ภควัทคีตา · อัธยายะ 5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.1
संन्यासं कर्मणां कृष्ण पुनर्योगं च शंससि ।
यच्छ्रेय एतयोरेकं तन्मे ब्रूहि सुनिश्चितम् ॥ ५.१ ॥
อรชุนกล่าวว่า พระกฤษณะ พระองค์ทรงสรรเสริญการสละการกระทำ และแล้วก็สรรเสริญโยคะอีก ขอทรงบอกข้าพระองค์อย่างแน่ชัดว่าในสองอย่างนี้ อย่างใดดีกว่ากัน
5.2
संन्यासः कर्मयोगश्च निःश्रेयसकरावुभौ ।
तयोस्तु कर्मसंन्यासात्कर्मयोगो विशिष्यते ॥ ५.२ ॥
พระผู้เป็นเจ้าตรัสว่า การสละและกรรมโยคะต่างก็นำไปสู่ความดียิ่ง แต่ในสองอย่างนี้ กรรมโยคะประเสริฐกว่าการสละการกระทำ
5.3
ज्ञेयः स नित्यसंन्यासी यो न द्वेष्टि न काङ्क्षति ।
निर्द्वन्द्वो हि महाबाहो सुखं बन्धात्प्रमुच्यते ॥ ५.३ ॥
ผู้ที่ไม่เกลียดชังและไม่ปรารถนา ควรรู้ว่าเป็นผู้สละอยู่เสมอ เพราะผู้ที่พ้นจากคู่ตรงข้าม ข้าแต่ผู้มีแขนทรงพลัง ย่อมหลุดพ้นจากพันธนาการได้โดยง่าย
5.4
सांख्ययोगौ पृथग्बालाः प्रवदन्ति न पण्डिताः ।
एकमप्यास्थितः सम्यगुभयोर्विन्दते फलम् ॥ ५.४ ॥
ผู้ที่กล่าวว่าสางขยะกับโยคะแตกต่างกัน เป็นเด็กเท่านั้น หาใช่ผู้มีปัญญาไม่ ผู้ที่ตั้งมั่นในสิ่งใดสิ่งหนึ่งอย่างถูกต้อง ย่อมได้รับผลของทั้งสองอย่าง
5.5
यत्सांख्यैः प्राप्यते स्थानं तद्योगैरपि गम्यते ।
एकं सांख्यं च योगं च यः पश्यति स पश्यति ॥ ५.५ ॥
สถานะที่ผู้ยึดถือสางขยะบรรลุ ผู้มีโยคะก็บรรลุเช่นกัน ผู้ที่เห็นสางขยะและโยคะเป็นหนึ่งเดียว ย่อมเห็นอย่างแท้จริง
5.6
संन्यासस्तु महाबाहो दुःखमाप्तुमयोगतः ।
योगयुक्तो मुनिर्ब्रह्म नचिरेणाधिगच्छति ॥ ५.६ ॥
แต่การสละ ข้าแต่ผู้มีแขนทรงพลัง เป็นสิ่งยากจะบรรลุได้หากปราศจากโยคะ ฤๅษีผู้เข้าอยู่ในโยคะย่อมบรรลุพรหมันในไม่ช้า
5.7
योगयुक्तो विशुद्धात्मा विजितात्मा जितेन्द्रियः ।
सर्वभूतात्मभूतात्मा कुर्वन्नपि न लिप्यते ॥ ५.७ ॥
ผู้เข้าอยู่ในโยคะ มีจิตบริสุทธิ์ ข่มตนได้แล้ว พิชิตอินทรีย์ได้ และมีอาตมันของตนเป็นอาตมันของสรรพสัตว์ แม้กระทำการอยู่ ก็ไม่ติดข้อง
5.8
नैव किंचित्करोमीति युक्तो मन्येत तत्त्ववित् ।
पश्यन् शृणवन्स्पृशञ्जिघ्रन्नश्नन्गच्छन्स्वपन् श्वसन् ॥ ५.८ ॥
ผู้ตั้งมั่นและรู้ความจริง ควรคิดว่า "เราไม่ได้ทำอะไรเลย" แม้ในขณะที่เห็น ได้ยิน สัมผัส ดมกลิ่น กิน เดิน นอน และหายใจ
5.9
प्रलपन्विसृजन्गृह्णन्नुन्मिषन्निमिषन्नपि ।
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेषु वर्तन्त इति धारयन् ॥ ५.९ ॥
แม้ในขณะพูด ปล่อย จับ ลืมตาและหลับตา ก็ยังเข้าใจว่าเป็นเพียงอินทรีย์ที่เคลื่อนไปในวิสัยของอินทรีย์
5.10
ब्रह्मण्याधाय कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा करोति यः ।
लिप्यते न स पापेन पद्मपत्रमिवाम्भसा ॥ ५.१० ॥
ผู้ที่กระทำการโดยถวายการกระทำแด่พรหมันและละความยึดติด ย่อมไม่ถูกบาปแปดเปื้อน ดังใบบัวที่ไม่เปียกด้วยน้ำ
5.11
कायेन मनसा बुद्ध्या केवलैरिन्द्रियैरपि ।
योगिनः कर्म कुर्वन्ति सङ्गं त्यक्त्वाऽऽत्मशुद्धये ॥ ५.११ ॥
ด้วยกาย ใจ ปัญญา และแม้เพียงอินทรีย์ โยคีทั้งหลายกระทำการโดยละความยึดติด เพื่อชำระอาตมันให้บริสุทธิ์
5.12
युक्तः कर्मफलं त्यक्त्वा शान्तिमाप्नोति नैष्ठिकीम् ।
अयुक्तः कामकारेण फले सक्तो निबध्यते ॥ ५.१२ ॥
ผู้ที่ตั้งมั่นละผลของการกระทำแล้ว ย่อมบรรลุความสงบอันยั่งยืน ส่วนผู้ที่ไม่ตั้งมั่น ยึดติดในผลและถูกความปรารถนาผลักดัน ย่อมถูกผูกมัด
5.13
सर्वकर्माणि मनसा संन्यस्यास्ते सुखं वशी ।
नवद्वारे पुरे देही नैव कुर्वन्न कारयन् ॥ ५.१३ ॥
ผู้มีตนควบคุมได้แล้ว สละการกระทำทั้งหมดด้วยใจ ย่อมอยู่อย่างเป็นสุขในนครที่มีเก้าประตู ไม่กระทำเองและไม่ให้ผู้อื่นกระทำ ผู้มีร่างกาย
5.14
न कर्तृत्वं न कर्माणि लोकस्य सृजति प्रभुः ।
न कर्मफलसंयोगं स्वभावस्तु प्रवर्तते ॥ ५.१४ ॥
พระผู้เป็นเจ้ามิได้สร้างความเป็นผู้กระทำ การกระทำ หรือความสัมพันธ์ระหว่างการกระทำกับผลให้แก่โลก ธรรมชาติต่างหากที่ดำเนินไป
5.15
नादत्ते कस्यचित्पापं न चैव सुकृतं विभुः ।
अज्ञानेनावृतं ज्ञानं तेन मुह्यन्ति जन्तवः ॥ ५.१५ ॥
พระผู้ทรงแผ่ไปทั่วมิได้รับบาปหรือบุญของผู้ใดเลย ความรู้ถูกอวิชชาปิดบัง และสรรพสัตว์จึงหลงผิดด้วยเหตุนั้น
5.16
ज्ञानेन तु तदज्ञानं येषां नाशितमात्मनः ।
तेषामादित्यवज्ज्ञानं प्रकाशयति तत्परम् ॥ ५.१६ ॥
แต่สำหรับผู้ที่อวิชชาถูกความรู้ในอาตมันทำลายแล้ว ความรู้นั้นเหมือนดวงอาทิตย์ ย่อมส่องสว่างสิ่งสูงสุดนั้น
5.17
तद्बुद्धयस्तदात्मानस्तन्निष्ठास्तत्परायणाः ।
गच्छन्त्यपुनरावृत्तिं ज्ञाननिर्धूतकल्मषाः ॥ ५.१७ ॥
ผู้ที่มีปัญญามุ่งไปที่สิ่งนั้น มีอาตมันคือสิ่งนั้น ตั้งมั่นในสิ่งนั้น และมีสิ่งนั้นเป็นจุดหมายสูงสุด บาปของเขาถูกชำระล้างด้วยความรู้ ย่อมไปสู่สภาวะที่ไม่กลับมาเกิดอีก
5.18
विद्याविनयसंपन्ने ब्राह्मणे गवि हस्तिनि ।
शुनि चैव श्वपाके च पण्डिताः समदर्शिनः ॥ ५.१८ ॥
ปราชญ์ย่อมมองด้วยจิตเสมอกันต่อพราหมณ์ผู้ประกอบด้วยวิทยาและความถ่อมตน ต่อโค ต่อช้าง ต่อสุนัข และต่อจัณฑาล
5.19
इहैव तैर्जितः सर्गो येषां साम्ये स्थितं मनः ।
निर्दोषं हि समं ब्रह्म तस्माद्ब्रह्मणि ते स्थिताः ॥ ५.१९ ॥
ผู้ที่จิตตั้งมั่นอยู่ในความเสมอภาค ย่อมชนะการเวียนว่ายได้แม้ในโลกนี้ เพราะพรหมันไร้ตำหนิและเสมอกัน ดังนั้นพวกเขาจึงตั้งมั่นในพรหมัน
5.20
न प्रहृष्येत्प्रियं प्राप्य नोद्विजेत्प्राप्य चाप्रियम् ।
स्थिरबुद्धिरसम्मूढो ब्रह्मविद्ब्रह्मणि स्थितः ॥ ५.२० ॥
ไม่ควรดีใจเมื่อได้รับสิ่งที่น่ายินดี และไม่ควรหวั่นไหวเมื่อประสบสิ่งที่ไม่น่ายินดี ผู้มีปัญญามั่นคงและไม่หลงผิด ผู้รู้พรหมันย่อมตั้งมั่นในพรหมัน
5.21
बाह्यस्पर्शेष्वसक्तात्मा विन्दत्यात्मनि यत्सुखम् ।
स ब्रह्मयोगयुक्तात्मा सुखमक्षयमश्नुते ॥ ५.२१ ॥
ผู้ที่จิตไม่ติดยึดในการสัมผัสภายนอก ย่อมพบความสุขที่อยู่ภายในตน เมื่อจิตรวมเข้ากับพรหมันด้วยโยคะ ผู้นั้นย่อมได้รับความสุขที่ไม่เสื่อมสลาย
5.22
ये हि संस्पर्शजा भोगा दुःखयोनय एव ते ।
आद्यन्तवन्तः कौन्तेय न तेषु रमते बुधः ॥ ५.२२ ॥
ความสุขที่เกิดจากการสัมผัสนั้นเป็นต้นเหตุแห่งทุกข์เท่านั้น มีจุดเริ่มต้นและจุดสิ้นสุด โอ กเทยะ ผู้มีปัญญาจึงไม่ยินดีในสิ่งเหล่านั้น
5.23
शक्नोतीहैव यः सोढुं प्राक्शरीरविमोक्षणात् ।
कामक्रोधोद्भवं वेगं स युक्तः स सुखी नरः ॥ ५.२३ ॥
ผู้ใดสามารถต้านทานแรงกระแทกที่เกิดจากกามและโทสะได้ตั้งแต่ในชีวิตนี้ ก่อนที่จะหลุดพ้นจากร่างกาย ผู้นั้นเป็นผู้ประกอบด้วยโยคะ เป็นคนมีความสุข
5.24
योऽन्तःसुखोऽन्तरारामस्तथान्तर्ज्योतिरेव यः ।
स योगी ब्रह्मनिर्वाणं ब्रह्मभूतोऽधिगच्छति ॥ ५.२४ ॥
ผู้ที่มีความสุขอยู่ภายใน มีความยินดีอยู่ภายใน และมีแสงสว่างอยู่ภายในเช่นกัน โยคีผู้นั้นเมื่อกลายเป็นพรหมันแล้ว ย่อมบรรลุพรหมนิรวาณ
5.25
लभन्ते ब्रह्मनिर्वाणमृषयः क्षीणकल्मषाः ।
छिन्नद्वैधा यतात्मानः सर्वभूतहिते रताः ॥ ५.२५ ॥
เหล่าฤๅษีผู้มีบาปถูกทำลายสิ้นแล้ว มีความสงสัยถูกตัดขาด ข่มจิตและตนได้ และยินดีในความผาสุกของสรรพสัตว์ ย่อมบรรลุพรหมนิรวาณ
5.26
कामक्रोधवियुक्तानां यतीनां यतचेतसाम् ।
अभितो ब्रह्मनिर्वाणं वर्तते विदितात्मनाम् ॥ ५.२६ ॥
สำหรับนักพรตผู้ปราศจากกามและโทสะ ผู้ควบคุมจิตได้ และรู้จักอาตมัน พรหมนิรวาณย่อมปรากฏอยู่รอบตัวเขา
5.27
स्पर्शान्कृत्वा बहिर्बाह्यांश्चक्षुश्चैवान्तरे भ्रुवोः ।
प्राणापानौ समौ कृत्वा नासाभ्यन्तरचारिणौ ॥ ५.२७ ॥
ปิดกั้นการสัมผัสภายนอก จ้องมองอยู่ระหว่างคิ้ว และทำลมปราณขึ้นและลงให้สม่ำเสมอ ซึ่งเคลื่อนไหวอยู่ภายในรูจมูก
5.28
यतेन्द्रियमनोबुद्धिर्मुनिर्मोक्षपरायणः ।
विगतेच्छाभयक्रोधो यः सदा मुक्त एव सः ॥ ५.२८ ॥
มุนีผู้ข่มอินทรีย์ จิต และปัญญาได้แล้ว มุ่งมั่นต่อโมกษะ และปราศจากความปรารถนา ความกลัว และโทสะ เป็นผู้หลุดพ้นอยู่เสมอ
5.29
भोक्तारं यज्ञतपसां सर्वलोकमहेश्वरम् ।
सुहृदं सर्वभूतानां ज्ञात्वा मां शान्तिमृच्छति ॥ ५.२९ ॥
เมื่อรู้จักเราว่าเป็นผู้รับยัญและตบะ เป็นพระมหาเจ้าแห่งโลกทั้งปวง และเป็นมิตรของสรรพสัตว์ ผู้นั้นย่อมได้รับความสงบ