Bhagavad Gītā · Capítulo 5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.1
संन्यासं कर्मणां कृष्ण पुनर्योगं च शंससि ।
यच्छ्रेय एतयोरेकं तन्मे ब्रूहि सुनिश्चितम् ॥ ५.१ ॥
Arjuna dijo: Kṛṣṇa, alabas la renuncia a las acciones y luego también el yoga. Dime con certeza cuál de los dos es mejor.
5.2
संन्यासः कर्मयोगश्च निःश्रेयसकरावुभौ ।
तयोस्तु कर्मसंन्यासात्कर्मयोगो विशिष्यते ॥ ५.२ ॥
El Señor dijo: La renuncia y el yoga de la acción conducen ambos al bien supremo. Pero de los dos, el yoga de la acción es superior a la renuncia a la acción.
5.3
ज्ञेयः स नित्यसंन्यासी यो न द्वेष्टि न काङ्क्षति ।
निर्द्वन्द्वो हि महाबाहो सुखं बन्धात्प्रमुच्यते ॥ ५.३ ॥
Debe considerarse renunciante constante a quien ni odia ni desea. Pues, libre de los pares de opuestos, oh poderoso de brazos, se libera fácilmente de la atadura.
5.4
सांख्ययोगौ पृथग्बालाः प्रवदन्ति न पण्डिताः ।
एकमप्यास्थितः सम्यगुभयोर्विन्दते फलम् ॥ ५.४ ॥
Son los niños, no los sabios, quienes hablan del Sāṃkhya y del Yoga como distintos. Quien se establece debidamente en uno solo obtiene el fruto de ambos.
5.5
यत्सांख्यैः प्राप्यते स्थानं तद्योगैरपि गम्यते ।
एकं सांख्यं च योगं च यः पश्यति स पश्यति ॥ ५.५ ॥
El estado que alcanzan los seguidores del Sāṃkhya lo alcanzan también los yoguis. Quien ve el Sāṃkhya y el Yoga como uno, ve en verdad.
5.6
संन्यासस्तु महाबाहो दुःखमाप्तुमयोगतः ।
योगयुक्तो मुनिर्ब्रह्म नचिरेणाधिगच्छति ॥ ५.६ ॥
Pero la renuncia, oh poderoso de brazos, es difícil de alcanzar sin el yoga. El sabio unido al yoga llega sin tardanza a Brahman.
5.7
योगयुक्तो विशुद्धात्मा विजितात्मा जितेन्द्रियः ।
सर्वभूतात्मभूतात्मा कुर्वन्नपि न लिप्यते ॥ ५.७ ॥
Quien está unido en el yoga, de alma pura, dueño de sí y con los sentidos vencidos, cuyo ser se ha vuelto el ser de todos los seres, no se mancha aunque actúe.
5.8
नैव किंचित्करोमीति युक्तो मन्येत तत्त्ववित् ।
पश्यन् शृणवन्स्पृशञ्जिघ्रन्नश्नन्गच्छन्स्वपन् श्वसन् ॥ ५.८ ॥
El que está firme y conoce la verdad debe pensar: «No hago nada en absoluto», aun al ver, oír, tocar, oler, comer, andar, dormir y respirar.
5.9
प्रलपन्विसृजन्गृह्णन्नुन्मिषन्निमिषन्नपि ।
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेषु वर्तन्त इति धारयन् ॥ ५.९ ॥
Incluso al hablar, soltar, tomar, abrir y cerrar los ojos, sostiene que son los sentidos los que se mueven entre los objetos de los sentidos.
5.10
ब्रह्मण्याधाय कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा करोति यः ।
लिप्यते न स पापेन पद्मपत्रमिवाम्भसा ॥ ५.१० ॥
Quien actúa depositando sus acciones en Brahman y renunciando al apego no se mancha con el pecado, como la hoja de loto no se moja con el agua.
5.11
कायेन मनसा बुद्ध्या केवलैरिन्द्रियैरपि ।
योगिनः कर्म कुर्वन्ति सङ्गं त्यक्त्वाऽऽत्मशुद्धये ॥ ५.११ ॥
Con el cuerpo, la mente, el intelecto e incluso solo con los sentidos, los yoguis realizan la acción, renunciando al apego, para la purificación de sí mismos.
5.12
युक्तः कर्मफलं त्यक्त्वा शान्तिमाप्नोति नैष्ठिकीम् ।
अयुक्तः कामकारेण फले सक्तो निबध्यते ॥ ५.१२ ॥
El que está firme, renunciando al fruto de la acción, alcanza una paz duradera; el que no lo está, apegado al fruto e impulsado por el deseo, queda atado.
5.13
सर्वकर्माणि मनसा संन्यस्यास्ते सुखं वशी ।
नवद्वारे पुरे देही नैव कुर्वन्न कारयन् ॥ ५.१३ ॥
Renunciando mentalmente a todas las acciones, el ser encarnado que se domina habita feliz en la ciudad de nueve puertas, sin actuar ni hacer actuar.
5.14
न कर्तृत्वं न कर्माणि लोकस्य सृजति प्रभुः ।
न कर्मफलसंयोगं स्वभावस्तु प्रवर्तते ॥ ५.१४ ॥
El Señor no crea para el mundo ni la condición de agente, ni las acciones, ni la unión de la acción con su fruto; es la naturaleza propia la que actúa.
5.15
नादत्ते कस्यचित्पापं न चैव सुकृतं विभुः ।
अज्ञानेनावृतं ज्ञानं तेन मुह्यन्ति जन्तवः ॥ ५.१५ ॥
El Omnipresente no recibe el pecado ni el mérito de nadie. El conocimiento está velado por la ignorancia, y por eso los seres se confunden.
5.16
ज्ञानेन तु तदज्ञानं येषां नाशितमात्मनः ।
तेषामादित्यवज्ज्ञानं प्रकाशयति तत्परम् ॥ ५.१६ ॥
Pero en aquellos cuya ignorancia ha sido destruida por el conocimiento del Ser, ese conocimiento, como el sol, ilumina lo Supremo.
5.17
तद्बुद्धयस्तदात्मानस्तन्निष्ठास्तत्परायणाः ।
गच्छन्त्यपुनरावृत्तिं ज्ञाननिर्धूतकल्मषाः ॥ ५.१७ ॥
Aquellos cuya inteligencia está en Eso, cuyo ser es Eso, que están establecidos en Eso y tienen a Eso como meta suprema, purificados de sus impurezas por el conocimiento, alcanzan el estado del que no se regresa.
5.18
विद्याविनयसंपन्ने ब्राह्मणे गवि हस्तिनि ।
शुनि चैव श्वपाके च पण्डिताः समदर्शिनः ॥ ५.१८ ॥
Los sabios miran con igual visión a un brahmán dotado de saber y humildad, a una vaca, a un elefante, a un perro y a un paria.
5.19
इहैव तैर्जितः सर्गो येषां साम्ये स्थितं मनः ।
निर्दोषं हि समं ब्रह्म तस्माद्ब्रह्मणि ते स्थिताः ॥ ५.१९ ॥
Aun aquí, el mundo del nacimiento queda vencido por aquellos cuya mente está establecida en la ecuanimidad. Pues Brahman es impecable e igual; por eso ellos están establecidos en Brahman.
5.20
न प्रहृष्येत्प्रियं प्राप्य नोद्विजेत्प्राप्य चाप्रियम् ।
स्थिरबुद्धिरसम्मूढो ब्रह्मविद्ब्रह्मणि स्थितः ॥ ५.२० ॥
No hay que exaltarse al obtener lo agradable ni turbarse al recibir lo desagradable. De entendimiento firme y libre de engaño, el conocedor de Brahman está establecido en Brahman.
5.21
बाह्यस्पर्शेष्वसक्तात्मा विन्दत्यात्मनि यत्सुखम् ।
स ब्रह्मयोगयुक्तात्मा सुखमक्षयमश्नुते ॥ ५.२१ ॥
Quien no está apegado a los contactos externos encuentra la felicidad que hay en el ser. Unido a Brahman por el yoga, goza de una felicidad imperecedera.
5.22
ये हि संस्पर्शजा भोगा दुःखयोनय एव ते ।
आद्यन्तवन्तः कौन्तेय न तेषु रमते बुधः ॥ ५.२२ ॥
Los placeres nacidos del contacto son solo fuentes de dolor; tienen principio y fin, Kaunteya. El sabio no se deleita en ellos.
5.23
शक्नोतीहैव यः सोढुं प्राक्शरीरविमोक्षणात् ।
कामक्रोधोद्भवं वेगं स युक्तः स सुखी नरः ॥ ५.२३ ॥
Quien es capaz, aquí mismo, antes de liberarse del cuerpo, de resistir el ímpetu nacido del deseo y la ira, ese está unido en yoga; ese es un hombre feliz.
5.24
योऽन्तःसुखोऽन्तरारामस्तथान्तर्ज्योतिरेव यः ।
स योगी ब्रह्मनिर्वाणं ब्रह्मभूतोऽधिगच्छति ॥ ५.२४ ॥
Aquel cuya felicidad está dentro, cuyo deleite está dentro y cuya luz también está dentro, ese yogui, hecho Brahman, alcanza el nirvāṇa de Brahman.
5.25
लभन्ते ब्रह्मनिर्वाणमृषयः क्षीणकल्मषाः ।
छिन्नद्वैधा यतात्मानः सर्वभूतहिते रताः ॥ ५.२५ ॥
Los sabios cuyas faltas se han extinguido, cuyas dudas han sido cortadas, dueños de sí mismos y entregados al bien de todos los seres, alcanzan el brahma-nirvāṇa.
5.26
कामक्रोधवियुक्तानां यतीनां यतचेतसाम् ।
अभितो ब्रह्मनिर्वाणं वर्तते विदितात्मनाम् ॥ ५.२६ ॥
Para los ascetas libres de deseo e ira, de mente dominada, que conocen el Ser, el brahma-nirvāṇa está presente por todas partes.
5.27
स्पर्शान्कृत्वा बहिर्बाह्यांश्चक्षुश्चैवान्तरे भ्रुवोः ।
प्राणापानौ समौ कृत्वा नासाभ्यन्तरचारिणौ ॥ ५.२७ ॥
Dejando fuera los contactos externos, fijando la mirada entre las cejas e igualando el prāṇa y el apāna que circulan por las fosas nasales,
5.28
यतेन्द्रियमनोबुद्धिर्मुनिर्मोक्षपरायणः ।
विगतेच्छाभयक्रोधो यः सदा मुक्त एव सः ॥ ५.२८ ॥
El sabio que ha dominado los sentidos, la mente y el intelecto, que tiene la liberación como meta suprema y se ha librado del deseo, el miedo y la ira, está siempre liberado.
5.29
भोक्तारं यज्ञतपसां सर्वलोकमहेश्वरम् ।
सुहृदं सर्वभूतानां ज्ञात्वा मां शान्तिमृच्छति ॥ ५.२९ ॥
Quien me conoce como el que goza de los sacrificios y las austeridades, el gran Señor de todos los mundos y el amigo de todos los seres, alcanza la paz.