Bhagavad Gītā · Capítulo 10
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.1
भूय एव महाबाहो शृणु मे परमं वचः ।
यत्तेऽहं प्रीयमाणाय वक्ष्यामि हितकाम्यया ॥ १०.१ ॥
El Señor dijo: Escucha una vez más, oh poderoso de brazos, mi palabra suprema, que te diré a ti, que en ella te deleitas, deseando tu bien.
10.2
न मे विदुः सुरगणाः प्रभवं न महर्षयः ।
अहमादिर्हि देवानां महर्षीणां च सर्वशः ॥ १०.२ ॥
Ni las huestes de los dioses ni los grandes sabios conocen mi origen, pues en todo sentido yo soy el principio de los dioses y de los grandes sabios.
10.3
यो मामजमनादिं च वेत्ति लोकमहेश्वरम् ।
असम्मूढः स मर्त्येषु सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ १०.३ ॥
Quien me conoce como no nacido y sin principio, el gran Señor de los mundos, no se engaña entre los mortales y queda libre de todos los pecados.
10.4
बुद्धिर्ज्ञानमसंमोहः क्षमा सत्यं दमः शमः ।
सुखं दुःखं भवोऽभावो भयं चाभयमेव च ॥ १०.४ ॥
La inteligencia, el conocimiento, la ausencia de engaño, la paciencia, la veracidad, el dominio de sí, la calma, el placer y el dolor, el nacer y el dejar de ser, el miedo y también la ausencia de miedo,
10.5
अहिंसा समता तुष्टिस्तपो दानं यशोऽयशः ।
भवन्ति भावा भूतानां मत्त एव पृथग्विधाः ॥ १०.५ ॥
la no violencia, la ecuanimidad, el contento, la austeridad, la caridad, la fama y la deshonra: estos diversos estados de los seres surgen solo de mí.
10.6
महर्षयः सप्त पूर्वे चत्वारो मनवस्तथा ।
मद्भावा मानसा जाता येषां लोक इमाः प्रजाः ॥ १०.६ ॥
Los siete grandes sabios de antaño y asimismo los cuatro Manus, que comparten mi naturaleza, nacieron de mi mente; de ellos proceden estas criaturas del mundo.
10.7
एतां विभूतिं योगं च मम यो वेत्ति तत्त्वतः ।
सोऽविकम्पेन योगेन युज्यते नात्र संशयः ॥ १०.७ ॥
Quien conoce en verdad esta gloria y este poder míos se une con un yoga inquebrantable; de esto no hay duda.
10.8
अहं सर्वस्य प्रभवो मत्तः सर्वं प्रवर्तते ।
इति मत्वा भजन्ते मां बुधा भावसमन्विताः ॥ १०.८ ॥
Yo soy el origen de todo; de mí todo procede. Sabiendo esto, los sabios, llenos de devoción, me adoran.
10.9
मच्चित्ता मद्गतप्राणा बोधयन्तः परस्परम् ।
कथयन्तश्च मां नित्यं तुष्यन्ति च रमन्ति च ॥ १०.९ ॥
Con la mente puesta en mí y la vida entregada a mí, iluminándose unos a otros y hablando siempre de mí, están contentos y se regocijan.
10.10
तेषां सततयुक्तानां भजतां प्रीतिपूर्वकम् ।
ददामि बुद्धियोगं तं येन मामुपयान्ति ते ॥ १०.१० ॥
A quienes están siempre unidos a mí y me adoran con amor, les doy ese yoga del entendimiento por el cual llegan a mí.
10.11
तेषामेवानुकम्पार्थमहमज्ञानजं तमः ।
नाशयाम्यात्मभावस्थो ज्ञानदीपेन भास्वता ॥ १०.११ ॥
Solo por compasión hacia ellos, yo, morando en su ser, destruyo la oscuridad nacida de la ignorancia con la lámpara resplandeciente del conocimiento.
10.12
परं ब्रह्म परं धाम पवित्रं परमं भवान् ।
पुरुषं शाश्वतं दिव्यमादिदेवमजं विभुम् ॥ १०.१२ ॥
Arjuna dijo: Tú eres el Brahman supremo, la morada suprema, el supremo purificador; la Persona divina eterna, el Dios primordial, no nacido y omnipresente.
10.13
आहुस्त्वामृषयः सर्वे देवर्षिर्नारदस्तथा ।
असितो देवलो व्यासः स्वयं चैव ब्रवीषि मे ॥ १०.१३ ॥
Así te proclaman todos los sabios, y también el sabio divino Nārada, Asita, Devala y Vyāsa; y tú mismo me lo dices.
10.14
सर्वमेतदृतं मन्ये यन्मां वदसि केशव ।
न हि ते भगवन् व्यक्तिं विदुर्देवा न दानवाः ॥ १०.१४ ॥
Considero verdadero todo esto que me dices, Keśava. En verdad, oh Señor, ni los dioses ni los demonios conocen tu manifestación.
10.15
स्वयमेवात्मनाऽत्मानं वेत्थ त्वं पुरुषोत्तम ।
भूतभावन भूतेश देवदेव जगत्पते ॥ १०.१५ ॥
Solo tú te conoces a ti mismo por ti mismo, oh Puruṣottama, origen de los seres, señor de los seres, dios de los dioses, señor del mundo.
10.16
वक्तुमर्हस्यशेषेण दिव्या ह्यात्मविभूतयः ।
याभिर्विभूतिभिर्लोकानिमांस्त्वं व्याप्य तिष्ठसि ॥ १०.१६ ॥
Dígnate describir por completo tus divinas manifestaciones, por las cuales permaneces impregnando estos mundos.
10.17
कथं विद्यामहं योगिंस्त्वां सदा परिचिन्तयन् ।
केषु केषु च भावेषु चिन्त्योऽसि भगवन्मया ॥ १०.१७ ॥
¿Cómo he de conocerte, oh Yogui, meditando siempre en ti? ¿Y en qué diversos modos de ser he de contemplarte, oh Señor?
10.18
विस्तरेणात्मनो योगं विभूतिं च जनार्दन ।
भूयः कथय तृप्तिर्हि शृण्वतो नास्ति मेऽमृतम् ॥ १०.१८ ॥
Vuelve a hablarme en detalle de tu yoga y de tu manifestación, Janārdana, pues no me sacio de escuchar este néctar.
10.19
हन्त ते कथयिष्यामि दिव्या ह्यात्मविभूतयः ।
प्राधान्यतः कुरुश्रेष्ठ नास्त्यन्तो विस्तरस्य मे ॥ १०.१९ ॥
El Señor dijo: Muy bien, el mejor de los Kurus, te hablaré de mis manifestaciones divinas, las más destacadas, pues mi extensión no tiene fin.
10.20
अहमात्मा गुडाकेश सर्वभूताशयस्थितः ।
अहमादिश्च मध्यं च भूतानामन्त एव च ॥ १०.२० ॥
Yo soy el Ser, Guḍākeśa, que mora en el corazón de todos los seres. Yo soy el principio, el medio y también el fin de los seres.
10.21
आदित्यानामहं विष्णुर्ज्योतिषां रविरंशुमान् ।
मरीचिर्मरुतामस्मि नक्षत्राणामहं शशी ॥ १०.२१ ॥
Entre los Ādityas soy Viṣṇu; entre las luces, el sol radiante. Soy Marīci entre los Maruts; entre las estrellas soy la luna.
10.22
वेदानां सामवेदोऽस्मि देवानामस्मि वासवः ।
इन्द्रियाणां मनश्चास्मि भूतानामस्मि चेतना ॥ १०.२२ ॥
Entre los Vedas soy el Sāmaveda; entre los dioses soy Vāsava. Entre los sentidos soy la mente; en los seres vivos soy la consciencia.
10.23
रुद्राणां शङ्करश्चास्मि वित्तेशो यक्षरक्षसाम् ।
वसूनां पावकश्चास्मि मेरुः शिखरिणामहम् ॥ १०.२३ ॥
Entre los Rudras soy Śaṅkara; entre los Yakṣas y Rākṣasas, el señor de la riqueza. Entre los Vasus soy Pāvaka, el fuego; entre las cumbres soy el Meru.
10.24
पुरोधसां च मुख्यं मां विद्धि पार्थ बृहस्पतिम् ।
सेनानीनामहं स्कन्दः सरसामस्मि सागरः ॥ १०.२४ ॥
Sábeme, Pārtha, Bṛhaspati, el principal de los sacerdotes. Entre los comandantes soy Skanda; entre las aguas soy el océano.
10.25
महर्षीणां भृगुरहं गिरामस्म्येकमक्षरम् ।
यज्ञानां जपयज्ञोऽस्मि स्थावराणां हिमालयः ॥ १०.२५ ॥
Entre los grandes sabios soy Bhṛgu; entre las palabras soy la sílaba única. Entre los sacrificios soy el sacrificio del japa; entre lo inmóvil, el Himālaya.
10.26
अश्वत्थः सर्ववृक्षाणां देवर्षीणां च नारदः ।
गन्धर्वाणां चित्ररथः सिद्धानां कपिलो मुनिः ॥ १०.२६ ॥
Entre todos los árboles soy el aśvattha, y entre los sabios divinos, Nārada. Entre los gandharvas soy Citraratha, y entre los perfectos, el sabio Kapila.
10.27
उच्चैःश्रवसमश्वानां विद्धि माममृतोद्भवम् ।
ऐरावतं गजेन्द्राणां नराणां च नराधिपम् ॥ १०.२७ ॥
Entre los caballos conóceme como Uccaiḥśravas, nacido del néctar; entre los elefantes señoriales, Airāvata; y entre los hombres, el rey.
10.28
आयुधानामहं वज्रं धेनूनामस्मि कामधुक् ।
प्रजनश्चास्मि कन्दर्पः सर्पाणामस्मि वासुकिः ॥ १०.२८ ॥
Entre las armas soy el rayo; entre las vacas soy Kāmadhuk, la vaca que concede los deseos. Soy Kandarpa, causa de la procreación; entre las serpientes soy Vāsuki.
10.29
अनन्तश्चास्मि नागानां वरुणो यादसामहम् ।
पितृ़णामर्यमा चास्मि यमः संयमतामहम् ॥ १०.२९ ॥
Entre los nāgas soy Ananta; entre los seres de las aguas soy Varuṇa. Entre los antepasados soy Aryaman; entre los que refrenan, soy Yama.
10.30
प्रह्लादश्चास्मि दैत्यानां कालः कलयतामहम् ।
मृगाणां च मृगेन्द्रोऽहं वैनतेयश्च पक्षिणाम् ॥ १०.३० ॥
Entre los daityas soy Prahlāda; entre los que miden, soy el tiempo. Entre las bestias soy el león, y entre las aves, Vainateya.
10.31
पवनः पवतामस्मि रामः शस्त्रभृतामहम् ।
झषाणां मकरश्चास्मि स्रोतसामस्मि जाह्नवी ॥ १०.३१ ॥
Entre los purificadores soy el viento; entre los portadores de armas soy Rāma. Entre los peces soy el makara, y entre los ríos soy Jāhnavī, el Ganges.
10.32
सर्गाणामादिरन्तश्च मध्यं चैवाहमर्जुन ।
अध्यात्मविद्या विद्यानां वादः प्रवदतामहम् ॥ १०.३२ ॥
De las creaciones soy el principio, el fin y también el medio, Arjuna. De las ciencias soy el conocimiento del Ser, y de los que debaten soy el razonamiento.
10.33
अक्षराणामकारोऽस्मि द्वन्द्वः सामासिकस्य च ।
अहमेवाक्षयः कालो धाताऽहं विश्वतोमुखः ॥ १०.३३ ॥
De las letras soy la letra A, y de los compuestos soy el dvandva. Solo yo soy el tiempo imperecedero; soy el sustentador cuyo rostro mira en todas direcciones.
10.34
मृत्युः सर्वहरश्चाहमुद्भवश्च भविष्यताम् ।
कीर्तिः श्रीर्वाक्च नारीणां स्मृतिर्मेधा धृतिः क्षमा ॥ १०.३४ ॥
Soy la muerte que todo lo arrebata y el origen de lo que ha de ser. Entre las cualidades femeninas soy la fama, la fortuna, la palabra, la memoria, la inteligencia, la firmeza y la paciencia.
10.35
बृहत्साम तथा साम्नां गायत्री छन्दसामहम् ।
मासानां मार्गशीर्षोऽहमृतूनां कुसुमाकरः ॥ १०.३५ ॥
Entre los cantos Sāman soy el Bṛhat-sāman; entre los metros soy la Gāyatrī. Entre los meses soy Mārgaśīrṣa; entre las estaciones soy la primavera florida.
10.36
द्यूतं छलयतामस्मि तेजस्तेजस्विनामहम् ।
जयोऽस्मि व्यवसायोऽस्मि सत्त्वं सत्त्ववतामहम् ॥ १०.३६ ॥
De los tramposos soy el juego de dados; soy el esplendor de los espléndidos. Soy la victoria, soy la resolución, soy la bondad de los buenos.
10.37
वृष्णीनां वासुदेवोऽस्मि पाण्डवानां धनंजयः ।
मुनीनामप्यहं व्यासः कवीनामुशना कविः ॥ १०.३७ ॥
Entre los Vṛṣṇis soy Vāsudeva, entre los Pāṇḍavas, Dhanañjaya; entre los sabios soy Vyāsa, y entre los poetas, el poeta Uśanā.
10.38
दण्डो दमयतामस्मि नीतिरस्मि जिगीषताम् ।
मौनं चैवास्मि गुह्यानां ज्ञानं ज्ञानवतामहम् ॥ १०.३८ ॥
De los que someten soy el cetro del castigo; de los que buscan la victoria, la buena política; de los secretos soy el silencio, y el conocimiento de los sabios.
10.39
यच्चापि सर्वभूतानां बीजं तदहमर्जुन ।
न तदस्ति विना यत्स्यान्मया भूतं चराचरम् ॥ १०.३९ ॥
Y lo que es la semilla de todos los seres, eso soy yo, Arjuna. No hay ser, móvil o inmóvil, que pueda existir sin mí.
10.40
नान्तोऽस्ति मम दिव्यानां विभूतीनां परंतप ।
एष तूद्देशतः प्रोक्तो विभूतेर्विस्तरो मया ॥ १०.४० ॥
No hay fin para mis manifestaciones divinas, Paraṃtapa. Lo que he dicho de la extensión de mi gloria es solo a modo de ejemplo.
10.41
यद्यद्विभूतिमत्सत्त्वं श्रीमदूर्जितमेव वा ।
तत्तदेवावगच्छ त्वं मम तेजोंऽशसंभवम् ॥ १०.४१ ॥
Todo ser que sea glorioso, próspero o poderoso, sabe que ha surgido de una fracción de mi esplendor.
10.42
अथवा बहुनैतेन किं ज्ञातेन तवार्जुन ।
विष्टभ्याहमिदं कृत्स्नमेकांशेन स्थितो जगत् ॥ १०.४२ ॥
Pero ¿de qué te sirve saber todo esto en detalle, Arjuna? Yo permanezco sosteniendo todo este universo con una sola fracción de mí.