バガヴァッド・ギーター · 章 4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.1
इमं विवस्वते योगं प्रोक्तवानहमव्ययम् ।
विवस्वान् मनवे प्राह मनुरिक्ष्वाकवेऽब्रवीत् ॥ ४.१ ॥
聖バガヴァーンは言った。わたしはこの不滅のヨーガをヴィヴァスヴァットに説いた。ヴィヴァスヴァットはそれをマヌに語り、マヌはイクシュヴァークに語った。
4.2
एवं परम्पराप्राप्तमिमं राजर्षयो विदुः ।
स कालेनेह महता योगो नष्टः परन्तप ॥ ४.२ ॥
パランタパよ、このように代々受け継がれて、王仙たちはこれを知っていた。しかし長い時を経て、そのヨーガはこの世で失われた。
4.3
स एवायं मया तेऽद्य योगः प्रोक्तः पुरातनः ।
भक्तोऽसि मे सखा चेति रहस्यं ह्येतदुत्तमम् ॥ ४.३ ॥
その同じ古のヨーガを、今日わたしはあなたに説いた。あなたはわたしの信愛者であり友だからである。これはまことに最高の秘密である。
4.4
अपरं भवतो जन्म परं जन्म विवस्वतः ।
कथमेतद्विजानीयां त्वमादौ प्रोक्तवानिति ॥ ४.४ ॥
アルジュナは言った。あなたの誕生は後であり、ヴィヴァスヴァットの誕生は先です。あなたが初めにそれを説いたということを、どうして理解できましょうか。
4.5
बहूनि मे व्यतीतानि जन्मानि तव चार्जुन ।
तान्यहं वेद सर्वाणि न त्वं वेत्थ परन्तप ॥ ४.५ ॥
聖バガヴァーンは言った。アルジュナよ、わたしにもあなたにも多くの誕生が過ぎ去った。パランタパよ、わたしはそれらすべてを知っているが、あなたは知らない。
4.6
अजोऽपि सन्नव्ययात्मा भूतानामीश्वरोऽपि सन् ।
प्रकृतिं स्वामधिष्ठाय संभवाम्यात्ममायया ॥ ४.६ ॥
わたしは不生であり、不滅の自己であり、万物の主であるが、自らのプラクリティを統御し、自らのマーヤーによって生じる。
4.7
यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति भारत ।
अभ्युत्थानमधर्मस्य तदाऽऽत्मानं सृजाम्यहम् ॥ ४.७ ॥
バーラタよ、ダルマが衰え、アダルマがはびこるときはいつでも、わたしは自らを生み出す。
4.8
परित्राणाय साधूनां विनाशाय च दुष्कृताम् ।
धर्मसंस्थापनार्थाय संभवामि युगे युगे ॥ ४.८ ॥
善き人々を守り、悪をなす者を滅ぼし、ダルマを確立するために、わたしは時代ごとに生まれる。
4.9
जन्म कर्म च मे दिव्यमेवं यो वेत्ति तत्त्वतः ।
त्यक्त्वा देहं पुनर्जन्म नैति मामेति सोऽर्जुन ॥ ४.९ ॥
アルジュナよ、わたしの神聖な誕生と行為をこのように真に知る者は、身体を捨てた後ふたたび生まれることなく、わたしのもとに来る。
4.10
वीतरागभयक्रोधा मन्मया मामुपाश्रिताः ।
बहवो ज्ञानतपसा पूता मद्भावमागताः ॥ ४.१० ॥
愛着と恐れと怒りを離れ、わたしに没入し、わたしに帰依し、知識の苦行によって清められた多くの者が、わたしの境地に達した。
4.11
ये यथा मां प्रपद्यन्ते तांस्तथैव भजाम्यहम् ।
मम वर्त्मानुवर्तन्ते मनुष्याः पार्थ सर्वशः ॥ ४.११ ॥
パールタよ、人々がわたしに近づくその仕方に応じて、わたしは彼らを受け入れる。人々はあらゆる仕方でわたしの道に従う。
4.12
काङ्क्षन्तः कर्मणां सिद्धिं यजन्त इह देवताः ।
क्षिप्रं हि मानुषे लोके सिद्धिर्भवति कर्मजा ॥ ४.१२ ॥
行為の成就を望む者たちは、この世で神々を祀る。人間の世界では、行為から生じる成就がすみやかに得られるからである。
4.13
चातुर्वर्ण्यं मया सृष्टं गुणकर्मविभागशः ।
तस्य कर्तारमपि मां विद्ध्यकर्तारमव्ययम् ॥ ४.१३ ॥
四つのヴァルナの秩序は、グナと行為の区分に従って私が創った。私はその作り手であるが、不滅にして行為しない者であると知れ。
4.14
न मां कर्माणि लिम्पन्ति न मे कर्मफले स्पृहा ।
इति मां योऽभिजानाति कर्मभिर्न स बध्यते ॥ ४.१४ ॥
行為は私を汚さず、私は行為の果報を望まない。このように私を知る者は、行為に縛られない。
4.15
एवं ज्ञात्वा कृतं कर्म पूर्वैरपि मुमुक्षुभिः ।
कुरु कर्मैव तस्मात्त्वं पूर्वैः पूर्वतरं कृतम् ॥ ४.१५ ॥
このように知って、古の解脱を求める者たちも行為をなした。それゆえ、汝も古人が昔なしたように、ただ行為をなせ。
4.16
किं कर्म किमकर्मेति कवयोऽप्यत्र मोहिताः ।
तत्ते कर्म प्रवक्ष्यामि यज्ज्ञात्वा मोक्ष्यसेऽशुभात् ॥ ४.१६ ॥
何が行為で、何が無為か。この点では賢者たちでさえ惑う。私は汝にその行為を説こう。それを知れば、汝は不浄から解放されるであろう。
4.17
कर्मणो ह्यपि बोद्धव्यं बोद्धव्यं च विकर्मणः ।
अकर्मणश्च बोद्धव्यं गहना कर्मणो गतिः ॥ ४.१७ ॥
行為を知るべきであり、誤った行為を知るべきであり、無為をも知るべきである。行為の道は深遠だからである。
4.18
कर्मण्यकर्म यः पश्येदकर्मणि च कर्म यः ।
स बुद्धिमान् मनुष्येषु स युक्तः कृत्स्नकर्मकृत् ॥ ४.१८ ॥
行為の中に無為を見、無為の中に行為を見る者は、人々の中で賢者である。彼はヨーガに結ばれ、あらゆる行為をなす者である。
4.19
यस्य सर्वे समारम्भाः कामसङ्कल्पवर्जिताः ।
ज्ञानाग्निदग्धकर्माणं तमाहुः पण्डितं बुधाः ॥ ४.१९ ॥
すべての企てが欲望と意図を離れ、その行為が知識の火で焼き尽くされた者を、賢者たちは学識ある者と呼ぶ。
4.20
त्यक्त्वा कर्मफलासङ्गं नित्यतृप्तो निराश्रयः ।
कर्मण्यभिप्रवृत्तोऽपि नैव किञ्चित्करोति सः ॥ ४.२० ॥
行為の結果への執着を捨て、常に満ち足り、何ものにも依存しない者は、行為に深く携わっていても、実は何ひとつ行っていない。
4.21
निराशीर्यतचित्तात्मा त्यक्तसर्वपरिग्रहः ।
शारीरं केवलं कर्म कुर्वन्नाप्नोति किल्बिषम् ॥ ४.२१ ॥
期待を持たず、心と自己を制し、あらゆる所有を捨て、ただ身体による行為のみをなす者は、罪を負わない。
4.22
यदृच्छालाभसन्तुष्टो द्वन्द्वातीतो विमत्सरः ।
समः सिद्धावसिद्धौ च कृत्वापि न निबध्यते ॥ ४.२२ ॥
おのずから得られるものに満足し、相対する二つを超え、妬みなく、成功にも失敗にも等しい者は、行為しても縛られない。
4.23
गतसङ्गस्य मुक्तस्य ज्ञानावस्थितचेतसः ।
यज्ञायाचरतः कर्म समग्रं प्रविलीयते ॥ ४.२३ ॥
執着が去り、解き放たれ、心が知識に定まり、祭祀のために行為する者の行為は、ことごとく溶け去る。
4.24
ब्रह्मार्पणं ब्रह्महविर्ब्रह्माग्नौ ब्रह्मणा हुतम् ।
ब्रह्मैव तेन गन्तव्यं ब्रह्मकर्मसमाधिना ॥ ४.२४ ॥
捧げることはブラフマン、供物はブラフマン、ブラフマンによってブラフマンの火に注がれる。行為においてブラフマンに没入する者が到るべきは、ただブラフマンのみである。
4.25
दैवमेवापरे यज्ञं योगिनः पर्युपासते ।
ब्रह्माग्नावपरे यज्ञं यज्ञेनैवोपजुह्वति ॥ ४.२५ ॥
あるヨーギーたちは神々への供犠のみを崇める。また他の者たちは、ブラフマンの火の中に、供犠によって供犠そのものを捧げる。
4.26
श्रोत्रादीनीन्द्रियाण्यन्ये संयमाग्निषु जुह्वति ।
शब्दादीन्विषयानन्य इन्द्रियाग्निषु जुह्वति ॥ ४.२६ ॥
他の者たちは聴覚などの感官を制御の火に捧げ、また他の者たちは音などの感官の対象を感官の火に捧げる。
4.27
सर्वाणीन्द्रियकर्माणि प्राणकर्माणि चापरे ।
आत्मसंयमयोगाग्नौ जुह्वति ज्ञानदीपिते ॥ ४.२७ ॥
また他の者たちは、感官のすべての働きと生気の働きを、知識によって燃え立つ自己制御のヨーガの火に捧げる。
4.28
द्रव्ययज्ञास्तपोयज्ञा योगयज्ञास्तथापरे ।
स्वाध्यायज्ञानयज्ञाश्च यतयः संशितव्रताः ॥ ४.२८ ॥
ある者は財物を供犠とし、ある者は苦行を、また他の者はヨーガを供犠とする。そして厳しい誓いを守る修行者たちは、聖典の学習と知識を供犠とする。
4.29
अपाने जुह्वति प्राण प्राणेऽपानं तथाऽपरे ।
प्राणापानगती रुद्ध्वा प्राणायामपरायणाः ॥ ४.२९ ॥
同様に他の者たちは、調息に専心し、プラーナとアパーナの流れを止めて、プラーナをアパーナに、アパーナをプラーナに捧げる。
4.30
अपरे नियताहाराः प्राणान्प्राणेषु जुह्वति ।
सर्वेऽप्येते यज्ञविदो यज्ञक्षपितकल्मषाः ॥ ४.३० ॥
また他の者たちは食を節して、生気を生気に捧げる。これらの者は皆、供犠を知る者であり、供犠によって汚れが滅ぼされている。
4.31
यज्ञशिष्टामृतभुजो यान्ति ब्रह्म सनातनम् ।
नायं लोकोऽस्त्ययज्ञस्य कुतो़ऽन्यः कुरुसत्तम ॥ ४.३१ ॥
クル族の最上者よ、供犠の残りの甘露を食する者は永遠のブラフマンに至る。供犠を行わぬ者にはこの世さえない、ましてあの世がどうしてあろうか。
4.32
एवं बहुविधा यज्ञा वितता ब्रह्मणो मुखे ।
कर्मजान्विद्धि तान्सर्वानेवं ज्ञात्वा विमोक्ष्यसे ॥ ४.३२ ॥
このように多種の供犠がブラフマンの口に広げられている。それらはすべて行為から生じたものと知れ。こう知って、汝は解脱するであろう。
4.33
श्रेयान्द्रव्यमयाद्यज्ञाज्ज्ञानयज्ञः परन्तप ।
सर्वं कर्माखिलं पार्थ ज्ञाने परिसमाप्यते ॥ ४.३३ ॥
パランタパよ、物による供犠よりも知識の供犠の方が優れている。パールタよ、すべての行為は残らず知識において完結する。
4.34
तद्विद्धि प्रणिपातेन परिप्रश्नेन सेवया ।
उपदेक्ष्यन्ति ते ज्ञानं ज्ञानिनस्तत्त्वदर्शिनः ॥ ४.३४ ॥
礼拝し、問いかけ、奉仕することによってそれを知れ。真理を見た賢者たちが汝に知識を教えるであろう。
4.35
यज्ज्ञात्वा न पुनर्मोहमेवं यास्यसि पाण्डव ।
येन भूतान्यशेषेण द्रक्ष्यस्यात्मन्यथो मयि ॥ ४.३५ ॥
パーンダヴァよ、それを知れば、汝は再びこのような迷いに陥ることはない。それによって汝は一切の存在を余すことなく自己のうちに、そして私のうちに見るであろう。
4.36
अपि चेदसि पापेभ्यः सर्वेभ्यः पापकृत्तमः ।
सर्वं ज्ञानप्लवेनैव वृजिनं सन्तरिष्यसि ॥ ४.३६ ॥
たとえ汝があらゆる罪人の中で最も罪深い者であっても、知識の筏によってのみ一切の罪を渡り越えるであろう。
4.37
यथैधांसि समिद्धोऽग्निर्भस्मसात्कुरुतेऽर्जुन ।
ज्ञानाग्निः सर्वकर्माणि भस्मसात्कुरुते तथा ॥ ४.३७ ॥
アルジュナよ、燃え盛る火が薪を灰にするように、知識の火はすべての行為を灰にする。
4.38
न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते ।
तत्स्वयं योगसंसिद्धः कालेनात्मनि विन्दति ॥ ४.३८ ॥
この世に知識ほど清めるものは実にない。ヨーガに完成した者は、時が来れば自ら自己の内にそれを見出す。
4.39
श्रद्धावाँल्लभते ज्ञानं तत्परः संयतेन्द्रियः ।
ज्ञानं लब्ध्वा परां शान्तिमचिरेणाधिगच्छति ॥ ४.३९ ॥
信を持ち、それに専心し、感官を制した者は知識を得る。知識を得て、まもなく至高の平安に達する。
4.40
अज्ञश्चाश्रद्दधानश्च संशयात्मा विनश्यति ।
नायं लोकोऽस्ति न परो न सुखं संशयात्मनः ॥ ४.४० ॥
無知な者、信のない者、疑いに満ちた者は滅びる。疑う者には、この世もあの世もなく、幸福もない。
4.41
योगसंन्यस्तकर्माणं ज्ञानसंछिन्नसंशयम् ।
आत्मवन्तं न कर्माणि निबध्नन्ति धनञ्जय ॥ ४.४१ ॥
ダナンジャヤよ、ヨーガによって行為を捨て、知識によって疑いを断ち、自己を制した者を、行為は縛らない。
4.42
तस्मादज्ञानसंभूतं हृत्स्थं ज्ञानासिनाऽऽत्मनः ।
छित्त्वैनं संशयं योगमातिष्ठोत्तिष्ठ भारत ॥ ४.४२ ॥
それゆえ、バーラタよ、無知から生じ心に宿るこの汝の疑いを知識の剣で断ち切り、ヨーガに立て。立ち上がれ。