યજુર્વેદ · અધ્યાય 14
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.1
ध्रुवक्षितिर् ध्रुवयोनिर् ध्रुवासि ध्रुवं योनिम् आ सीद साधुया ।
उख्यस्य केतुं प्रथमं जुषाणा ।
अश्विनाध्वर्यू सादयताम् इह त्वा ॥ १४.१ ॥
તું સ્થિર ભૂમિ અને સ્થિર યોનિવાળી છે; સ્થિર સ્થાને સારી રીતે બેસ. ઉખ્યના પ્રથમ ધ્વજને આનંદથી સ્વીકારતી. અશ્વિનૌ, અધ્વર્યુઓ તને અહીં બેસાડે.
14.2
कुलायिनी घृतवती पुरंधिः स्योने सीद सदने पृथिव्याः ।
अभि त्वा रुद्रा वसवो गृणन्त्व् इमा ब्रह्म पीपिहि सौभगाय ।
अश्विनाध्वर्यू सादयताम् इह त्वा ॥ १४.२ ॥
માળાવાળી, ઘીવાળી, સમૃદ્ધિ ધારણ કરનારી, પૃથ્વીના સુખદ આસન પર બેસ. રુદ્રો અને વસુઓ તારી સ્તુતિ કરે; સૌભાગ્ય માટે આ મંત્રો પૂર્ણ કર. અશ્વિનૌ, અધ્વર્યુઓ તને અહીં બેસાડે.
14.3
स्वैर् दक्षैर् दक्षपितेह सीद देवानाꣳ सुम्ने बृहते रणाय ।
पितेवैधि सूनव ऽ आ सुशेवा स्वावेशा तन्वा सं विशस्व ।
अश्विनाध्वर्यू सादयताम् इह त्वा ॥ १४.३ ॥
પોતાના બળથી, હે દક્ષના સ્વામી, અહીં બેસ; દેવોની મહાન કૃપા અને આનંદ માટે. પિતા જેવી થા, પુત્ર માટે અત્યંત કલ્યાણકારી; તારા શરીરથી સંપૂર્ણ પ્રવેશ કર. અશ્વિનૌ, અધ્વર્યુઓ તને અહીં બેસાડે.
14.4
पृथिव्याः पुरीषम् अस्य् अप्सो नाम तां त्वा विश्वे ऽ अभि गृणन्तु देवाः ।
स्तोमपृष्ठा घृतवतीह सीद प्रजावद् अस्मे द्रविणा यजस्व ।
अश्विनाध्वर्यू सादयताम् इह त्वा ॥ १४.४ ॥
તું પૃથ્વીની પૂર્ણતા છે, અપ્સસ્ નામે ઓળખાય છે; સર્વ દેવો તારી સ્તુતિ કરે. સ્તોમને પીઠ બનાવી, ઘીવાળી થઈને અહીં બેસ; અમને સંતાન સહિત ધન આપ. અશ્વિનૌ, અધ્વર્યુઓ તને અહીં બેસાડે.
14.5
अदित्यास् त्वा पृष्ठे सादयाम्य् अन्तरिक्षस्य धर्त्रीं विष्टम्भनीं दिशामधिपत्नीं भुवनानामूर्मिर् द्रप्सो ऽ अपाम् असि विश्वकर्मा त ऽ ऋषिः ।
अश्विनाध्वर्यू सादयताम् इह त्वा ॥ १४.५ ॥
અદિતિની પીઠ પર હું તને મૂકું છું. તું અંતરિક્ષને ધારણ કરનારી, દિશાઓને થાંભલા સમાન રોકનારી, લોકોની અધિપત્ની છે. તું પાણીની લહેર અને બિંદુ છે; તારા ઋષિ વિશ્વકર્મા છે. અશ્વિનો અધ્વર્યુઓ અહીં તને સ્થાપિત કરો.
14.6
शुक्रश् च शुचिश् च ग्रीष्माव् ऋतू ऽ अग्नेर् अन्तःश्लेषो ऽसि कल्पेतां द्यावापृथिवी कल्पन्ताम् आप ऽ ओषधयः कल्पन्ताम् अग्नयः पृथङ् नम ज्यैष्ठ्याय सव्रताः ।
ये ऽ अग्नयः समनसो ऽन्तरा द्यावापृथिवी ऽ इमे ग्रैष्माव् ऋतू ऽ अभिकल्पमानाऽ इन्द्रम् इव देवा ऽ अभिसं विशन्तु तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवे सीदतम् ॥ १४.६ ॥
શુક્ર અને શુચિ એ બે ગ્રીષ્મ ઋતુઓ અગ્નિનો અંતઃશ્લેષ થાઓ. દ્યાવાપૃથિવી સમર્થ થાઓ; જળ અને ઔષધિઓ સમર્થ થાઓ; અગ્નિઓ અલગ અલગ નમસ્કાર સાથે શ્રેષ્ઠતા માટે સમાન વ્રતવાળા થાઓ. સમાન મનવાળા જે અગ્નિઓ દ્યાવાપૃથિવીની વચ્ચે છે, આ ગ્રૈષ્મ ઋતુઓ સજ્જ થતાં ઇન્દ્રની જેમ દેવો એમાં પ્રવેશે. તે દેવતા સાથે આંગિરસની જેમ ધ્રુવ પર બેસો.
14.7
सजूर् ऋतुभिः सजूर् विधाभिः सजूर् देवैः सजूर् देवैर् वयोनाधैर् अग्नये त्वा वैश्वानरायाश्विनाध्वर्यू सादयताम् इह त्वा ।
सजूर् ऋतुभिः सजूर् विधाभिः सजूर् वसुभिः सजूर् देवैर् वयोनाधैर् अग्नये त्वा वैश्वानरायाश्विनाध्वर्यू सादयताम् इह त्वा ।
सजूर् ऋतुभिः सजूर् विधाभिः सजू रुद्रैः सजूर् देवैर् वयोनाधैर् अग्नये त्वा वैश्वानरायाश्विनाध्वर्यू सादयताम् इह त्वा ।
सजूर् ऋतुभिः सजूर् विधाभिः सजूर् आदित्यैः सजूर् देवैर् वयोनाधैर् अग्नये त्वा वैश्वानरायाश्विनाध्वर्यू सादयताम् इह त्वा ।
सजूर् ऋतुभिः सजूर् विधाभिः सजूर् विश्वैर् देवैः सजूर् देवैर् वयोनाधैर् अग्नये त्वा वैश्वानरायाश्विनाध्वर्यू सादयताम् इह त्वा ॥ १४.७ ॥
ઋતુઓ સાથે, વિધાઓ સાથે, દેવો સાથે, વયોનાધો સાથે — અગ્નિ વૈશ્વાનર માટે તને, બે અધ્વર્યુ અશ્વિનો અહીં સ્થાપિત કરો. (વસુ, રુદ્ર, આદિત્ય અને વિશ્વદેવો સાથે પાંચ વાર)
14.8
प्राणं मे पाहि ।
अपानं मे पाहि ।
व्यानं मे पाहि ।
चक्षुर् म ऽ उर्व्या वि भाहि ।
श्रोत्रं मे श्लोकय ।
अपः पिन्व ।
ओषधीर् जिन्व ।
द्विपाद् अव ।
चतुष्पात् पाहि ।
दिवो वृष्टिम् एरय ॥ १४.८ ॥
મારા પ્રાણની રક્ષા કર. મારા અપાનની રક્ષા કર. મારા વ્યાનની રક્ષા કર. મારાં નેત્રોને વિસ્તારથી પ્રકાશિત કર. મારા શ્રવણને યશસ્વી કર. જળોને સિંચ. ઓષધિઓને જીવંત કર. દ્વિપાદ પ્રાણીઓની રક્ષા કર. ચતુષ્પાદ પ્રાણીઓની રક્ષા કર. દ્યુલોકમાંથી વૃષ્ટિ પ્રેરિત કર.
14.9
मूर्धा वयः प्रजापतिश् छन्दः ।
क्षत्रं वयो मयंदं छन्दः ।
विष्टम्भो वयो ऽधिपतिश् छन्दः ।
विश्वकर्मा वयः परमेष्ठी छन्दः ।
वस्तो वयो विवलं छन्दः ।
वृष्णिर् वयो विशालं छन्दः ।
पुरुषो वयस् तन्द्रं छन्दः ।
व्याघ्रो वयो ऽनाधृष्टं छन्दः ।
सिꣳहो वयश् छदिश् छन्दः ।
पष्ठवाड् वयो बृहती छन्दः ।
ऽ उक्षा वयः ककुप् छन्दः ।
ऽ ऋषभो वयः सतोबृहती छन्दः ॥ १४.९ ॥
મૂર્ધા વયસ્, પ્રજાપતિ છંદ. ક્ષત્ર વયસ્, મયંદ છંદ. વિષ્ટંભ વયસ્, અધિપતિ છંદ. વિશ્વકર્મા વયસ્, પરમેષ્ઠી છંદ. વસ્ત વયસ્, વિવલ છંદ. વૃષ્ણિ વયસ્, વિશાલ છંદ. પુરુષ વયસ્, તંદ્ર છંદ. વ્યાઘ્ર વયસ્, અનાધૃષ્ટ છંદ. સિંહ વયસ્, છદિસ્ છંદ. પષ્ઠવાડ્ વયસ્, બૃહતી છંદ. ઉક્ષા વયસ્, ककुપ્ છંદ. ઋષભ વયસ્, સતોબૃહતી છંદ.
14.10
अनड्वान् वयः पङ्क्तिश् छन्दः ।
धेनुर् वयो जगती छन्दः ।
त्र्यविर् वयस् त्रिष्टुप् छन्दः ।
दित्यवाड् वयो विराट् छन्दः ।
पञ्चाविर् वयो गायत्री छन्दः ।
त्रिवत्सो वय ऽ उष्णिक् छन्दः ।
तुर्यवाड् वयो ऽनुष्टुप् छन्दः ॥ १४.१० ॥
બળદ પક્ષીરૂપ અને શક્તિ; છંદ પંક્તિ. ગાય પક્ષીરૂપ અને શક્તિ; છંદ જગતી. ત્રણ વર્ષની ઘેટી પક્ષીરૂપ અને શક્તિ; છંદ ત્રિષ્ટુપ. બે વર્ષનો બળદ પક્ષીરૂપ અને શક્તિ; છંદ વિરાટ. પાંચ વર્ષની ઘેટી પક્ષીરૂપ અને શક્તિ; છંદ ગાયત્રી. ત્રણ વર્ષનું વાછરડું પક્ષીરૂપ અને શક્તિ; છંદ ઉષ્ણિક. ચાર વર્ષનો બળદ પક્ષીરૂપ અને શક્તિ; છંદ અનુષ્ટુપ.
14.11
इन्द्राग्नी ऽ अव्यथमानाम् इष्टकां दृꣳहतं युवम् ।
पृष्ठेन द्यावापृथिवी ऽ अन्तरिक्षं च विबाधसे ॥ १४.११ ॥
હે ઇન્દ્ર અને અગ્નિ, તમે બંને અચળ ઇષ્ટકાને દૃઢ કરો. પૃષ્ઠ વડે તમે બંને દ્યાવાપૃથિવી અને અંતરિક્ષને અલગ રાખો છો.
14.12
विश्वकर्मा त्वा सादयत्व् अन्तरिक्षस्य पृष्ठे व्यचस्वतीं प्रथस्वतीम् अन्तरिक्षं यच्छान्तरिक्षं दृꣳहान्तरिक्षं मा हिꣳसीः ।
विश्वस्मै प्राणायापानाय व्यानायोदानाय प्रतिष्ठायै चरित्राय ।
वायुष् ट्वाभि पातु मह्या स्वस्त्या छर्दिषा शंतमेन तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवा सीद ॥ १४.१२ ॥
વિશ્વકર્મા તને અંતરિક્ષની પીઠ પર સ્થાપિત કરે; વિશાળ, વ્યાપક અંતરિક્ષને ધારણ કર, અંતરિક્ષને દૃઢ કર, અંતરિક્ષને હાનિ ન પહોંચાડ. સૌ માટે, પ્રાણ માટે, અપાન માટે, વ્યાન માટે, ઉદાન માટે, સ્થિરતા માટે, ગતિ માટે. વાયુ તારું રક્ષણ કરે, મહાન કલ્યાણ અને અતિ મંગળકારી આશ્રય સાથે, તે દેવતા સાથે; અંગિરસોની જેમ સ્થિર થઈને બેસ.
14.13
राज्ञ्य् असि प्राची दिक् ।
विराड् असि दक्षिणा दिक् ।
सम्राड् असि प्रतीची दिक् ।
स्वराड् अस्य् उदीची दिक् ।
अधिपत्न्य् असि बृहती दिक् ॥ १४.१३ ॥
તું રાજ્ઞી છે, પૂર્વ દિશા. તું વિરાટ છે, દક્ષિણ દિશા. તું સમ્રાટ છે, પશ્ચિમ દિશા. તું સ્વરાટ છે, ઉત્તર દિશા. તું અધિપત્ની છે, વિશાળ દિશા.
14.14
विश्वकर्मा त्वा सादयत्व् अन्तरिक्षस्य पृष्ठे ज्योतिष्मतीम् ।
विश्वस्मै प्राणायापानाय व्यानाय विश्वं ज्योतिर् यच्छ ।
वायुष्टे ऽधिपतिस् तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवा सीद ॥ १४.१४ ॥
વિશ્વકર્મા તને અંતરિક્ષની પીઠ પર પ્રકાશમય સ્થાને સ્થાપો. સર્વના પ્રાણ, અપાન, વ્યાન માટે સંપૂર્ણ પ્રકાશ આપ. વાયુ તારો અધિપતિ છે; તે દેવતા સાથે અંગિરસોની જેમ સ્થિર બેસ.
14.15
नभश् च नभस्यश् च वार्षिकाव् ऋतू ऽ अग्नेर् अन्तःश्लेषो सि कल्पेतां द्यावापृथिवी कल्पन्ताम् आप ऽ ओषधयः कल्पन्ताम् अग्नयः पृथङ् नम ज्यैष्ठ्याय सव्रताः ।
ये ऽ अग्नयः समनसोऽन्तरा द्यावापृथिवी ऽ इमे वार्षिकाव् ऋतू ऽ अभिकल्पमानाऽ इन्द्रम् इव देवा ऽ अभिसं विशन्तु तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवे सीदतम् ॥ १४.१५ ॥
નભ અને નભસ્ય, એ વર્ષાના બે ઋતુઓ અગ્નિનો બંધ થાઓ. દ્યાવાપૃથિવી સમર્થ થાઓ, જળ અને ઓષધિઓ સમર્થ થાઓ, અગ્નિઓ અલગ અલગ, જ્યેષ્ઠતા માટે સમાન વ્રત સાથે, નમસ્કાર સાથે સમર્થ થાઓ. એક મનના અગ્નિઓ દ્યાવાપૃથિવીની વચ્ચે, આ વર્ષા ઋતુઓને સમર્થ કરતા, ઇન્દ્રની જેમ દેવો પ્રવેશ કરો. તે દેવતા સાથે અંગિરસોની જેમ સ્થિર બેસો.
14.16
इषश् चोर्जश् च शारदाव् ऋतू ऽ अग्नेर् अन्तःश्लेषोऽसि कल्पेतां द्यावापृथिवी कल्पन्ताम् आप ऽ ओषधयः कल्पन्ताम् अग्नयः पृथङ् नम ज्यैष्ठ्याय सव्रताः ।
ये ऽ अग्नयः समनसोऽन्तरा द्यावापृथिवी ऽ इमे शारदाव् ऋतू ऽ अभिकल्पमाना ऽइन्द्रम् इव देवाऽ अभिसं विशन्तु तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवे सीदतम् ॥ १४.१६ ॥
ઇષ અને ઊર્જ, શરદ ઋતુઓ; તું અગ્નિનો અંતઃશ્લેષ છે. દ્યાવાપૃથિવી સમર્થ થાઓ; જળ અને ઓષધિઓ સમર્થ થાઓ; અગ્નિઓ અલગ રીતે સમર્થ થાઓ. શ્રેષ્ઠતા માટે નમસ્કાર, સમાન વ્રતવાળાઓ. સમાન મનવાળા અગ્નિઓ, દ્યાવાપૃથિવીની વચ્ચે, આ શરદ ઋતુઓ સિદ્ધ થતી હોય ત્યારે, ઇન્દ્રમાં દેવો પ્રવેશે તેમ, તે દેવતા સાથે, અંગિરસોની જેમ, સ્થિર બેસો.
14.17
आयुर् मे पाहि ।
प्राणं मे पाहि ।
अपानं मे पाहि ।
व्यानं मे पाहि ।
चक्षुर् मे पाहि ।
श्रोत्रं मे पाहि ।
वाचं मे पिन्व ।
मनो मे जिन्व ।
आत्मानं मे पाहि ।
ज्योतिर् मे यच्छ ॥ १४.१७ ॥
મારા આયુષ્યનું રક્ષણ કર. મારા પ્રાણનું રક્ષણ કર. મારા અપાનનું રક્ષણ કર. મારા વ્યાનનું રક્ષણ કર. મારી ચક્ષુનું રક્ષણ કર. મારા શ્રોત્રનું રક્ષણ કર. મારી વાણીને પુષ્ટ કર. મારા મનને તાજું કર. મારા આત્માનું રક્ષણ કર. મને જ્યોતિ આપ.
14.18
मा छन्दः ।
प्रमा छन्दः ।
प्रतिमा छन्दः ।
ऽ अस्रीवयश् छन्दः ।
पङ्क्तिश् छन्दः ।
ऽ उष्णिक् छन्दः ।
बृहती छन्दः ।
ऽअनुष्टुप् छन्दः ।
विराट् छन्दः ।
गायत्री छन्दः ।
त्रिष्टुप् छन्दः ।
जगती छन्दः ॥ १४.१८ ॥
મા છંદ. પ્રમા છંદ. પ્રતિમા છંદ. અસ્રીવય છંદ. પંક્તિ છંદ. ઉષ્ણિક્ છંદ. બૃહતી છંદ. અનુષ્ટુપ્ છંદ. વિરાટ્ છંદ. ગાયત્રી છંદ. ત્રિષ્ટુપ્ છંદ. જગતી છંદ.
14.19
पृथिवी छन्दः ।
ऽअन्तरिक्षं छन्दः ।
द्यौश् छन्दः ।
समाश् छन्दः ।
नक्षत्राणि छन्दः ।
वाक् छन्दः ।
मनश् छन्दः ।
कृषिश् छन्दः ।
हिरण्यं छन्दः ।
गौश् छन्दः ।
ऽअजा छन्दः ।
ऽअश्वश् छन्दः ॥ १४.१९ ॥
પૃથિવી છંદ. અન્તરિક્ષ છંદ. દ્યૌ છંદ. સમાઃ છંદ. નક્ષત્રો છંદ. વાક્ છંદ. મનસ્ છંદ. કૃષિ છંદ. હિરણ્ય છંદ. ગૌઃ છંદ. અજા છંદ. અશ્વઃ છંદ.
14.20
अग्निर् देवता ।
वातो देवता ।
सूर्यो देवता ।
चन्द्रमा देवता ।
वसवो देवता ।
रुद्रा देवता ।
ऽऽआदित्या देवता ।
मरुतो देवता ।
विश्वे देवा देवता ।
बृहस्पतिर् देवता ।
इन्द्रो देवता ।
वरुणो देवता ॥ १४.२० ॥
અગ્નિ દેવતા. વાયુ દેવતા. સૂર્ય દેવતા. ચંદ્રમા દેવતા. વસુઓ દેવતા. રુદ્રો દેવતા. આદિત્યો દેવતા. મરુતો દેવતા. વિશ્વે દેવો દેવતા. બૃહસ્પતિ દેવતા. ઇન્દ્ર દેવતા. વરુણ દેવતા.
14.21
मूर्धासि राड् ध्रुवासि धरुणा धर्त्र्य् असि धरणी ।
आयुषे त्वा वर्चसे त्वा कृष्यै त्वा क्षेमाय त्वा ॥ १४.२१ ॥
તું મૂર્ધા છે, રાજ્ઞી છે; તું ધ્રુવા છે, ધરુણા છે; તું ધર્ત્રી છે, ધરણી છે. દીર્ઘાયુ માટે તને, તેજ માટે તને, ખેતી માટે તને, કલ્યાણ માટે તને (સ્થાપું છું).
14.22
यन्त्री राड् यन्त्र्य् असि यमनी ध्रुवासि धरित्री ।
इषे त्वोर्जे त्वा रय्यै त्वा पोषाय त्वा ।
लोकं पृण छिद्रं पृणाथो सीद ध्रुवा त्वम् ।
इन्द्राग्नी त्वा बृहस्पतिर् अस्मिन् योनाव् असीषदन् ।
ता अस्य सूददोहसः सोमꣳ श्रीणन्ति पृश्नयः ।
जन्मन् देवानां विशस् त्रिष्व् आ रोचने दिवः ।
इन्द्रं विश्वा अवीवृधन्त् समुद्रव्यचसं गिरः ।
रथीतमꣳ रथीनां वाजानाꣳ सत्पतिं पतिम् ॥ १४.२२ ॥
તું યન્ત્રી છે, રાજ્ઞી છે; તું યન્ત્રી છે, યમની છે; તું ધ્રુવા છે, ધરિત્રી છે. અન્ન માટે તને, બળ માટે તને, ધન માટે તને, પોષણ માટે તને (સ્થાપું છું). લોકને ભર, છિદ્ર ભર, પછી બેસ, તું સ્થિર છે. ઇન્દ્ર અને અગ્નિ, અને બૃહસ્પતિએ તને આ યોનિમાં બેસાડી. તે દૂધ કાઢનારી ચિતકબરી ગાયો આ સોમ તૈયાર કરે છે. દેવોના જન્મમાં, ત્રણ દીપ્તિમાન લોકોમાં, સ્વર્ગના... સર્વ પ્રજાઓએ ઇન્દ્રને સમુદ્ર જેવી વિશાળ સ્તુતિઓથી વધાર્યો. રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ રથી, વાજોના સત્પતિ, સ્વામી (ઇન્દ્ર).
14.23
आशुर् त्रिवृत् ।
भान्तः पञ्चदशः ।
व्योमा सप्तदशः ।
धरुण ऽ एकविꣳशः ।
प्रतूर्तिर् अष्टादशः ।
तपो नवदशः ।
ऽअभीवर्तः सविꣳशः ।
वर्चो द्वाविꣳशः ।
संभरणस् त्रयोविꣳशः ।
योनिश् चतुर्विꣳशः ।
गर्भाः पञ्चविꣳशः ।
ऽ ओजस् त्रिणवः ।
क्रतुर् एकत्रिꣳशः ।
प्रतिष्ठा त्रयस्त्रिꣳशः ।
ब्रध्नस्य विष्टपं चतुस्त्रिꣳशः ।
नाकः षट्त्रिꣳशः ।
विवर्तो ष्टाचत्वारिꣳशः ।
धर्त्रं चतुष्टोमः ॥ १४.२३ ॥
ત્રણગણી વેગવાન; તેજસ્વી પંદરમી; આકાશ સમાન સત્તરમી; ધારક એકવીસમી; વિજય આપનારી અઢારમી; તપ ઓગણીસમી; વીંટળનારી વીસમી; તેજ બાવીસમી; એકત્ર કરનારી તેવીસમી; ઉદ્ગમ ચોવીસમી; ગર્ભો પચ્ચીસમા; ઓજસ સત્તાવીસમું; સંકલ્પ એકત્રીસમો; પ્રતિષ્ઠા તેત્રીસમી; સૂર્યનું નિવાસ્થાન ચોત્રીસમું; સ્વર્ગ છત્રીસમું; પરિવર્તન અડતાલીસમું; ધારક — ચતુષ્ટોમ.
14.24
अग्नेर् भागो ऽसि दीक्षाया ऽ आधिपत्यं ब्रह्म स्पृतं त्रिवृत् स्तोमः ।
इन्द्रस्य भागो ऽसि विष्णोर् आधिपत्यं क्षत्रꣳ स्पृतं पञ्चदशः स्तोमः ।
नृचक्षसां भागो ऽसि धातुर् आधिपत्यं जनित्रꣳ स्पृतꣳ सप्तदशः स्तोमः ।
मित्रस्य भागो ऽसि वरुणस्याधिपत्यं दिवो वृष्टिर् वात स्पृत ऽएकविꣳश स्तोमः ॥ १४.२४ ॥
તું અગ્નિનો ભાગ છે; દીક્ષાનું આધિપત્ય. બ્રહ્મ સાથે જોડાયેલો; ત્રિવૃત્ સ્તોમ. તું ઇન્દ્રનો ભાગ છે; વિષ્ણુનું આધિપત્ય. ક્ષત્ર સાથે જોડાયેલો; પંચદશ સ્તોમ. તું નૃચક્ષસોનો ભાગ છે; ધાતાનું આધિપત્ય. જનિત્ર સાથે જોડાયેલો; સપ્તદશ સ્તોમ. તું મિત્રનો ભાગ છે; વરુણનું આધિપત્ય. આકાશના વરસાદ અને વાયુ સાથે જોડાયેલો; એકવિંશ સ્તોમ.
14.25
वसूनां भागो ऽसि रुद्राणाम् आधिपत्यं चतुष्पात् स्पृतं चतुर्विꣳश स्तोमः ।
आदित्यानां भागो ऽसि मरुताम् आधिपत्यं गर्भा स्पृताः पञ्चविꣳश स्तोमः ।
अदित्यै भागो ऽसि पूष्ण ऽ आधिपत्यम् ओज स्पृतं त्रिणव स्तोमः ।
देवस्य सवितुर् भागो ऽसि बृहस्पतेर् आधिपत्यꣳ समीचीर् दिश स्पृताश् चतुष्टोम स्तोमः ॥ १४.२५ ॥
તું વસુઓનો ભાગ છે; રુદ્રોનું આધિપત્ય. ચતુષ્પાદ સાથે જોડાયેલો; ચતુર્વિંશ સ્તોમ. તું આદિત્યોનો ભાગ છે; મરુતોનું આધિપત્ય. ગર્ભ સાથે જોડાયેલો; પંચવિંશ સ્તોમ. તું અદિતિનો ભાગ છે; પૂષાનું આધિપત્ય. ઓજ સાથે જોડાયેલો; ત્રિણવ સ્તોમ. તું દેવ સવિતાનો ભાગ છે; બૃહસ્પતિનું આધિપત્ય. સંયુક્ત દિશાઓ સાથે જોડાયેલો; ચતુષ્ટોમ સ્તોમ.
14.26
यवानां भागो ऽस्य् अयवानाम् आधिपत्यं प्रजा स्पृताश् चतुश्चत्वारिꣳश स्तोमः ।
ऋभूणां भागो ऽसि विश्वेषां देवानाम् आधिपत्यं भूतꣳ स्पृतं त्रयस्त्रिꣳश स्तोमः ॥ १४.२६ ॥
તું યવોનો ભાગ છે; અયવોનું આધિપત્ય; પ્રજાઓ જોડાયેલી; ચુમાળીસ સ્તોમ. તું ઋભુઓનો ભાગ છે; સર્વ દેવોનું આધિપત્ય; ભૂત જોડાયેલું; તેત્રીસ સ્તોમ.
14.27
सहश् च सहस्यश् च हैमन्तिकाव् ऋतू ऽ अग्नेर् अन्तःश्लेषो सि कल्पेतां द्यावापृथिवी कल्पन्ताम् आप ऽ ओषधयः कल्पन्ताम् अग्नयः पृथङ् नम ज्यैष्ठ्याय सव्रताः ।
ये ऽ अग्नयः समनसो न्तरा द्यावापृथिवी ऽ इमे हैमन्तिकाव् ऋतू ऽ अभिकल्पमाना ऽ इन्द्रम् इव देवा ऽ अभिसंविशन्तु तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवे सीदतम् ॥ १४.२७ ॥
સહ અને સહ્ય, આ બે હેમંત ઋતુઓ અગ્નિનો અંતઃશ્લેષ તું છે; દ્યાવાપૃથિવી સમર્થ થાઓ, જળ અને ઓષધિઓ સમર્થ થાઓ; અગ્નિઓ અલગ રીતે નમસ્કાર સહિત, જ્યેષ્ઠતા માટે સમાન વ્રતવાળા થાઓ. સમાન મનવાળા જે અગ્નિઓ, દ્યાવાપૃથિવીની વચ્ચે, આ બે હેમંત ઋતુઓ તૈયાર થતી વખતે, દેવો જેમ ઇન્દ્રમાં પ્રવેશે તેમ પ્રવેશો; તે દેવતા સાથે, અંગિરસોની જેમ, ધ્રુવ સ્થાને બેસો.
14.28
एकयास्तुवत प्रजा ऽ अधीयन्त प्रजापतिर् अधिपतिर् आसीत् ।
तिसृभिर् अस्तुवत ब्रह्मासृज्यत ब्रह्मणस्पतिर् अधिपतिर् आसीत् ।
पञ्चभिर् अस्तुवत भूतान्य् असृज्यन्त भूतानां पतिर् अधिपतिर् आसीत् ।
सप्तभिर् अस्तुवत सप्त ऋषयो ऽसृज्यन्त धाताधिपतिर् आसीत् ॥ १४.२८ ॥
એકથી તેમણે સ્તુતિ કરી; પ્રજાઓ ઉત્પન્ન થઈ; પ્રજાપતિ અધિપતિ હતા. ત્રણથી સ્તુતિ કરી; બ્રહ્મ સર્જાયું; બ્રહ્મણસ્પતિ અધિપતિ હતા. પાંચથી સ્તુતિ કરી; ભૂતો સર્જાયાં; ભૂતોના પતિ અધિપતિ હતા. સાતથી સ્તુતિ કરી; સાત ઋષિઓ સર્જાયા; ધાતા અધિપતિ હતા.
14.29
नवभिर् अस्तुवत पितरो ऽसृज्यन्तादितिर् अध्निपत्न्य् आसीत् ।
एकादशभिर् अस्तुवत ऽ ऋतवो ऽसृज्यन्तार्तवा ऽ अधिपतय ऽ आसन् ।
त्रयोदशभिर् अस्तुवत मासा ऽ असृज्यन्त संवत्सरो ऽधिपतिर् आसीत् ।
पञ्चदशभिर् अस्तुवत क्षत्रम् असृज्यतेन्द्रो ऽधिपतिर् आसीत् ।
सप्तदशभिर् अस्तुवत ग्राम्याः पशवो ऽसृज्यन्त बृहस्पतिर् अधिपतिर् आसीत् ॥ १४.२९ ॥
નવથી તેમણે સ્તુતિ કરી; પિતૃઓ સર્જાયા; અદિતિ અધિપતિની પત્ની હતી. અગિયારથી સ્તુતિ કરી; ઋતુઓ સર્જાઈ; ઋતુસંબંધી અધિપતિઓ હતા. તેરથી સ્તુતિ કરી; માસો સર્જાયા; સંવત્સર અધિપતિ હતો. પંદરથી સ્તુતિ કરી; ક્ષત્ર સર્જાયું; ઇન્દ્ર અધિપતિ હતો. સત્તરથી સ્તુતિ કરી; ગ્રામ્ય પશુઓ સર્જાયાં; બૃહસ્પતિ અધિપતિ હતા.
14.30
नवदशभिर् अस्तुवत शूद्रार्याव् असृज्येताम् अहोरात्रे ऽ अधिपत्नी आस्ताम् ।
एकविꣳशत्यास्तुवतैकशफाः पशवो सृज्यन्त वरुणो ऽधिपतिर् आसीत् ।
त्रयोविꣳशत्यास्तुवत क्षुद्रां पशवो ऽसृज्यन्त पूषाधिपतिर् आसीत् ।
पञ्चविꣳशत्यास्तुवताऽऽरण्याः पशवो ऽसृज्यन्त वायुर् अधिपतिर् आसीत् ।
सप्तविꣳशत्यास्तुवत द्यावापृथिवी व्यैतां वसवो रुद्राऽ आदित्याऽ अनुव्य् आयꣳस् त ऽ एवाधिपतय ऽ आसन् ॥ १४.३० ॥
અઢારથી તેમણે સ્તુતિ કરી; શૂદ્ર અને આર્ય ઉત્પન્ન થયા; દિવસ અને રાત અધિષ્ઠાત્રી પત્નીઓ હતાં. એકવીસથી સ્તુતિ કરી; એકખુરી પશુ ઉત્પન્ન થયાં; વરુણ અધિપતિ થયો. તેવીસથી સ્તુતિ કરી; નાનાં પશુ ઉત્પન્ન થયાં; પૂષન અધિપતિ થયો. પચીસથી સ્તુતિ કરી; વન્ય પશુ ઉત્પન્ન થયાં; વાયુ અધિપતિ થયો. સત્તાવીસથી સ્તુતિ કરી; દ્યાવાપૃથિવી જુદાં પડ્યાં; વસુ, રુદ્ર અને આદિત્યો તેમની પાછળ ગયા; તેઓ જ અધિપતિ હતા.
14.31
नवविꣳशत्यास्तुवत वनस्पतयोऽसृज्यन्त सोमो ऽधिपतिर् आसीत् ।
एकत्रिꣳशतास्तुवत प्रजा ऽ असृज्यन्त यवाश् चायवाश् चाधिपतय ऽ आसन् ।
त्रयस्त्रिꣳशतास्तुवत भूतान्य् अशाम्यन् प्रजापतिः परमेष्ठ्य् अधिपतिर् आसीत् ॥ १४.३१ ॥
ઓગણત્રીસથી સ્તુતિ કરી; વનસ્પતિઓ ઉત્પન્ન થઈ; સોમ અધિપતિ થયો. એકત્રીસથી સ્તુતિ કરી; પ્રજા ઉત્પન્ન થઈ; યવ અને અયવ અધિપતિ થયા. તેત્રીસથી સ્તુતિ કરી; ભૂતો શાંત થયાં; પરમેષ્ઠી પ્રજાપતિ અધિપતિ થયો.