ଭଗବଦ୍ ଗୀତା · ଅଧ୍ୟାୟ 6
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.1
अनाश्रितः कर्मफलं कार्यं कर्म करोति यः ।
स संन्यासी च योगी च न निरग्निर्न चाक्रियः ॥ ६.१ ॥
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ଯିଏ କର୍ମଫଳର ଆଶ୍ରୟ ନ ନେଇ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ କର୍ମ କରେ, ସେ ହିଁ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଓ ଯୋଗୀ; କେବଳ ଅଗ୍ନି ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା କିମ୍ବା କର୍ମ ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ନୁହେଁ।
6.2
यं संन्यासमिति प्राहुर्योगं तं विद्धि पाण्डव ।
न ह्यसंन्यस्तसङ्कल्पो योगी भवति कश्चन ॥ ६.२ ॥
ହେ ପାଣ୍ଡବ, ଯାହାକୁ ସନ୍ନ୍ୟାସ କୁହାଯାଏ, ତାହାକୁ ହିଁ ଯୋଗ ବୋଲି ଜାଣ; କାରଣ ସଙ୍କଳ୍ପ ତ୍ୟାଗ ନ କରି କେହି ଯୋଗୀ ହୁଏ ନାହିଁ।
6.3
आरुरुक्षोर्मुनेर्योगं कर्म कारणमुच्यते ।
योगारूढस्य तस्यैव शमः कारणमुच्यते ॥ ६.३ ॥
ଯୋଗରେ ଆରୋହଣ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ମୁନିଙ୍କ ପାଇଁ କର୍ମକୁ ସାଧନ କୁହାଯାଏ; ଯୋଗାରୂଢ଼ ହେଲେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ହିଁ ଶମକୁ ସାଧନ କୁହାଯାଏ।
6.4
यदा हि नेन्द्रियार्थेषु न कर्मस्वनुषज्जते ।
सर्वसङ्कल्पसंन्यासी योगारूढस्तदोच्यते ॥ ६.४ ॥
ଯେତେବେଳେ ମନୁଷ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ବିଷୟରେ କିମ୍ବା କର୍ମରେ ଆସକ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ସଙ୍କଳ୍ପ ତ୍ୟାଗୀ ସେ ଯୋଗାରୂଢ଼ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
6.5
उद्धरेदात्मनाऽऽत्मानं नात्मानमवसादयेत् ।
आत्मैव ह्यात्मनो बन्धुरात्मैव रिपुरात्मनः ॥ ६.५ ॥
ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ ଦ୍ୱାରା ନିଜର ଉଦ୍ଧାର କରୁ, ନିଜକୁ ଅଧୋଗତି କରାଉ ନାହିଁ; କାରଣ ଆତ୍ମା ହିଁ ଆତ୍ମାର ବନ୍ଧୁ ଏବଂ ଆତ୍ମା ହିଁ ଆତ୍ମାର ଶତ୍ରୁ।
6.6
बन्धुरात्माऽऽत्मनस्तस्य येनात्मैवात्मना जितः ।
अनात्मनस्तु शत्रुत्वे वर्तेतात्मैव शत्रुवत् ॥ ६.६ ॥
ଯିଏ ନିଜ ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ଜୟ କରିଛି, ତା ପାଇଁ ତାର ଆତ୍ମା ତାର ବନ୍ଧୁ; କିନ୍ତୁ ଯିଏ ନିଜକୁ ଜୟ କରିନାହିଁ, ତାର ଆତ୍ମା ହିଁ ଶତ୍ରୁ ପରି ଶତ୍ରୁତା କରେ।
6.7
जितात्मनः प्रशान्तस्य परमात्मा समाहितः ।
शीतोष्णसुखदुःखेषु तथा मानापमानयोः ॥ ६.७ ॥
ଯିଏ ନିଜକୁ ଜୟ କରିଛି ଓ ପ୍ରଶାନ୍ତ, ତାହାର ପରମାତ୍ମା ଶୀତ-ଉଷ୍ଣ, ସୁଖ-ଦୁଃଖ ତଥା ମାନ-ଅପମାନରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥିର ରହେ।
6.8
ज्ञानविज्ञानतृप्तात्मा कूटस्थो विजितेन्द्रियः ।
युक्त इत्युच्यते योगी समलोष्टाश्मकाञ्चनः ॥ ६.८ ॥
ଯାହାର ଅନ୍ତଃକରଣ ଜ୍ଞାନ ଓ ବିଜ୍ଞାନରେ ତୃପ୍ତ, ଯିଏ ଅଟଳ, ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ଏବଂ ଯାହା ପାଇଁ ମାଟିଢେଲା, ପଥର ଓ ସୁନା ସମାନ, ସେହି ଯୋଗୀଙ୍କୁ ଯୁକ୍ତ କୁହାଯାଏ।
6.9
सुहृन्मित्रार्युदासीनमध्यस्थद्वेष्यबन्धुषु ।
साधुष्वपि च पापेषु समबुद्धिर्विशिष्यते ॥ ६.९ ॥
ଯିଏ ହିତୈଷୀ, ମିତ୍ର, ଶତ୍ରୁ, ଉଦାସୀନ, ମଧ୍ୟସ୍ଥ, ଦ୍ୱେଷପାତ୍ର ଓ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ପ୍ରତି, ତଥା ସାଧୁ ଓ ପାପୀମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ସମବୁଦ୍ଧି ରଖେ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
6.10
योगी युञ्जीत सततमात्मानं रहसि स्थितः ।
एकाकी यतचित्तात्मा निराशीरपरिग्रहः ॥ ६.१० ॥
ଯୋଗୀ ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନରେ ରହି, ଏକାକୀ, ମନ ଓ ଶରୀରକୁ ସଂଯତ କରି, ଆଶା ଓ ସଂଗ୍ରହରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ନିରନ୍ତର ନିଜକୁ ଯୋଗରେ ନିୟୋଜିତ କରିବା ଉଚିତ।
6.11
शुचौ देशे प्रतिष्ठाप्य स्थिरमासनमात्मनः ।
नात्युच्छ्रितं नातिनीचं चैलाजिनकुशोत्तरम् ॥ ६.११ ॥
ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ, ଅତି ଉଚ୍ଚ ନୁହେଁ ଅତି ନୀଚ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ବସ୍ତ୍ର, ମୃଗଚର୍ମ ଓ କୁଶ ବିଛା ନିଜର ସ୍ଥିର ଆସନ ସ୍ଥାପନ କରି,
6.12
तत्रैकाग्रं मनः कृत्वा यतचित्तेन्द्रियक्रियः ।
उपविश्यासने युञ्ज्याद्योगमात्मविशुद्धये ॥ ६.१२ ॥
ସେଠାରେ ଆସନରେ ବସି, ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରି, ଚିତ୍ତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟର କ୍ରିୟାକୁ ସଂଯତ ରଖି, ଆତ୍ମଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।
6.13
समं कायशिरोग्रीवं धारयन्नचलं स्थिरः ।
संप्रेक्ष्य नासिकाग्रं स्वं दिशश्चानवलोकयन् ॥ ६.१३ ॥
ଶରୀର, ମୁଣ୍ଡ ଓ ବେକକୁ ସିଧା ଓ ଅଚଳ ରଖି, ସ୍ଥିର ହୋଇ, ନିଜ ନାସିକାର ଅଗ୍ରଭାଗକୁ ଚାହିଁ, ଦିଗମାନଙ୍କୁ ନ ଚାହିଁ ବସିବା ଉଚିତ।
6.14
प्रशान्तात्मा विगतभीर्ब्रह्मचारिव्रते स्थितः ।
मनः संयम्य मच्चित्तो युक्त आसीत मत्परः ॥ ६.१४ ॥
ପ୍ରଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତରେ, ଭୟରହିତ ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ବ୍ରତରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ, ମନକୁ ସଂଯତ କରି, ମୋଠାରେ ଚିତ୍ତ ଲଗାଇ, ମୋତେ ହିଁ ପରମ ମାନି, ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ବସିବା ଉଚିତ।
6.15
युञ्जन्नेवं सदाऽऽत्मानं योगी नियतमानसः ।
शान्तिं निर्वाणपरमां मत्संस्थामधिगच्छति ॥ ६.१५ ॥
ଏହିପରି ସର୍ବଦା ନିଜକୁ ଯୋଗରେ ଯୁକ୍ତ କରି, ସଂଯତ ମନର ଯୋଗୀ ମୋଠାରେ ସ୍ଥିତ ପରମ ନିର୍ବାଣରୂପ ଶାନ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
6.16
नात्यश्नतस्तु योगोऽस्ति न चैकान्तमनश्नतः ।
न चातिस्वप्नशीलस्य जाग्रतो नैव चार्जुन ॥ ६.१६ ॥
ହେ ଅର୍ଜୁନ, ଅଧିକ ଖାଉଥିବା ଲୋକର ଯୋଗ ହୁଏ ନାହିଁ, ଏକାବେଳେ ନ ଖାଉଥିବାର ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଅଧିକ ଶୋଉଥିବାର ନୁହେଁ କି ଅଧିକ ଜାଗୁଥିବାର ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
6.17
युक्ताहारविहारस्य युक्तचेष्टस्य कर्मसु ।
युक्तस्वप्नावबोधस्य योगो भवति दुःखहा ॥ ६.१७ ॥
ଯାହାର ଆହାର ଓ ବିହାର ପରିମିତ, କର୍ମରେ ଚେଷ୍ଟା ପରିମିତ, ଏବଂ ଶୋଇବା ଓ ଜାଗିବା ପରିମିତ, ତା ପାଇଁ ଯୋଗ ଦୁଃଖନାଶକ ହୁଏ।
6.18
यदा विनियतं चित्तमात्मन्येवावतिष्ठते ।
निःस्पृहः सर्वकामेभ्यो युक्त इत्युच्यते तदा ॥ ६.१८ ॥
ଯେତେବେଳେ ସୁସଂଯତ ଚିତ୍ତ ଆତ୍ମାରେ ହିଁ ସ୍ଥିର ରହେ, ଏବଂ ସେ ସମସ୍ତ କାମନାରୁ ନିଃସ୍ପୃହ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ତାକୁ ଯୁକ୍ତ କୁହାଯାଏ।
6.19
यथा दीपो निवातस्थो नेङ्गते सोपमा स्मृता ।
योगिनो यतचित्तस्य युञ्जतो योगमात्मनः ॥ ६.१९ ॥
ଯେପରି ପବନହୀନ ସ୍ଥାନରେ ଥିବା ଦୀପ ହଲେ ନାହିଁ, ସେହି ଉପମା ସଂଯତଚିତ୍ତ ଓ ଆତ୍ମଯୋଗରେ ନିଯୁକ୍ତ ଯୋଗୀଙ୍କ ପାଇଁ କୁହାଯାଇଛି।
6.20
यत्रोपरमते चित्तं निरुद्धं योगसेवया ।
यत्र चैवात्मनाऽऽत्मानं पश्यन्नात्मनि तुष्यति ॥ ६.२० ॥
ଯେତେବେଳେ ଯୋଗାଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ନିରୁଦ୍ଧ ଚିତ୍ତ ଉପରତ ହୁଏ, ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମାକୁ ଦେଖି ସେ ଆତ୍ମାରେ ହିଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହେ,
6.21
सुखमात्यन्तिकं यत्तद्बुद्धिग्राह्यमतीन्द्रियम् ।
वेत्ति यत्र न चैवायं स्थितश्चलति तत्त्वतः ॥ ६.२१ ॥
ଯେତେବେଳେ ସେ ବୁଦ୍ଧିଗ୍ରାହ୍ୟ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟାତୀତ ସେହି ଆତ୍ୟନ୍ତିକ ସୁଖକୁ ଜାଣେ, ଏବଂ ସେଥିରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ ତତ୍ତ୍ୱରୁ କେବେ ବିଚଳିତ ହୁଏ ନାହିଁ,
6.22
यं लब्ध्वा चापरं लाभं मन्यते नाधिकं ततः ।
यस्मिन्स्थितो न दुःखेन गुरुणापि विचाल्यते ॥ ६.२२ ॥
ଏବଂ ଯାହାକୁ ପାଇ ସେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଲାଭକୁ ତାଠାରୁ ଅଧିକ ମନେ କରେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଯେଉଁଥିରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ ଗୁରୁତର ଦୁଃଖରେ ମଧ୍ୟ ବିଚଳିତ ହୁଏ ନାହିଁ,
6.23
तं विद्याद् दुःखसंयोगवियोगं योगसंज्ञितम् ।
स निश्चयेन योक्तव्यो योगोऽनिर्विण्णचेतसा ॥ ६.२३ ॥
ଦୁଃଖର ସଂଯୋଗରୁ ଏହି ବିୟୋଗକୁ ହିଁ ଯୋଗ ନାମରେ ଜାଣିବା ଉଚିତ। ସେହି ଯୋଗକୁ ନିଶ୍ଚୟ ସହିତ, ଅବସାଦହୀନ ଚିତ୍ତରେ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।
6.24
सङ्कल्पप्रभवान्कामांस्त्यक्त्वा सर्वानशेषतः ।
मनसैवेन्द्रियग्रामं विनियम्य समन्ततः ॥ ६.२४ ॥
ସଂକଳ୍ପରୁ ଜାତ ସମସ୍ତ କାମନାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତ୍ୟାଗ କରି, ମନ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟସମୂହକୁ ସବୁ ଦିଗରୁ ସଂଯତ କରି,
6.25
शनैः शनैरुपरमेद् बुद्ध्या धृतिगृहीतया ।
आत्मसंस्थं मनः कृत्वा न किञ्चिदपि चिन्तयेत् ॥ ६.२५ ॥
ଧୀରେ ଧୀରେ, ଧୈର୍ଯ୍ୟଯୁକ୍ତ ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଉପରତି ଲାଭ କରିବା ଉଚିତ; ମନକୁ ଆତ୍ମାରେ ସ୍ଥିର କରି କିଛି ହେଲେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
6.26
यतो यतो निश्चरति मनश्चञ्चलमस्थिरम् ।
ततस्ततो नियम्यैतदात्मन्येव वशं नयेत् ॥ ६.२६ ॥
ଚଞ୍ଚଳ ଓ ଅସ୍ଥିର ମନ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ବିଚରଣ କରେ, ସେଠାରୁ ତାକୁ ସଂଯତ କରି ଆତ୍ମାରେ ହିଁ ବଶୀଭୂତ କରିବା ଉଚିତ।
6.27
प्रशान्तमनसं ह्येनं योगिनं सुखमुत्तमम् ।
उपैति शान्तरजसं ब्रह्मभूतमकल्मषम् ॥ ६.२७ ॥
ଯାହାର ମନ ପ୍ରଶାନ୍ତ, ରଜୋଗୁଣ ଶାନ୍ତ ହୋଇଛି, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମଭୂତ ଓ ନିଷ୍ପାପ, ଏପରି ଏହି ଯୋଗୀଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ସୁଖ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
6.28
युञ्जन्नेवं सदाऽऽत्मानं योगी विगतकल्मषः ।
सुखेन ब्रह्मसंस्पर्शमत्यन्तं सुखमश्नुते ॥ ६.२८ ॥
ଏହିପରି ସର୍ବଦା ନିଜକୁ ଯୋଗରେ ନିଯୁକ୍ତ କରି ନିଷ୍ପାପ ଯୋଗୀ ସହଜରେ ବ୍ରହ୍ମସଂସ୍ପର୍ଶରୂପ ଅସୀମ ସୁଖ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।
6.29
सर्वभूतस्थमात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि ।
ईक्षते योगयुक्तात्मा सर्वत्र समदर्शनः ॥ ६.२९ ॥
ଯୋଗଯୁକ୍ତ, ସର୍ବତ୍ର ସମଦର୍ଶୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଆତ୍ମାକୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କଠାରେ ସ୍ଥିତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଆତ୍ମାରେ ଦେଖନ୍ତି।
6.30
यो मां पश्यति सर्वत्र सर्वं च मयि पश्यति ।
तस्याहं न प्रणश्यामि स च मे न प्रणश्यति ॥ ६.३० ॥
ଯିଏ ମୋତେ ସର୍ବତ୍ର ଦେଖେ ଏବଂ ସବୁକିଛି ମୋଠାରେ ଦେଖେ, ମୁଁ ତା ପାଇଁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୁଏ ନାହିଁ ଏବଂ ସେ ମୋ ପାଇଁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୁଏ ନାହିଁ।
6.31
सर्वभूतस्थितं यो मां भजत्येकत्वमास्थितः ।
सर्वथा वर्तमानोऽपि स योगी मयि वर्तते ॥ ६.३१ ॥
ଯେ ଏକତ୍ୱରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ଅବସ୍ଥିତ ମୋତେ ଭଜେ, ସେହି ଯୋଗୀ ଯେକୌଣସି ପ୍ରକାରେ ରହିଲେ ମଧ୍ୟ ମୋ ଠାରେ ହିଁ ରହେ।
6.32
आत्मौपम्येन सर्वत्र समं पश्यति योऽर्जुन ।
सुखं वा यदि वा दुःखं सः योगी परमो मतः ॥ ६.३२ ॥
ହେ ଅର୍ଜୁନ, ଯେ ନିଜ ସହ ତୁଳନା କରି ସର୍ବତ୍ର ସମାନ ଦେଖେ, ସୁଖ ହେଉ ବା ଦୁଃଖ, ସେହି ଯୋଗୀ ପରମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ବିବେଚିତ।
6.33
योऽयं योगस्त्वया प्रोक्तः साम्येन मधुसूदन ।
एतस्याहं न पश्यामि चञ्चलत्वात् स्थितिं स्थिराम् ॥ ६.३३ ॥
ଅର୍ଜୁନ କହିଲେ: ହେ ମଧୁସୂଦନ, ତୁମେ ସମତ୍ୱ ରୂପେ ଯେଉଁ ଯୋଗ କହିଲ, ଚଞ୍ଚଳତା ଯୋଗୁଁ ମୁଁ ତାହାର ସ୍ଥିର ସ୍ଥିତି ଦେଖୁନାହିଁ।
6.34
चञ्चलं हि मनः कृष्ण प्रमाथि बलवद्दृढम् ।
तस्याहं निग्रहं मन्ये वायोरिव सुदुष्करम् ॥ ६.३४ ॥
ହେ କୃଷ୍ଣ, ମନ ନିଶ୍ଚୟ ଚଞ୍ଚଳ, ବିକ୍ଷୁବ୍ଧକାରୀ, ବଳବାନ ଓ ଦୃଢ଼। ମୁଁ ଏହାକୁ ନିଗ୍ରହ କରିବା ବାୟୁକୁ ରୋକିବା ପରି ଅତି କଠିନ ମନେ କରେ।
6.35
असंशयं महाबाहो मनो दुर्निग्रहं चलं ।
अभ्यासेन तु कौन्तेय वैराग्येण च गृह्यते ॥ ६.३५ ॥
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ହେ ମହାବାହୋ, ନିଃସନ୍ଦେହରେ ମନ ଚଞ୍ଚଳ ଓ ବଶ କରିବା କଠିନ। କିନ୍ତୁ ହେ କୌନ୍ତେୟ, ଅଭ୍ୟାସ ଓ ବୈରାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଏହା ବଶ ହୁଏ।
6.36
असंयतात्मना योगो दुष्प्राप इति मे मतिः ।
वश्यात्मना तु यतता शक्योऽवाप्तुमुपायतः ॥ ६.३६ ॥
ଯାହାର ମନ ସଂଯତ ନୁହେଁ, ତା ପାଇଁ ଯୋଗ ପ୍ରାପ୍ତି କଠିନ, ଏହା ମୋର ମତ। କିନ୍ତୁ ଯାହାର ମନ ବଶରେ ଅଛି ଓ ଯେ ଯତ୍ନଶୀଳ, ସେ ଉଚିତ ଉପାୟରେ ତାହା ପାଇପାରେ।
6.37
अयतिः श्रद्धयोपेतो योगाच्चलितमानसः ।
अप्राप्य योगसंसिद्धिं कां गतिं कृष्ण गच्छति ॥ ६.३७ ॥
ଅର୍ଜୁନ କହିଲେ: ହେ କୃଷ୍ଣ, ଯିଏ ଶ୍ରଦ୍ଧାଯୁକ୍ତ କିନ୍ତୁ ଯତ୍ନଶୀଳ ନୁହେଁ, ଯାହାର ମନ ଯୋଗରୁ ବିଚଳିତ ହୋଇଛି, ସେ ଯୋଗସିଦ୍ଧି ନ ପାଇ କେଉଁ ଗତି ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ?
6.38
कच्चिन्नोभयविभ्रष्टश्छिन्नाभ्रमिव नश्यति ।
अप्रतिष्ठो महाबाहो विमूढो ब्रह्मणः पथि ॥ ६.३८ ॥
ହେ ମହାବାହୁ, ଉଭୟରୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ ହୋଇ, ଆଶ୍ରୟହୀନ ଓ ବ୍ରହ୍ମଙ୍କ ମାର୍ଗରେ ବିମୂଢ଼ ହୋଇ, ସେ କ'ଣ ଛିନ୍ନ ମେଘ ପରି ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ ନାହିଁ?
6.39
एतन्मे संशयं कृष्ण छेत्तुमर्हस्यशेषतः ।
त्वदन्यः संशयस्यास्य छेत्ता न ह्युपपद्यते ॥ ६.३९ ॥
ହେ କୃଷ୍ଣ, ମୋର ଏହି ସଂଶୟକୁ ତୁମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦୂର କର; କାରଣ ତୁମ ବିନା ଏହି ସଂଶୟ ଦୂର କରିପାରିବା ଆଉ କେହି ନାହାନ୍ତି।
6.40
पार्थ नैवेह नामुत्र विनाशस्तस्य विद्यते ।
नहि कल्याणकृत्कश्चिद्दुर्गतिं तात गच्छति ॥ ६.४० ॥
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ହେ ପାର୍ଥ, ତାହାର ଇହଲୋକରେ କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ ବିନାଶ ନାହିଁ; କାରଣ ହେ ତାତ, କଲ୍ୟାଣକାରୀ କର୍ମ କରୁଥିବା କେହି ଦୁର୍ଗତି ପାଏ ନାହିଁ।
6.41
प्राप्य पुण्यकृतां लोकानुषित्वा शाश्वतीः समाः ।
शुचीनां श्रीमतां गेहे योगभ्रष्टोऽभिजायते ॥ ६.४१ ॥
ଯୋଗଭ୍ରଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତି ପୁଣ୍ୟବାନମାନଙ୍କ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ସେଠାରେ ଅନେକ ବର୍ଷ ବାସ କରି, ପବିତ୍ର ଓ ଶ୍ରୀମନ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଘରେ ଜନ୍ମ ନିଏ।
6.42
अथवा योगिनामेव कुले भवति धीमताम् ।
एतद्धि दुर्लभतरं लोके जन्म यदीदृशम् ॥ ६.४२ ॥
ଅଥବା ସେ ଜ୍ଞାନୀ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ କୁଳରେ ହିଁ ଜନ୍ମ ନିଏ; ଏପରି ଜନ୍ମ ସଂସାରରେ ଅଧିକ ଦୁର୍ଲଭ।
6.43
तत्र तं बुद्धिसंयोगं लभते पौर्वदेहिकम् ।
यतते च ततो भूयः संसिद्धौ कुरुनन्दन ॥ ६.४३ ॥
ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ, ସେଠାରେ ସେ ପୂର୍ବଦେହର ସେହି ବୁଦ୍ଧିସଂଯୋଗ ଲାଭ କରେ ଏବଂ ସେଠାରୁ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ପୁଣି ଅଧିକ ଯତ୍ନ କରେ।
6.44
पूर्वाभ्यासेन तेनैव ह्रियते ह्यवशोऽपि सः ।
जिज्ञासुरपि योगस्य शब्दब्रह्मातिवर्तते ॥ ६.४४ ॥
ସେହି ପୂର୍ବ ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ସେ ଅବଶ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଆକୃଷ୍ଟ ହୁଏ। ଯୋଗର ଜିଜ୍ଞାସୁ ମଧ୍ୟ ଶବ୍ଦବ୍ରହ୍ମକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ।
6.45
प्रयत्नाद्यतमानस्तु योगी संशुद्धकिल्बिषः ।
अनेकजन्मसंसिद्धस्ततो याति परां गतिम् ॥ ६.४५ ॥
କିନ୍ତୁ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ସାଧନା କରୁଥିବା ଯୋଗୀ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ଅନେକ ଜନ୍ମରେ ସିଦ୍ଧ ହୋଇ, ତା'ପରେ ପରମ ଗତି ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
6.46
तपस्विभ्योऽधिको योगी ज्ञानिभ्योऽपि मतोऽधिकः ।
कर्मिभ्यश्चाधिको योगी तस्माद्योगी भवार्जुन ॥ ६.४६ ॥
ଯୋଗୀ ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ମନାଯାଏ, ଏବଂ କର୍ମୀମାନଙ୍କ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଯୋଗୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ତେଣୁ ହେ ଅର୍ଜୁନ, ତୁମେ ଯୋଗୀ ହୁଅ।
6.47
योगिनामपि सर्वेषां मद्गतेनान्तरात्मना ।
श्रद्धावान्भजते यो मां स मे युक्ततमो मतः ॥ ६.४७ ॥
ସମସ୍ତ ଯୋଗୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଯେଉଁ ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ ମୋଠାରେ ଲୀନ ଅନ୍ତରାତ୍ମା ସହ ମୋତେ ଭଜେ, ସେ ମୋ ମତରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୁକ୍ତ।