ਯਜੁਰਵੇਦ · ਅਧਿਆਇ 14
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.1
ध्रुवक्षितिर् ध्रुवयोनिर् ध्रुवासि ध्रुवं योनिम् आ सीद साधुया ।
उख्यस्य केतुं प्रथमं जुषाणा ।
अश्विनाध्वर्यू सादयताम् इह त्वा ॥ १४.१ ॥
ਤੂੰ ਸਥਿਰ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਯੋਨੀ ਵਾਲੀ ਹੈਂ; ਸਥਿਰ ਥਾਂ ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੈਠ। ਉਖਯ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਧੁਜਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕਬੂਲਦੀ ਹੋਈ। ਅਸ਼ਵਿਨ ਅਧਵਰਯੂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਬਿਠਾਉਣ।
14.2
कुलायिनी घृतवती पुरंधिः स्योने सीद सदने पृथिव्याः ।
अभि त्वा रुद्रा वसवो गृणन्त्व् इमा ब्रह्म पीपिहि सौभगाय ।
अश्विनाध्वर्यू सादयताम् इह त्वा ॥ १४.२ ॥
ਆਲ੍ਹਣੇ ਵਾਲੀ, ਘਿਓ ਵਾਲੀ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਖਦਾਈ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠ। ਰੁਦਰ ਤੇ ਵਸੂ ਤੇਰੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ; ਸੌਭਾਗ ਲਈ ਇਹ ਮੰਤਰ ਪੂਰੇ ਕਰ। ਅਸ਼ਵਿਨ ਅਧਵਰਯੂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਬਿਠਾਉਣ।
14.3
स्वैर् दक्षैर् दक्षपितेह सीद देवानाꣳ सुम्ने बृहते रणाय ।
पितेवैधि सूनव ऽ आ सुशेवा स्वावेशा तन्वा सं विशस्व ।
अश्विनाध्वर्यू सादयताम् इह त्वा ॥ १४.३ ॥
ਆਪਣੇ ਬਲ ਨਾਲ, ਹੇ ਦਕ੍ਸ਼ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਇੱਥੇ ਬੈਠ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਅਨੰਦ ਲਈ। ਪਿਤਾ ਵਰਗੀ ਹੋ, ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਬਹੁਤ ਭਲੀ; ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ। ਅਸ਼ਵਿਨ ਅਧਵਰਯੂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਬਿਠਾਉਣ।
14.4
पृथिव्याः पुरीषम् अस्य् अप्सो नाम तां त्वा विश्वे ऽ अभि गृणन्तु देवाः ।
स्तोमपृष्ठा घृतवतीह सीद प्रजावद् अस्मे द्रविणा यजस्व ।
अश्विनाध्वर्यू सादयताम् इह त्वा ॥ १४.४ ॥
ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਹੈਂ, ਅਪਸ ਨਾਂ ਵਾਲੀ; ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇਰੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ। ਸਤੋਮ ਨੂੰ ਪਿੱਠ ਬਣਾ ਕੇ, ਘਿਓ ਵਾਲੀ ਹੋ ਕੇ ਇੱਥੇ ਬੈਠ; ਸਾਨੂੰ ਸੰਤਾਨ ਸਹਿਤ ਧਨ ਦੇ। ਅਸ਼ਵਿਨ ਅਧਵਰਯੂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਬਿਠਾਉਣ।
14.5
अदित्यास् त्वा पृष्ठे सादयाम्य् अन्तरिक्षस्य धर्त्रीं विष्टम्भनीं दिशामधिपत्नीं भुवनानामूर्मिर् द्रप्सो ऽ अपाम् असि विश्वकर्मा त ऽ ऋषिः ।
अश्विनाध्वर्यू सादयताम् इह त्वा ॥ १४.५ ॥
ਅਦਿਤੀ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਥੰਮ੍ਹਣ ਵਾਲੀ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਧਿਪਤਨੀ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਜਲਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਤੇ ਬੂੰਦ ਹੈਂ; ਤੇਰਾ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਹੈ। ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਅਧਵਰਯੂ ਇੱਥੇ ਤੈਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ।
14.6
शुक्रश् च शुचिश् च ग्रीष्माव् ऋतू ऽ अग्नेर् अन्तःश्लेषो ऽसि कल्पेतां द्यावापृथिवी कल्पन्ताम् आप ऽ ओषधयः कल्पन्ताम् अग्नयः पृथङ् नम ज्यैष्ठ्याय सव्रताः ।
ये ऽ अग्नयः समनसो ऽन्तरा द्यावापृथिवी ऽ इमे ग्रैष्माव् ऋतू ऽ अभिकल्पमानाऽ इन्द्रम् इव देवा ऽ अभिसं विशन्तु तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवे सीदतम् ॥ १४.६ ॥
ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁਚਿ ਇਹ ਦੋ ਗ੍ਰੀਸ਼ਮ ਰੁੱਤਾਂ ਅਗਨੀ ਦਾ ਅੰਤਰਸੰਧੀ ਹੋਣ। ਦਿਆਵਾਪ੍ਰਿਥਵੀ ਸਮਰੱਥ ਹੋਣ; ਜਲ ਅਤੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਸਮਰੱਥ ਹੋਣ; ਅਗਨੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਮਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸ਼ਰੇਸ਼ਠਤਾ ਲਈ ਸਮਾਨ ਵਰਤ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਣ। ਸਮਾਨ ਮਨ ਵਾਲੀਆਂ ਜੋ ਅਗਨੀਆਂ ਦਿਆਵਾਪ੍ਰਿਥਵੀ ਵਿਚਕਾਰ ਹਨ, ਇਹ ਗ੍ਰੈਸ਼ਮ ਰੁੱਤਾਂ ਸਜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਦੇਵਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ। ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਨਾਲ ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਵਾਂਗ ਧਰੁਵ ਉੱਤੇ ਬੈਠੋ।
14.7
सजूर् ऋतुभिः सजूर् विधाभिः सजूर् देवैः सजूर् देवैर् वयोनाधैर् अग्नये त्वा वैश्वानरायाश्विनाध्वर्यू सादयताम् इह त्वा ।
सजूर् ऋतुभिः सजूर् विधाभिः सजूर् वसुभिः सजूर् देवैर् वयोनाधैर् अग्नये त्वा वैश्वानरायाश्विनाध्वर्यू सादयताम् इह त्वा ।
सजूर् ऋतुभिः सजूर् विधाभिः सजू रुद्रैः सजूर् देवैर् वयोनाधैर् अग्नये त्वा वैश्वानरायाश्विनाध्वर्यू सादयताम् इह त्वा ।
सजूर् ऋतुभिः सजूर् विधाभिः सजूर् आदित्यैः सजूर् देवैर् वयोनाधैर् अग्नये त्वा वैश्वानरायाश्विनाध्वर्यू सादयताम् इह त्वा ।
सजूर् ऋतुभिः सजूर् विधाभिः सजूर् विश्वैर् देवैः सजूर् देवैर् वयोनाधैर् अग्नये त्वा वैश्वानरायाश्विनाध्वर्यू सादयताम् इह त्वा ॥ १४.७ ॥
ਰੁੱਤਾਂ ਨਾਲ, ਵਿਧਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ, ਵਯੋਨਾਧਾਂ ਨਾਲ — ਅਗਨੀ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਲਈ ਤੈਨੂੰ, ਦੋ ਅਧਵਰਯੂ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਇੱਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ। (ਵਸੂਆਂ, ਰੁਦ੍ਰਾਂ, ਆਦਿਤਿਆਂ, ਵਿਸ਼ਵਦੇਵਾਂ ਨਾਲ ਪੰਜ ਵਾਰ)
14.8
प्राणं मे पाहि ।
अपानं मे पाहि ।
व्यानं मे पाहि ।
चक्षुर् म ऽ उर्व्या वि भाहि ।
श्रोत्रं मे श्लोकय ।
अपः पिन्व ।
ओषधीर् जिन्व ।
द्विपाद् अव ।
चतुष्पात् पाहि ।
दिवो वृष्टिम् एरय ॥ १४.८ ॥
ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਮੇਰੇ ਅਪਾਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਮੇਰੇ ਵਿਆਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰ। ਮੇਰੇ ਸ੍ਰਵਣ ਨੂੰ ਯਸ਼ਸ਼ਵੀ ਬਣਾ। ਜਲਾਂ ਨੂੰ ਭਰ। ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇ। ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਦਿਓਲੋਕ ਤੋਂ ਵਰਖਾ ਭੇਜ।
14.9
मूर्धा वयः प्रजापतिश् छन्दः ।
क्षत्रं वयो मयंदं छन्दः ।
विष्टम्भो वयो ऽधिपतिश् छन्दः ।
विश्वकर्मा वयः परमेष्ठी छन्दः ।
वस्तो वयो विवलं छन्दः ।
वृष्णिर् वयो विशालं छन्दः ।
पुरुषो वयस् तन्द्रं छन्दः ।
व्याघ्रो वयो ऽनाधृष्टं छन्दः ।
सिꣳहो वयश् छदिश् छन्दः ।
पष्ठवाड् वयो बृहती छन्दः ।
ऽ उक्षा वयः ककुप् छन्दः ।
ऽ ऋषभो वयः सतोबृहती छन्दः ॥ १४.९ ॥
ਮੂਰਧਾ ਵਯਸ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਛੰਦ। ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰ ਵਯਸ, ਮਯੰਦ ਛੰਦ। ਵਿਸ਼ਟੰਭ ਵਯਸ, ਅਧਿਪਤੀ ਛੰਦ। ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਵਯਸ, ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਛੰਦ। ਵਸਤ ਵਯਸ, ਵਿਵਲ ਛੰਦ। ਵ੍ਰਿਸ਼ਣਿ ਵਯਸ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਛੰਦ। ਪੁਰੁਸ਼ ਵਯਸ, ਤੰਦ੍ਰ ਛੰਦ। ਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਵਯਸ, ਅਨਾਧ੍ਰਿਸ਼ਟ ਛੰਦ। ਸਿੰਘ ਵਯਸ, ਛਦਿਸ ਛੰਦ। ਪਸ਼ਠਵਾਡ ਵਯਸ, ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਛੰਦ। ਉਕ੍ਸ਼ਾ ਵਯਸ, ਕਕੁਪ ਛੰਦ। ਰਿਸ਼ਭ ਵਯਸ, ਸਤੋਬ੍ਰਿਹਤੀ ਛੰਦ।
14.10
अनड्वान् वयः पङ्क्तिश् छन्दः ।
धेनुर् वयो जगती छन्दः ।
त्र्यविर् वयस् त्रिष्टुप् छन्दः ।
दित्यवाड् वयो विराट् छन्दः ।
पञ्चाविर् वयो गायत्री छन्दः ।
त्रिवत्सो वय ऽ उष्णिक् छन्दः ।
तुर्यवाड् वयो ऽनुष्टुप् छन्दः ॥ १४.१० ॥
ਬਲਦ ਪੰਛੀ ਰੂਪ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ; ਛੰਦ ਪੰਕਤੀ। ਗਾਂ ਪੰਛੀ ਰੂਪ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ; ਛੰਦ ਜਗਤੀ। ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਭੇਡ ਪੰਛੀ ਰੂਪ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ; ਛੰਦ ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਪ। ਦੋ ਸਾਲ ਦਾ ਬਲਦ ਪੰਛੀ ਰੂਪ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ; ਛੰਦ ਵਿਰਾਟ। ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਭੇਡ ਪੰਛੀ ਰੂਪ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ; ਛੰਦ ਗਾਇਤ੍ਰੀ। ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦਾ ਵੱਛਾ ਪੰਛੀ ਰੂਪ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ; ਛੰਦ ਉਸ਼ਣਿਕ। ਚਾਰ ਸਾਲ ਦਾ ਬਲਦ ਪੰਛੀ ਰੂਪ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ; ਛੰਦ ਅਨੁਸ਼ਟੁਪ।
14.11
इन्द्राग्नी ऽ अव्यथमानाम् इष्टकां दृꣳहतं युवम् ।
पृष्ठेन द्यावापृथिवी ऽ अन्तरिक्षं च विबाधसे ॥ १४.११ ॥
ਹੇ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਅਗਨੀ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਅਚੱਲ ਇਸ਼ਟਕਾ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕਰੋ। ਪਿੱਠ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਦਿਊਲੋਕ, ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਨੂੰ ਵੱਖ ਰੱਖਦੇ ਹੋ।
14.12
विश्वकर्मा त्वा सादयत्व् अन्तरिक्षस्य पृष्ठे व्यचस्वतीं प्रथस्वतीम् अन्तरिक्षं यच्छान्तरिक्षं दृꣳहान्तरिक्षं मा हिꣳसीः ।
विश्वस्मै प्राणायापानाय व्यानायोदानाय प्रतिष्ठायै चरित्राय ।
वायुष् ट्वाभि पातु मह्या स्वस्त्या छर्दिषा शंतमेन तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवा सीद ॥ १४.१२ ॥
ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਤੈਨੂੰ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ; ਵਿਸ਼ਾਲ, ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਨੂੰ ਥਾਮ, ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕਰ, ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਨੂੰ ਹਾਨੀ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾ। ਸਭ ਲਈ, ਪ੍ਰਾਣ ਲਈ, ਅਪਾਨ ਲਈ, ਵਿਆਨ ਲਈ, ਉਦਾਨ ਲਈ, ਸਥਿਰਤਾ ਲਈ, ਗਤੀ ਲਈ। ਵਾਯੂ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ, ਮਹਾਨ ਕਲਿਆਣ ਅਤੇ ਅਤਿ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਆਸਰੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਨਾਲ; ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ।
14.13
राज्ञ्य् असि प्राची दिक् ।
विराड् असि दक्षिणा दिक् ।
सम्राड् असि प्रतीची दिक् ।
स्वराड् अस्य् उदीची दिक् ।
अधिपत्न्य् असि बृहती दिक् ॥ १४.१३ ॥
ਤੂੰ ਰਾਜ੍ਞੀ ਹੈਂ, ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ। ਤੂੰ ਵਿਰਾਟ ਹੈਂ, ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ। ਤੂੰ ਸਮਰਾਟ ਹੈਂ, ਪੱਛਮ ਦਿਸ਼ਾ। ਤੂੰ ਸਵਰਾਟ ਹੈਂ, ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ। ਤੂੰ ਅਧਿਪਤਨੀ ਹੈਂ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਦਿਸ਼ਾ।
14.14
विश्वकर्मा त्वा सादयत्व् अन्तरिक्षस्य पृष्ठे ज्योतिष्मतीम् ।
विश्वस्मै प्राणायापानाय व्यानाय विश्वं ज्योतिर् यच्छ ।
वायुष्टे ऽधिपतिस् तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवा सीद ॥ १४.१४ ॥
ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਤੈਨੂੰ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਥਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ। ਸਭ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ, ਅਪਾਨ, ਵਿਆਨ ਲਈ ਸਾਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇਹ। ਵਾਯੂ ਤੇਰਾ ਅਧਿਪਤੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਨਾਲ ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਵਾਂਗ ਦ੍ਰਿੜ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ।
14.15
नभश् च नभस्यश् च वार्षिकाव् ऋतू ऽ अग्नेर् अन्तःश्लेषो सि कल्पेतां द्यावापृथिवी कल्पन्ताम् आप ऽ ओषधयः कल्पन्ताम् अग्नयः पृथङ् नम ज्यैष्ठ्याय सव्रताः ।
ये ऽ अग्नयः समनसोऽन्तरा द्यावापृथिवी ऽ इमे वार्षिकाव् ऋतू ऽ अभिकल्पमानाऽ इन्द्रम् इव देवा ऽ अभिसं विशन्तु तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवे सीदतम् ॥ १४.१५ ॥
ਨਭ ਅਤੇ ਨਭਸ੍ਯ, ਇਹ ਬਰਸਾਤੀ ਰੁੱਤਾਂ ਅਗਨੀ ਦਾ ਬੰਧਨ ਹੋਣ। ਦਿਊ-ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਸਮਰੱਥ ਹੋਣ, ਜਲ ਅਤੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਸਮਰੱਥ ਹੋਣ, ਅਗਨੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ, ਜੇਠਤਾ ਲਈ ਇੱਕੋ ਵਰਤ ਨਾਲ, ਨਮਸਕਾਰ ਸਹਿਤ ਸਮਰੱਥ ਹੋਣ। ਇੱਕ ਮਨ ਵਾਲੀਆਂ ਅਗਨੀਆਂ ਦਿਊ-ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਵਿਚਕਾਰ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਰਸਾਤੀ ਰੁੱਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਕਰਦੀਆਂ, ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਦੇਵਤੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ। ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਨਾਲ ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਵਾਂਗ ਦ੍ਰਿੜ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠੋ।
14.16
इषश् चोर्जश् च शारदाव् ऋतू ऽ अग्नेर् अन्तःश्लेषोऽसि कल्पेतां द्यावापृथिवी कल्पन्ताम् आप ऽ ओषधयः कल्पन्ताम् अग्नयः पृथङ् नम ज्यैष्ठ्याय सव्रताः ।
ये ऽ अग्नयः समनसोऽन्तरा द्यावापृथिवी ऽ इमे शारदाव् ऋतू ऽ अभिकल्पमाना ऽइन्द्रम् इव देवाऽ अभिसं विशन्तु तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवे सीदतम् ॥ १४.१६ ॥
ਇਸ਼ ਅਤੇ ਊਰਜ, ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤਾਂ; ਤੂੰ ਅਗਨੀ ਦਾ ਅੰਤਰ-ਸ਼ਲੇਸ਼ ਹੈਂ। ਦਿਆਵਾਪ੍ਰਿਥਵੀ ਸਮਰੱਥ ਹੋਣ; ਜਲ ਅਤੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਸਮਰੱਥ ਹੋਣ; ਅਗਨੀਆਂ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਸਮਰੱਥ ਹੋਣ। ਸ੍ਰੇਸ਼ਠਤਾ ਲਈ ਨਮਸਕਾਰ, ਸਮਾਨ ਵਰਤ ਵਾਲਿਓ। ਸਮਾਨ ਮਨ ਵਾਲੀਆਂ ਅਗਨੀਆਂ, ਦਿਆਵਾਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਇਹ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤਾਂ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹੋਣ ਵੇਲੇ, ਇੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਨਾਲ, ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਵਾਂਗ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠੋ।
14.17
आयुर् मे पाहि ।
प्राणं मे पाहि ।
अपानं मे पाहि ।
व्यानं मे पाहि ।
चक्षुर् मे पाहि ।
श्रोत्रं मे पाहि ।
वाचं मे पिन्व ।
मनो मे जिन्व ।
आत्मानं मे पाहि ।
ज्योतिर् मे यच्छ ॥ १४.१७ ॥
ਮੇਰੀ ਉਮਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਮੇਰੇ ਅਪਾਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਮੇਰੇ ਵਿਆਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਮੇਰੀ ਅੱਖ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਮੇਰੇ ਕੰਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਮੇਰੀ ਵਾਣੀ ਨੂੰ ਪੁਸ਼ਟ ਕਰ। ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਜਿਵੰਤ ਕਰ। ਮੇਰੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਮੈਨੂੰ ਜੋਤਿ ਦੇ।
14.18
मा छन्दः ।
प्रमा छन्दः ।
प्रतिमा छन्दः ।
ऽ अस्रीवयश् छन्दः ।
पङ्क्तिश् छन्दः ।
ऽ उष्णिक् छन्दः ।
बृहती छन्दः ।
ऽअनुष्टुप् छन्दः ।
विराट् छन्दः ।
गायत्री छन्दः ।
त्रिष्टुप् छन्दः ।
जगती छन्दः ॥ १४.१८ ॥
ਮਾ ਛੰਦ। ਪ੍ਰਮਾ ਛੰਦ। ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਛੰਦ। ਅਸ੍ਰੀਵਯ ਛੰਦ। ਪੰਕਤੀ ਛੰਦ। ਉਸ਼ਣਿਕ ਛੰਦ। ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਛੰਦ। ਅਨੁਸ਼ਟੁਪ ਛੰਦ। ਵਿਰਾਟ ਛੰਦ। ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਛੰਦ। ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਪ ਛੰਦ। ਜਗਤੀ ਛੰਦ।
14.19
पृथिवी छन्दः ।
ऽअन्तरिक्षं छन्दः ।
द्यौश् छन्दः ।
समाश् छन्दः ।
नक्षत्राणि छन्दः ।
वाक् छन्दः ।
मनश् छन्दः ।
कृषिश् छन्दः ।
हिरण्यं छन्दः ।
गौश् छन्दः ।
ऽअजा छन्दः ।
ऽअश्वश् छन्दः ॥ १४.१९ ॥
ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਛੰਦ। ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਛੰਦ। ਦਿਓ ਛੰਦ। ਸਮਾਃ ਛੰਦ। ਨਕਸ਼ਤ੍ਰ ਛੰਦ। ਵਾਕ੍ ਛੰਦ। ਮਨਸ ਛੰਦ। ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਛੰਦ। ਹਿਰਣਯ ਛੰਦ। ਗੌਃ ਛੰਦ। ਅਜਾ ਛੰਦ। ਅਸ਼ਵਃ ਛੰਦ।
14.20
अग्निर् देवता ।
वातो देवता ।
सूर्यो देवता ।
चन्द्रमा देवता ।
वसवो देवता ।
रुद्रा देवता ।
ऽऽआदित्या देवता ।
मरुतो देवता ।
विश्वे देवा देवता ।
बृहस्पतिर् देवता ।
इन्द्रो देवता ।
वरुणो देवता ॥ १४.२० ॥
ਅਗਨੀ ਦੇਵਤਾ। ਵਾਯੂ ਦੇਵਤਾ। ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ। ਚੰਦਰਮਾ ਦੇਵਤਾ। ਵਸੂ ਦੇਵਤਾ। ਰੁਦਰ ਦੇਵਤਾ। ਆਦਿਤਯ ਦੇਵਤਾ। ਮਰੁਤ ਦੇਵਤਾ। ਵਿਸ਼ਵੇ ਦੇਵਤਾ। ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦੇਵਤਾ। ਇੰਦਰ ਦੇਵਤਾ। ਵਰੁਣ ਦੇਵਤਾ।
14.21
मूर्धासि राड् ध्रुवासि धरुणा धर्त्र्य् असि धरणी ।
आयुषे त्वा वर्चसे त्वा कृष्यै त्वा क्षेमाय त्वा ॥ १४.२१ ॥
ਤੂੰ ਮੂਰਧਾ ਹੈਂ, ਰਾਣੀ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਧਰੁਵਾ ਹੈਂ, ਧਰੁਣਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਧਰਤ੍ਰੀ ਹੈਂ, ਧਰਣੀ ਹੈਂ। ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਲਈ ਤੈਨੂੰ, ਤੇਜ ਲਈ ਤੈਨੂੰ, ਖੇਤੀ ਲਈ ਤੈਨੂੰ, ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਤੈਨੂੰ (ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ)।
14.22
यन्त्री राड् यन्त्र्य् असि यमनी ध्रुवासि धरित्री ।
इषे त्वोर्जे त्वा रय्यै त्वा पोषाय त्वा ।
लोकं पृण छिद्रं पृणाथो सीद ध्रुवा त्वम् ।
इन्द्राग्नी त्वा बृहस्पतिर् अस्मिन् योनाव् असीषदन् ।
ता अस्य सूददोहसः सोमꣳ श्रीणन्ति पृश्नयः ।
जन्मन् देवानां विशस् त्रिष्व् आ रोचने दिवः ।
इन्द्रं विश्वा अवीवृधन्त् समुद्रव्यचसं गिरः ।
रथीतमꣳ रथीनां वाजानाꣳ सत्पतिं पतिम् ॥ १४.२२ ॥
ਤੂੰ ਯੰਤ੍ਰੀ ਹੈਂ, ਰਾਣੀ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਯੰਤ੍ਰੀ ਹੈਂ, ਯਮਨੀ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਧਰੁਵਾ ਹੈਂ, ਧਰਿਤ੍ਰੀ ਹੈਂ। ਅੰਨ ਲਈ ਤੈਨੂੰ, ਬਲ ਲਈ ਤੈਨੂੰ, ਧਨ ਲਈ ਤੈਨੂੰ, ਪੋਸ਼ਣ ਲਈ ਤੈਨੂੰ (ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ)। ਲੋਕ ਭਰ, ਛਿਦ੍ਰ ਭਰ, ਫਿਰ ਬੈਠ, ਤੂੰ ਸਥਿਰ ਹੈਂ। ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਅਗਨੀ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾਇਆ। ਉਹ ਦੁੱਧ ਚੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚਿੱਤਰੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਇਹ ਸੋਮ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਚਮਕਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਵਰਗ ਦੇ... ਸਾਰੀਆਂ ਪਰਜਾਵਾਂ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਵਿਸ਼ਾਲ ਉਸਤਤਾਂ ਨਾਲ ਵਧਾਇਆ। ਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਰਥੀ, ਵਾਜਾਂ ਦਾ ਸਤਪਤੀ, ਸੁਆਮੀ (ਇੰਦਰ)।
14.23
आशुर् त्रिवृत् ।
भान्तः पञ्चदशः ।
व्योमा सप्तदशः ।
धरुण ऽ एकविꣳशः ।
प्रतूर्तिर् अष्टादशः ।
तपो नवदशः ।
ऽअभीवर्तः सविꣳशः ।
वर्चो द्वाविꣳशः ।
संभरणस् त्रयोविꣳशः ।
योनिश् चतुर्विꣳशः ।
गर्भाः पञ्चविꣳशः ।
ऽ ओजस् त्रिणवः ।
क्रतुर् एकत्रिꣳशः ।
प्रतिष्ठा त्रयस्त्रिꣳशः ।
ब्रध्नस्य विष्टपं चतुस्त्रिꣳशः ।
नाकः षट्त्रिꣳशः ।
विवर्तो ष्टाचत्वारिꣳशः ।
धर्त्रं चतुष्टोमः ॥ १४.२३ ॥
ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਤੇਜ਼; ਚਮਕਦੀ ਪੰਦਰਵੀਂ; ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗੀ ਸਤਾਰਵੀਂ; ਧਾਰਕ ਇਕੀਵੀਂ; ਜਿੱਤ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਅਠਾਰਵੀਂ; ਤਪ ਉੱਨੀਵੀਂ; ਘੇਰਨ ਵਾਲੀ ਵੀਹਵੀਂ; ਤੇਜ ਬਾਈਵੀਂ; ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਤੇਈਵੀਂ; ਮੂਲ ਚੌਵੀਵੀਂ; ਗਰਭ ਪੱਚੀਵੇਂ; ਓਜਸ ਸਤਾਈਵੀਂ; ਸੰਕਲਪ ਇਕੱਤੀਵੀਂ; ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਤੈਂਤੀਵੀਂ; ਸੂਰਜ ਦਾ ਵਾਸ ਚੌਂਤੀਵੀਂ; ਸਵਰਗ ਛੱਤੀਵੀਂ; ਪਰਿਵਰਤਨ ਅਠਤਾਲੀਵੀਂ; ਧਾਰਕ — ਚਤੁਸ਼ਟੋਮ।
14.24
अग्नेर् भागो ऽसि दीक्षाया ऽ आधिपत्यं ब्रह्म स्पृतं त्रिवृत् स्तोमः ।
इन्द्रस्य भागो ऽसि विष्णोर् आधिपत्यं क्षत्रꣳ स्पृतं पञ्चदशः स्तोमः ।
नृचक्षसां भागो ऽसि धातुर् आधिपत्यं जनित्रꣳ स्पृतꣳ सप्तदशः स्तोमः ।
मित्रस्य भागो ऽसि वरुणस्याधिपत्यं दिवो वृष्टिर् वात स्पृत ऽएकविꣳश स्तोमः ॥ १४.२४ ॥
ਤੂੰ ਅਗਨੀ ਦਾ ਭਾਗ ਹੈਂ; ਦੀਕਸ਼ਾ ਦਾ ਅਧਿਪਤਿਤਵ। ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ; ਤ੍ਰਿਵ੍ਰਤ ਸਤੋਮ। ਤੂੰ ਇੰਦਰ ਦਾ ਭਾਗ ਹੈਂ; ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਅਧਿਪਤਿਤਵ। ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ; ਪੰਚਦਸ਼ ਸਤੋਮ। ਤੂੰ ਨ੍ਰਿਚਕ੍ਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਭਾਗ ਹੈਂ; ਧਾਤਾ ਦਾ ਅਧਿਪਤਿਤਵ। ਜਨਿਤ੍ਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ; ਸਪਤਦਸ਼ ਸਤੋਮ। ਤੂੰ ਮਿਤ੍ਰ ਦਾ ਭਾਗ ਹੈਂ; ਵਰੁਣ ਦਾ ਅਧਿਪਤਿਤਵ। ਅਕਾਸ਼ ਦੀ ਵਰਖਾ ਤੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ; ਏਕਵਿੰਸ਼ ਸਤੋਮ।
14.25
वसूनां भागो ऽसि रुद्राणाम् आधिपत्यं चतुष्पात् स्पृतं चतुर्विꣳश स्तोमः ।
आदित्यानां भागो ऽसि मरुताम् आधिपत्यं गर्भा स्पृताः पञ्चविꣳश स्तोमः ।
अदित्यै भागो ऽसि पूष्ण ऽ आधिपत्यम् ओज स्पृतं त्रिणव स्तोमः ।
देवस्य सवितुर् भागो ऽसि बृहस्पतेर् आधिपत्यꣳ समीचीर् दिश स्पृताश् चतुष्टोम स्तोमः ॥ १४.२५ ॥
ਤੂੰ ਵਸੂਆਂ ਦਾ ਭਾਗ ਹੈਂ; ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤਿਤਵ। ਚਤੁਸ਼ਪਾਦ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ; ਚਤੁਰਵਿੰਸ਼ ਸਤੋਮ। ਤੂੰ ਆਦਿਤਿਆਂ ਦਾ ਭਾਗ ਹੈਂ; ਮਰੁਤਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤਿਤਵ। ਗਰਭਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ; ਪੰਚਵਿੰਸ਼ ਸਤੋਮ। ਤੂੰ ਅਦਿਤੀ ਦਾ ਭਾਗ ਹੈਂ; ਪੂਸ਼ਨ ਦਾ ਅਧਿਪਤਿਤਵ। ਓਜਸ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ; ਤ੍ਰਿਣਵ ਸਤੋਮ। ਤੂੰ ਦੇਵ ਸਵਿਤ੍ਰ ਦਾ ਭਾਗ ਹੈਂ; ਬ੍ਰਹਿਸਪਤੀ ਦਾ ਅਧਿਪਤਿਤਵ। ਜੁੜੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ; ਚਤੁਸ਼ਟੋਮ ਸਤੋਮ।
14.26
यवानां भागो ऽस्य् अयवानाम् आधिपत्यं प्रजा स्पृताश् चतुश्चत्वारिꣳश स्तोमः ।
ऋभूणां भागो ऽसि विश्वेषां देवानाम् आधिपत्यं भूतꣳ स्पृतं त्रयस्त्रिꣳश स्तोमः ॥ १४.२६ ॥
ਤੂੰ ਜੌਆਂ ਦਾ ਭਾਗ ਹੈਂ; ਅਜੌਆਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤਿਤ੍ਵ; ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ; ਚੁਰਾਲੀ ਸਤੋਮ। ਤੂੰ ਰਿਭੂਆਂ ਦਾ ਭਾਗ ਹੈਂ; ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤਿਤ੍ਵ; ਭੂਤ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ; ਤੇਤੀਸ ਸਤੋਮ।
14.27
सहश् च सहस्यश् च हैमन्तिकाव् ऋतू ऽ अग्नेर् अन्तःश्लेषो सि कल्पेतां द्यावापृथिवी कल्पन्ताम् आप ऽ ओषधयः कल्पन्ताम् अग्नयः पृथङ् नम ज्यैष्ठ्याय सव्रताः ।
ये ऽ अग्नयः समनसो न्तरा द्यावापृथिवी ऽ इमे हैमन्तिकाव् ऋतू ऽ अभिकल्पमाना ऽ इन्द्रम् इव देवा ऽ अभिसंविशन्तु तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवे सीदतम् ॥ १४.२७ ॥
ਸਹ ਅਤੇ ਸਹਸ੍ਯ, ਇਹ ਦੋ ਹੇਮੰਤ ਰੁੱਤਾਂ ਅਗਨੀ ਦਾ ਅੰਦਰਲਾ ਜੋੜ ਤੂੰ ਹੈਂ; ਦਿਊਆਪ੍ਰਿਥਿਵੀ ਸਮਰੱਥ ਹੋਣ, ਜਲ ਤੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਸਮਰੱਥ ਹੋਣ; ਅਗਨੀਆਂ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਨਮਸਕਾਰ ਸਹਿਤ, ਜੇਠਤਾਈ ਲਈ ਇਕੋ ਵਰਤ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਣ। ਸਮਾਨ ਮਨ ਵਾਲੀਆਂ ਜੋ ਅਗਨੀਆਂ, ਦਿਊਆਪ੍ਰਿਥਿਵੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਇਹ ਦੋ ਹੇਮੰਤ ਰੁੱਤਾਂ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਇੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਿਵੇਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ; ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਨਾਲ, ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਵਾਂਗ, ਧ੍ਰੁਵ ਥਾਂ ਤੇ ਬੈਠੋ।
14.28
एकयास्तुवत प्रजा ऽ अधीयन्त प्रजापतिर् अधिपतिर् आसीत् ।
तिसृभिर् अस्तुवत ब्रह्मासृज्यत ब्रह्मणस्पतिर् अधिपतिर् आसीत् ।
पञ्चभिर् अस्तुवत भूतान्य् असृज्यन्त भूतानां पतिर् अधिपतिर् आसीत् ।
सप्तभिर् अस्तुवत सप्त ऋषयो ऽसृज्यन्त धाताधिपतिर् आसीत् ॥ १४.२८ ॥
ਇੱਕ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ; ਪ੍ਰਜਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ; ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਅਧਿਪਤੀ ਸਨ। ਤਿੰਨ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ; ਬ੍ਰਹਮ ਰਚਿਆ ਗਿਆ; ਬ੍ਰਹਮਣਸਪਤੀ ਅਧਿਪਤੀ ਸਨ। ਪੰਜ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ; ਭੂਤ ਰਚੇ ਗਏ; ਭੂਤਾਂ ਦਾ ਪਤੀ ਅਧਿਪਤੀ ਸੀ। ਸੱਤ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ; ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ ਰਚੇ ਗਏ; ਧਾਤਾ ਅਧਿਪਤੀ ਸੀ।
14.29
नवभिर् अस्तुवत पितरो ऽसृज्यन्तादितिर् अध्निपत्न्य् आसीत् ।
एकादशभिर् अस्तुवत ऽ ऋतवो ऽसृज्यन्तार्तवा ऽ अधिपतय ऽ आसन् ।
त्रयोदशभिर् अस्तुवत मासा ऽ असृज्यन्त संवत्सरो ऽधिपतिर् आसीत् ।
पञ्चदशभिर् अस्तुवत क्षत्रम् असृज्यतेन्द्रो ऽधिपतिर् आसीत् ।
सप्तदशभिर् अस्तुवत ग्राम्याः पशवो ऽसृज्यन्त बृहस्पतिर् अधिपतिर् आसीत् ॥ १४.२९ ॥
ਨੌਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ; ਪਿਤਰ ਰਚੇ ਗਏ; ਅਦਿਤੀ ਅਧਿਪਤੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਗਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ; ਰੁੱਤਾਂ ਰਚੀਆਂ ਗਈਆਂ; ਰੁੱਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਸਨ। ਤੇਰਾਂ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ; ਮਹੀਨੇ ਰਚੇ ਗਏ; ਸੰਵਤਸਰ ਅਧਿਪਤੀ ਸੀ। ਪੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ; ਕਸ਼ਤ੍ਰ ਰਚਿਆ ਗਿਆ; ਇੰਦਰ ਅਧਿਪਤੀ ਸੀ। ਸਤਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ; ਗ੍ਰਾਮੀ ਪਸ਼ੂ ਰਚੇ ਗਏ; ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਅਧਿਪਤੀ ਸੀ।
14.30
नवदशभिर् अस्तुवत शूद्रार्याव् असृज्येताम् अहोरात्रे ऽ अधिपत्नी आस्ताम् ।
एकविꣳशत्यास्तुवतैकशफाः पशवो सृज्यन्त वरुणो ऽधिपतिर् आसीत् ।
त्रयोविꣳशत्यास्तुवत क्षुद्रां पशवो ऽसृज्यन्त पूषाधिपतिर् आसीत् ।
पञ्चविꣳशत्यास्तुवताऽऽरण्याः पशवो ऽसृज्यन्त वायुर् अधिपतिर् आसीत् ।
सप्तविꣳशत्यास्तुवत द्यावापृथिवी व्यैतां वसवो रुद्राऽ आदित्याऽ अनुव्य् आयꣳस् त ऽ एवाधिपतय ऽ आसन् ॥ १४.३० ॥
ਅਠਾਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸਤਤ ਕੀਤੀ; ਸ਼ੂਦਰ ਅਤੇ ਆਰਿਆ ਸਿਰਜੇ ਗਏ; ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਅਧਿਸ਼ਠਾਤਰੀ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ। ਇੱਕੀ ਨਾਲ ਉਸਤਤ ਕੀਤੀ; ਇੱਕ-ਖੁਰੀ ਪਸ਼ੂ ਸਿਰਜੇ ਗਏ; ਵਰੁਣ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣਿਆ। ਤੇਈ ਨਾਲ ਉਸਤਤ ਕੀਤੀ; ਛੋਟੇ ਪਸ਼ੂ ਸਿਰਜੇ ਗਏ; ਪੂਸ਼ਨ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣਿਆ। ਪੱਚੀ ਨਾਲ ਉਸਤਤ ਕੀਤੀ; ਜੰਗਲੀ ਪਸ਼ੂ ਸਿਰਜੇ ਗਏ; ਵਾਯੂ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣਿਆ। ਸੱਤਾਈ ਨਾਲ ਉਸਤਤ ਕੀਤੀ; ਦਿਆਵਾਪ੍ਰਿਥਿਵੀ ਵੱਖ ਹੋਈਆਂ; ਵਸੂ, ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਆਦਿਤਯ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੇ; ਉਹੀ ਅਧਿਪਤੀ ਸਨ।
14.31
नवविꣳशत्यास्तुवत वनस्पतयोऽसृज्यन्त सोमो ऽधिपतिर् आसीत् ।
एकत्रिꣳशतास्तुवत प्रजा ऽ असृज्यन्त यवाश् चायवाश् चाधिपतय ऽ आसन् ।
त्रयस्त्रिꣳशतास्तुवत भूतान्य् अशाम्यन् प्रजापतिः परमेष्ठ्य् अधिपतिर् आसीत् ॥ १४.३१ ॥
ਉਨੱਤੀ ਨਾਲ ਉਸਤਤ ਕੀਤੀ; ਬਨਸਪਤੀਆਂ ਸਿਰਜੀਆਂ ਗਈਆਂ; ਸੋਮ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣਿਆ। ਇਕੱਤੀ ਨਾਲ ਉਸਤਤ ਕੀਤੀ; ਪ੍ਰਜਾ ਸਿਰਜੀ ਗਈ; ਜੌਂ ਅਤੇ ਅਜੌਂ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣੇ। ਤੇਤੀਸ ਨਾਲ ਉਸਤਤ ਕੀਤੀ; ਜੀਵ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਏ; ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣਿਆ।