ଭଗବଦ୍ ଗୀତା · ଅଧ୍ୟାୟ 5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.1
संन्यासं कर्मणां कृष्ण पुनर्योगं च शंससि ।
यच्छ्रेय एतयोरेकं तन्मे ब्रूहि सुनिश्चितम् ॥ ५.१ ॥
ଅର୍ଜୁନ କହିଲେ: ହେ କୃଷ୍ଣ, ତୁମେ କର୍ମସନ୍ନ୍ୟାସର ପ୍ରଶଂସା କରୁଛ, ପୁଣି ଯୋଗର ମଧ୍ୟ। ଏ ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁଟି ଶ୍ରେୟସ୍କର, ତାହା ମୋତେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କୁହ।
5.2
संन्यासः कर्मयोगश्च निःश्रेयसकरावुभौ ।
तयोस्तु कर्मसंन्यासात्कर्मयोगो विशिष्यते ॥ ५.२ ॥
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ସନ୍ନ୍ୟାସ ଓ କର୍ମଯୋଗ ଉଭୟ ପରମ କଲ୍ୟାଣକାରୀ। କିନ୍ତୁ ଏ ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରେ କର୍ମସନ୍ନ୍ୟାସଠାରୁ କର୍ମଯୋଗ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
5.3
ज्ञेयः स नित्यसंन्यासी यो न द्वेष्टि न काङ्क्षति ।
निर्द्वन्द्वो हि महाबाहो सुखं बन्धात्प्रमुच्यते ॥ ५.३ ॥
ଯିଏ ଦ୍ୱେଷ କରେ ନାହିଁ କି ଆକାଂକ୍ଷା କରେ ନାହିଁ, ତାକୁ ନିତ୍ୟ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ। କାରଣ ହେ ମହାବାହୁ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରହିତ ବ୍ୟକ୍ତି ସହଜରେ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
5.4
सांख्ययोगौ पृथग्बालाः प्रवदन्ति न पण्डिताः ।
एकमप्यास्थितः सम्यगुभयोर्विन्दते फलम् ॥ ५.४ ॥
ସାଂଖ୍ୟ ଓ ଯୋଗକୁ ଅଲଗା ବୋଲି ବାଳକମାନେ କହନ୍ତି, ପଣ୍ଡିତମାନେ ନୁହଁନ୍ତି। ଏଥିମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏରେ ମଧ୍ୟ ଠିକ୍ ଭାବେ ସ୍ଥିତ ବ୍ୟକ୍ତି ଉଭୟର ଫଳ ପାଏ।
5.5
यत्सांख्यैः प्राप्यते स्थानं तद्योगैरपि गम्यते ।
एकं सांख्यं च योगं च यः पश्यति स पश्यति ॥ ५.५ ॥
ସାଂଖ୍ୟମାନେ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହି ସ୍ଥାନରେ ପହଞ୍ଚନ୍ତି। ଯିଏ ସାଂଖ୍ୟ ଓ ଯୋଗକୁ ଏକ ଦେଖେ, ସେ ହିଁ ପ୍ରକୃତରେ ଦେଖେ।
5.6
संन्यासस्तु महाबाहो दुःखमाप्तुमयोगतः ।
योगयुक्तो मुनिर्ब्रह्म नचिरेणाधिगच्छति ॥ ५.६ ॥
କିନ୍ତୁ ହେ ମହାବାହୁ, ଯୋଗ ବିନା ସନ୍ନ୍ୟାସ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା କଷ୍ଟକର। ଯୋଗଯୁକ୍ତ ମୁନି ଶୀଘ୍ର ବ୍ରହ୍ମଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
5.7
योगयुक्तो विशुद्धात्मा विजितात्मा जितेन्द्रियः ।
सर्वभूतात्मभूतात्मा कुर्वन्नपि न लिप्यते ॥ ५.७ ॥
ଯେ ଯୋଗଯୁକ୍ତ, ଯାହାର ଅନ୍ତଃକରଣ ଶୁଦ୍ଧ, ଯିଏ ମନକୁ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ଜୟ କରିଛି, ଏବଂ ଯାହାର ଆତ୍ମା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଆତ୍ମା ହୋଇଯାଇଛି, ସେ କର୍ମ କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଲିପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।
5.8
नैव किंचित्करोमीति युक्तो मन्येत तत्त्ववित् ।
पश्यन् शृणवन्स्पृशञ्जिघ्रन्नश्नन्गच्छन्स्वपन् श्वसन् ॥ ५.८ ॥
ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ଯୋଗଯୁକ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ଦେଖୁଥିବା, ଶୁଣୁଥିବା, ଛୁଉଁଥିବା, ଶୁଙ୍ଘୁଥିବା, ଖାଉଥିବା, ଚାଲୁଥିବା, ଶୋଉଥିବା ଓ ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଭାବିବା ଉଚିତ ଯେ "ମୁଁ କିଛି ହେଲେ କରୁନାହିଁ।"
5.9
प्रलपन्विसृजन्गृह्णन्नुन्मिषन्निमिषन्नपि ।
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेषु वर्तन्त इति धारयन् ॥ ५.९ ॥
କଥା କହୁଥିବା, ତ୍ୟାଗ କରୁଥିବା, ଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା, ଆଖି ଖୋଲୁଥିବା ଓ ବନ୍ଦ କରୁଥିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଧାରଣା କରେ ଯେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ହିଁ ନିଜ ବିଷୟରେ ବର୍ତ୍ତୁଛନ୍ତି।
5.10
ब्रह्मण्याधाय कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा करोति यः ।
लिप्यते न स पापेन पद्मपत्रमिवाम्भसा ॥ ५.१० ॥
ଯେ କର୍ମକୁ ବ୍ରହ୍ମରେ ଅର୍ପଣ କରି ଆସକ୍ତି ତ୍ୟାଗ କରି କର୍ମ କରେ, ସେ ପଦ୍ମପତ୍ର ଜଳରେ ଲିପ୍ତ ନ ହେଲା ପରି ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।
5.11
कायेन मनसा बुद्ध्या केवलैरिन्द्रियैरपि ।
योगिनः कर्म कुर्वन्ति सङ्गं त्यक्त्वाऽऽत्मशुद्धये ॥ ५.११ ॥
ଯୋଗୀମାନେ ଆସକ୍ତି ତ୍ୟାଗ କରି ଆତ୍ମଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ଶରୀର, ମନ, ବୁଦ୍ଧି ଓ କେବଳ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ କର୍ମ କରନ୍ତି।
5.12
युक्तः कर्मफलं त्यक्त्वा शान्तिमाप्नोति नैष्ठिकीम् ।
अयुक्तः कामकारेण फले सक्तो निबध्यते ॥ ५.१२ ॥
ଯୁକ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି କର୍ମଫଳ ତ୍ୟାଗ କରି ସ୍ଥାୟୀ ଶାନ୍ତି ପାଏ; ଅଯୁକ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି କାମନାର ପ୍ରେରଣାରେ ଫଳରେ ଆସକ୍ତ ହୋଇ ବନ୍ଧା ହୁଏ।
5.13
सर्वकर्माणि मनसा संन्यस्यास्ते सुखं वशी ।
नवद्वारे पुरे देही नैव कुर्वन्न कारयन् ॥ ५.१३ ॥
ସଂଯମୀ ଦେହୀ ମନରେ ସମସ୍ତ କର୍ମ ସନ୍ନ୍ୟାସ କରି ନଅ ଦ୍ୱାର ଥିବା ପୁରରେ ସୁଖରେ ରହେ; ସେ କିଛି କରେ ନାହିଁ କି କରାଏ ନାହିଁ।
5.14
न कर्तृत्वं न कर्माणि लोकस्य सृजति प्रभुः ।
न कर्मफलसंयोगं स्वभावस्तु प्रवर्तते ॥ ५.१४ ॥
ପ୍ରଭୁ ଜଗତ ପାଇଁ କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱ, କର୍ମ କିମ୍ବା କର୍ମଫଳର ସଂଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି ନାହିଁ; ସ୍ୱଭାବ ହିଁ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହୁଏ।
5.15
नादत्ते कस्यचित्पापं न चैव सुकृतं विभुः ।
अज्ञानेनावृतं ज्ञानं तेन मुह्यन्ति जन्तवः ॥ ५.१५ ॥
ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭୁ କାହାରି ପାପ କି ପୁଣ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଜ୍ଞାନ ଅଜ୍ଞାନରେ ଆବୃତ; ସେଥିପାଇଁ ଜୀବମାନେ ମୋହିତ ହୁଅନ୍ତି।
5.16
ज्ञानेन तु तदज्ञानं येषां नाशितमात्मनः ।
तेषामादित्यवज्ज्ञानं प्रकाशयति तत्परम् ॥ ५.१६ ॥
କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନଙ୍କର ସେହି ଅଜ୍ଞାନ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି, ସେମାନଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ସେହି ପରମକୁ ପ୍ରକାଶିତ କରେ।
5.17
तद्बुद्धयस्तदात्मानस्तन्निष्ठास्तत्परायणाः ।
गच्छन्त्यपुनरावृत्तिं ज्ञाननिर्धूतकल्मषाः ॥ ५.१७ ॥
ଯେଉଁମାନଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି ତାହାରେ, ଆତ୍ମା ତାହାରେ, ନିଷ୍ଠା ତାହାରେ ଏବଂ ଯେଉଁମାନଙ୍କର ପରମ ଆଶ୍ରୟ ତାହା ହିଁ, ସେମାନେ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା କଳୁଷମୁକ୍ତ ହୋଇ ପୁନର୍ବାର ନ ଫେରିବା ଅବସ୍ଥା ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
5.18
विद्याविनयसंपन्ने ब्राह्मणे गवि हस्तिनि ।
शुनि चैव श्वपाके च पण्डिताः समदर्शिनः ॥ ५.१८ ॥
ଜ୍ଞାନୀମାନେ ବିଦ୍ୟା ଓ ବିନୟରେ ସମ୍ପନ୍ନ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗାଈ, ହାତୀ, କୁକୁର ଏବଂ ଚଣ୍ଡାଳଠାରେ ମଧ୍ୟ ସମଦୃଷ୍ଟି ରଖନ୍ତି।
5.19
इहैव तैर्जितः सर्गो येषां साम्ये स्थितं मनः ।
निर्दोषं हि समं ब्रह्म तस्माद्ब्रह्मणि ते स्थिताः ॥ ५.१९ ॥
ଯାହାଙ୍କ ମନ ସମତାରେ ସ୍ଥିର, ସେମାନେ ଏଠାରେ ହିଁ ସଂସାରକୁ ଜୟ କରିଛନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଓ ସମ; ତେଣୁ ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମରେ ହିଁ ସ୍ଥିତ।
5.20
न प्रहृष्येत्प्रियं प्राप्य नोद्विजेत्प्राप्य चाप्रियम् ।
स्थिरबुद्धिरसम्मूढो ब्रह्मविद्ब्रह्मणि स्थितः ॥ ५.२० ॥
ପ୍ରିୟ ପାଇ ଯେ ଉଲ୍ଲସିତ ହୁଏ ନାହିଁ ଓ ଅପ୍ରିୟ ପାଇ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ, ସେହି ସ୍ଥିରବୁଦ୍ଧି, ମୋହମୁକ୍ତ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞ ବ୍ରହ୍ମରେ ସ୍ଥିତ।
5.21
बाह्यस्पर्शेष्वसक्तात्मा विन्दत्यात्मनि यत्सुखम् ।
स ब्रह्मयोगयुक्तात्मा सुखमक्षयमश्नुते ॥ ५.२१ ॥
ବାହ୍ୟ ବିଷୟସ୍ପର୍ଶରେ ଅନାସକ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ଆତ୍ମାରେ ଥିବା ସୁଖ ଲାଭ କରେ। ବ୍ରହ୍ମଯୋଗରେ ଯୁକ୍ତ ସେ ଅକ୍ଷୟ ସୁଖ ଭୋଗ କରେ।
5.22
ये हि संस्पर्शजा भोगा दुःखयोनय एव ते ।
आद्यन्तवन्तः कौन्तेय न तेषु रमते बुधः ॥ ५.२२ ॥
ହେ କୌନ୍ତେୟ, ସଂସ୍ପର୍ଶରୁ ଜାତ ଭୋଗସବୁ ଦୁଃଖର ହିଁ ଉତ୍ସ; ସେମାନଙ୍କର ଆଦି ଓ ଅନ୍ତ ଅଛି। ଜ୍ଞାନୀ ସେଥିରେ ରମେ ନାହିଁ।
5.23
शक्नोतीहैव यः सोढुं प्राक्शरीरविमोक्षणात् ।
कामक्रोधोद्भवं वेगं स युक्तः स सुखी नरः ॥ ५.२३ ॥
ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଏଠାରେ ହିଁ, ଶରୀର ଛାଡ଼ିବା ପୂର୍ବରୁ, କାମ ଓ କ୍ରୋଧରୁ ଜାତ ବେଗକୁ ସହି ପାରେ, ସେ ହିଁ ଯୋଗୀ, ସେ ହିଁ ସୁଖୀ ମନୁଷ୍ୟ।
5.24
योऽन्तःसुखोऽन्तरारामस्तथान्तर्ज्योतिरेव यः ।
स योगी ब्रह्मनिर्वाणं ब्रह्मभूतोऽधिगच्छति ॥ ५.२४ ॥
ଯିଏ ଅନ୍ତରରେ ସୁଖୀ, ଅନ୍ତରରେ ହିଁ ରମେ ଓ ଯାହାର ଜ୍ୟୋତି ଅନ୍ତରରେ ହିଁ, ସେହି ଯୋଗୀ ବ୍ରହ୍ମଭୂତ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମନିର୍ବାଣ ଲାଭ କରେ।
5.25
लभन्ते ब्रह्मनिर्वाणमृषयः क्षीणकल्मषाः ।
छिन्नद्वैधा यतात्मानः सर्वभूतहिते रताः ॥ ५.२५ ॥
ଯେଉଁମାନଙ୍କ ପାପ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଛି, ସଂଶୟ ଛିନ୍ନ ହୋଇଛି, ଯେଉଁମାନେ ଆତ୍ମସଂଯମୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ହିତରେ ରତ, ସେହି ଋଷିମାନେ ବ୍ରହ୍ମନିର୍ବାଣ ଲାଭ କରନ୍ତି।
5.26
कामक्रोधवियुक्तानां यतीनां यतचेतसाम् ।
अभितो ब्रह्मनिर्वाणं वर्तते विदितात्मनाम् ॥ ५.२६ ॥
କାମ ଓ କ୍ରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ, ସଂଯତଚିତ୍ତ, ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣିଥିବା ଯତିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମନିର୍ବାଣ ଚାରିଆଡ଼େ ବିଦ୍ୟମାନ।
5.27
स्पर्शान्कृत्वा बहिर्बाह्यांश्चक्षुश्चैवान्तरे भ्रुवोः ।
प्राणापानौ समौ कृत्वा नासाभ्यन्तरचारिणौ ॥ ५.२७ ॥
ବାହ୍ୟ ବିଷୟସ୍ପର୍ଶକୁ ବାହାରେ ହିଁ ରଖି, ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଭ୍ରୂଯୁଗଳ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥିର କରି, ନାସିକା ଭିତରେ ସଞ୍ଚରଣ କରୁଥିବା ପ୍ରାଣ ଓ ଅପାନକୁ ସମ କରି,
5.28
यतेन्द्रियमनोबुद्धिर्मुनिर्मोक्षपरायणः ।
विगतेच्छाभयक्रोधो यः सदा मुक्त एव सः ॥ ५.२८ ॥
ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ମନ ଓ ବୁଦ୍ଧିକୁ ସଂଯତ କରିଛନ୍ତି, ମୋକ୍ଷପରାୟଣ ଏବଂ ଇଚ୍ଛା, ଭୟ ଓ କ୍ରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ, ସେହି ମୁନି ସର୍ବଦା ମୁକ୍ତ ହିଁ।
5.29
भोक्तारं यज्ञतपसां सर्वलोकमहेश्वरम् ।
सुहृदं सर्वभूतानां ज्ञात्वा मां शान्तिमृच्छति ॥ ५.२९ ॥
ମୋତେ ଯଜ୍ଞ ଓ ତପସ୍ୟାର ଭୋକ୍ତା, ସର୍ବଲୋକର ମହେଶ୍ୱର ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ସୁହୃଦ ବୋଲି ଜାଣି ମନୁଷ୍ୟ ଶାନ୍ତି ଲାଭ କରେ।