バガヴァッド・ギーター · 章 3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.1
ज्यायसी चेत्कर्मणस्ते मता बुद्धिर्जनार्दन ।
तत्किं कर्मणि घोरे मां नियोजयसि केशव ॥ ३.१ ॥
アルジュナは言った。ジャナールダナよ、もしあなたが行為よりも知性が優れていると考えるなら、ケーシャヴァよ、なぜ私をこの恐ろしい行為に駆り立てるのか。
3.2
व्यामिश्रेणेव वाक्येन बुद्धिं मोहयसीव मे ।
तदेकं वद निश्चित्य येन श्रेयोऽहमाप्नुयाम् ॥ ३.२ ॥
入り混じったような言葉で、あなたは私の知性を惑わしているかのようだ。私が至福を得られるその一つを、はっきりと定めて語ってほしい。
3.3
लोकेऽस्मिन्द्विविधा निष्ठा पुरा प्रोक्ता मयानघ ।
ज्ञानयोगेन सांख्यानां कर्मयोगेन योगिनाम् ॥ ३.३ ॥
聖バガヴァーンは言った。罪なき者よ、この世には二種の道があると、私はかつて説いた。サーンキヤの徒には知のヨーガによる道、ヨーギーには行為のヨーガによる道である。
3.4
न कर्मणामनारम्भान्नैष्कर्म्यं पुरुषोऽश्नुते ।
न च संन्यसनादेव सिद्धिं समधिगच्छति ॥ ३.४ ॥
行為を始めないことによって人は無為の境地に達するのではなく、ただ放棄することだけによって完成に至るのでもない。
3.5
न हि कश्चित्क्षणमपि जातु तिष्ठत्यकर्मकृत् ।
कार्यते ह्यवशः कर्म सर्वः प्रकृतिजैर्गुणैः ॥ ३.५ ॥
誰一人として一瞬たりとも行為せずにいることはない。すべての者は、プラクリティから生じたグナによって否応なく行為させられるからである。
3.6
कर्मेन्द्रियाणि संयम्य य आस्ते मनसा स्मरन् ।
इन्द्रियार्थान्विमूढात्मा मिथ्याचारः स उच्यते ॥ ३.६ ॥
行為の器官を抑えながら、心の中で感官の対象を思い続けて座している者は、迷える者であり、偽善者と呼ばれる。
3.7
यस्त्विन्द्रियाणि मनसा नियम्यारभतेऽर्जुन ।
कर्मेन्द्रियैः कर्मयोगमसक्तः स विशिष्यते ॥ ३.७ ॥
アルジュナよ、しかし心によって感官を制し、執着なく行為器官によって行為のヨーガを始める者こそ、優れている。
3.8
नियतं कुरु कर्म त्वं कर्म ज्यायो ह्यकर्मणः ।
शरीरयात्रापि च ते न प्रसिद्ध्येदकर्मणः ॥ ३.८ ॥
定められた行為をなせ。行為は無為に勝るからである。行為なしには、あなたの身体の維持さえ成り立たない。
3.9
यज्ञार्थात्कर्मणोऽन्यत्र लोकोऽयं कर्मबन्धनः ।
तदर्थं कर्म कौन्तेय मुक्तसंगः समाचर ॥ ३.९ ॥
祭祀のための行為を除いて、この世は行為によって縛られている。それゆえクンティーの子よ、執着を離れて、そのために行為をなせ。
3.10
सहयज्ञाः प्रजाः सृष्ट्वा पुरोवाच प्रजापतिः ।
अनेन प्रसविष्यध्वमेष वोऽस्त्विष्टकामधुक् ॥ ३.१० ॥
太初に、プラジャーパティは祭祀とともに生類を創造して言った。「これによって繁栄せよ。これがあなたがたの望みをかなえる如意牛であれ。」
3.11
देवान्भावयतानेन ते देवा भावयन्तु वः ।
परस्परं भावयन्तः श्रेयः परमवाप्स्यथ ॥ ३.११ ॥
これによって神々を養え。そして神々があなたがたを養うように。互いに養い合うことで、あなたがたは最高の幸いを得るであろう。
3.12
इष्टान्भोगान्हि वो देवा दास्यन्ते यज्ञभाविताः ।
तैर्दत्तानप्रदायैभ्यो यो भुङ्क्ते स्तेन एव सः ॥ ३.१२ ॥
祭祀によって養われた神々は、あなたがたに望む享楽を与えるであろう。彼らの与えたものを彼らに捧げずに享受する者は、まさしく盗人である。
3.13
यज्ञशिष्टाशिनः सन्तो मुच्यन्ते सर्वकिल्बिषैः ।
भुञ्जते ते त्वघं पापा ये पचन्त्यात्मकारणात् ॥ ३.१३ ॥
祭祀の残りを食べる善き人々はあらゆる罪から解放される。しかし自分のためだけに調理する悪人たちは、罪そのものを食べる。
3.14
अन्नाद्भवन्ति भूतानि पर्जन्यादन्नसम्भवः ।
यज्ञाद्भवति पर्जन्यो यज्ञः कर्मसमुद्भवः ॥ ३.१४ ॥
生き物は食物から生じ、食物は雨から生じ、雨は祭祀から生じ、祭祀は行為から生じる。
3.15
कर्म ब्रह्मोद्भवं विद्धि ब्रह्माक्षरसमुद्भवम् ।
तस्मात्सर्वगतं ब्रह्म नित्यं यज्ञे प्रतिष्ठितम् ॥ ३.१५ ॥
行為はブラフマンから生じ、ブラフマンは不滅なるものから生じると知れ。ゆえに遍在するブラフマンは常に祭祀に確立している。
3.16
एवं प्रवर्तितं चक्रं नानुवर्तयतीह यः ।
अघायुरिन्द्रियारामो मोघं पार्थ स जीवति ॥ ३.१६ ॥
パールタよ、このように回されている輪にこの世で従わない者は、罪深い生を送り、感官に耽り、空しく生きる。
3.17
यस्त्वात्मरतिरेव स्यादात्मतृप्तश्च मानवः ।
आत्मन्येव च सन्तुष्टस्तस्य कार्यं न विद्यते ॥ ३.१७ ॥
しかし、ただ自己に喜び、自己に満たされ、自己のみに満足する人には、なすべきことは何もない。
3.18
नैव तस्य कृतेनार्थो नाकृतेनेह कश्चन ।
न चास्य सर्वभूतेषु कश्चिदर्थव्यपाश्रयः ॥ ३.१८ ॥
彼にとって、この世でなされたことにも、なされなかったことにも、何の目的もない。また彼は、いかなる目的のためにも、いかなる存在にも依存しない。
3.19
तस्मादसक्तः सततं कार्यं कर्म समाचर ।
असक्तो ह्याचरन्कर्म परमाप्नोति पूरुषः ॥ ३.१९ ॥
それゆえ、執着なく、なすべき行為を常によく行え。執着なく行為する人は至高に達するからである。
3.20
कर्मणैव हि संसिद्धिमास्थिता जनकादयः ।
लोकसंग्रहमेवापि संपश्यन्कर्तुमर्हसि ॥ ३.२० ॥
ジャナカらは、まさに行為によって完成に達した。世の維持を顧みるだけでも、あなたは行為すべきである。
3.21
यद्यदाचरति श्रेष्ठस्तत्तदेवेतरो जनः ।
स यत्प्रमाणं कुरुते लोकस्तदनुवर्तते ॥ ३.२१ ॥
優れた人が行うことを、他の人々もそのまま行う。彼が示す規範に、世の人々は従う。
3.22
न मे पार्थास्ति कर्तव्यं त्रिषु लोकेषु किञ्चन ।
नानवाप्तमवाप्तव्यं वर्त एव च कर्मणि ॥ ३.२२ ॥
パールタよ、三界において私がなすべきことは何もなく、得ていないもので得るべきものもない。それでも私は行為に携わっている。
3.23
यदि ह्यहं न वर्तेयं जातु कर्मण्यतन्द्रितः ।
मम वर्त्मानुवर्तन्ते मनुष्याः पार्थ सर्वशः ॥ ३.२३ ॥
パールタよ、もし私がたゆまず行為に携わることを一度でも怠れば、人々はあらゆる点で私の道に従うであろう。
3.24
उत्सीदेयुरिमे लोका न कुर्यां कर्म चेदहम् ।
सङ्करस्य च कर्ता स्यामुपहन्यामिमाः प्रजाः ॥ ३.२४ ॥
もし私が行為をしなければ、これらの世界は滅びるであろう。私は混乱を引き起こす者となり、これらの生き物を損なうことになろう。
3.25
सक्ताः कर्मण्यविद्वांसो यथा कुर्वन्ति भारत ।
कुर्याद्विद्वांस्तथासक्तश्चिकीर्षुर्लोकसंग्रहम् ॥ ३.२५ ॥
バーラタよ、行為に執着する無知な者たちが行為するように、賢者は執着なく、世を保つことを願って行為すべきである。
3.26
न बुद्धिभेदं जनयेदज्ञानां कर्मसङ्गिनाम् ।
जोषयेत्सर्वकर्माणि विद्वान् युक्तः समाचरन् ॥ ३.२६ ॥
賢者は、行為に執着する無知な者たちの理解を乱してはならない。自ら専心し、すべての行為を正しく行いながら、彼らにも行為を勧めるべきである。
3.27
प्रकृतेः क्रियमाणानि गुणैः कर्माणि सर्वशः ।
अहङ्कारविमूढात्मा कर्ताऽहमिति मन्यते ॥ ३.२७ ॥
すべての行為は、あらゆる点でプラクリティのグナによってなされている。しかし我執に惑わされた者は「私が行為者だ」と思う。
3.28
तत्त्ववित्तु महाबाहो गुणकर्मविभागयोः ।
गुणा गुणेषु वर्तन्त इति मत्वा न सज्जते ॥ ३.२८ ॥
しかし勇士よ、グナと行為の区別の真理を知る者は、「グナがグナの中で働いている」と知って、執着しない。
3.29
प्रकृतेर्गुणसम्मूढाः सज्जन्ते गुणकर्मसु ।
तानकृत्स्नविदो मन्दान्कृत्स्नविन्न विचालयेत् ॥ ३.२९ ॥
プラクリティのグナに惑わされた者たちは、グナの働きに執着する。全体を知る者は、知の不完全なその鈍い者たちを動揺させてはならない。
3.30
मयि सर्वाणि कर्माणि संन्यस्याध्यात्मचेतसा ।
निराशीर्निर्ममो भूत्वा युध्यस्व विगतज्वरः ॥ ३.३० ॥
すべての行為を私に委ね、心を自己に向け、期待も「わがもの」という思いもなく、苦悩を離れて戦え。
3.31
ये मे मतमिदं नित्यमनुतिष्ठन्ति मानवाः ।
श्रद्धावन्तोऽनसूयन्तो मुच्यन्ते तेऽपि कर्मभिः ॥ ३.३१ ॥
信仰をもち、けちをつけることなく、常にこの私の教えに従う人々もまた、行為の束縛から解放される。
3.32
ये त्वेतदभ्यसूयन्तो नानुतिष्ठन्ति मे मतम् ।
सर्वज्ञानविमूढांस्तान्विद्धि नष्टानचेतसः ॥ ३.३२ ॥
しかし、これにけちをつけて私の教えに従わない者たちは、あらゆる知識に迷い、滅びた、分別のない者と知れ。
3.33
सदृशं चेष्टते स्वस्याः प्रकृतेर्ज्ञानवानपि ।
प्रकृतिं यान्ति भूतानि निग्रहः किं करिष्यति ॥ ३.३३ ॥
知恵ある者でさえ、自らの本性に従って振る舞う。生き物は本性に従う。抑圧が何をなしえようか。
3.34
इन्द्रियस्येन्द्रियस्यार्थे रागद्वेषौ व्यवस्थितौ ।
तयोर्न वशमागच्छेत्तौ ह्यस्य परिपन्थिनौ ॥ ३.३४ ॥
それぞれの感覚器官には、その対象に対する愛着と嫌悪が根ざしている。それらに支配されてはならない。それらは人の道を妨げる敵だからである。
3.35
श्रेयान्स्वधर्मो विगुणः परधर्मात्स्वनुष्ठितात् ।
स्वधर्मे निधनं श्रेयः परधर्मो भयावहः ॥ ३.३५ ॥
たとえ不完全でも自らのダルマは、よく遂行された他者のダルマに勝る。自らのダルマにおける死はむしろ善い。他者のダルマは危険をもたらす。
3.36
अथ केन प्रयुक्तोऽयं पापं चरति पूरुषः ।
अनिच्छन्नपि वार्ष्णेय बलादिव नियोजितः ॥ ३.३६ ॥
アルジュナは言った。ヴァールシュネーヤよ、では人は何に駆り立てられて、望まぬのに、まるで力ずくで強いられたかのように罪を犯すのか。
3.37
काम एष क्रोध एष रजोगुणसमुद्भवः ।
महाशनो महापाप्मा विद्ध्येनमिह वैरिणम् ॥ ३.३७ ॥
聖バガヴァーンは言った。それは欲望であり、怒りであり、ラジャスのグナから生じる。大食にして大いなる悪である。これこそがこの世の敵であると知れ。
3.38
धूमेनाव्रियते वह्निर्यथाऽऽदर्शो मलेन च ।
यथोल्बेनावृतो गर्भस्तथा तेनेदमावृतम् ॥ ३.३८ ॥
火が煙に覆われ、鏡が塵に覆われ、胎児が胞衣に包まれているように、これはそれによって覆われている。
3.39
आवृतं ज्ञानमेतेन ज्ञानिनो नित्यवैरिणा ।
कामरूपेण कौन्तेय दुष्पूरेणानलेन च ॥ ३.३९ ॥
クンティーの子よ、知識は賢者の永遠の敵であるこれによって覆われている。それは欲望の姿をとり、満たしがたい火である。
3.40
इन्द्रियाणि मनो बुद्धिरस्याधिष्ठानमुच्यते ।
एतैर्विमोहयत्येष ज्ञानमावृत्य देहिनम् ॥ ३.४० ॥
感官、心、知性がその拠り所であると言われる。これらを通じて、それは知識を覆い、身体をもつ者を惑わす。
3.41
तस्मात्त्वमिन्द्रियाण्यादौ नियम्य भरतर्षभ ।
पाप्मानं प्रजहि ह्येनं ज्ञानविज्ञाननाशनम् ॥ ३.४१ ॥
それゆえ、バラタルシャバよ、まず感官を制御し、知識と悟りを滅ぼすこの悪しきものを打ち倒せ。
3.42
इन्द्रियाणि पराण्याहुरिन्द्रियेभ्यः परं मनः ।
मनसस्तु परा बुद्धिर्यो बुद्धेः परतस्तु सः ॥ ३.४२ ॥
感官は高いと言われる。感官よりも心が高く、心よりも知性が高い。そして知性をも超えるもの、それが彼である。
3.43
एवं बुद्धेः परं बुद्ध्वा संस्तभ्यात्मानमात्मना ।
जहि शत्रुं महाबाहो कामरूपं दुरासदम् ॥ ३.४३ ॥
勇者よ、このように知性を超えたものを知り、自己によって自己を堅固にし、欲望の姿をとった、打ち勝ちがたいこの敵を討て。