितिः सदिति चोच्यते ।
कर्म चैव तदर्थीयं सदित्येवाभिधीयते ॥ १७.२७ ॥
والثبات في القربان والتقشّف والعطاء يُسمّى أيضًا «سات»، والعمل الذي يُؤدّى من أجلها يُدعى كذلك «سات».
17.28
अश्रद्धया हुतं दत्तं तपस्तप्तं कृतं च यत् ।
असदित्युच्यते पार्थ न च तत्प्रेत्य नो इह ॥ १७.२८ ॥
يا بارثا، ما يُقدَّم في النار أو يُعطى أو يُمارَس من تقشّف أو يُعمل بلا إيمان يُسمّى «أسات»؛ ولا نفع له بعد الموت ولا هنا.