ऋग्वेद · सूक्त 8.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.2.1
इ॒दं व॑सो सु॒तमन्धः॒ पिबा॒ सुपू॑र्णमु॒दर॑म् ।
अना॑भयिन्ररि॒मा ते॑ ॥
हे वसो, पिळलेला हा गोड सोम पी आणि पोट भरभरून भर. हे निर्भया, आम्ही हा तुला अर्पण केला आहे.
8.2.2
नृभि॑र्धू॒तः सु॒तो अश्नै॒रव्यो॒ वारैः॒ परि॑पूतः ।
अश्वो॒ न नि॒क्तो न॒दीषु॑ ॥
माणसांनी हलवलेला, दगडांनी पिळलेला, लोकरीच्या गाळण्यांनी शुद्ध केलेला सोम घोड्याप्रमाणे नद्यांत स्नान करून निर्मळ होतो.
8.2.3
तं ते॒ यवं॒ यथा॒ गोभिः॑ स्वा॒दुम॑कर्म श्री॒णन्तः॑ ।
इन्द्र॑ त्वा॒स्मिन्त्स॑ध॒मादे॑ ॥
हे इंद्रा, गाईच्या दुधात मिसळून हा गोड यव (सोम) तुझ्यासाठी आम्ही तयार केला आहे. या आनंद-उत्सवात आम्ही तुला सजवतो.
8.2.4
इन्द्र॒ इत्सो॑म॒पा एक॒ इन्द्रः॑ सुत॒पा वि॒श्वायुः॑ ।
अ॒न्तर्दे॒वान्मर्त्यां॑श्च ॥
इंद्रच सोमपान करणारा आहे; एकटा इंद्रच सोम पिळणारा आणि सर्व जीवनाचा स्वामी आहे, देव आणि मर्त्य यांच्या मध्ये असलेला.
8.2.5
न यं शु॒क्रो न दुरा॑शी॒र्न तृ॒प्रा उ॑रु॒व्यच॑सम् ।
अ॒प॒स्पृ॒ण्व॒ते सु॒हार्द॑म् ॥
ज्याला शुक्र (तेजस्वी), दुर्बुद्धी आणि तृप्त लोक हानी करत नाहीत — त्या विशाल-दृष्टी असलेल्या चांगल्या मित्राला.
8.2.6
गोभि॒र्यदी॑म॒न्ये अ॒स्मन्मृ॒गं न व्रा मृ॒गय॑न्ते ।
अ॒भि॒त्सर॑न्ति धे॒नुभिः॑ ॥
गाईंसाठी इतर लोक आमच्यापासून हरणाप्रमाणे, पक्ष्यांप्रमाणे शोधत असता, ते गाईंसह त्यांच्यावर हल्ला करतात.
8.2.7
त्रय॒ इन्द्र॑स्य॒ सोमाः॑ सु॒तासः॑ सन्तु दे॒वस्य॑ ।
स्वे क्षये॑ सुत॒पाव्नः॑ ॥
इंद्र देवासाठी तीन सोमरस पिळले जावोत; आपल्याच निवासस्थानी चांगले पिळणाऱ्यांसाठी.
8.2.8
त्रयः॒ कोशा॑स श्चोतन्ति ति॒स्रश्च॒म्वः॑ सुपू॑र्णाः ।
स॒मा॒ने अधि॒ भार्म॑न् ॥
तीन कलश वाहतात; तीन पात्रे पूर्ण भरलेली आहेत; एकाच आधारावर.
8.2.9
शुचि॑रसि पुरुनि॒ष्ठाः क्षी॒रैर्म॑ध्य॒त आशी॑र्तः ।
द॒ध्ना मन्दि॑ष्ठः॒ शूर॑स्य ॥
तू शुद्ध आहेस, अनेकांमध्ये वास करणारा; दुधासह मध्ये मिसळलेला; दह्यासह वीरासाठी अत्यंत आनंददायी.
8.2.10
इ॒मे त॑ इन्द्र॒ सोमा॑स्ती॒व्रा अ॒स्मे सु॒तासः॑ ।
शु॒क्रा आ॒शिरं॑ याचन्ते ॥
हे इंद्रा, हे तुझ्यासाठी तीव्र सोमरस; आमच्यासाठी पिळलेले; तेजस्वी सोम आहुती मागतात.
8.2.11
ताँ आ॒शिरं॑ पुरो॒ळाश॒मिन्द्रे॒मं सोमं॑ श्रीणीहि ।
रे॒वन्तं॒ हि त्वा॑ शृ॒णोमि॑ ॥
हे इंद्रा, ती आहुती, पुरोडाश, हा सोम अर्पण कर; कारण धनवान तुझे मी ऐकतो.
8.2.12
हृ॒त्सु पी॒तासो॑ युध्यन्ते दु॒र्मदा॑सो॒ न सुरा॑याम् ।
ऊध॒र्न न॒ग्ना ज॑रन्ते ॥
प्यालेले लोक सुरेत उन्मत्त लोकांप्रमाणे हृदयात भांडतात; नग्न आचळाप्रमाणे ते चालतात.
8.2.13
रे॒वाँ इद्रे॒वत॑ स्तो॒ता स्यात्त्वाव॑तो म॒घोनः॑ ।
प्रेदु॑ हरिवः श्रु॒तस्य॑ ॥
धनवानालाच धनवान स्तोता असो, तुझ्यासारख्या दात्याचा, हे हरिवान, कीर्तित (इंद्रा).
8.2.14
उ॒क्थं च॒न श॒स्यमा॑न॒मगो॑र॒रिरा चि॑केत ।
न गा॑य॒त्रं गी॒यमा॑नम् ॥
अग्नीसाठी म्हटल्या जाणाऱ्या उक्थालाही शत्रूने ओळखले नाही; गायल्या जाणाऱ्या गायत्रालाही नाही.
8.2.15
मा न॑ इन्द्र पीय॒त्नवे॒ मा शर्ध॑ते॒ परा॑ दाः ।
शिक्षा॑ शचीवः॒ शची॑भिः ॥
हे इंद्रा, आम्हांला सोमपान करणाऱ्याच्या स्वाधीन करू नकोस, स्पर्धा करणाऱ्यालाही नको; हे शचीवान, तुझ्या शक्तींनी आम्हांला शिकव.
8.2.16
व॒यमु॑ त्वा त॒दिद॑र्था॒ इन्द्र॑ त्वा॒यन्तः॒ सखा॑यः ।
कण्वा॑ उ॒क्थेभि॑र्जरन्ते ॥
आम्ही, त्याच हेतूने तुला इच्छिणारे मित्र, हे इंद्रा; कण्व उक्थांनी तुझी स्तुती करतात.
8.2.17
न घे॑म॒न्यदा प॑पन॒ वज्रि॑न्न॒पसो॒ नवि॑ष्टौ ।
तवेदु॒ स्तोमं॑ चिकेत ॥
हे वज्रधारी, तू खरोखर दुसरे काही मिळवले नाहीस, नव्या कर्मांत; तुझेच स्तोत्र तो जाणतो.
8.2.18
इ॒च्छन्ति॑ दे॒वाः सु॒न्वन्तं॒ न स्वप्ना॑य स्पृहयन्ति ।
यन्ति॑ प्र॒माद॒मत॑न्द्राः ॥
देव सोम पिळणाऱ्याची इच्छा करतात, झोपेची नाही; अथक देव प्रमादाकडे जात नाहीत.
8.2.19
ओ षु प्र या॑हि॒ वाजे॑भि॒र्मा हृ॑णीथा अ॒भ्य॑स्मान् ।
म॒हाँ इ॑व॒ युव॑जानिः ॥
हे इंद्रा, विजयाच्या संपत्तीसह उत्तम प्रकारे पुढे ये; आम्हांस हानी करू नकोस. तू महान आहेस, सदैव तारुण्यात जन्मलेल्याप्रमाणे.
8.2.20
मो ष्व॑द्य दु॒र्हणा॑वान्त्सा॒यं क॑रदा॒रे अ॒स्मत् ।
अ॒श्री॒र इ॑व॒ जामा॑ता ॥
आज हानी करणारा आमच्याजवळ राहू नये; संध्याकाळी तो आमच्यापासून दूर जावो, अभागी जावयासारखा.
8.2.21
वि॒द्मा ह्य॑स्य वी॒रस्य॑ भूरि॒दाव॑रीं सुम॒तिम् ।
त्रि॒षु जा॒तस्य॒ मनां॑सि ॥
या वीराची विपुल दान देणारी शुभ मती आम्ही निश्चित जाणतो; तिन्ही ठिकाणी जन्मलेल्याची ही मने आहेत.
8.2.22
आ तू षि॑ञ्च॒ कण्व॑मन्तं॒ न घा॑ विद्म शवसा॒नात् ।
य॒शस्त॑रं श॒तमू॑तेः ॥
म्हणून कण्वांनी गायलेले स्तोत्र ओत; या बलाने शंभर रक्षणांच्या सर्वात यशस्वीला आम्ही निश्चित जाणतो.
8.2.23
ज्येष्ठे॑न सोत॒रिन्द्रा॑य॒ सोमं॑ वी॒राय॑ श॒क्राय॑ ।
भरा॒ पिब॒न्नर्या॑य ॥
हे सोम पिळणाऱ्या, सर्वोत्तम अर्पणासह इंद्रासाठी सोम आण; वीर, समर्थ यासाठी, तो प्यावा आणि नरांच्या हितासाठी.
8.2.24
यो वेदि॑ष्ठो अव्य॒थिषु॒ अश्वा॑वन्तं जरि॒तृभ्यः॑ ।
वाजं॑ स्तो॒तृभ्यो॒ गोम॑न्तम् ॥
जो अक्षतांमध्ये अत्यंत ज्ञानी आहे, तो गायकांना अश्वयुक्त, स्तोत्र करणाऱ्यांना बल आणि गोधनयुक्त संपत्ती देतो.
8.2.25
पन्य॑म्पन्य॒मित्सो॑तार॒ आ धा॑वत॒ मद्या॑य ।
सोमं॑ वी॒राय॒ शूरा॑य ॥
हे सोम पिळणाऱ्यांनो, प्रत्येक वेळी खरोखर धावत या; आनंदासाठी सोमाकडे या, वीर आणि शूरासाठी.
8.2.26
पाता॑ वृत्र॒हा सु॒तमा घा॑ गम॒न्नारे अ॒स्मत् ।
नि य॑मते श॒तमू॑तिः ॥
रक्षक आणि वृत्रहंता पिळलेल्या सोमाकडे खरोखर येवोत; दूर, आपल्यापासून दूर, शंभर संरक्षणांचा धनी रोखो.
8.2.27
एह हरी॑ ब्रह्म॒युजा॑ श॒ग्मा व॑क्षतः॒ सखा॑यम् ।
गी॒र्भिः श्रु॒तं गिर्व॑णसम् ॥
येथे या; प्रार्थनेने जुंपलेले, कल्याणकारी दोन घोडे मित्राला आणोत; स्तोत्रांनी ऐकिलेल्या, वाणीने प्रशंसित झालेल्याला.
8.2.28
स्वा॒दवः॒ सोमा॒ आ या॑हि श्री॒ताः सोमा॒ आ या॑हि ।
शिप्रि॒न्नृषी॑वः॒ शची॑वो॒ नायमच्छा॑ सध॒माद॑म् ॥
गोड सोमांनो, या; तयार केलेल्या सोमांनो, या. हे शिप्रावान, ऋषिसंपन्न, सामर्थ्यवान, या एकत्र पानाच्या मेजवानीकडे या.
8.2.29
स्तुत॑श्च॒ यास्त्वा॒ वर्ध॑न्ति म॒हे राध॑से नृ॒म्णाय॑ ।
इन्द्र॑ का॒रिणं॑ वृ॒धन्तः॑ ॥
तुला वाढवणारी स्तोत्रे, महान संपत्तीसाठी, पौरुषासाठी; हे इंद्रा, कर्म करणाऱ्याला वाढवत.
8.2.30
गिर॑श्च॒ यास्ते॑ गिर्वाह उ॒क्था च॒ तुभ्यं॒ तानि॑ ।
स॒त्रा द॑धि॒रे शवां॑सि ॥
तुझी गाणी आणि तुझ्यासाठी असलेले मंत्र, हे गिर्वाहा, त्यांनीच खरोखर शक्ती स्थापित केल्या.
8.2.31
ए॒वेदे॒ष तु॑विकू॒र्मिर्वाजाँ॒ एको॒ वज्र॑हस्तः ।
स॒नादमृ॑क्तो दयते ॥
तोच एकटा, महान कर्मे करणारा, हातात वज्र घेतलेला, सदैव अजिंक्य इंद्र खरोखर धनबल देतो.
8.2.32
हन्ता॑ वृ॒त्रं दक्षि॑णे॒नेन्द्रः॑ पु॒रू पु॑रुहू॒तः ।
म॒हान्म॒हीभिः॒ शची॑भिः ॥
वृत्राचा वध करणारा, उजव्या हाताने, इंद्र, अनेकांनी आवाहन केलेला, महान आहे; आपल्या महान शक्तींनी आणि कर्मांनी तो महान आहे.
8.2.33
यस्मि॒न्विश्वा॑श्चर्ष॒णय॑ उ॒त च्यौ॒त्ना ज्रयां॑सि च ।
अनु॒ घेन्म॒न्दी म॒घोनः॑ ॥
ज्याच्यामध्ये सर्व रक्षक लोक, किल्ले आणि निवासस्थाने आहेत, तोच उदार स्वामीच्या आनंदात तृप्त होतो.
8.2.34
ए॒ष ए॒तानि॑ चका॒रेन्द्रो॒ विश्वा॒ योऽति॑ शृ॒ण्वे ।
वा॒ज॒दावा॑ म॒घोना॑म् ॥
त्या इंद्रानेच ही सर्व कर्मे केली; सर्वांच्या वर प्रसिद्ध असलेला, उदार दात्यांना बक्षीस देणारा.
8.2.35
प्रभ॑र्ता॒ रथं॑ ग॒व्यन्त॑मपा॒काच्चि॒द्यमव॑ति ।
इ॒नो वसु॒ स हि वोळ्हा॑ ॥
रथ पुढे नेणारा, गायींची इच्छा करणाऱ्याला, दुरूनही जो रक्षण करतो—तोच स्वामी धन देणारा, तोच वाहक आहे.
8.2.36
सनि॑ता॒ विप्रो॒ अर्व॑द्भि॒र्हन्ता॑ वृ॒त्रं नृभिः॒ शूरः॑ ।
स॒त्यो॑ऽवि॒ता वि॒धन्त॑म् ॥
सहाय्यक, प्रेरित द्रष्टा, वेगवान घोड्यांसह वृत्राचा वध करणारा, वीरांसह वीर—सत्यवान रक्षक, शत्रूला पाडणारा.
8.2.37
यज॑ध्वैनं प्रियमेधा॒ इन्द्रं॑ स॒त्राचा॒ मन॑सा ।
यो भूत्सोमैः॑ स॒त्यम॑द्वा ॥
हे प्रियमेधांनो, खऱ्या मनाने या इंद्राची उपासना करा; सोमरसांनी तो सत्यानंदाने परिपूर्ण झाला आहे.
8.2.38
गा॒थश्र॑वसं॒ सत्प॑तिं॒ श्रव॑स्कामं पुरु॒त्मान॑म् ।
कण्वा॑सो गा॒त वा॒जिन॑म् ॥
हे कण्वांनो, गाथांमध्ये यशस्वी, सत्पुरुषांचा स्वामी, स्तुतीची इच्छा करणाऱ्या, बहुरूप त्या बलवानाचे गान करा.
8.2.39
य ऋ॒ते चि॒द्गास्प॒देभ्यो॒ दात्सखा॒ नृभ्यः॒ शची॑वान् ।
ये अ॑स्मि॒न्काम॒मश्रि॑यन् ॥
जो कोणाशिवायही गायी पायांपर्यंत (पशुधन) देतो, मनुष्यांचा मित्र व बलवान तो; ज्यांनी यात आपली कामना ठेवली ते आनंदले.
8.2.40
इ॒त्था धीव॑न्तमद्रिवः का॒ण्वं मेध्या॑तिथिम् ।
मे॒षो भू॒तो॑ऽभि यन्नयः॑ ॥
अशा प्रकारे, हे वज्रधारी, विचारशील कण्वपुत्र मेधातिथीकडे, वृषभासारखा बलवान होऊन ये आणि त्याच्याजवळ पोहोच.
8.2.41
शिक्षा॑ विभिन्दो अस्मै च॒त्वार्य॒युता॒ दद॑त् ।
अ॒ष्टा प॒रः स॒हस्रा॑ ॥
हे विभेदका, याला चार अयुते (दहा हजार) दे; आठ, त्याच्यावर हजारोही दे.
8.2.42
उ॒त सु त्ये प॑यो॒वृधा॑ मा॒की रण॑स्य न॒प्त्या॑ ।
ज॒नि॒त्व॒नाय॑ मामहे ॥
आणि खरोखर, दूध वाढवणाऱ्या त्या दोघींना, दानाच्या वंशजांना, जन्मासाठी आम्ही आवाहन करतो.