ଭଗବଦ୍ ଗୀତା · ଅଧ୍ୟାୟ 4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.1
इमं विवस्वते योगं प्रोक्तवानहमव्ययम् ।
विवस्वान् मनवे प्राह मनुरिक्ष्वाकवेऽब्रवीत् ॥ ४.१ ॥
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ଏହି ଅବିନାଶୀ ଯୋଗ ମୁଁ ବିବସ୍ୱାନଙ୍କୁ କହିଥିଲି; ବିବସ୍ୱାନ ଏହାକୁ ମନୁଙ୍କୁ କହିଲେ ଓ ମନୁ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କୁ କହିଲେ।
4.2
एवं परम्पराप्राप्तमिमं राजर्षयो विदुः ।
स कालेनेह महता योगो नष्टः परन्तप ॥ ४.२ ॥
ହେ ପରନ୍ତପ, ଏହିପରି ପରମ୍ପରାରୁ ପ୍ରାପ୍ତ ଏହି ଯୋଗକୁ ରାଜର୍ଷିମାନେ ଜାଣିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଦୀର୍ଘ କାଳ ବିତିବାରୁ ସେହି ଯୋଗ ଏଠାରେ ଲୁପ୍ତ ହୋଇଗଲା।
4.3
स एवायं मया तेऽद्य योगः प्रोक्तः पुरातनः ।
भक्तोऽसि मे सखा चेति रहस्यं ह्येतदुत्तमम् ॥ ४.३ ॥
ସେହି ପୁରାତନ ଯୋଗକୁ ହିଁ ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଲି, କାରଣ ତୁମେ ମୋର ଭକ୍ତ ଓ ସଖା। ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ଉତ୍ତମ ରହସ୍ୟ।
4.4
अपरं भवतो जन्म परं जन्म विवस्वतः ।
कथमेतद्विजानीयां त्वमादौ प्रोक्तवानिति ॥ ४.४ ॥
ଅର୍ଜୁନ କହିଲେ: ଆପଣଙ୍କ ଜନ୍ମ ପରବର୍ତ୍ତୀ, ଆଉ ବିବସ୍ୱାନଙ୍କ ଜନ୍ମ ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ। ତେବେ ଆପଣ ଆରମ୍ଭରେ ଏହା କହିଥିଲେ ବୋଲି ମୁଁ କିପରି ବୁଝିବି?
4.5
बहूनि मे व्यतीतानि जन्मानि तव चार्जुन ।
तान्यहं वेद सर्वाणि न त्वं वेत्थ परन्तप ॥ ४.५ ॥
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ହେ ଅର୍ଜୁନ, ମୋର ଓ ତୁମର ବହୁ ଜନ୍ମ ବିତିଯାଇଛି। ହେ ପରନ୍ତପ, ମୁଁ ସେସବୁ ଜାଣେ, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଜାଣ ନାହିଁ।
4.6
अजोऽपि सन्नव्ययात्मा भूतानामीश्वरोऽपि सन् ।
प्रकृतिं स्वामधिष्ठाय संभवाम्यात्ममायया ॥ ४.६ ॥
ମୁଁ ଅଜନ୍ମା ଓ ଅବିନାଶୀ ଆତ୍ମସ୍ୱରୂପ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଈଶ୍ୱର ହୋଇ ମଧ୍ୟ, ନିଜ ପ୍ରକୃତିକୁ ଅଧିଷ୍ଠାନ କରି ନିଜ ମାୟାରେ ପ୍ରକଟ ହୁଏ।
4.7
यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति भारत ।
अभ्युत्थानमधर्मस्य तदाऽऽत्मानं सृजाम्यहम् ॥ ४.७ ॥
ହେ ଭାରତ, ଯେତେବେଳେ ଯେତେବେଳେ ଧର୍ମର ହାନି ହୁଏ ଓ ଅଧର୍ମର ଉତ୍ଥାନ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ନିଜକୁ ସୃଷ୍ଟି କରେ।
4.8
परित्राणाय साधूनां विनाशाय च दुष्कृताम् ।
धर्मसंस्थापनार्थाय संभवामि युगे युगे ॥ ४.८ ॥
ସାଧୁମାନଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ଦୁଷ୍କୃତମାନଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ଓ ଧର୍ମ ସ୍ଥାପନା ପାଇଁ ମୁଁ ଯୁଗେ ଯୁଗେ ଜନ୍ମ ନିଏ।
4.9
जन्म कर्म च मे दिव्यमेवं यो वेत्ति तत्त्वतः ।
त्यक्त्वा देहं पुनर्जन्म नैति मामेति सोऽर्जुन ॥ ४.९ ॥
ହେ ଅର୍ଜୁନ, ଯିଏ ମୋର ଦିବ୍ୟ ଜନ୍ମ ଓ କର୍ମକୁ ଏହିପରି ତତ୍ତ୍ୱତଃ ଜାଣେ, ସେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି ପୁନର୍ଜନ୍ମ ପାଏ ନାହିଁ; ସେ ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
4.10
वीतरागभयक्रोधा मन्मया मामुपाश्रिताः ।
बहवो ज्ञानतपसा पूता मद्भावमागताः ॥ ४.१० ॥
ରାଗ, ଭୟ ଓ କ୍ରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ, ମୋଠାରେ ତନ୍ମୟ, ମୋର ଆଶ୍ରିତ, ଜ୍ଞାନରୂପୀ ତପସ୍ୟାରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ବହୁ ଲୋକ ମୋର ଭାବ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି।
4.11
ये यथा मां प्रपद्यन्ते तांस्तथैव भजाम्यहम् ।
मम वर्त्मानुवर्तन्ते मनुष्याः पार्थ सर्वशः ॥ ४.११ ॥
ହେ ପାର୍ଥ, ଯେଉଁମାନେ ମୋତେ ଯେପରି ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ସେହିପରି ଭଜେ। ମଣିଷ ସବୁ ପ୍ରକାରେ ମୋର ହିଁ ମାର୍ଗ ଅନୁସରଣ କରେ।
4.12
काङ्क्षन्तः कर्मणां सिद्धिं यजन्त इह देवताः ।
क्षिप्रं हि मानुषे लोके सिद्धिर्भवति कर्मजा ॥ ४.१२ ॥
କର୍ମର ସିଦ୍ଧି କାମନା କରୁଥିବା ଲୋକେ ଏଠାରେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, କାରଣ ମନୁଷ୍ୟଲୋକରେ କର୍ମଜାତ ସିଦ୍ଧି ଶୀଘ୍ର ମିଳେ।
4.13
चातुर्वर्ण्यं मया सृष्टं गुणकर्मविभागशः ।
तस्य कर्तारमपि मां विद्ध्यकर्तारमव्ययम् ॥ ४.१३ ॥
ଗୁଣ ଓ କର୍ମର ବିଭାଗ ଅନୁସାରେ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ବ୍ୟବସ୍ଥା ମୋ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ। ତାହାର କର୍ତ୍ତା ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଅବିନାଶୀ ଓ ଅକର୍ତ୍ତା ବୋଲି ଜାଣ।
4.14
न मां कर्माणि लिम्पन्ति न मे कर्मफले स्पृहा ।
इति मां योऽभिजानाति कर्मभिर्न स बध्यते ॥ ४.१४ ॥
କର୍ମ ମୋତେ ଲିପ୍ତ କରେ ନାହିଁ, କର୍ମଫଳରେ ମୋର ସ୍ପୃହା ନାହିଁ। ଯିଏ ମୋତେ ଏହିପରି ଜାଣେ, ସେ କର୍ମଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧା ହୁଏ ନାହିଁ।
4.15
एवं ज्ञात्वा कृतं कर्म पूर्वैरपि मुमुक्षुभिः ।
कुरु कर्मैव तस्मात्त्वं पूर्वैः पूर्वतरं कृतम् ॥ ४.१५ ॥
ଏହିପରି ଜାଣି ପ୍ରାଚୀନ ମୁମୁକ୍ଷୁମାନେ ମଧ୍ୟ କର୍ମ କରିଥିଲେ। ତେଣୁ ପୂର୍ବଜମାନେ ପୂର୍ବକାଳରେ ଯେପରି କରିଥିଲେ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ କର୍ମ ହିଁ କର।
4.16
किं कर्म किमकर्मेति कवयोऽप्यत्र मोहिताः ।
तत्ते कर्म प्रवक्ष्यामि यज्ज्ञात्वा मोक्ष्यसेऽशुभात् ॥ ४.१६ ॥
କର୍ମ କ'ଣ, ଅକର୍ମ କ'ଣ—ଏ ବିଷୟରେ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋହିତ। ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ସେହି କର୍ମ କହିବି, ଯାହା ଜାଣି ତୁମେ ଅଶୁଭରୁ ମୁକ୍ତ ହେବ।
4.17
कर्मणो ह्यपि बोद्धव्यं बोद्धव्यं च विकर्मणः ।
अकर्मणश्च बोद्धव्यं गहना कर्मणो गतिः ॥ ४.१७ ॥
କର୍ମକୁ ଜାଣିବା ଆବଶ୍ୟକ, ବିକର୍ମକୁ ଜାଣିବା ଆବଶ୍ୟକ, ଅକର୍ମକୁ ମଧ୍ୟ ଜାଣିବା ଆବଶ୍ୟକ; କାରଣ କର୍ମର ଗତି ଗହନ।
4.18
कर्मण्यकर्म यः पश्येदकर्मणि च कर्म यः ।
स बुद्धिमान् मनुष्येषु स युक्तः कृत्स्नकर्मकृत् ॥ ४.१८ ॥
ଯିଏ କର୍ମରେ ଅକର୍ମ ଏବଂ ଅକର୍ମରେ କର୍ମ ଦେଖେ, ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ; ସେ ଯୋଗଯୁକ୍ତ ଏବଂ ସମସ୍ତ କର୍ମର କର୍ତ୍ତା।
4.19
यस्य सर्वे समारम्भाः कामसङ्कल्पवर्जिताः ।
ज्ञानाग्निदग्धकर्माणं तमाहुः पण्डितं बुधाः ॥ ४.१९ ॥
ଯାହାର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟାରମ୍ଭ କାମନା ଓ ସଙ୍କଳ୍ପରୁ ମୁକ୍ତ, ଯାହାର କର୍ମ ଜ୍ଞାନରୂପୀ ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଛି, ତାହାକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ପଣ୍ଡିତ କହନ୍ତି।
4.20
त्यक्त्वा कर्मफलासङ्गं नित्यतृप्तो निराश्रयः ।
कर्मण्यभिप्रवृत्तोऽपि नैव किञ्चित्करोति सः ॥ ४.२० ॥
କର୍ମଫଳର ଆସକ୍ତି ତ୍ୟାଗ କରି, ସର୍ବଦା ତୃପ୍ତ ଓ କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର ନ କରି, ସେ କର୍ମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଲିପ୍ତ ଥାଇ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକୃତରେ କିଛି କରେ ନାହିଁ।
4.21
निराशीर्यतचित्तात्मा त्यक्तसर्वपरिग्रहः ।
शारीरं केवलं कर्म कुर्वन्नाप्नोति किल्बिषम् ॥ ४.२१ ॥
ଆଶାରହିତ, ଚିତ୍ତ ଓ ଆତ୍ମାକୁ ସଂଯତ କରିଥିବା, ସମସ୍ତ ପରିଗ୍ରହ ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି କେବଳ ଶାରୀରିକ କର୍ମ କରି ପାପ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।
4.22
यदृच्छालाभसन्तुष्टो द्वन्द्वातीतो विमत्सरः ।
समः सिद्धावसिद्धौ च कृत्वापि न निबध्यते ॥ ४.२२ ॥
ଯିଏ ଆପେ ଆପେ ମିଳୁଥିବା ଲାଭରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରୁ ଅତୀତ, ଈର୍ଷାରହିତ ଏବଂ ସଫଳତା ଓ ବିଫଳତାରେ ସମାନ, ସେ କର୍ମ କରି ମଧ୍ୟ ବନ୍ଧନରେ ପଡ଼େ ନାହିଁ।
4.23
गतसङ्गस्य मुक्तस्य ज्ञानावस्थितचेतसः ।
यज्ञायाचरतः कर्म समग्रं प्रविलीयते ॥ ४.२३ ॥
ଯାହାର ଆସକ୍ତି ଦୂର ହୋଇଛି, ଯିଏ ମୁକ୍ତ, ଯାହାର ଚିତ୍ତ ଜ୍ଞାନରେ ସ୍ଥିର ଏବଂ ଯିଏ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ କର୍ମ କରେ, ତାହାର ସମସ୍ତ କର୍ମ ବିଲୀନ ହୋଇଯାଏ।
4.24
ब्रह्मार्पणं ब्रह्महविर्ब्रह्माग्नौ ब्रह्मणा हुतम् ।
ब्रह्मैव तेन गन्तव्यं ब्रह्मकर्मसमाधिना ॥ ४.२४ ॥
ଅର୍ପଣ ବ୍ରହ୍ମ, ହବି ବ୍ରହ୍ମ, ବ୍ରହ୍ମରୂପୀ ଅଗ୍ନିରେ ବ୍ରହ୍ମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆହୁତି ଦିଆଯାଏ; ବ୍ରହ୍ମରୂପ କର୍ମରେ ସମାଧିସ୍ଥ ବ୍ୟକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ ହେବାକୁ ଥିବା ବ୍ରହ୍ମ ହିଁ।
4.25
दैवमेवापरे यज्ञं योगिनः पर्युपासते ।
ब्रह्माग्नावपरे यज्ञं यज्ञेनैवोपजुह्वति ॥ ४.२५ ॥
କିଛି ଯୋଗୀ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞର ହିଁ ଉପାସନା କରନ୍ତି; ଅନ୍ୟମାନେ ବ୍ରହ୍ମରୂପୀ ଅଗ୍ନିରେ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଯଜ୍ଞକୁ ଆହୁତି ଦିଅନ୍ତି।
4.26
श्रोत्रादीनीन्द्रियाण्यन्ये संयमाग्निषु जुह्वति ।
शब्दादीन्विषयानन्य इन्द्रियाग्निषु जुह्वति ॥ ४.२६ ॥
ଅନ୍ୟ କେହି ଶ୍ରୋତ୍ର ଆଦି ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ସଂଯମରୂପୀ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦିଅନ୍ତି; ଆଉ କେହି ଶବ୍ଦ ଆଦି ବିଷୟମାନଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟରୂପୀ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦିଅନ୍ତି।
4.27
सर्वाणीन्द्रियकर्माणि प्राणकर्माणि चापरे ।
आत्मसंयमयोगाग्नौ जुह्वति ज्ञानदीपिते ॥ ४.२७ ॥
ଅନ୍ୟମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ କର୍ମ ଓ ପ୍ରାଣର କର୍ମକୁ ଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଆତ୍ମସଂଯମ-ଯୋଗରୂପୀ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦିଅନ୍ତି।
4.28
द्रव्ययज्ञास्तपोयज्ञा योगयज्ञास्तथापरे ।
स्वाध्यायज्ञानयज्ञाश्च यतयः संशितव्रताः ॥ ४.२८ ॥
କେହି ଦ୍ରବ୍ୟଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି, କେହି ତପୋଯଜ୍ଞ, ଆଉ କେହି ଯୋଗଯଜ୍ଞ; ଏବଂ କଠୋର ବ୍ରତଧାରୀ ଯତିମାନେ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ଓ ଜ୍ଞାନଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି।
4.29
अपाने जुह्वति प्राण प्राणेऽपानं तथाऽपरे ।
प्राणापानगती रुद्ध्वा प्राणायामपरायणाः ॥ ४.२९ ॥
ସେହିପରି ଅନ୍ୟମାନେ ପ୍ରାଣାୟାମପରାୟଣ ହୋଇ, ପ୍ରାଣ ଓ ଅପାନର ଗତି ରୋଧ କରି, ଅପାନରେ ପ୍ରାଣକୁ ଏବଂ ପ୍ରାଣରେ ଅପାନକୁ ଆହୁତି ଦିଅନ୍ତି।
4.30
अपरे नियताहाराः प्राणान्प्राणेषु जुह्वति ।
सर्वेऽप्येते यज्ञविदो यज्ञक्षपितकल्मषाः ॥ ४.३० ॥
ଅନ୍ୟମାନେ ନିୟମିତ ଆହାର କରି ପ୍ରାଣମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାଣମାନଙ୍କରେ ଆହୁତି ଦିଅନ୍ତି। ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ଯଜ୍ଞବିତ୍, ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁମାନଙ୍କ ପାପ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି।
4.31
यज्ञशिष्टामृतभुजो यान्ति ब्रह्म सनातनम् ।
नायं लोकोऽस्त्ययज्ञस्य कुतो़ऽन्यः कुरुसत्तम ॥ ४.३१ ॥
ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯଜ୍ଞର ଅବଶିଷ୍ଟ ଅମୃତ ଭୋଜନ କରୁଥିବା ଲୋକେ ସନାତନ ବ୍ରହ୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଯଜ୍ଞ ନ କରୁଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ଏହି ଲୋକ ହିଁ ନାହିଁ, ଅନ୍ୟ ଲୋକ କେଉଁଠୁ?
4.32
एवं बहुविधा यज्ञा वितता ब्रह्मणो मुखे ।
कर्मजान्विद्धि तान्सर्वानेवं ज्ञात्वा विमोक्ष्यसे ॥ ४.३२ ॥
ଏହିପରି ବହୁ ପ୍ରକାର ଯଜ୍ଞ ବ୍ରହ୍ମର ମୁଖରେ ବିସ୍ତୃତ। ସେସବୁକୁ କର୍ମରୁ ଜାତ ବୋଲି ଜାଣ; ଏହା ଜାଣି ତୁମେ ମୁକ୍ତ ହେବ।
4.33
श्रेयान्द्रव्यमयाद्यज्ञाज्ज्ञानयज्ञः परन्तप ।
सर्वं कर्माखिलं पार्थ ज्ञाने परिसमाप्यते ॥ ४.३३ ॥
ହେ ପରନ୍ତପ, ଦ୍ରବ୍ୟମୟ ଯଜ୍ଞଠାରୁ ଜ୍ଞାନଯଜ୍ଞ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ହେ ପାର୍ଥ, ସମସ୍ତ କର୍ମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଜ୍ଞାନରେ ସମାପ୍ତ ହୁଏ।
4.34
तद्विद्धि प्रणिपातेन परिप्रश्नेन सेवया ।
उपदेक्ष्यन्ति ते ज्ञानं ज्ञानिनस्तत्त्वदर्शिनः ॥ ४.३४ ॥
ପ୍ରଣାମ, ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ସେବା ଦ୍ୱାରା ତାହା ଜାଣ। ତତ୍ତ୍ୱଦର୍ଶୀ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତୁମକୁ ଜ୍ଞାନର ଉପଦେଶ ଦେବେ।
4.35
यज्ज्ञात्वा न पुनर्मोहमेवं यास्यसि पाण्डव ।
येन भूतान्यशेषेण द्रक्ष्यस्यात्मन्यथो मयि ॥ ४.३५ ॥
ହେ ପାଣ୍ଡବ, ଯାହା ଜାଣି ତୁମେ ପୁଣି ଏପରି ମୋହରେ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ, ଏବଂ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଆତ୍ମାରେ ଓ ତା'ପରେ ମୋଠାରେ ଦେଖିବ।
4.36
अपि चेदसि पापेभ्यः सर्वेभ्यः पापकृत्तमः ।
सर्वं ज्ञानप्लवेनैव वृजिनं सन्तरिष्यसि ॥ ४.३६ ॥
ଯଦି ତୁମେ ସମସ୍ତ ପାପୀଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପାପୀ ହୁଅ, ତଥାପି ଜ୍ଞାନରୂପୀ ନୌକା ଦ୍ୱାରା ହିଁ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ପାର ହୋଇଯିବ।
4.37
यथैधांसि समिद्धोऽग्निर्भस्मसात्कुरुतेऽर्जुन ।
ज्ञानाग्निः सर्वकर्माणि भस्मसात्कुरुते तथा ॥ ४.३७ ॥
ହେ ଅର୍ଜୁନ, ଯେପରି ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଅଗ୍ନି କାଠକୁ ଭସ୍ମ କରିଦିଏ, ସେହିପରି ଜ୍ଞାନରୂପୀ ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତ କର୍ମକୁ ଭସ୍ମ କରିଦିଏ।
4.38
न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते ।
तत्स्वयं योगसंसिद्धः कालेनात्मनि विन्दति ॥ ४.३८ ॥
ଏହି ସଂସାରରେ ଜ୍ଞାନ ସଦୃଶ ପବିତ୍ରକାରୀ ନିଶ୍ଚୟ କିଛି ନାହିଁ। ଯୋଗରେ ସିଦ୍ଧ ବ୍ୟକ୍ତି ସମୟକ୍ରମେ ତାହାକୁ ନିଜେ ନିଜ ଭିତରେ ପାଇଥାଏ।
4.39
श्रद्धावाँल्लभते ज्ञानं तत्परः संयतेन्द्रियः ।
ज्ञानं लब्ध्वा परां शान्तिमचिरेणाधिगच्छति ॥ ४.३९ ॥
ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ, ତହିଁରେ ତତ୍ପର ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସଂଯମୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରେ। ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରି ସେ ଶୀଘ୍ର ପରମ ଶାନ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
4.40
अज्ञश्चाश्रद्दधानश्च संशयात्मा विनश्यति ।
नायं लोकोऽस्ति न परो न सुखं संशयात्मनः ॥ ४.४० ॥
ଅଜ୍ଞ, ଶ୍ରଦ୍ଧାହୀନ ଓ ସଂଶୟାତ୍ମା ବ୍ୟକ୍ତି ବିନଷ୍ଟ ହୁଏ। ସଂଶୟାତ୍ମା ପାଇଁ ଏହି ଲୋକ ନାହିଁ, ପରଲୋକ ନାହିଁ, ସୁଖ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
4.41
योगसंन्यस्तकर्माणं ज्ञानसंछिन्नसंशयम् ।
आत्मवन्तं न कर्माणि निबध्नन्ति धनञ्जय ॥ ४.४१ ॥
ହେ ଧନଞ୍ଜୟ, ଯିଏ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା କର୍ମ ସନ୍ନ୍ୟାସ କରିଛି, ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଯାହାର ସଂଶୟ ଛିନ୍ନ ହୋଇଛି, ସେହି ଆତ୍ମବାନ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ କର୍ମ ବାନ୍ଧେ ନାହିଁ।
4.42
तस्मादज्ञानसंभूतं हृत्स्थं ज्ञानासिनाऽऽत्मनः ।
छित्त्वैनं संशयं योगमातिष्ठोत्तिष्ठ भारत ॥ ४.४२ ॥
ତେଣୁ ହେ ଭାରତ, ଅଜ୍ଞାନରୁ ଜାତ, ତୁମ ହୃଦୟରେ ଥିବା ଏହି ସଂଶୟକୁ ଜ୍ଞାନରୂପୀ ଖଡ୍ଗରେ ଛେଦନ କରି ଯୋଗରେ ସ୍ଥିତ ହୁଅ; ଉଠ।