ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ · ਅਧਿਆਇ 5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.1
संन्यासं कर्मणां कृष्ण पुनर्योगं च शंससि ।
यच्छ्रेय एतयोरेकं तन्मे ब्रूहि सुनिश्चितम् ॥ ५.१ ॥
ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਤੁਸੀਂ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਸੰਨਿਆਸ ਦੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਯੋਗ ਦੀ ਵੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਇੱਕ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸੋ।
5.2
संन्यासः कर्मयोगश्च निःश्रेयसकरावुभौ ।
तयोस्तु कर्मसंन्यासात्कर्मयोगो विशिष्यते ॥ ५.२ ॥
ਸ੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੰਨਿਆਸ ਅਤੇ ਕਰਮਯੋਗ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਪਰਮ ਕਲਿਆਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਰਮ-ਸੰਨਿਆਸ ਨਾਲੋਂ ਕਰਮਯੋਗ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਹੈ।
5.3
ज्ञेयः स नित्यसंन्यासी यो न द्वेष्टि न काङ्क्षति ।
निर्द्वन्द्वो हि महाबाहो सुखं बन्धात्प्रमुच्यते ॥ ५.३ ॥
ਜੋ ਨਾ ਦ੍ਵੈਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਨਾ ਇੱਛਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਦਾ ਦਾ ਸੰਨਿਆਸੀ ਜਾਣੋ। ਕਿਉਂਕਿ ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ, ਦਵੰਦਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਮਨੁੱਖ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
5.4
सांख्ययोगौ पृथग्बालाः प्रवदन्ति न पण्डिताः ।
एकमप्यास्थितः सम्यगुभयोर्विन्दते फलम् ॥ ५.४ ॥
ਸਾਂਖ ਅਤੇ ਯੋਗ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬਾਲਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪੰਡਿਤ ਨਹੀਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਿਕਿਆ ਮਨੁੱਖ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
5.5
यत्सांख्यैः प्राप्यते स्थानं तद्योगैरपि गम्यते ।
एकं सांख्यं च योगं च यः पश्यति स पश्यति ॥ ५.५ ॥
ਜੋ ਅਸਥਾਨ ਸਾਂਖੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਯੋਗੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਸਾਂਖ ਅਤੇ ਯੋਗ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
5.6
संन्यासस्तु महाबाहो दुःखमाप्तुमयोगतः ।
योगयुक्तो मुनिर्ब्रह्म नचिरेणाधिगच्छति ॥ ५.६ ॥
ਪਰ ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ, ਯੋਗ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੰਨਿਆਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਯੋਗ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਮੁਨੀ ਛੇਤੀ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
5.7
योगयुक्तो विशुद्धात्मा विजितात्मा जितेन्द्रियः ।
सर्वभूतात्मभूतात्मा कुर्वन्नपि न लिप्यते ॥ ५.७ ॥
ਜੋ ਯੋਗ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅੰਤਹਕਰਣ ਸ਼ੁੱਧ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਮਨ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸਦੀ ਆਤਮਾ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਬਣ ਗਈ ਹੈ, ਉਹ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਲਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
5.8
नैव किंचित्करोमीति युक्तो मन्येत तत्त्ववित् ।
पश्यन् शृणवन्स्पृशञ्जिघ्रन्नश्नन्गच्छन्स्वपन् श्वसन् ॥ ५.८ ॥
ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਯੋਗੀ ਵੇਖਦਿਆਂ, ਸੁਣਦਿਆਂ, ਛੂੰਹਦਿਆਂ, ਸੁੰਘਦਿਆਂ, ਖਾਂਦਿਆਂ, ਤੁਰਦਿਆਂ, ਸੌਂਦਿਆਂ ਅਤੇ ਸਾਹ ਲੈਂਦਿਆਂ ਵੀ ਇਹੀ ਮੰਨੇ ਕਿ "ਮੈਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।"
5.9
प्रलपन्विसृजन्गृह्णन्नुन्मिषन्निमिषन्नपि ।
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेषु वर्तन्त इति धारयन् ॥ ५.९ ॥
ਬੋਲਦਿਆਂ, ਤਿਆਗਦਿਆਂ, ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਿਆਂ, ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹਦਿਆਂ ਅਤੇ ਮੀਟਦਿਆਂ ਵੀ ਉਹ ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੰਦਰੀਆਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
5.10
ब्रह्मण्याधाय कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा करोति यः ।
लिप्यते न स पापेन पद्मपत्रमिवाम्भसा ॥ ५.१० ॥
ਜੋ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਮੋਹ ਛੱਡ ਕੇ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪ ਨਾਲ ਲਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੰਵਲ ਦਾ ਪੱਤਾ ਪਾਣੀ ਨਾਲ।
5.11
कायेन मनसा बुद्ध्या केवलैरिन्द्रियैरपि ।
योगिनः कर्म कुर्वन्ति सङ्गं त्यक्त्वाऽऽत्मशुद्धये ॥ ५.११ ॥
ਯੋਗੀ ਮੋਹ ਛੱਡ ਕੇ ਆਤਮ-ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਸਰੀਰ, ਮਨ, ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
5.12
युक्तः कर्मफलं त्यक्त्वा शान्तिमाप्नोति नैष्ठिकीम् ।
अयुक्तः कामकारेण फले सक्तो निबध्यते ॥ ५.१२ ॥
ਯੁਕਤ ਪੁਰਖ ਕਰਮ-ਫਲ ਤਿਆਗ ਕੇ ਸਥਾਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਯੁਕਤ ਪੁਰਖ ਕਾਮਨਾ ਦੇ ਵੱਸ ਫਲ ਵਿੱਚ ਆਸਕਤ ਹੋ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
5.13
सर्वकर्माणि मनसा संन्यस्यास्ते सुखं वशी ।
नवद्वारे पुरे देही नैव कुर्वन्न कारयन् ॥ ५.१३ ॥
ਸੰਜਮੀ ਦੇਹਧਾਰੀ ਮਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਕੇ ਨੌਂ ਦੁਆਰਾਂ ਵਾਲੇ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਨਾ ਕੁਝ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।
5.14
न कर्तृत्वं न कर्माणि लोकस्य सृजति प्रभुः ।
न कर्मफलसंयोगं स्वभावस्तु प्रवर्तते ॥ ५.१४ ॥
ਪ੍ਰਭੂ ਸੰਸਾਰ ਲਈ ਨਾ ਕਰਤਾਪਣ ਰਚਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਰਮ, ਨਾ ਕਰਮਫਲ ਦਾ ਸੰਯੋਗ; ਸੁਭਾਅ ਹੀ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।
5.15
नादत्ते कस्यचित्पापं न चैव सुकृतं विभुः ।
अज्ञानेनावृतं ज्ञानं तेन मुह्यन्ति जन्तवः ॥ ५.१५ ॥
ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਭੂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਨਾ ਪਾਪ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਪੁੰਨ। ਗਿਆਨ ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਜੀਵ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।
5.16
ज्ञानेन तु तदज्ञानं येषां नाशितमात्मनः ।
तेषामादित्यवज्ज्ञानं प्रकाशयति तत्परम् ॥ ५.१६ ॥
ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਹ ਅਗਿਆਨ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਉਸ ਪਰਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
5.17
तद्बुद्धयस्तदात्मानस्तन्निष्ठास्तत्परायणाः ।
गच्छन्त्यपुनरावृत्तिं ज्ञाननिर्धूतकल्मषाः ॥ ५.१७ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਉਸੇ ਵਿੱਚ, ਮਨ ਉਸੇ ਵਿੱਚ, ਨਿਸ਼ਠਾ ਉਸੇ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਮ ਆਸਰਾ ਉਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੋਂ ਮੁੜ ਵਾਪਸੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
5.18
विद्याविनयसंपन्ने ब्राह्मणे गवि हस्तिनि ।
शुनि चैव श्वपाके च पण्डिताः समदर्शिनः ॥ ५.१८ ॥
ਗਿਆਨੀ ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਿੱਚ, ਗਊ, ਹਾਥੀ, ਕੁੱਤੇ ਅਤੇ ਚੰਡਾਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਮਾਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
5.19
इहैव तैर्जितः सर्गो येषां साम्ये स्थितं मनः ।
निर्दोषं हि समं ब्रह्म तस्माद्ब्रह्मणि ते स्थिताः ॥ ५.१९ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਸਮਤਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਸਮ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
5.20
न प्रहृष्येत्प्रियं प्राप्य नोद्विजेत्प्राप्य चाप्रियम् ।
स्थिरबुद्धिरसम्मूढो ब्रह्मविद्ब्रह्मणि स्थितः ॥ ५.२० ॥
ਪਿਆਰੀ ਚੀਜ਼ ਪਾ ਕੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲੇ ਨਾ ਅਤੇ ਅਣਚਾਹੀ ਪਾ ਕੇ ਘਬਰਾਏ ਨਾ; ਅਜਿਹਾ ਸਥਿਰ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ, ਮੋਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਬ੍ਰਹਮ-ਗਿਆਨੀ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
5.21
बाह्यस्पर्शेष्वसक्तात्मा विन्दत्यात्मनि यत्सुखम् ।
स ब्रह्मयोगयुक्तात्मा सुखमक्षयमश्नुते ॥ ५.२१ ॥
ਬਾਹਰੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਅਣਲੱਗ ਮਨੁੱਖ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸੁਖ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਯੋਗ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਉਹ ਅਮੁੱਕ ਸੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।
5.22
ये हि संस्पर्शजा भोगा दुःखयोनय एव ते ।
आद्यन्तवन्तः कौन्तेय न तेषु रमते बुधः ॥ ५.२२ ॥
ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਭੋਗ ਦੁੱਖ ਦਾ ਹੀ ਸਰੋਤ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਿ ਅਤੇ ਅੰਤ ਹੈ। ਸਿਆਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਮਦਾ।
5.23
शक्नोतीहैव यः सोढुं प्राक्शरीरविमोक्षणात् ।
कामक्रोधोद्भवं वेगं स युक्तः स सुखी नरः ॥ ५.२३ ॥
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਹੀ, ਸਰੀਰ ਛੁੱਟਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਉੱਠਣ ਵਾਲੇ ਵੇਗ ਨੂੰ ਸਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਯੋਗੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੁਖੀ ਮਨੁੱਖ ਹੈ।
5.24
योऽन्तःसुखोऽन्तरारामस्तथान्तर्ज्योतिरेव यः ।
स योगी ब्रह्मनिर्वाणं ब्रह्मभूतोऽधिगच्छति ॥ ५.२४ ॥
ਜੋ ਅੰਦਰੋਂ ਸੁਖੀ ਹੈ, ਅੰਦਰ ਹੀ ਰਮਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਚਾਨਣ ਅੰਦਰ ਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਯੋਗੀ ਬ੍ਰਹਮ-ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਨਿਰਵਾਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
5.25
लभन्ते ब्रह्मनिर्वाणमृषयः क्षीणकल्मषाः ।
छिन्नद्वैधा यतात्मानः सर्वभूतहिते रताः ॥ ५.२५ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ੰਕੇ ਕੱਟੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਆਤਮ-ਸੰਜਮੀ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਭਲੇ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਬ੍ਰਹਮ-ਨਿਰਵਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
5.26
कामक्रोधवियुक्तानां यतीनां यतचेतसाम् ।
अभितो ब्रह्मनिर्वाणं वर्तते विदितात्मनाम् ॥ ५.२६ ॥
ਕਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਮਨ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਯਤੀਆਂ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮ-ਨਿਰਵਾਣ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
5.27
स्पर्शान्कृत्वा बहिर्बाह्यांश्चक्षुश्चैवान्तरे भ्रुवोः ।
प्राणापानौ समौ कृत्वा नासाभ्यन्तरचारिणौ ॥ ५.२७ ॥
ਬਾਹਰੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਹੀ ਰੱਖ ਕੇ, ਨਜ਼ਰ ਨੂੰ ਭਰਵੱਟਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਨੱਕ ਅੰਦਰ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਾਣ ਅਤੇ ਅਪਾਨ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਕਰ ਕੇ,
5.28
यतेन्द्रियमनोबुद्धिर्मुनिर्मोक्षपरायणः ।
विगतेच्छाभयक्रोधो यः सदा मुक्त एव सः ॥ ५.२८ ॥
ਜਿਸ ਨੇ ਇੰਦਰੀਆਂ, ਮਨ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਮੋਕਸ਼ ਨੂੰ ਹੀ ਪਰਮ ਟੀਚਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਛਾ, ਡਰ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਨੀ ਸਦਾ ਮੁਕਤ ਹੀ ਹੈ।
5.29
भोक्तारं यज्ञतपसां सर्वलोकमहेश्वरम् ।
सुहृदं सर्वभूतानां ज्ञात्वा मां शान्तिमृच्छति ॥ ५.२९ ॥
ਮੈਨੂੰ ਯੱਗਾਂ ਅਤੇ ਤਪਾਂ ਦਾ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਈਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਜਾਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।