यजुर्वेद · अध्याय 24
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
24.1
अश्वस् तूपरो गोमृगस् ते प्राजापत्याः कृष्णग्रीव ऽ आग्नेयो रराटे पुरस्तात् सारस्वती मेष्य् अधस्ताद्धन्वोर् आश्विनाव् अधोरामौ बाह्वोः सौमपौष्णः श्यामो नाभ्याꣳ सौर्ययामौ श्वेतश् च कृष्णश् च पार्श्वयोस् त्वाष्ट्रौ लोमशसक्थौ सक्थ्योर् वायव्यः श्वेतः पुच्छ ऽ इन्द्राय स्वपस्याय वेहद् वैष्णवो वामनः ॥ २४.१ ॥
घोडा तूपर; गाय किंवा हरीण; ते प्राजापत्य. काळ्या मानेचा अग्नीचा; कपाळावर, पुढे सरस्वतीची मेंढी; खाली जबड्यांवर अश्विनीकुमार दोघे; खालच्या भागात चिन्हहीन दोघे; बाहूंवर सोम-पूषन; काळा नाभीवर; सूर्य आणि यम दोघे; पांढरा व काळा दोन्ही बाजूंना त्वष्ट्याचे दोघे; केसाळ मांड्या; मांड्यांवर वायू; पांढरी शेपटी इंद्रासाठी, कुशलासाठी, वेहत बैल; वैष्णव वामन.
24.2
रोहितो धूम्ररोहितः कर्कन्धुरोहितस् ते सौम्या बभ्रुर् अरुणबभ्रुः शुकबभ्रुस् ते वारुणाः शितिरन्ध्रो ऽन्यतःशितिरन्ध्रः समन्तशितिरन्ध्रस् ते सावित्राः शितिबाहुर् अन्यतःशितिबाहुः समन्तशितिबाहुस् ते बार्हस्पत्याः पृषती क्षुद्रपृषती स्थूलपृषती ता मैत्रावरुण्यः ॥ २४.२ ॥
लाल, धूम्र-लाल, बोर-लाल; ते सौम्य. तपकिरी, अरुण-तपकिरी, पोपट-तपकिरी; ते वारुण. पांढरा ठिपका, दुसऱ्या बाजूचा पांढरा ठिपका, सर्वत्र पांढरा ठिपका; ते सावित्र. पांढरा बाहू, दुसऱ्या बाजूचा पांढरा बाहू, सर्वत्र पांढरा बाहू; ते बार्हस्पत्य. ठिपकेदार, लहान ठिपकेदार, मोठे ठिपकेदार; ते मैत्रावरुण्य.
24.3
शुद्धवालः सर्वशुद्धवालो मणिवालस् त ऽ आश्विनाः श्यॆतः श्येताक्षो ऽरुणस् ते रुद्राय पशुपतये कर्णा यामा ऽ अवलिप्ता रौद्रा नभोरूपाः पार्जन्याः ॥ २४.३ ॥
शुद्ध शेपूट असलेले, पूर्णपणे शुद्ध शेपूट असलेले, मण्यासारखे शेपूट असलेले — ते अश्विनांचे. श्वेत, श्वेतनयन, अरुण — ते रुद्रासाठी, पशुपतीसाठी. कर्णयुक्त, याम, लिप्त, रौद्र, आकाशरूप — ते पर्जन्याचे.
24.4
पृश्निस् तिरश्चीनपृश्निर् ऊर्ध्वपृश्निस् ते मारुताः फल्गूर् लोहितोर्णी पलक्षी ताः सारस्वत्यः प्लीहाकर्णः शुण्ठाकर्णो ऽद्ध्यालोहकर्णस् ते त्वाष्ट्राः कृष्णग्रीवः शितिकक्षो ऽञ्जिसक्थस् त ऽ ऐन्द्राग्नाः कृष्णाञ्जिर् अल्पाञ्जिर् महाञ्जिस् त ऽ उषस्याः ॥ २४.४ ॥
ठिपक्यांचे, आडवे ठिपक्यांचे, वरती ठिपक्यांचे — ते मरुतांचे. पिवळे, लाल लोकरीचे, पलक्षी — ते सरस्वतीचे. प्लीहा-कर्ण, सुंठ-कर्ण, लोखंड-कर्ण — ते त्वष्ट्याचे. काळी मान, पांढरी कुशी, अंजी-मांडी — ते इंद्राग्नींचे. काळे अंजी, लहान अंजी, मोठे अंजी — ते उषेचे.
24.5
शिल्पा वैश्वदेव्यो रोहिण्यस् त्र्यवयो वाचे ऽविज्ञाता ऽ अदित्यै सरूपा धात्रे वत्सतर्यो देवानां पत्नीभ्यः ॥ २४.५ ॥
विचित्र खुणांचे, विश्वदेवांचे; तांबूस, तीन वर्षांचे — वाचेसाठी; अविज्ञात, अदितीसाठी; समान रूपाचे, धात्यासाठी; वासरू-तरुण — देवांच्या पत्नींसाठी.
24.6
कृष्णग्रीवा ऽ आग्नेयाः शितिभ्रवो वसूनाꣳ रोहिता रुद्राणाꣳ श्वेता ऽ अवरोकिण ऽ आदित्यानां नभोरूपाः पार्जन्याः ॥ २४.६ ॥
काळ्या मानेचे — अग्नीचे; पांढऱ्या भुवयांचे — वसूंचे; तांबडे — रुद्रांचे; पांढरे, अवरोकी — आदित्यांचे; आकाशरूप — पर्जन्याचे.
24.7
उन्नत ऽ ऋषभो वामनस् त ऽ ऐन्द्रवैष्णवा ऽ उन्नतः शितिबाहुः शितिपृष्ठस् त ऽ ऐन्द्राबार्हस्पत्याः शुकरूपा वाजिनाः कल्माषा ऽ आग्निमारुताः श्यामाः पौष्णाः ॥ २४.७ ॥
उंच खांद्याचा बैल, बुटका पशू — तुझ्यासाठी; इंद्र आणि विष्णूसाठी. उंच, पांढऱ्या बाहूचा व पांढऱ्या पाठीचा तुझ्यासाठी; इंद्र आणि बृहस्पतीसाठी. डुकराच्या रूपाचे वाजी, ठिपक्यांचे अग्नी व मरुतांसाठी; काळे पूषणासाठी.
24.8
एता ऽ ऐन्द्राग्ना द्विरूपा ऽ अग्नीषोमीया वामना ऽ अनड्वाह ऽ आग्नावैष्णवा वशा मैत्रावरुण्योऽन्यत एन्यो ऽ मैत्र्यः ॥ २४.८ ॥
ही इंद्र-अग्नीसाठी दुहेरी रूपाची; अग्नी-सोमासाठी बुटकी; अग्नी-विष्णूसाठी ओझे वाहणारा बैल; मित्र-वरुणासाठी वांझ गाई; दुसऱ्या कळपातून आणि मित्रासाठी.
24.9
कृष्णग्रीवा ऽ आग्नेया बभ्रवः सौम्याः श्वेता वायव्या ऽ अविज्ञाता ऽ अदित्यै सरूपा धात्रे वत्सतर्यो देवानां पत्नीभ्यः ॥ २४.९ ॥
काळ्या मानेचे अग्नीसाठी; तपकिरी सोमासाठी; पांढरे वायूसाठी; अज्ञात अदितीसाठी, एकरूप धात्यासाठी; कालवडी देवांच्या पत्नींसाठी.
24.10
कृष्णा भौमा धूम्रा ऽ आन्तरिक्षा बृहन्तो दिव्याः शबला वैद्युताः सिध्मास् तारकाः ॥ २४.१० ॥
काळे पृथ्वीचे; धुरकट अंतरिक्षाचे; मोठे दिव्य लोकाचे; ठिपकेदार वीजेचे; तारकाचिन्हांकित.
24.11
धूम्रान् वसन्ताया लभते श्वेतान् ग्रीष्माय कृष्णान् वर्षाभ्यो ऽरुणाञ्छरदे पृषतो हेमन्ताय पिशङ्गाञ्छिशिराय ॥ २४.११ ॥
धुरकट वसंतासाठी मिळवतो; पांढरे ग्रीष्मासाठी; काळे पावसासाठी; तांबडे शरदासाठी; ठिपकेदार हेमंतासाठी; पिंगट शिशिरासाठी.
24.12
त्र्यवयो गायत्र्यै पञ्चावयस् त्रिष्टुभे दित्यवाहो जगत्यै त्रिवत्सा ऽ अनुष्टुभे तुर्यवाह ऽ उष्णिहे ॥ २४.१२ ॥
गायत्रीसाठी तीन वर्षांची जनावरे; त्रिष्टुभसाठी पाच वर्षांची जनावरे; जगतीसाठी दोन वर्षांचे बैल; अनुष्टुभसाठी तीन वासरे असलेल्या गाई; उष्णिहसाठी चार वर्षांचे बैल.
24.13
पष्ठवाहो विराज ऽ उक्षाणो बृहत्या ऽ ऋषभाः ककुभे ऽनड्वाहः पङ्क्त्यै धेनवो ऽतिच्छन्दसे ॥ २४.१३ ॥
विराजसाठी सहा वर्षांचा बैल; बृहतीसाठी बैल; ककुभसाठी वृषभ; पंक्तीसाठी ओढणारे बैल; अतिच्छन्दससाठी दूध देणाऱ्या गाई.
24.14
कृष्णग्रीवा ऽ आग्नेया बभ्रवः सौम्या ऽ उपध्वस्ताः सावित्रा वत्सतर्यः सारस्वत्यः श्यामाः पौष्णाः पृश्नयो मारुता बहुरूपा वैश्वदेवा वशा द्यावापृथिवीयाः ॥ २४.१४ ॥
काळ्या मानेची जनावरे अग्नीसाठी; तपकिरी सोमासाठी; खाली लोंबणाऱ्या कानांची सवितृसाठी; कालवडी सरस्वतीसाठी; सावळी पूषनसाठी; ठिपक्यांची मरुतांसाठी; बहुरंगी विश्वदेवांसाठी; वांझ गाई द्यावापृथिवीसाठी.
24.15
उक्ताः संचरा ऽ एता ऽ ऐन्द्राग्नाः कृष्णाः वारुणाः पृश्नयो मारुताः कायास् तूपराः ॥ २४.१५ ॥
संचर म्हणून सांगितलेली ही जनावरे: इंद्राग्नींसाठी; काळी वरुणासाठी; ठिपक्यांची मरुतांसाठी; शरीरासाठी व गर्भाशयासाठी असलेली.
24.16
अग्नये ऽनीकवते प्रथमजान् आ लभते मरुद्भ्यः सांतपनेभ्यः सवात्यान् मरुद्भ्यो गृहमेधिभ्यो बष्किहान् मरुद्भ्यः क्रीडिभ्यः सꣳसृष्टान् मरुद्भ्यः स्वतवद्भ्योऽनुसृष्टान् ॥ २४.१६ ॥
अग्नीसाठी, सेनायुक्ताला, प्रथम जन्मलेली जनावरे तो अर्पितो; तापदायक मरुतांसाठी वायूची जनावरे; गृहमेधी मरुतांसाठी बष्किह जनावरे; क्रीडणाऱ्या मरुतांसाठी एकत्र सोडलेली; स्वतवान मरुतांसाठी नंतर सोडलेली.
24.17
उक्ताः संचरा ऽ एता ऽ ऐन्द्राग्नाः प्राशृङ्गा माहेन्द्रा बहुरूपा वैश्वकर्मणाः ॥ २४.१७ ॥
ही संचर सांगितली आहेत: इंद्र-अग्नींची, पुढे शिंगे असलेली, महेंद्राची, अनेक रूपांची, विश्वकर्म्याची.
24.18
धूम्रा बभ्रुनीकाशाः पितॄणाꣳ सोमवतां बभ्रवो बभ्रुनीकाशाः पितॄणां बर्हिषदां कृष्णा बभ्रुनीकाशाः पितॄणाम् अग्निष्वात्तानां कृष्णाः पृषन्तस् त्रैयम्बकाः ॥ २४.१८ ॥
धुरकट रंगाचे, तपकिरीसारखे — सोमवान पितरांचे; तपकिरी, तपकिरीसारखे — बर्हिषद पितरांचे; काळे, तपकिरीसारखे — अग्निष्वात्त पितरांचे; काळे व ठिपकेदार — त्र्यंबकाचे.
24.19
उक्ताः संचरा ऽ एता शुनासीरीयाः श्वेता वायव्याः श्वेताः सौर्याः ॥ २४.१९ ॥
ही संचर सांगितली आहेत: ही शुनासीराची; पांढरी, वायूची; पांढरी, सूर्याची.
24.20
वसन्ताय कपिञ्जलान् आ लभते ग्रीष्माय कलविङ्कान् वर्षाभ्यस् तित्तिरीञ्छरदे वर्तिका हेमन्ताय ककराञ्छिशिराय विककरान् ॥ २४.२० ॥
वसंतासाठी कपिंजल घेतो; ग्रीष्मासाठी कलविंक; पावसासाठी तित्तिर; शरदासाठी वर्तिका; हेमंतासाठी ककर; शिशिरासाठी विककर.
24.21
समुद्राय शिशुमारान् आलभते पर्जन्याय मण्डूकान् अद्भ्यो मत्स्यान् मित्राय कुलीपयान् वरुणाय नाक्रान् ॥ २४.२१ ॥
समुद्रासाठी शिशुमार घेतो; पर्जन्यासाठी बेडूक; पाण्यासाठी मासे; मित्रासाठी कुलीप; वरुणासाठी नाक्र.
24.22
सोमाय हꣳसान् आ लभते वायवे बलाका ऽ इन्द्राग्निभ्यां क्रुञ्चान् मित्राय मद्गून् वरुणाय चक्रवाकान् ॥ २४.२२ ॥
सोमासाठी हंस घेतो; वायूसाठी बलाका; इंद्र-अग्नींसाठी क्रौंच; मित्रासाठी मद्गू; वरुणासाठी चक्रवाक.
24.23
अग्नये कुटरून् आ लभते वनस्पतिभ्य ऽ उलूकान् अग्नीषोमाभ्यां चाषान् अश्विभ्यां मयूरान् मित्रावरुणाभ्यां कपोतान् ॥ २४.२३ ॥
अग्नीसाठी कुटरु पक्षी, वनस्पतींसाठी घुबडे, अग्नीषोमांसाठी चाष पक्षी, अश्विनींसाठी मोर आणि मित्रावरुणांसाठी कबुतरे अर्पण करतो.
24.24
सोमाय लबान् आ लभते त्वष्ट्रे कौलीकान् गोषादीर् देवानां पत्नीभ्यः कुलीका देवजामिभ्यो ऽग्नये गृहपतये पारुष्णान् ॥ २४.२४ ॥
सोमासाठी लब पक्षी, त्वष्ट्यासाठी कौलीक पक्षी, देवपत्नींसाठी गोषाद प्राणी, देवजामींसाठी कुलीक पक्षी आणि गृहपती अग्नीसाठी पारुष्ण प्राणी अर्पण करतो.
24.25
अह्ने पारावतान् आ लभते रात्र्यै सीचापूर् अहोरात्रयोः संधिभ्यो जतूर् मासेभ्यो दात्यौहान्त् संवत्सराय महतः सुपर्णान् ॥ २४.२५ ॥
दिवसासाठी पारावत पक्षी, रात्रीसाठी सीचापू पक्षी, दिवसरात्रीच्या संधींसाठी जतु पक्षी, महिन्यांसाठी दात्यौह पक्षी आणि महान संवत्सरासाठी सुपर्ण पक्षी अर्पण करतो.
24.26
भूम्या ऽ आखून् आ लभते ऽन्तरिक्षाय पाङ्क्तान् दिवे कशान् दिग्भ्यो नकुलान् बभ्रुकान् अवान्तरदिशाभ्यः ॥ २४.२६ ॥
पृथ्वीसाठी आखू प्राणी, अंतरिक्षासाठी पांक्त प्राणी, द्युलोकासाठी कश प्राणी, दिशांसाठी नकुल आणि उपदिशांसाठी बभ्रुक प्राणी अर्पण करतो.
24.27
वसुभ्य ऽ ऋश्यान् आ लभते रुद्रेभ्यः रुरून् आदित्येभ्यो न्यङ्कून् विश्वेभ्यो देवेभ्यः पृषतान्त् साध्येभ्यः कुलुङ्गान् ॥ २४.२७ ॥
वसूंसाठी ऋश्य हरिण, रुद्रांसाठी रुरु हरिण, आदित्यांसाठी न्यंकु प्राणी, विश्वदेवांसाठी पृषत हरिण आणि साध्यांसाठी कुलुंग प्राणी अर्पण करतो.
24.28
ईशानाय परस्वत ऽ आ लभते मित्राय गौरान् वरुणाय महिषान् बृहस्पतये गवयाꣳस् त्वष्ट्र ऽ उष्ट्रान् ॥ २४.२८ ॥
ईशानासाठी परस्वताला आलभतो. मित्रासाठी गौरांना, वरुणासाठी महिषांना, बृहस्पतीसाठी गवयांना, त्वष्ट्यासाठी उंटांना.
24.29
प्रजापतये पुरुषान् हस्तिन ऽ आ लभते वाचे प्लुषीꣳश् चक्षुषे मशकाञ्छ्रोत्राय भृङ्गाः ॥ २४.२९ ॥
प्रजापतीसाठी पुरुष आणि हत्तींना आलभतो. वाचेसाठी प्लुषी, चक्षूसाठी डास, श्रोत्रासाठी भृंग.
24.30
प्रजापतये च वायवे च गोमृगो वरुणायारण्यो मेषो यमाय कृष्णो मनुष्यराजाय मर्कटः शार्दूलाय रोहिद् ऋषभाय गवयी क्षिप्रश्येनाय वर्तिका नीलङ्गोः कृमिः समुद्राय शिशुमारो हिमवते हस्ती ॥ २४.३० ॥
प्रजापती व वायूसाठी गोमृग; वरुणासाठी अरण्य मेष; यमासाठी कृष्ण; मनुष्यराजासाठी माकड; शार्दूलासाठी रोहित; ऋषभासाठी गवयी; क्षिप्रश्येनासाठी वर्तिका; नीलंगूसाठी कृमी; समुद्रासाठी शिशुमार; हिमवतासाठी हत्ती.
24.31
मयुः प्राजापत्य ऽ उलो हलिक्ष्णो वृषदꣳशस् ते धात्रे दिशां कङ्को धुङ्क्षाग्नेयी कलविङ्को लोहिताहिः पुष्करसादस् ते त्वाष्ट्रा वाचे क्रुञ्चः ॥ २४.३१ ॥
प्रजापतीचा मयु; घुबड, हलिक्ष्ण, वृषदंश तुझ्यासाठी; धात्यासाठी दिशांचा कंक; आग्नेयी धुंक्षा; कलविंक; लोहिताहि; पुष्करसाद तुझ्यासाठी; त्वष्ट्यासाठी वाचेचा क्रौंच.
24.32
सोमाय कुलुङ्ग ऽ आरण्यो ऽजो नकुलः शका ते पौष्णाः क्रोष्टा मायोर् इन्द्रस्य गौरमृगः पिद्वो न्यङ्कुः कक्कटस् ते ऽनुमत्यै प्रतिश्रुत्कायै चक्रवाकः ॥ २४.३२ ॥
सोमासाठी कुलुङ्ग, वनातील बकरा, मुंगूस, सरडे. पूषनच्या तुला, कोल्हा, मायूचा, इंद्राचा पांढरा हरिण, पिद्व, न्यङ्कु, खेकडा. अनुमती व प्रतिश्रुत्कासाठी चक्रवाक.
24.33
सौरी बलाका शार्गः सृजयः शयाण्डकस् ते मैत्राः सरस्वत्यै शारिः पुरुषवाक् श्वाविद् भौमी शार्दूलो वृकः पृदाकुस् ते मन्यवे सरस्वते शुकः पुरुषवाक् ॥ २४.३३ ॥
सूर्याची बलाका, शार्ग, सृजय, शयाण्डक. मित्राच्या तुला, सरस्वतीसाठी शारी, पुरुषवाक्. भौमी श्वाविद्, वाघ, लांडगा, पृदाकू. मन्यूसाठी व सरस्वानसाठी पोपट, पुरुषवाक्.
24.34
सुपर्णः पार्जन्य ऽ आतिर्वाहसो दर्विदा ते वायवे बृहस्पतये वाचस् पतये पैङ्गराजो ऽलज ऽ आन्तरिक्षः प्लवो मद्गुर् मत्स्यस् ते नदीपतये द्यावापृथिवीयः कूर्मः ॥ २४.३४ ॥
सुपर्ण, पार्जन्य, आती, वाहस, दर्विदा. वायूसाठी तुला, बृहस्पतीसाठी, वाचस्पतीसाठी पैङ्गराज, अलज, आंतरिक्ष, प्लव, मद्गु, मासा. नदीपतीसाठी तुला द्यावापृथिवीय कासव.
24.35
पुरुषमृगश् चन्द्रमसो गोधा कालका दार्वाघाटस् ते वनस्पतीनां कृकवाकुः सावित्रो हꣳसो वातस्य नाक्रो मकरः कुलीपयस् ते ऽकूपारस्य ह्रियै शल्पकः ॥ २४.३५ ॥
पुरुषमृग, चंद्राची गोधा, कालक, दार्वाघाट. वनस्पतींसाठी तुला कोंबडा, सवितृचा हंस, वायूचा नाक्र, मकर, कुलीपय. अकूपाराच्या तुला, ह्रीसाठी शल्पक.
24.36
एण्य् अह्नो मण्डूको मूषिका तित्तिरिस् ते सर्पाणां लोपाश ऽ आश्विनः कृष्णो रात्र्या ऽ ऋक्षो जतूः सुषिलीका त ऽ इतरजनानां जहका वैष्णवी ॥ २४.३६ ॥
दिवसाचा हरिण, बेडूक, उंदीर, तितर तुझ्यासाठी; सापांचा कोल्हा, अश्विनी-संबंधी काळा, रात्रीचे अस्वल, जतू, सुषीलिका तुझ्यासाठी; इतर लोकांचा जहका, वैष्णवी.
24.37
अन्यवापो ऽर्धमासानाम् ऋश्यो मयूरः सुपर्णस् ते गन्धर्वाणाम् अपाम् उद्रो मासां कश्यपो रोहित् कुण्डृणाची गोलत्तिका ते ऽप्सरसां मृत्यवे ऽसितः ॥ २४.३७ ॥
अर्धमासांचा अन्यवाप, ऋश्य, मयूर, सुपर्ण तुझ्यासाठी; गंधर्वांचा, पाण्याचा उद्र, मासांचा कश्यप, रोहित, कुण्डृणाची, गोलत्तिका तुझ्यासाठी; अप्सरांचा, मृत्यूसाठी काळा.
24.38
वर्षाहूर् ऋतूनाम् आखुः कशो मान्थालस् ते पितॄणां बलायाजगरो वसूनां कपिञ्जलः कपोत ऽ उलूकः शशस् ते निर्ऋत्यै वरुणायारण्यो मेषः ॥ २४.३८ ॥
ऋतूंचा वर्षाहू, उंदीर, कश, मान्थाल तुझ्यासाठी; पितरांचा, बलासाठी अजगर; वसूंचा कपिञ्जल, कबुतर, घुबड, ससा तुझ्यासाठी; निरृतीसाठी, वरुणासाठी रानमेंढा.
24.39
श्वित्र ऽ आदित्यानाम् उष्ट्रो घृणीवान् वार्ध्रीणसस् ते मत्या ऽ अरण्याय सृमरो रुरू रौद्रः क्वयिः कुटरुर् दात्यौहस् ते वाजिनां कामाय पिकः ॥ २४.३९ ॥
आदित्यांचा श्वित्र, उंट, घृणीवान, वार्ध्रीणस तुझ्यासाठी; मनुष्यासाठी, अरण्यासाठी सृमर, रुरु, रौद्र, क्वयि, कुटरु, दात्यौह तुझ्यासाठी; घोड्यांच्या कामनेसाठी पिक.
24.40
खड्गो वैश्वदेवः श्वा कृष्णः कर्णो गर्दभस् तरक्षुस् ते रक्षसाम् इन्द्राय सूकरः सिꣳहो मारुताः कृकलासः पिप्पका शकुनिस् ते शरव्यायै विश्वेषां देवानां पृषतः ॥ २४.४० ॥
गेंडा विश्वदेवांचा; कुत्रा, काळा, कर्णचिन्हित, गाढव, तरक्षु तुझे, राक्षसांसाठी; इंद्रासाठी डुक्कर, सिंह, मरुतांचा, सरडा, पिप्पका; पक्षी तुझा, शरव्येसाठी; सर्व देवांचे ठिपकेदार हरिण.