যজুর্বেদ · অধ্যায় 14
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.1
ध्रुवक्षितिर् ध्रुवयोनिर् ध्रुवासि ध्रुवं योनिम् आ सीद साधुया ।
उख्यस्य केतुं प्रथमं जुषाणा ।
अश्विनाध्वर्यू सादयताम् इह त्वा ॥ १४.१ ॥
তুমি স্থির ভূমি ও স্থির যোনিবিশিষ্ট; স্থির স্থানে উত্তমরূপে উপবেশন কর। উখ্যের প্রথম পতাকা প্রীতিভরে গ্রহণ করে। অশ্বিনৌ, অধ্বর্যুগণ তোমাকে এখানে বসাক।
14.2
कुलायिनी घृतवती पुरंधिः स्योने सीद सदने पृथिव्याः ।
अभि त्वा रुद्रा वसवो गृणन्त्व् इमा ब्रह्म पीपिहि सौभगाय ।
अश्विनाध्वर्यू सादयताम् इह त्वा ॥ १४.२ ॥
নীড়বতী, ঘৃতবতী, সমৃদ্ধিধারিণী, পৃথিবীর সুখাসনে উপবেশন কর। রুদ্র ও বসুগণ তোমার স্তুতি করুন; সৌভাগ্যের জন্য এই ব্রহ্মমন্ত্র পূর্ণ কর। অশ্বিনৌ, অধ্বর্যুগণ তোমাকে এখানে বসাক।
14.3
स्वैर् दक्षैर् दक्षपितेह सीद देवानाꣳ सुम्ने बृहते रणाय ।
पितेवैधि सूनव ऽ आ सुशेवा स्वावेशा तन्वा सं विशस्व ।
अश्विनाध्वर्यू सादयताम् इह त्वा ॥ १४.३ ॥
নিজের শক্তিতে, হে দক্ষের অধিপতি, এখানে উপবেশন কর; দেবতাদের মহান অনুগ্রহ ও আনন্দের জন্য। পিতার মতো হও, পুত্রের প্রতি অতি কল্যাণকর; তোমার দেহে সম্পূর্ণভাবে প্রবেশ কর। অশ্বিনৌ, অধ্বর্যুগণ তোমাকে এখানে বসাক।
14.4
पृथिव्याः पुरीषम् अस्य् अप्सो नाम तां त्वा विश्वे ऽ अभि गृणन्तु देवाः ।
स्तोमपृष्ठा घृतवतीह सीद प्रजावद् अस्मे द्रविणा यजस्व ।
अश्विनाध्वर्यू सादयताम् इह त्वा ॥ १४.४ ॥
তুমি পৃথিবীর পূর্ণতা, অপ্সস্ নামে খ্যাত; সকল দেবতা তোমার স্তুতি করুন। স্তোমকে পৃষ্ঠরূপে ধারণ করে, ঘৃতবতী হয়ে এখানে উপবেশন কর; আমাদের সন্তানসহ ধন দাও। অশ্বিনৌ, অধ্বর্যুগণ তোমাকে এখানে বসাক।
14.5
अदित्यास् त्वा पृष्ठे सादयाम्य् अन्तरिक्षस्य धर्त्रीं विष्टम्भनीं दिशामधिपत्नीं भुवनानामूर्मिर् द्रप्सो ऽ अपाम् असि विश्वकर्मा त ऽ ऋषिः ।
अश्विनाध्वर्यू सादयताम् इह त्वा ॥ १४.५ ॥
আদিতির পৃষ্ঠে তোমাকে স্থাপন করি। তুমি অন্তরিক্ষের ধারণকারিণী, দিকসমূহের স্তম্ভিনী, লোকসমূহের অধিপত্নী। তুমি জলের তরঙ্গ ও বিন্দু; তোমার ঋষি বিশ্বকর্মা। অশ্বিনীদ্বয় অধ্বর্যু এখানে তোমাকে স্থাপন করুন।
14.6
शुक्रश् च शुचिश् च ग्रीष्माव् ऋतू ऽ अग्नेर् अन्तःश्लेषो ऽसि कल्पेतां द्यावापृथिवी कल्पन्ताम् आप ऽ ओषधयः कल्पन्ताम् अग्नयः पृथङ् नम ज्यैष्ठ्याय सव्रताः ।
ये ऽ अग्नयः समनसो ऽन्तरा द्यावापृथिवी ऽ इमे ग्रैष्माव् ऋतू ऽ अभिकल्पमानाऽ इन्द्रम् इव देवा ऽ अभिसं विशन्तु तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवे सीदतम् ॥ १४.६ ॥
শুক্র ও শুচি—এই দুই গ্রীষ্ম ঋতু অগ্নির অন্তঃসন্ধি হোক। দ্যাবাপৃথিবী সমর্থ হোক; জল ও ওষধি সমর্থ হোক; অগ্নিসকল পৃথকভাবে প্রণামসহ শ্রেষ্ঠত্বের জন্য সমব্রত হোক। সমমনা যে অগ্নিসকল দ্যাবাপৃথিবীর মাঝে, এই গ্রৈষ্ম ঋতু প্রস্তুত হলে দেবতারা ইন্দ্রের মতো এতে প্রবেশ করুন। সেই দেবতার সঙ্গে আঙ্গিরসের মতো ধ্রুবে উপবেশন কর।
14.7
सजूर् ऋतुभिः सजूर् विधाभिः सजूर् देवैः सजूर् देवैर् वयोनाधैर् अग्नये त्वा वैश्वानरायाश्विनाध्वर्यू सादयताम् इह त्वा ।
सजूर् ऋतुभिः सजूर् विधाभिः सजूर् वसुभिः सजूर् देवैर् वयोनाधैर् अग्नये त्वा वैश्वानरायाश्विनाध्वर्यू सादयताम् इह त्वा ।
सजूर् ऋतुभिः सजूर् विधाभिः सजू रुद्रैः सजूर् देवैर् वयोनाधैर् अग्नये त्वा वैश्वानरायाश्विनाध्वर्यू सादयताम् इह त्वा ।
सजूर् ऋतुभिः सजूर् विधाभिः सजूर् आदित्यैः सजूर् देवैर् वयोनाधैर् अग्नये त्वा वैश्वानरायाश्विनाध्वर्यू सादयताम् इह त्वा ।
सजूर् ऋतुभिः सजूर् विधाभिः सजूर् विश्वैर् देवैः सजूर् देवैर् वयोनाधैर् अग्नये त्वा वैश्वानरायाश्विनाध्वर्यू सादयताम् इह त्वा ॥ १४.७ ॥
ঋতুসমূহের সঙ্গে, বিধাসমূহের সঙ্গে, দেবতাদের সঙ্গে, বয়োনাধের সঙ্গে — অগ্নি বৈশ্বানরের জন্য তোমাকে, দুই অধ্বর্যু অশ্বিনীকুমার এখানে স্থাপন করুন। (বসু, রুদ্র, আদিত্য ও বিশ্বদেবের সঙ্গে পাঁচবার)
14.8
प्राणं मे पाहि ।
अपानं मे पाहि ।
व्यानं मे पाहि ।
चक्षुर् म ऽ उर्व्या वि भाहि ।
श्रोत्रं मे श्लोकय ।
अपः पिन्व ।
ओषधीर् जिन्व ।
द्विपाद् अव ।
चतुष्पात् पाहि ।
दिवो वृष्टिम् एरय ॥ १४.८ ॥
আমার প্রাণকে রক্ষা কর। আমার অপানকে রক্ষা কর। আমার ব্যানকে রক্ষা কর। আমার চক্ষুকে বিস্তৃতভাবে উজ্জ্বল কর। আমার শ্রবণকে খ্যাতিমান কর। জলকে পূর্ণ কর। ওষধিসমূহকে সঞ্জীবিত কর। দ্বিপদ প্রাণীদের রক্ষা কর। চতুষ্পদ প্রাণীদের রক্ষা কর। দ্যুলোক থেকে বৃষ্টি প্রেরণ কর।
14.9
मूर्धा वयः प्रजापतिश् छन्दः ।
क्षत्रं वयो मयंदं छन्दः ।
विष्टम्भो वयो ऽधिपतिश् छन्दः ।
विश्वकर्मा वयः परमेष्ठी छन्दः ।
वस्तो वयो विवलं छन्दः ।
वृष्णिर् वयो विशालं छन्दः ।
पुरुषो वयस् तन्द्रं छन्दः ।
व्याघ्रो वयो ऽनाधृष्टं छन्दः ।
सिꣳहो वयश् छदिश् छन्दः ।
पष्ठवाड् वयो बृहती छन्दः ।
ऽ उक्षा वयः ककुप् छन्दः ।
ऽ ऋषभो वयः सतोबृहती छन्दः ॥ १४.९ ॥
শির বয়স, প্রজাপতি ছন্দ। ক্ষত্র বয়স, ময়ন্দ ছন্দ। বিষ্টম্ভ বয়স, অধিপতি ছন্দ। বিশ্বকর্মা বয়স, পরমেষ্ঠী ছন্দ। বস্ত বয়স, বিবল ছন্দ। বৃষ্ণি বয়স, বিশাল ছন্দ। পুরুষ বয়স, তন্দ্র ছন্দ। ব্যাঘ্র বয়স, অনাধৃষ্ট ছন্দ। সিংহ বয়স, ছদিস ছন্দ। পষ্ঠবাট বয়স, বৃহতী ছন্দ। উক্ষা বয়স, ককুপ ছন্দ। ঋষভ বয়স, সতোবৃহতী ছন্দ।
14.10
अनड्वान् वयः पङ्क्तिश् छन्दः ।
धेनुर् वयो जगती छन्दः ।
त्र्यविर् वयस् त्रिष्टुप् छन्दः ।
दित्यवाड् वयो विराट् छन्दः ।
पञ्चाविर् वयो गायत्री छन्दः ।
त्रिवत्सो वय ऽ उष्णिक् छन्दः ।
तुर्यवाड् वयो ऽनुष्टुप् छन्दः ॥ १४.१० ॥
ষাঁড় পাখির রূপ ও শক্তি; ছন্দ পঙ্ক্তি। গরু পাখির রূপ ও শক্তি; ছন্দ জগতী। তিন বছরের ভেড়ী পাখির রূপ ও শক্তি; ছন্দ ত্রিষ্টুপ্। দুই বছরের ষাঁড় পাখির রূপ ও শক্তি; ছন্দ বিরাট্। পাঁচ বছরের ভেড়ী পাখির রূপ ও শক্তি; ছন্দ গায়ত্রী। তিন বছরের বাছুর পাখির রূপ ও শক্তি; ছন্দ উষ্ণিক্। চার বছরের ষাঁড় পাখির রূপ ও শক্তি; ছন্দ অনুষ্টুপ্।
14.11
इन्द्राग्नी ऽ अव्यथमानाम् इष्टकां दृꣳहतं युवम् ।
पृष्ठेन द्यावापृथिवी ऽ अन्तरिक्षं च विबाधसे ॥ १४.११ ॥
হে ইন্দ্র ও অগ্নি, তোমরা দুজনে অবিচল ইষ্টকাকে দৃঢ় করো। পৃষ্ঠের দ্বারা তোমরা দুজনে দ্যুলোক, পৃথিবী ও অন্তরিক্ষকে পৃথক রাখো।
14.12
विश्वकर्मा त्वा सादयत्व् अन्तरिक्षस्य पृष्ठे व्यचस्वतीं प्रथस्वतीम् अन्तरिक्षं यच्छान्तरिक्षं दृꣳहान्तरिक्षं मा हिꣳसीः ।
विश्वस्मै प्राणायापानाय व्यानायोदानाय प्रतिष्ठायै चरित्राय ।
वायुष् ट्वाभि पातु मह्या स्वस्त्या छर्दिषा शंतमेन तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवा सीद ॥ १४.१२ ॥
বিশ্বকর্মা তোমাকে অন্তরিক্ষের পৃষ্ঠে স্থাপন করুন; বিস্তৃত, প্রসারিত অন্তরিক্ষকে ধারণ করো, অন্তরিক্ষকে দৃঢ় করো, অন্তরিক্ষের ক্ষতি করো না। সকলের জন্য, প্রাণের জন্য, অপানের জন্য, ব্যানের জন্য, উদানের জন্য, প্রতিষ্ঠার জন্য, গতির জন্য। বায়ু তোমাকে রক্ষা করুন, মহৎ কল্যাণ ও অতি মঙ্গলময় আশ্রয়ের সঙ্গে, সেই দেবতার সঙ্গে; আঙ্গিরসদের মতো স্থির হয়ে বসো।
14.13
राज्ञ्य् असि प्राची दिक् ।
विराड् असि दक्षिणा दिक् ।
सम्राड् असि प्रतीची दिक् ।
स्वराड् अस्य् उदीची दिक् ।
अधिपत्न्य् असि बृहती दिक् ॥ १४.१३ ॥
তুমি রাজ্ঞী, পূর্ব দিক। তুমি বিরাট, দক্ষিণ দিক। তুমি সম্রাট, পশ্চিম দিক। তুমি স্বরাট, উত্তর দিক। তুমি অধিপত্নী, বিস্তৃত দিক।
14.14
विश्वकर्मा त्वा सादयत्व् अन्तरिक्षस्य पृष्ठे ज्योतिष्मतीम् ।
विश्वस्मै प्राणायापानाय व्यानाय विश्वं ज्योतिर् यच्छ ।
वायुष्टे ऽधिपतिस् तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवा सीद ॥ १४.१४ ॥
বিশ্বকর্মা তোমাকে অন্তরিক্ষের পৃষ্ঠে জ্যোতির্ময় স্থানে স্থাপন করুন। সকলের প্রাণ, অপান, ব্যানের জন্য সমস্ত আলো দাও। বায়ু তোমার অধিপতি; সেই দেবতার সঙ্গে অঙ্গিরার মতো স্থির হয়ে বসো।
14.15
नभश् च नभस्यश् च वार्षिकाव् ऋतू ऽ अग्नेर् अन्तःश्लेषो सि कल्पेतां द्यावापृथिवी कल्पन्ताम् आप ऽ ओषधयः कल्पन्ताम् अग्नयः पृथङ् नम ज्यैष्ठ्याय सव्रताः ।
ये ऽ अग्नयः समनसोऽन्तरा द्यावापृथिवी ऽ इमे वार्षिकाव् ऋतू ऽ अभिकल्पमानाऽ इन्द्रम् इव देवा ऽ अभिसं विशन्तु तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवे सीदतम् ॥ १४.१५ ॥
নভ ও নভস্য, এই বর্ষার ঋতু দুটি অগ্নির বন্ধন হোক। দ্যাবাপৃথিবী সমর্থ হোক, জল ও ওষধি সমর্থ হোক, অগ্নিরা পৃথকভাবে, জ্যেষ্ঠতার জন্য সমান ব্রতে, প্রণামসহ সমর্থ হোক। সমমনা যে অগ্নিরা দ্যাবাপৃথিবীর মাঝে, এই বর্ষা ঋতুদের সমর্থ করে ইন্দ্রের মতো দেবতারা প্রবেশ করুন। সেই দেবতার সঙ্গে অঙ্গিরার মতো স্থির হয়ে বসো।
14.16
इषश् चोर्जश् च शारदाव् ऋतू ऽ अग्नेर् अन्तःश्लेषोऽसि कल्पेतां द्यावापृथिवी कल्पन्ताम् आप ऽ ओषधयः कल्पन्ताम् अग्नयः पृथङ् नम ज्यैष्ठ्याय सव्रताः ।
ये ऽ अग्नयः समनसोऽन्तरा द्यावापृथिवी ऽ इमे शारदाव् ऋतू ऽ अभिकल्पमाना ऽइन्द्रम् इव देवाऽ अभिसं विशन्तु तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवे सीदतम् ॥ १४.१६ ॥
ইষ ও ঊর্জ, শরৎ ঋতুসমূহ; তুমি অগ্নির অন্তঃশ্লেষ। দ্যাবাপৃথিবী সমর্থ হোক; জল ও ওষধি সমর্থ হোক; অগ্নিগুলি পৃথকভাবে সমর্থ হোক। শ্রেষ্ঠত্বের জন্য নমস্কার, সমান ব্রতধারীগণ। সমানমনা অগ্নিগুলি, দ্যাবাপৃথিবীর মধ্যে, এই শরৎ ঋতুগুলি সিদ্ধ হতে থাকলে, ইন্দ্রে দেবতারা যেমন প্রবেশ করেন, সেই দেবতার সাথে, অঙ্গিরসদের মতো, দৃঢ়ভাবে উপবেশন কর।
14.17
आयुर् मे पाहि ।
प्राणं मे पाहि ।
अपानं मे पाहि ।
व्यानं मे पाहि ।
चक्षुर् मे पाहि ।
श्रोत्रं मे पाहि ।
वाचं मे पिन्व ।
मनो मे जिन्व ।
आत्मानं मे पाहि ।
ज्योतिर् मे यच्छ ॥ १४.१७ ॥
আমার আয়ু রক্ষা কর। আমার প্রাণ রক্ষা কর। আমার অপান রক্ষা কর। আমার ব্যান রক্ষা কর। আমার চক্ষু রক্ষা কর। আমার শ্রোত্র রক্ষা কর। আমার বাক্কে পুষ্ট কর। আমার মনকে সতেজ কর। আমার আত্মা রক্ষা কর। আমাকে জ্যোতি দান কর।
14.18
मा छन्दः ।
प्रमा छन्दः ।
प्रतिमा छन्दः ।
ऽ अस्रीवयश् छन्दः ।
पङ्क्तिश् छन्दः ।
ऽ उष्णिक् छन्दः ।
बृहती छन्दः ।
ऽअनुष्टुप् छन्दः ।
विराट् छन्दः ।
गायत्री छन्दः ।
त्रिष्टुप् छन्दः ।
जगती छन्दः ॥ १४.१८ ॥
মা ছন্দ। প্রমা ছন্দ। প্রতিমা ছন্দ। অস্রীবয় ছন্দ। পংক্তি ছন্দ। উষ্ণিক্ ছন্দ। বৃহতী ছন্দ। অনুষ্টুপ্ ছন্দ। বিরাট্ ছন্দ। গায়ত্রী ছন্দ। ত্রিষ্টুপ্ ছন্দ। জগতী ছন্দ।
14.19
पृथिवी छन्दः ।
ऽअन्तरिक्षं छन्दः ।
द्यौश् छन्दः ।
समाश् छन्दः ।
नक्षत्राणि छन्दः ।
वाक् छन्दः ।
मनश् छन्दः ।
कृषिश् छन्दः ।
हिरण्यं छन्दः ।
गौश् छन्दः ।
ऽअजा छन्दः ।
ऽअश्वश् छन्दः ॥ १४.१९ ॥
পৃথিবী ছন্দ। অন্তরিক্ষ ছন্দ। দ্যৌ ছন্দ। সমাঃ ছন্দ। নক্ষত্র ছন্দ। বাক্ ছন্দ। মনস্ ছন্দ। কৃষি ছন্দ। হিরণ্য ছন্দ। গৌঃ ছন্দ। অজা ছন্দ। অশ্ব ছন্দ।
14.20
अग्निर् देवता ।
वातो देवता ।
सूर्यो देवता ।
चन्द्रमा देवता ।
वसवो देवता ।
रुद्रा देवता ।
ऽऽआदित्या देवता ।
मरुतो देवता ।
विश्वे देवा देवता ।
बृहस्पतिर् देवता ।
इन्द्रो देवता ।
वरुणो देवता ॥ १४.२० ॥
অগ্নি দেবতা। বায়ু দেবতা। সূর্য দেবতা। চন্দ্রমা দেবতা। বসুগণ দেবতা। রুদ্রগণ দেবতা। আদিত্যগণ দেবতা। মরুদ্গণ দেবতা। বিশ্বেদেবগণ দেবতা। বৃহস্পতি দেবতা। ইন্দ্র দেবতা। বরুণ দেবতা।
14.21
मूर्धासि राड् ध्रुवासि धरुणा धर्त्र्य् असि धरणी ।
आयुषे त्वा वर्चसे त्वा कृष्यै त्वा क्षेमाय त्वा ॥ १४.२१ ॥
তুমি মূর্ধা, রাজ্ঞী; তুমি ধ্রুবা, ধরুণা; তুমি ধর্ত্রী, ধরণী। দীর্ঘ আয়ুর জন্য তোমাকে, তেজের জন্য তোমাকে, কৃষির জন্য তোমাকে, কল্যাণের জন্য তোমাকে (স্থাপন করি)।
14.22
यन्त्री राड् यन्त्र्य् असि यमनी ध्रुवासि धरित्री ।
इषे त्वोर्जे त्वा रय्यै त्वा पोषाय त्वा ।
लोकं पृण छिद्रं पृणाथो सीद ध्रुवा त्वम् ।
इन्द्राग्नी त्वा बृहस्पतिर् अस्मिन् योनाव् असीषदन् ।
ता अस्य सूददोहसः सोमꣳ श्रीणन्ति पृश्नयः ।
जन्मन् देवानां विशस् त्रिष्व् आ रोचने दिवः ।
इन्द्रं विश्वा अवीवृधन्त् समुद्रव्यचसं गिरः ।
रथीतमꣳ रथीनां वाजानाꣳ सत्पतिं पतिम् ॥ १४.२२ ॥
তুমি যন্ত্রী, রাজ্ঞী; তুমি যন্ত্রী, যমনী; তুমি ধ্রুবা, ধরিত্রী। অন্নের জন্য তোমাকে, বলের জন্য তোমাকে, ধনের জন্য তোমাকে, পুষ্টির জন্য তোমাকে (স্থাপন করি)। লোককে পূর্ণ কর, ছিদ্র পূর্ণ কর, তারপর বস, তুমি স্থির। ইন্দ্র ও অগ্নি, এবং বৃহস্পতি তোমাকে এই যোনিতে বসালেন। সেই দুধ দোহনকারী চিতি গাভীরা এই সোম প্রস্তুত করে। দেবতাদের জন্মে, তিন দীপ্তিময় লোকে, স্বর্গের... সমস্ত প্রজা ইন্দ্রকে সমুদ্রের মতো বিশাল স্তুতিতে বর্ধিত করল। রথীদের মধ্যে শ্রেষ্ঠ রথী, ধনসমূহের সৎপতি, প্রভু (ইন্দ্র)।
14.23
आशुर् त्रिवृत् ।
भान्तः पञ्चदशः ।
व्योमा सप्तदशः ।
धरुण ऽ एकविꣳशः ।
प्रतूर्तिर् अष्टादशः ।
तपो नवदशः ।
ऽअभीवर्तः सविꣳशः ।
वर्चो द्वाविꣳशः ।
संभरणस् त्रयोविꣳशः ।
योनिश् चतुर्विꣳशः ।
गर्भाः पञ्चविꣳशः ।
ऽ ओजस् त्रिणवः ।
क्रतुर् एकत्रिꣳशः ।
प्रतिष्ठा त्रयस्त्रिꣳशः ।
ब्रध्नस्य विष्टपं चतुस्त्रिꣳशः ।
नाकः षट्त्रिꣳशः ।
विवर्तो ष्टाचत्वारिꣳशः ।
धर्त्रं चतुष्टोमः ॥ १४.२३ ॥
তিনগুণ দ্রুতগামী; উজ্জ্বল পঞ্চদশতম; আকাশসদৃশ সপ্তদশতম; ধারক একবিংশতম; বিজয়দাতা অষ্টাদশতম; তপঃ উনবিংশতম; বেষ্টনকারী বিংশতম; তেজ দ্বাবিংশতম; সংগ্রহ ত্রয়োবিংশতম; উৎস চতুর্বিংশতম; গর্ভসমূহ পঞ্চবিংশতম; ওজঃ সপ্তবিংশতম; সংকল্প একত্রিংশতম; প্রতিষ্ঠা ত্রয়স্ত্রিংশতম; সূর্যের আবাস চতুস্ত্রিংশতম; স্বর্গ ষট্ত্রিংশতম; আবর্তন অষ্টচত্বারিংশতম; ধারণের উপকরণ — চতুষ্টোম।
14.24
अग्नेर् भागो ऽसि दीक्षाया ऽ आधिपत्यं ब्रह्म स्पृतं त्रिवृत् स्तोमः ।
इन्द्रस्य भागो ऽसि विष्णोर् आधिपत्यं क्षत्रꣳ स्पृतं पञ्चदशः स्तोमः ।
नृचक्षसां भागो ऽसि धातुर् आधिपत्यं जनित्रꣳ स्पृतꣳ सप्तदशः स्तोमः ।
मित्रस्य भागो ऽसि वरुणस्याधिपत्यं दिवो वृष्टिर् वात स्पृत ऽएकविꣳश स्तोमः ॥ १४.२४ ॥
তুমি অগ্নির ভাগ; দীক্ষার আধিপত্য। ব্রহ্মের সঙ্গে যুক্ত; ত্রিবৃৎ স্তোম। তুমি ইন্দ্রের ভাগ; বিষ্ণুর আধিপত্য। ক্ষত্রের সঙ্গে যুক্ত; পঞ্চদশ স্তোম। তুমি নৃচক্ষার ভাগ; ধাতার আধিপত্য। জনিত্রের সঙ্গে যুক্ত; সপ্তদশ স্তোম। তুমি মিত্রের ভাগ; বরুণের আধিপত্য। আকাশের বৃষ্টি ও বায়ুর সঙ্গে যুক্ত; একবিংশ স্তোম।
14.25
वसूनां भागो ऽसि रुद्राणाम् आधिपत्यं चतुष्पात् स्पृतं चतुर्विꣳश स्तोमः ।
आदित्यानां भागो ऽसि मरुताम् आधिपत्यं गर्भा स्पृताः पञ्चविꣳश स्तोमः ।
अदित्यै भागो ऽसि पूष्ण ऽ आधिपत्यम् ओज स्पृतं त्रिणव स्तोमः ।
देवस्य सवितुर् भागो ऽसि बृहस्पतेर् आधिपत्यꣳ समीचीर् दिश स्पृताश् चतुष्टोम स्तोमः ॥ १४.२५ ॥
তুমি বসুদের ভাগ; রুদ্রদের আধিপত্য। চতুষ্পাদের সঙ্গে যুক্ত; চতুর্বিংশ স্তোম। তুমি আদিত্যদের ভাগ; মরুতদের আধিপত্য। গর্ভের সঙ্গে যুক্ত; পঞ্চবিংশ স্তোম। তুমি অদিতির ভাগ; পূষার আধিপত্য। ওজের সঙ্গে যুক্ত; ত্রিণব স্তোম। তুমি দেব সবিতার ভাগ; বৃহস্পতির আধিপত্য। মিলিত দিকসমূহের সঙ্গে যুক্ত; চতুষ্টোম স্তোম।
14.26
यवानां भागो ऽस्य् अयवानाम् आधिपत्यं प्रजा स्पृताश् चतुश्चत्वारिꣳश स्तोमः ।
ऋभूणां भागो ऽसि विश्वेषां देवानाम् आधिपत्यं भूतꣳ स्पृतं त्रयस्त्रिꣳश स्तोमः ॥ १४.२६ ॥
তুমি যবের ভাগ; অযবের আধিপত্য; প্রজারা সংযুক্ত; চুয়াল্লিশ স্তোম। তুমি ঋভুদের ভাগ; সকল দেবতার আধিপত্য; ভূত সংযুক্ত; তেত্রিশ স্তোম।
14.27
सहश् च सहस्यश् च हैमन्तिकाव् ऋतू ऽ अग्नेर् अन्तःश्लेषो सि कल्पेतां द्यावापृथिवी कल्पन्ताम् आप ऽ ओषधयः कल्पन्ताम् अग्नयः पृथङ् नम ज्यैष्ठ्याय सव्रताः ।
ये ऽ अग्नयः समनसो न्तरा द्यावापृथिवी ऽ इमे हैमन्तिकाव् ऋतू ऽ अभिकल्पमाना ऽ इन्द्रम् इव देवा ऽ अभिसंविशन्तु तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवे सीदतम् ॥ १४.२७ ॥
সহ ও সহস্য, এই দুই হেমন্ত ঋতু অগ্নির অন্তঃসন্ধি তুমি; দ্যাবাপৃথিবী সমর্থ হোক, জল ও ওষধি সমর্থ হোক; অগ্নিগণ পৃথকভাবে প্রণামসহ শ্রেষ্ঠত্বের জন্য একই ব্রতে থাকুক। সমমনা অগ্নিগণ, দ্যাবাপৃথিবীর মধ্যে, এই দুই হেমন্ত ঋতু প্রস্তুত হলে, দেবতারা যেমন ইন্দ্রে প্রবেশ করে তেমনি প্রবেশ করুক; সেই দেবতার সঙ্গে, অঙ্গিরার মতো, ধ্রুব স্থানে বসো।
14.28
एकयास्तुवत प्रजा ऽ अधीयन्त प्रजापतिर् अधिपतिर् आसीत् ।
तिसृभिर् अस्तुवत ब्रह्मासृज्यत ब्रह्मणस्पतिर् अधिपतिर् आसीत् ।
पञ्चभिर् अस्तुवत भूतान्य् असृज्यन्त भूतानां पतिर् अधिपतिर् आसीत् ।
सप्तभिर् अस्तुवत सप्त ऋषयो ऽसृज्यन्त धाताधिपतिर् आसीत् ॥ १४.२८ ॥
একটি দিয়ে তাঁরা স্তব করলেন; প্রজারা উৎপন্ন হল; প্রজাপতি অধিপতি ছিলেন। তিনটি দিয়ে স্তব করলেন; ব্রহ্ম সৃষ্ট হল; ব্রহ্মণস্পতি অধিপতি ছিলেন। পাঁচটি দিয়ে স্তব করলেন; ভূতসমূহ সৃষ্ট হল; ভূতগণের পতি অধিপতি ছিলেন। সাতটি দিয়ে স্তব করলেন; সপ্তর্ষি সৃষ্ট হলেন; ধাতা অধিপতি ছিলেন।
14.29
नवभिर् अस्तुवत पितरो ऽसृज्यन्तादितिर् अध्निपत्न्य् आसीत् ।
एकादशभिर् अस्तुवत ऽ ऋतवो ऽसृज्यन्तार्तवा ऽ अधिपतय ऽ आसन् ।
त्रयोदशभिर् अस्तुवत मासा ऽ असृज्यन्त संवत्सरो ऽधिपतिर् आसीत् ।
पञ्चदशभिर् अस्तुवत क्षत्रम् असृज्यतेन्द्रो ऽधिपतिर् आसीत् ।
सप्तदशभिर् अस्तुवत ग्राम्याः पशवो ऽसृज्यन्त बृहस्पतिर् अधिपतिर् आसीत् ॥ १४.२९ ॥
নয়টি দিয়ে তাঁরা স্তব করলেন; পিতৃগণ সৃষ্ট হলেন; অদিতি অধিপতির পত্নী ছিলেন। এগারোটি দিয়ে স্তব করলেন; ঋতুসমূহ সৃষ্ট হল; ঋতুসম্বন্ধীয় অধিপতিরা ছিলেন। তেরোটি দিয়ে স্তব করলেন; মাসসমূহ সৃষ্ট হল; সংবৎসর অধিপতি ছিলেন। পনেরোটি দিয়ে স্তব করলেন; ক্ষত্র সৃষ্ট হল; ইন্দ্র অধিপতি ছিলেন। সতেরোটি দিয়ে স্তব করলেন; গ্রাম্য পশুরা সৃষ্ট হল; বৃহস্পতি অধিপতি ছিলেন।
14.30
नवदशभिर् अस्तुवत शूद्रार्याव् असृज्येताम् अहोरात्रे ऽ अधिपत्नी आस्ताम् ।
एकविꣳशत्यास्तुवतैकशफाः पशवो सृज्यन्त वरुणो ऽधिपतिर् आसीत् ।
त्रयोविꣳशत्यास्तुवत क्षुद्रां पशवो ऽसृज्यन्त पूषाधिपतिर् आसीत् ।
पञ्चविꣳशत्यास्तुवताऽऽरण्याः पशवो ऽसृज्यन्त वायुर् अधिपतिर् आसीत् ।
सप्तविꣳशत्यास्तुवत द्यावापृथिवी व्यैतां वसवो रुद्राऽ आदित्याऽ अनुव्य् आयꣳस् त ऽ एवाधिपतय ऽ आसन् ॥ १४.३० ॥
আঠারো দিয়ে তাঁরা স্তুতি করলেন; শূদ্র ও আর্য সৃষ্ট হলেন; দিন ও রাত অধিপত্নী ছিলেন। একুশ দিয়ে স্তুতি করলেন; একখুরী পশু সৃষ্ট হলো; বরুণ অধিপতি হলেন। তেইশ দিয়ে স্তুতি করলেন; ছোট পশু সৃষ্ট হলো; পূষন অধিপতি হলেন। পঁচিশ দিয়ে স্তুতি করলেন; বন্য পশু সৃষ্ট হলো; বায়ু অধিপতি হলেন। সাতাশ দিয়ে স্তুতি করলেন; দ্যাবাপৃথিবী পৃথক হলো; বসু, রুদ্র ও আদিত্যগণ তাঁদের অনুসরণ করলেন; তাঁরাই অধিপতি ছিলেন।
14.31
नवविꣳशत्यास्तुवत वनस्पतयोऽसृज्यन्त सोमो ऽधिपतिर् आसीत् ।
एकत्रिꣳशतास्तुवत प्रजा ऽ असृज्यन्त यवाश् चायवाश् चाधिपतय ऽ आसन् ।
त्रयस्त्रिꣳशतास्तुवत भूतान्य् अशाम्यन् प्रजापतिः परमेष्ठ्य् अधिपतिर् आसीत् ॥ १४.३१ ॥
উনত্রিশ দিয়ে স্তুতি করলেন; বনস্পতিসমূহ সৃষ্ট হলো; সোম অধিপতি হলেন। একত্রিশ দিয়ে স্তুতি করলেন; প্রজাগণ সৃষ্ট হলো; যব ও অযব অধিপতি হলো। তেত্রিশ দিয়ে স্তুতি করলেন; ভূতগণ শান্ত হলো; পরমেষ্ঠী প্রজাপতি অধিপতি হলেন।