Bhagavad Gītā · Kapitel 6
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.1
अनाश्रितः कर्मफलं कार्यं कर्म करोति यः ।
स संन्यासी च योगी च न निरग्निर्न चाक्रियः ॥ ६.१ ॥
Der Erhabene sprach: Wer die zu tuende Tat verrichtet, ohne sich auf ihre Frucht zu stützen, der ist ein Entsagender und ein Yogi – nicht, wer bloß das heilige Feuer aufgibt oder untätig bleibt.
6.2
यं संन्यासमिति प्राहुर्योगं तं विद्धि पाण्डव ।
न ह्यसंन्यस्तसङ्कल्पो योगी भवति कश्चन ॥ ६.२ ॥
Was man Entsagung nennt, das erkenne als Yoga, Pāṇḍava; denn niemand wird ein Yogi, der seine Absichten nicht aufgegeben hat.
6.3
आरुरुक्षोर्मुनेर्योगं कर्म कारणमुच्यते ।
योगारूढस्य तस्यैव शमः कारणमुच्यते ॥ ६.३ ॥
Für den Weisen, der zum Yoga aufsteigen will, gilt das Handeln als Mittel; für ebendiesen, wenn er zum Yoga aufgestiegen ist, gilt die Ruhe als Mittel.
6.4
यदा हि नेन्द्रियार्थेषु न कर्मस्वनुषज्जते ।
सर्वसङ्कल्पसंन्यासी योगारूढस्तदोच्यते ॥ ६.४ ॥
Wenn man weder an den Sinnesobjekten noch an den Handlungen haftet und alle Absichten aufgegeben hat, dann heißt man zum Yoga aufgestiegen.
6.5
उद्धरेदात्मनाऽऽत्मानं नात्मानमवसादयेत् ।
आत्मैव ह्यात्मनो बन्धुरात्मैव रिपुरात्मनः ॥ ६.५ ॥
Man soll sich selbst durch sich selbst erheben und sich nicht sinken lassen; denn das Selbst allein ist der Freund des Selbst, und das Selbst allein ist der Feind des Selbst.
6.6
बन्धुरात्माऽऽत्मनस्तस्य येनात्मैवात्मना जितः ।
अनात्मनस्तु शत्रुत्वे वर्तेतात्मैव शत्रुवत् ॥ ६.६ ॥
Wer sich selbst durch sich selbst besiegt hat, dem ist das Selbst ein Freund; wer sich aber nicht besiegt hat, dem verhält sich das Selbst feindlich, wie ein Feind.
6.7
जितात्मनः प्रशान्तस्य परमात्मा समाहितः ।
शीतोष्णसुखदुःखेषु तथा मानापमानयोः ॥ ६.७ ॥
Bei dem, der sich selbst bezwungen hat und tief im Frieden ist, bleibt das höchste Selbst gesammelt in Kälte und Hitze, Freude und Leid, ebenso in Ehre und Schmach.
6.8
ज्ञानविज्ञानतृप्तात्मा कूटस्थो विजितेन्द्रियः ।
युक्त इत्युच्यते योगी समलोष्टाश्मकाञ्चनः ॥ ६.८ ॥
Der Yogī, dessen Selbst in Wissen und verwirklichter Erkenntnis gesättigt ist, der unerschütterlich ist, die Sinne bezwungen hat und dem Erdklumpen, Stein und Gold gleich sind, heißt im Yoga gefestigt.
6.9
सुहृन्मित्रार्युदासीनमध्यस्थद्वेष्यबन्धुषु ।
साधुष्वपि च पापेषु समबुद्धिर्विशिष्यते ॥ ६.९ ॥
Hervorragend ist, wer Wohlgesinnten, Freunden und Feinden, Gleichgültigen und Unparteiischen, Verhassten und Verwandten, ja selbst Tugendhaften und Sündern mit gleichem Sinn begegnet.
6.10
योगी युञ्जीत सततमात्मानं रहसि स्थितः ।
एकाकी यतचित्तात्मा निराशीरपरिग्रहः ॥ ६.१० ॥
Der Yogī soll sich beständig im Yoga sammeln, an einem abgeschiedenen Ort weilend, allein, Geist und Körper gezügelt, frei von Begehren und Besitz.
6.11
शुचौ देशे प्रतिष्ठाप्य स्थिरमासनमात्मनः ।
नात्युच्छ्रितं नातिनीचं चैलाजिनकुशोत्तरम् ॥ ६.११ ॥
An einem reinen Ort einen festen Sitz für sich errichtet, weder zu hoch noch zu niedrig, bedeckt mit Tuch, Hirschfell und Kuśa-Gras,
6.12
तत्रैकाग्रं मनः कृत्वा यतचित्तेन्द्रियक्रियः ।
उपविश्यासने युञ्ज्याद्योगमात्मविशुद्धये ॥ ६.१२ ॥
dort auf dem Sitz Platz nehmend, den Geist einspitzig sammelnd und das Wirken von Denken und Sinnen zügelnd, übe er Yoga zur Läuterung des Selbst.
6.13
समं कायशिरोग्रीवं धारयन्नचलं स्थिरः ।
संप्रेक्ष्य नासिकाग्रं स्वं दिशश्चानवलोकयन् ॥ ६.१३ ॥
Rumpf, Kopf und Hals gerade und unbewegt haltend, fest, richte er den Blick auf die eigene Nasenspitze und schaue nicht in die Richtungen umher.
6.14
प्रशान्तात्मा विगतभीर्ब्रह्मचारिव्रते स्थितः ।
मनः संयम्य मच्चित्तो युक्त आसीत मत्परः ॥ ६.१४ ॥
Innerlich ruhig, frei von Furcht, fest im Gelübde der Enthaltsamkeit, den Geist bezähmend, mit auf mich gerichteten Gedanken, sitze er gesammelt, mich als das Höchste betrachtend.
6.15
युञ्जन्नेवं सदाऽऽत्मानं योगी नियतमानसः ।
शान्तिं निर्वाणपरमां मत्संस्थामधिगच्छति ॥ ६.१५ ॥
Indem er sich so stets sammelt, erlangt der Yogī mit bezähmtem Geist den Frieden, das höchste Nirvāṇa, das in mir ruht.
6.16
नात्यश्नतस्तु योगोऽस्ति न चैकान्तमनश्नतः ।
न चातिस्वप्नशीलस्य जाग्रतो नैव चार्जुन ॥ ६.१६ ॥
Yoga ist nicht für den, der zu viel isst, noch für den, der gar nicht isst, nicht für den, der zu viel schläft, und auch nicht für den, der zu viel wacht, Arjuna.
6.17
युक्ताहारविहारस्य युक्तचेष्टस्य कर्मसु ।
युक्तस्वप्नावबोधस्य योगो भवति दुःखहा ॥ ६.१७ ॥
Wer maßvoll ist in Nahrung und Erholung, maßvoll in seinem Bemühen bei den Handlungen, maßvoll in Schlafen und Wachen, für den wird Yoga zum Vernichter des Leids.
6.18
यदा विनियतं चित्तमात्मन्येवावतिष्ठते ।
निःस्पृहः सर्वकामेभ्यो युक्त इत्युच्यते तदा ॥ ६.१८ ॥
Wenn der wohlbezähmte Geist allein im Selbst verweilt, frei von Verlangen nach allen Wünschen, dann heißt man ihn im Yoga gefestigt.
6.19
यथा दीपो निवातस्थो नेङ्गते सोपमा स्मृता ।
योगिनो यतचित्तस्य युञ्जतो योगमात्मनः ॥ ६.१९ ॥
Wie eine Lampe an windstillem Ort nicht flackert – dieses Gleichnis gilt für den Yogi mit gezügeltem Geist, der den Yoga des Selbst übt.
6.20
यत्रोपरमते चित्तं निरुद्धं योगसेवया ।
यत्र चैवात्मनाऽऽत्मानं पश्यन्नात्मनि तुष्यति ॥ ६.२० ॥
Wenn der Geist, durch die Übung des Yoga gezügelt, zur Ruhe kommt und man, das Selbst durch das Selbst schauend, im Selbst zufrieden ist,
6.21
सुखमात्यन्तिकं यत्तद्बुद्धिग्राह्यमतीन्द्रियम् ।
वेत्ति यत्र न चैवायं स्थितश्चलति तत्त्वतः ॥ ६.२१ ॥
wenn man jenes höchste Glück erkennt, das die Vernunft erfasst und das jenseits der Sinne liegt, und, darin gefestigt, nie von der Wahrheit weicht,
6.22
यं लब्ध्वा चापरं लाभं मन्यते नाधिकं ततः ।
यस्मिन्स्थितो न दुःखेन गुरुणापि विचाल्यते ॥ ६.२२ ॥
und, wenn man es erlangt hat, keinen anderen Gewinn für größer hält und, darin gefestigt, selbst von schwerem Leid nicht erschüttert wird,
6.23
तं विद्याद् दुःखसंयोगवियोगं योगसंज्ञितम् ।
स निश्चयेन योक्तव्यो योगोऽनिर्विण्णचेतसा ॥ ६.२३ ॥
so wisse man: Diese Lösung von der Verbindung mit dem Leid heißt Yoga. Dieser Yoga ist mit Entschlossenheit und unverzagtem Geist zu üben.
6.24
सङ्कल्पप्रभवान्कामांस्त्यक्त्वा सर्वानशेषतः ।
मनसैवेन्द्रियग्रामं विनियम्य समन्ततः ॥ ६.२४ ॥
Alle aus dem Vorsatz geborenen Begierden restlos aufgebend und die Schar der Sinne allein durch den Geist von allen Seiten zügelnd,
6.25
शनैः शनैरुपरमेद् बुद्ध्या धृतिगृहीतया ।
आत्मसंस्थं मनः कृत्वा न किञ्चिदपि चिन्तयेत् ॥ ६.२५ ॥
Allmählich soll man zur Ruhe kommen, mit einer von Festigkeit gehaltenen Einsicht; hat man den Geist im Selbst verankert, soll man an nichts mehr denken.
6.26
यतो यतो निश्चरति मनश्चञ्चलमस्थिरम् ।
ततस्ततो नियम्यैतदात्मन्येव वशं नयेत् ॥ ६.२६ ॥
Wohin auch immer der unruhige, unstete Geist abschweift, von dort soll man ihn zurückholen und allein im Selbst unter Kontrolle bringen.
6.27
प्रशान्तमनसं ह्येनं योगिनं सुखमुत्तमम् ।
उपैति शान्तरजसं ब्रह्मभूतमकल्मषम् ॥ ६.२७ ॥
Höchstes Glück kommt zu diesem Yogi, dessen Geist völlig zur Ruhe gekommen ist, dessen Leidenschaft gestillt ist, der zu Brahman geworden und ohne Makel ist.
6.28
युञ्जन्नेवं सदाऽऽत्मानं योगी विगतकल्मषः ।
सुखेन ब्रह्मसंस्पर्शमत्यन्तं सुखमश्नुते ॥ ६.२८ ॥
So sich beständig im Yoga übend, erlangt der von Makel befreite Yogi mühelos das grenzenlose Glück der Berührung mit Brahman.
6.29
सर्वभूतस्थमात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि ।
ईक्षते योगयुक्तात्मा सर्वत्र समदर्शनः ॥ ६.२९ ॥
Wer im Yoga gesammelt ist und überall mit gleichem Blick sieht, erblickt das Selbst in allen Wesen und alle Wesen im Selbst.
6.30
यो मां पश्यति सर्वत्र सर्वं च मयि पश्यति ।
तस्याहं न प्रणश्यामि स च मे न प्रणश्यति ॥ ६.३० ॥
Wer mich überall sieht und alles in mir sieht, dem gehe ich nicht verloren, und er geht mir nicht verloren.
6.31
सर्वभूतस्थितं यो मां भजत्येकत्वमास्थितः ।
सर्वथा वर्तमानोऽपि स योगी मयि वर्तते ॥ ६.३१ ॥
Der Yogi, der, in der Einheit gegründet, Mich als in allen Wesen weilend verehrt, weilt in Mir, wie immer er auch lebt.
6.32
आत्मौपम्येन सर्वत्र समं पश्यति योऽर्जुन ।
सुखं वा यदि वा दुःखं सः योगी परमो मतः ॥ ६.३२ ॥
Wer im Vergleich mit sich selbst überall Gleichheit sieht, Arjuna, sei es in Freude oder in Leid, dieser Yogi gilt als der höchste.
6.33
योऽयं योगस्त्वया प्रोक्तः साम्येन मधुसूदन ।
एतस्याहं न पश्यामि चञ्चलत्वात् स्थितिं स्थिराम् ॥ ६.३३ ॥
Arjuna sprach: Diesen Yoga des Gleichmuts, den du gelehrt hast, Madhusūdana, sehe ich wegen der Unruhe nicht fest bestehen.
6.34
चञ्चलं हि मनः कृष्ण प्रमाथि बलवद्दृढम् ।
तस्याहं निग्रहं मन्ये वायोरिव सुदुष्करम् ॥ ६.३४ ॥
Denn der Geist ist unruhig, Kṛṣṇa, aufwühlend, stark und hartnäckig. Ihn zu zügeln halte ich für so schwer wie den Wind zu zügeln.
6.35
असंशयं महाबाहो मनो दुर्निग्रहं चलं ।
अभ्यासेन तु कौन्तेय वैराग्येण च गृह्यते ॥ ६.३५ ॥
Der Erhabene sprach: Zweifellos, Starkarmiger, ist der Geist unruhig und schwer zu zügeln. Doch durch Übung, Kaunteya, und durch Leidenschaftslosigkeit wird er bezwungen.
6.36
असंयतात्मना योगो दुष्प्राप इति मे मतिः ।
वश्यात्मना तु यतता शक्योऽवाप्तुमुपायतः ॥ ६.३६ ॥
Für den, dessen Selbst ungezügelt ist, ist Yoga schwer zu erreichen; das ist meine Ansicht. Wer aber sein Selbst beherrscht und sich bemüht, kann ihn durch die rechten Mittel erlangen.
6.37
अयतिः श्रद्धयोपेतो योगाच्चलितमानसः ।
अप्राप्य योगसंसिद्धिं कां गतिं कृष्ण गच्छति ॥ ६.३७ ॥
Arjuna sprach: Wer Glauben hat, sich aber nicht bemüht, dessen Geist vom Yoga abgewichen ist, welches Ziel erreicht er, Kṛṣṇa, wenn er die Vollendung im Yoga nicht erlangt?
6.38
कच्चिन्नोभयविभ्रष्टश्छिन्नाभ्रमिव नश्यति ।
अप्रतिष्ठो महाबाहो विमूढो ब्रह्मणः पथि ॥ ६.३८ ॥
Geht er nicht, von beidem abgefallen, wie eine zerrissene Wolke zugrunde, o Starkarmiger, ohne Halt und verwirrt auf dem Pfad zum Brahman?
6.39
एतन्मे संशयं कृष्ण छेत्तुमर्हस्यशेषतः ।
त्वदन्यः संशयस्यास्य छेत्ता न ह्युपपद्यते ॥ ६.३९ ॥
Kṛṣṇa, du mögest diesen meinen Zweifel vollständig zerstreuen, denn außer dir findet sich niemand, der ihn zerstreuen könnte.
6.40
पार्थ नैवेह नामुत्र विनाशस्तस्य विद्यते ।
नहि कल्याणकृत्कश्चिद्दुर्गतिं तात गच्छति ॥ ६.४० ॥
Der Erhabene sprach: Pārtha, weder hier noch im Jenseits gibt es für ihn Untergang; denn wer Gutes tut, mein Lieber, gelangt nie auf einen schlimmen Weg.
6.41
प्राप्य पुण्यकृतां लोकानुषित्वा शाश्वतीः समाः ।
शुचीनां श्रीमतां गेहे योगभ्रष्टोऽभिजायते ॥ ६.४१ ॥
Nachdem er die Welten derer, die Gutes taten, erreicht und dort unzählige Jahre geweilt hat, wird der vom Yoga Abgefallene im Haus reiner und wohlhabender Menschen geboren.
6.42
अथवा योगिनामेव कुले भवति धीमताम् ।
एतद्धि दुर्लभतरं लोके जन्म यदीदृशम् ॥ ६.४२ ॥
Oder er wird in einer Familie weiser Yogis geboren; doch eine solche Geburt ist in der Welt noch schwerer zu erlangen.
6.43
तत्र तं बुद्धिसंयोगं लभते पौर्वदेहिकम् ।
यतते च ततो भूयः संसिद्धौ कुरुनन्दन ॥ ६.४३ ॥
Dort erlangt er die Verbindung mit der Einsicht wieder, die er im früheren Körper hatte, und strebt von da aus erneut nach Vollendung, Kurunandana.
6.44
पूर्वाभ्यासेन तेनैव ह्रियते ह्यवशोऽपि सः ।
जिज्ञासुरपि योगस्य शब्दब्रह्मातिवर्तते ॥ ६.४४ ॥
Durch eben diese frühere Übung wird er mitgerissen, selbst ohne eigenen Willen. Schon wer Yoga nur zu erkennen sucht, geht über den Veda hinaus.
6.45
प्रयत्नाद्यतमानस्तु योगी संशुद्धकिल्बिषः ।
अनेकजन्मसंसिद्धस्ततो याति परां गतिम् ॥ ६.४५ ॥
Der Yogi aber, der mit Eifer strebt, von Verfehlungen gereinigt und durch viele Geburten vollendet, erreicht dann das höchste Ziel.
6.46
तपस्विभ्योऽधिको योगी ज्ञानिभ्योऽपि मतोऽधिकः ।
कर्मिभ्यश्चाधिको योगी तस्माद्योगी भवार्जुन ॥ ६.४६ ॥
Der Yogi steht höher als die Asketen, er gilt als höher selbst als die Gelehrten, und höher als die, die rituelle Werke verrichten. Darum, Arjuna, sei ein Yogi.
6.47
योगिनामपि सर्वेषां मद्गतेनान्तरात्मना ।
श्रद्धावान्भजते यो मां स मे युक्ततमो मतः ॥ ६.४७ ॥
Und unter allen Yogis gilt mir der als der am innigsten Verbundene, der mich voller Vertrauen verehrt, mit seinem inneren Selbst in mir aufgegangen.