ภควัทคีตา · อัธยายะ 17
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
17.1
ये शास्त्रविधिमुत्सृज्य यजन्ते श्रद्धयाऽन्विताः ।
तेषां निष्ठा तु का कृष्ण सत्त्वमाहो रजस्तमः ॥ १७.१ ॥
อรชุนกล่าวว่า ผู้ที่ละทิ้งข้อบังคับในคัมภีร์ แต่บูชาด้วยความศรัทธา ความตั้งมั่นของเขาเป็นอย่างไร โอ กฤษณะ เป็นสัตตวะ ราชสะ หรือตามสะกันแน่
17.2
त्रिविधा भवति श्रद्धा देहिनां सा स्वभावजा ।
सात्त्विकी राजसी चैव तामसी चेति तां शृणु ॥ १७.२ ॥
พระผู้เป็นเจ้าตรัสว่า ความศรัทธาของผู้มีกายนั้นเกิดจากธรรมชาติของตน มีสามประเภท คือ สาตตวิกะ ราชสิกะ และตามสิกะ จงฟังเรื่องนี้เถิด
17.3
सत्त्वानुरूपा सर्वस्य श्रद्धा भवति भारत ।
श्रद्धामयोऽयं पुरुषो यो यच्छ्रद्धः स एव सः ॥ १७.३ ॥
ความศรัทธาของแต่ละคนเป็นไปตามธรรมชาติภายในของตน โอ ภารตะ บุรุษนั้นประกอบขึ้นด้วยความศรัทธา ความศรัทธาของเขาเป็นเช่นใด เขาก็เป็นเช่นนั้น
17.4
यजन्ते सात्त्विका देवान्यक्षरक्षांसि राजसाः ।
प्रेतान्भूतगणांश्चान्ये यजन्ते तामसा जनाः ॥ १७.४ ॥
ผู้สาตตวิกะบูชาเทพเจ้า ผู้ราชสิกะบูชายักษ์และรากษส ส่วนผู้ตามสิกะบูชาภูตผีและฝูงวิญญาณ
17.5
अशास्त्रविहितं घोरं तप्यन्ते ये तपो जनाः ।
दम्भाहङ्कारसंयुक्ताः कामरागबलान्विताः ॥ १७.५ ॥
ผู้คนที่บำเพ็ญตบะรุนแรงซึ่งคัมภีร์มิได้กำหนดไว้ ประกอบด้วยความหน้าซื่อใจคดและอหังการ ถูกพลังแห่งความปรารถนาและราคะขับเคลื่อน
17.6
कर्षयन्तः शरीरस्थं भूतग्राममचेतसः ।
मां चैवान्तःशरीरस्थं तान्विद्ध्यासुरनिश्चयान् ॥ १७.६ ॥
คนไร้สติเหล่านั้นทรมานธาตุต่าง ๆ ในกาย และทรมานเราผู้สถิตอยู่ภายในกายด้วย จงรู้เถิดว่าเขาเหล่านั้นมีความตั้งใจแบบอสูร
17.7
आहारस्त्वपि सर्वस्य त्रिविधो भवति प्रियः ।
यज्ञस्तपस्तथा दानं तेषां भेदमिमं शृणु ॥ १७.७ ॥
แม้อาหารที่แต่ละคนชอบก็มีสามประเภท การบูชายัญ การบำเพ็ญตบะ และการให้ทาน ก็เช่นเดียวกัน บัดนี้จงฟังความแตกต่างของสิ่งเหล่านี้
17.8
आयुःसत्त्वबलारोग्यसुखप्रीतिविवर्धनाः ।
रस्याः स्निग्धाः स्थिरा हृद्या आहाराः सात्त्विकप्रियाः ॥ १७.८ ॥
อาหารที่เพิ่มอายุ พลังชีวิต กำลัง สุขภาพ ความสุข และความอิ่มใจ มีรสชาติ อิ่มหนำ มั่นคง และเป็นที่ถูกใจ เป็นที่รักของผู้สาตตวิกะ
17.9
कट्वम्ललवणात्युष्णतीक्ष्णरूक्षविदाहिनः ।
आहारा राजसस्येष्टा दुःखशोकामयप्रदाः ॥ १७.९ ॥
อาหารที่ขม เปรี้ยว เค็ม ร้อนจัด เผ็ดร้อน แห้ง และแสบร้อน เป็นที่ชอบของผู้ราชสิกะ อาหารเหล่านี้นำมาซึ่งความทุกข์ ความเศร้า และโรคภัย
17.10
यातयामं गतरसं पूति पर्युषितं च यत् ।
उच्छिष्टमपि चामेध्यं भोजनं तामसप्रियम् ॥ १७.१० ॥
อาหารที่ค้างเก่า ไร้รส บูดเน่า ทิ้งไว้ข้ามคืน เหลือจากผู้อื่น และไม่บริสุทธิ์ เป็นที่รักของผู้ตามสิกะ
17.11
अफलाकाङ्क्षिभिर्यज्ञो विधिदृष्टो य इज्यते ।
यष्टव्यमेवेति मनः समाधाय स सात्त्विकः ॥ १७.११ ॥
การบูชายัญที่ทำตามข้อบังคับในคัมภีร์ โดยผู้ไม่หวังผล มีใจตั้งมั่นด้วยความคิดว่า ต้องบูชาเช่นนี้ ถือเป็นสาตตวิกะ
17.12
अभिसंधाय तु फलं दम्भार्थमपि चैव यत् ।
इज्यते भरतश्रेष्ठ तं यज्ञं विद्धि राजसम् ॥ १७.१२ ॥
แต่การบูชายัญที่กระทำโดยหวังผล หรือแม้เพียงเพื่ออวดผู้อื่น โอ ผู้ประเสริฐที่สุดในตระกูลภรตะ จงรู้ว่าการบูชายัญเช่นนั้นเป็นราชสิกะ
17.13
विधिहीनमसृष्टान्नं मन्त्रहीनमदक्षिणम् ।
श्रद्धाविरहितं यज्ञं तामसं परिचक्षते ॥ १७.१३ ॥
การบูชายัญที่ทำโดยไม่คำนึงถึงข้อบังคับ ไม่มีการแจกจ่ายอาหาร ไม่มีมนตร์ ไม่มีค่าตอบแทนแก่ผู้ประกอบพิธี และขาดความศรัทธา เรียกว่าตามสิกะ
17.14
देवद्विजगुरुप्राज्ञपूजनं शौचमार्जवम् ।
ब्रह्मचर्यमहिंसा च शारीरं तप उच्यते ॥ १७.१४ ॥
การบูชาเทพเจ้า ผู้เกิดสองครั้ง ครูบาอาจารย์ และผู้มีปัญญา ความบริสุทธิ์ ความซื่อตรง การถือพรหมจรรย์ และการไม่เบียดเบียน นี่เรียกว่าตบะทางกาย
17.15
अनुद्वेगकरं वाक्यं सत्यं प्रियहितं च यत् ।
स्वाध्यायाभ्यसनं चैव वाङ्मयं तप उच्यते ॥ १७.१५ ॥
วาจาที่ไม่ก่อความไม่สบายใจ เป็นความจริง น่าฟังและเป็นประโยชน์ รวมถึงการฝึกท่องคัมภีร์เป็นประจำ นี่เรียกว่าตบะทางวาจา
17.16
मनःप्रसादः सौम्यत्वं मौनमात्मविनिग्रहः ।
भावसंशुद्धिरित्येतत्तपो मानसमुच्यते ॥ १७.१६ ॥
ใจที่สงบผ่องใส ความอ่อนโยน ความเงียบ การควบคุมตน และความบริสุทธิ์แห่งจิต นี่เรียกว่าตบะทางใจ
17.17
श्रद्धया परया तप्तं तपस्तत्ति्रविधं नरैः ।
अफलाकाङ्क्षिभिर्युक्तैः सात्त्विकं परिचक्षते ॥ १७.१७ ॥
ตบะสามประการนี้ที่ผู้มั่นคงบำเพ็ญด้วยความศรัทธาอันสูงสุด โดยไม่ปรารถนาผลของมัน เรียกว่าสาตตวิกะ
17.18
सत्कारमानपूजार्थं तपो दम्भेन चैव यत् ।
क्रियते तदिह प्रोक्तं राजसं चलमध्रुवम् ॥ १७.१८ ॥
ตบะที่บำเพ็ญด้วยการอวดอ้างเพื่อให้ได้รับการยกย่อง เกียรติ และการบูชา ที่นี่เรียกว่าราชสิกะ ไม่มั่นคงและไม่ยั่งยืน
17.19
मूढग्राहेणात्मनो यत्पीडया क्रियते तपः ।
परस्योत्सादनार्थं वा तत्तामसमुदाहृतम् ॥ १७.१९ ॥
ตบะที่บำเพ็ญด้วยความดื้อดึงอันหลงผิด ทรมานตนเอง หรือเพื่อทำลายผู้อื่น ถูกประกาศว่าเป็นตามสิกะ
17.20
दातव्यमिति यद्दानं दीयतेऽनुपकारिणे ।
देशे काले च पात्रे च तद्दानं सात्त्विकं स्मृतम् ॥ १७.२० ॥
การให้ทานที่ให้ด้วยความคิดว่า ต้องให้ แก่ผู้ที่ไม่ตอบแทนอะไร ณ สถานที่และเวลาที่เหมาะสม และแก่ผู้ควรรับ ถือว่าเป็นสาตตวิกะ
17.21
यत्तु प्रत्युपकारार्थं फलमुद्दिश्य वा पुनः ।
दीयते च परिक्लिष्टं तद्दानं राजसं स्मृतम् ॥ १७.२१ ॥
ส่วนทานที่ให้ด้วยหวังการตอบแทน หรือมุ่งหมายผล หรือให้ด้วยความฝืนใจ ทานเช่นนั้นถือว่าเป็นทานแบบราชสิกะ
17.22
अदेशकाले यद्दानमपात्रेभ्यश्च दीयते ।
असत्कृतमवज्ञातं तत्तामसमुदाहृतम् ॥ १७.२२ ॥
ทานที่ให้ผิดสถานที่และผิดเวลา แก่ผู้ไม่คู่ควร โดยไม่ให้เกียรติและดูหมิ่น ทานเช่นนั้นกล่าวว่าเป็นทานแบบตามสิกะ
17.23
तत्सदिति निर्देशो ब्रह्मणस्त्रिविधः स्मृतः ।
ब्राह्मणास्तेन वेदाश्च यज्ञाश्च विहिताः पुरा ॥ १७.२३ ॥
คำว่า โอṃ ตัต สัต เป็นการระบุพรหมันสามประการ ในกาลก่อน ด้วยคำนี้เองที่พราหมณ์ พระเวท และยัญพิธีได้ถูกกำหนดขึ้น
17.24
तस्मादोमित्युदाहृत्य यज्ञदानतपःक्रियाः ।
प्रवर्तन्ते विधानोक्ताः सततं ब्रह्मवादिनाम् ॥ १७.२४ ॥
เพราะเหตุนั้น ผู้กล่าวพรหมันทั้งหลายจึงเปล่งคำว่า โอṃ แล้วเริ่มกิจแห่งยัญ ทาน และตปะ ตามที่กำหนดไว้ในพิธีกรรม อยู่เป็นนิตย์
17.25
तदित्यनभिसन्धाय फलं यज्ञतपःक्रियाः ।
दानक्रियाश्च विविधाः क्रियन्ते मोक्षकाङ्क्षि ॥ १७.२५ ॥
ผู้ใฝ่หาโมกษะเปล่งคำว่า ตัต โดยไม่มุ่งหวังผลของกิจ แล้วปฏิบัติยัญ ตปะ และทานต่าง ๆ
17.26
सद्भावे साधुभावे च सदित्येतत्प्रयुज्यते ।
प्रशस्ते कर्मणि तथा सच्छब्दः पार्थ युज्यते ॥ १७.२६ ॥
คำว่า สัต ใช้ในความหมายของความจริงแท้และความดี และเช่นเดียวกัน ข้าแต่ปารถะ คำว่า สัต ก็ใช้กับกิจที่น่าสรรเสริญ
17.27
यज्ञे तपसि दाने च स्थितिः सदिति चोच्यते ।
कर्म चैव तदर्थीयं सदित्येवाभिधीयते ॥ १७.२७ ॥
การตั้งมั่นในยัญ ตปะ และทาน ก็เรียกว่า สัต และกิจที่กระทำเพื่อจุดหมายเหล่านั้น ก็เรียกว่า สัต เช่นกัน
17.28
अश्रद्धया हुतं दत्तं तपस्तप्तं कृतं च यत् ।
असदित्युच्यते पार्थ न च तत्प्रेत्य नो इह ॥ १७.२८ ॥
สิ่งใดที่บูชาในไฟ ให้ทาน บำเพ็ญตปะ หรือกระทำโดยปราศจากศรัทธา สิ่งนั้นเรียกว่า อสัต ข้าแต่ปารถะ สิ่งนั้นไม่มีประโยชน์ทั้งในโลกหน้าและโลกนี้