భగవద్గీత · అధ్యాయం 3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.1
ज्यायसी चेत्कर्मणस्ते मता बुद्धिर्जनार्दन ।
तत्किं कर्मणि घोरे मां नियोजयसि केशव ॥ ३.१ ॥
అర్జునుడు పలికెను: జనార్దనా, కర్మ కంటే బుద్ధి శ్రేష్ఠమని నీ అభిప్రాయమైతే, కేశవా, నన్ను ఈ ఘోరమైన కర్మలో ఎందుకు నియోగిస్తున్నావు?
3.2
व्यामिश्रेणेव वाक्येन बुद्धिं मोहयसीव मे ।
तदेकं वद निश्चित्य येन श्रेयोऽहमाप्नुयाम् ॥ ३.२ ॥
కలగలిసిన మాటలతో నా బుద్ధిని మోహపెడుతున్నట్లున్నావు. కాబట్టి నేను శ్రేయస్సును పొందగల ఆ ఒక్కదానిని నిశ్చయించి చెప్పు.
3.3
लोकेऽस्मिन्द्विविधा निष्ठा पुरा प्रोक्ता मयानघ ।
ज्ञानयोगेन सांख्यानां कर्मयोगेन योगिनाम् ॥ ३.३ ॥
శ్రీభగవానుడు పలికెను: పాపరహితుడా, ఈ లోకంలో రెండు విధాల నిష్ఠ పూర్వం నాచే చెప్పబడింది: సాంఖ్యులకు జ్ఞానయోగం ద్వారా, యోగులకు కర్మయోగం ద్వారా.
3.4
न कर्मणामनारम्भान्नैष्कर्म्यं पुरुषोऽश्नुते ।
न च संन्यसनादेव सिद्धिं समधिगच्छति ॥ ३.४ ॥
కర్మలను ఆరంభించకపోవడం వల్ల మనిషి నైష్కర్మ్యాన్ని పొందడు; కేవలం సన్న్యాసం వల్లనే సిద్ధిని పొందడు.
3.5
न हि कश्चित्क्षणमपि जातु तिष्ठत्यकर्मकृत् ।
कार्यते ह्यवशः कर्म सर्वः प्रकृतिजैर्गुणैः ॥ ३.५ ॥
ఎవరూ ఒక్క క్షణమైనా కర్మ చేయకుండా ఉండరు; ఎందుకంటే ప్రకృతి నుండి పుట్టిన గుణాలచే అందరూ అవశులై కర్మ చేయింపబడతారు.
3.6
कर्मेन्द्रियाणि संयम्य य आस्ते मनसा स्मरन् ।
इन्द्रियार्थान्विमूढात्मा मिथ्याचारः स उच्यते ॥ ३.६ ॥
కర్మేంద్రియాలను నిగ్రహించి, మనస్సుతో ఇంద్రియ విషయాలను స్మరిస్తూ ఉండే మూఢుడు మిథ్యాచారి అని చెప్పబడతాడు.
3.7
यस्त्विन्द्रियाणि मनसा नियम्यारभतेऽर्जुन ।
कर्मेन्द्रियैः कर्मयोगमसक्तः स विशिष्यते ॥ ३.७ ॥
అర్జునా, కానీ మనస్సుతో ఇంద్రియాలను నియమించి, ఆసక్తి లేకుండా కర్మేంద్రియాలతో కర్మయోగాన్ని ఆరంభించేవాడే శ్రేష్ఠుడు.
3.8
नियतं कुरु कर्म त्वं कर्म ज्यायो ह्यकर्मणः ।
शरीरयात्रापि च ते न प्रसिद्ध्येदकर्मणः ॥ ३.८ ॥
నీకు నియమించిన కర్మను చెయ్యి; కర్మ చేయకపోవడం కంటే కర్మ చేయడం శ్రేష్ఠం. కర్మ లేకుండా నీ శరీర నిర్వహణ కూడా సాధ్యం కాదు.
3.9
यज्ञार्थात्कर्मणोऽन्यत्र लोकोऽयं कर्मबन्धनः ।
तदर्थं कर्म कौन्तेय मुक्तसंगः समाचर ॥ ३.९ ॥
యజ్ఞం కోసం చేసే కర్మ తప్ప ఇతర కర్మల వల్ల ఈ లోకం కర్మబంధంలో చిక్కుకుంటుంది. కాబట్టి కౌంతేయా, సంగరహితుడవై ఆ యజ్ఞం కోసమే కర్మను చక్కగా ఆచరించు.
3.10
सहयज्ञाः प्रजाः सृष्ट्वा पुरोवाच प्रजापतिः ।
अनेन प्रसविष्यध्वमेष वोऽस्त्विष्टकामधुक् ॥ ३.१० ॥
పూర్వం ప్రజాపతి యజ్ఞంతో కూడిన ప్రజలను సృష్టించి ఇలా అన్నాడు: "దీని ద్వారా మీరు వృద్ధి చెందండి; ఇది మీ కోరికలను తీర్చే కామధేనువు అగుగాక."
3.11
देवान्भावयतानेन ते देवा भावयन्तु वः ।
परस्परं भावयन्तः श्रेयः परमवाप्स्यथ ॥ ३.११ ॥
దీని ద్వారా దేవతలను సంతృప్తిపరచండి; ఆ దేవతలు మిమ్మల్ని సంతృప్తిపరచుగాక. పరస్పరం సంతృప్తిపరచుకుంటూ మీరు పరమ శ్రేయస్సును పొందుతారు.
3.12
इष्टान्भोगान्हि वो देवा दास्यन्ते यज्ञभाविताः ।
तैर्दत्तानप्रदायैभ्यो यो भुङ्क्ते स्तेन एव सः ॥ ३.१२ ॥
యజ్ఞంతో సంతృప్తి చెందిన దేవతలు మీకు కోరిన భోగాలను ఇస్తారు. వారు ఇచ్చినవాటిని వారికి సమర్పించకుండా అనుభవించేవాడు నిజంగా దొంగయే.
3.13
यज्ञशिष्टाशिनः सन्तो मुच्यन्ते सर्वकिल्बिषैः ।
भुञ्जते ते त्वघं पापा ये पचन्त्यात्मकारणात् ॥ ३.१३ ॥
యజ్ఞశేషాన్ని భుజించే సత్పురుషులు సర్వ పాపాల నుండి విముక్తులవుతారు; కానీ తమ కోసమే వండుకునే పాపులు పాపాన్నే తింటారు.
3.14
अन्नाद्भवन्ति भूतानि पर्जन्यादन्नसम्भवः ।
यज्ञाद्भवति पर्जन्यो यज्ञः कर्मसमुद्भवः ॥ ३.१४ ॥
ప్రాణులు అన్నం నుండి పుడతాయి; అన్నం వర్షం నుండి కలుగుతుంది; వర్షం యజ్ఞం నుండి కలుగుతుంది; యజ్ఞం కర్మ నుండి పుడుతుంది.
3.15
कर्म ब्रह्मोद्भवं विद्धि ब्रह्माक्षरसमुद्भवम् ।
तस्मात्सर्वगतं ब्रह्म नित्यं यज्ञे प्रतिष्ठितम् ॥ ३.१५ ॥
కర్మ బ్రహ్మం నుండి పుట్టిందని, బ్రహ్మం అక్షరం నుండి పుట్టిందని తెలుసుకో. కాబట్టి సర్వవ్యాపకమైన బ్రహ్మం ఎల్లప్పుడూ యజ్ఞంలో ప్రతిష్ఠితమై ఉంది.
3.16
एवं प्रवर्तितं चक्रं नानुवर्तयतीह यः ।
अघायुरिन्द्रियारामो मोघं पार्थ स जीवति ॥ ३.१६ ॥
పార్థా, ఈ విధంగా ప్రవర్తింపజేయబడిన చక్రాన్ని ఇక్కడ అనుసరించనివాడు పాపజీవనుడై, ఇంద్రియాలలో రమిస్తూ వ్యర్థంగా జీవిస్తాడు.
3.17
यस्त्वात्मरतिरेव स्यादात्मतृप्तश्च मानवः ।
आत्मन्येव च सन्तुष्टस्तस्य कार्यं न विद्यते ॥ ३.१७ ॥
కానీ ఆత్మలోనే రమిస్తూ, ఆత్మలోనే తృప్తుడై, ఆత్మలోనే సంతుష్టుడైన మానవునికి చేయవలసిన కర్తవ్యం ఏదీ ఉండదు.
3.18
नैव तस्य कृतेनार्थो नाकृतेनेह कश्चन ।
न चास्य सर्वभूतेषु कश्चिदर्थव्यपाश्रयः ॥ ३.१८ ॥
అతనికి ఇక్కడ చేసిన కర్మ వల్ల ఏ ప్రయోజనమూ లేదు, చేయని దాని వల్లా ఏమీ లేదు; ఏ ప్రయోజనం కోసమూ అతడు ఏ ప్రాణిపైనా ఆధారపడడు.
3.19
तस्मादसक्तः सततं कार्यं कर्म समाचर ।
असक्तो ह्याचरन्कर्म परमाप्नोति पूरुषः ॥ ३.१९ ॥
కాబట్టి ఆసక్తి లేకుండా, చేయవలసిన కర్మను ఎల్లప్పుడూ చక్కగా ఆచరించు. ఎందుకంటే ఆసక్తి లేకుండా కర్మను ఆచరించే మనిషి పరమాన్ని పొందుతాడు.
3.20
कर्मणैव हि संसिद्धिमास्थिता जनकादयः ।
लोकसंग्रहमेवापि संपश्यन्कर्तुमर्हसि ॥ ३.२० ॥
జనకుడు మొదలైనవారు కర్మ ద్వారానే సిద్ధిని పొందారు. లోకసంగ్రహాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకొని కూడా నీవు కర్మ చేయదగినవాడవు.
3.21
यद्यदाचरति श्रेष्ठस्तत्तदेवेतरो जनः ।
स यत्प्रमाणं कुरुते लोकस्तदनुवर्तते ॥ ३.२१ ॥
శ్రేష్ఠుడు ఏది ఏది ఆచరిస్తాడో, ఇతరులు కూడా అదే ఆచరిస్తారు. అతడు దేనిని ప్రమాణంగా చేస్తాడో, లోకం దానినే అనుసరిస్తుంది.
3.22
न मे पार्थास्ति कर्तव्यं त्रिषु लोकेषु किञ्चन ।
नानवाप्तमवाप्तव्यं वर्त एव च कर्मणि ॥ ३.२२ ॥
పార్థా, మూడు లోకాలలోనూ నేను చేయవలసినది ఏదీ లేదు; పొందనిది పొందవలసినది కూడా ఏదీ లేదు. అయినా నేను కర్మలో నిమగ్నుడనై ఉంటాను.
3.23
यदि ह्यहं न वर्तेयं जातु कर्मण्यतन्द्रितः ।
मम वर्त्मानुवर्तन्ते मनुष्याः पार्थ सर्वशः ॥ ३.२३ ॥
పార్థా, నేను ఎప్పుడైనా అలసత్వం లేకుండా కర్మలో నిమగ్నుడను కాకపోతే, మనుష్యులు అన్ని విధాలా నా మార్గాన్నే అనుసరిస్తారు.
3.24
उत्सीदेयुरिमे लोका न कुर्यां कर्म चेदहम् ।
सङ्करस्य च कर्ता स्यामुपहन्यामिमाः प्रजाः ॥ ३.२४ ॥
నేను కర్మ చేయకపోతే ఈ లోకాలు నశిస్తాయి; నేను సంకరానికి కారకుడనవుతాను, ఈ ప్రజలను నాశనం చేసినవాడనవుతాను.
3.25
सक्ताः कर्मण्यविद्वांसो यथा कुर्वन्ति भारत ।
कुर्याद्विद्वांस्तथासक्तश्चिकीर्षुर्लोकसंग्रहम् ॥ ३.२५ ॥
భారతా, కర్మలో ఆసక్తులైన అజ్ఞానులు ఎలా కర్మ చేస్తారో, అలాగే జ్ఞాని ఆసక్తి లేకుండా లోకసంగ్రహాన్ని కోరుతూ కర్మ చేయాలి.
3.26
न बुद्धिभेदं जनयेदज्ञानां कर्मसङ्गिनाम् ।
जोषयेत्सर्वकर्माणि विद्वान् युक्तः समाचरन् ॥ ३.२६ ॥
కర్మాసక్తులైన అజ్ఞానుల బుద్ధిలో జ్ఞాని భేదాన్ని కలిగించకూడదు; తాను యుక్తుడై అన్ని కర్మలను చక్కగా ఆచరిస్తూ వారిని కూడా కర్మలలో నిమగ్నం చేయాలి.
3.27
प्रकृतेः क्रियमाणानि गुणैः कर्माणि सर्वशः ।
अहङ्कारविमूढात्मा कर्ताऽहमिति मन्यते ॥ ३.२७ ॥
అన్ని కర్మలు అన్ని విధాలా ప్రకృతి గుణాల చేతనే చేయబడుతున్నాయి; అహంకారంతో మోహితుడైనవాడు 'నేనే కర్తను' అని భావిస్తాడు.
3.28
तत्त्ववित्तु महाबाहो गुणकर्मविभागयोः ।
गुणा गुणेषु वर्तन्त इति मत्वा न सज्जते ॥ ३.२८ ॥
కానీ మహాబాహూ, గుణకర్మ విభాగాల తత్త్వాన్ని తెలిసినవాడు 'గుణాలే గుణాలలో వర్తిస్తున్నాయి' అని గ్రహించి ఆసక్తుడు కాడు.
3.29
प्रकृतेर्गुणसम्मूढाः सज्जन्ते गुणकर्मसु ।
तानकृत्स्नविदो मन्दान्कृत्स्नविन्न विचालयेत् ॥ ३.२९ ॥
ప్రకృతి గుణాలచే మోహితులైనవారు గుణకర్మలలో ఆసక్తులవుతారు; సంపూర్ణంగా తెలిసినవాడు అసంపూర్ణ జ్ఞానం గల ఆ మందులను చలింపజేయకూడదు.
3.30
मयि सर्वाणि कर्माणि संन्यस्याध्यात्मचेतसा ।
निराशीर्निर्ममो भूत्वा युध्यस्व विगतज्वरः ॥ ३.३० ॥
అన్ని కర్మలను నాయందు సమర్పించి, అధ్యాత్మ చిత్తంతో, ఆశ మమకారాలు లేనివాడవై, తాపాన్ని విడిచి యుద్ధం చెయ్యి.
3.31
ये मे मतमिदं नित्यमनुतिष्ठन्ति मानवाः ।
श्रद्धावन्तोऽनसूयन्तो मुच्यन्ते तेऽपि कर्मभिः ॥ ३.३१ ॥
శ్రద్ధతో, దోషదృష్టి లేకుండా నా ఈ మతాన్ని నిత్యం అనుసరించే మానవులు కూడా కర్మల నుండి విముక్తులవుతారు.
3.32
ये त्वेतदभ्यसूयन्तो नानुतिष्ठन्ति मे मतम् ।
सर्वज्ञानविमूढांस्तान्विद्धि नष्टानचेतसः ॥ ३.३२ ॥
కానీ దీనిపై దోషదృష్టితో నా మతాన్ని అనుసరించనివారిని, సర్వజ్ఞానంలోనూ మూఢులుగా, నశించినవారిగా, వివేకహీనులుగా తెలుసుకో.
3.33
सदृशं चेष्टते स्वस्याः प्रकृतेर्ज्ञानवानपि ।
प्रकृतिं यान्ति भूतानि निग्रहः किं करिष्यति ॥ ३.३३ ॥
జ్ఞానవంతుడు కూడా తన ప్రకృతికి తగినట్లే ప్రవర్తిస్తాడు. ప్రాణులు తమ ప్రకృతినే అనుసరిస్తాయి; నిగ్రహం ఏమి చేయగలదు?
3.34
इन्द्रियस्येन्द्रियस्यार्थे रागद्वेषौ व्यवस्थितौ ।
तयोर्न वशमागच्छेत्तौ ह्यस्य परिपन्थिनौ ॥ ३.३४ ॥
ప్రతి ఇంద్రియానికీ దాని విషయంలో రాగద్వేషాలు స్థిరపడి ఉన్నాయి. వాటికి వశుడు కాకూడదు; ఎందుకంటే అవి మనిషికి దారిలో శత్రువులు.
3.35
श्रेयान्स्वधर्मो विगुणः परधर्मात्स्वनुष्ठितात् ।
स्वधर्मे निधनं श्रेयः परधर्मो भयावहः ॥ ३.३५ ॥
చక్కగా ఆచరించిన పరధర్మం కంటే, గుణహీనమైనప్పటికీ స్వధర్మమే శ్రేష్ఠం. స్వధర్మంలో మరణించడం కూడా శ్రేయస్కరం; పరధర్మం భయాన్ని కలిగిస్తుంది.
3.36
अथ केन प्रयुक्तोऽयं पापं चरति पूरुषः ।
अनिच्छन्नपि वार्ष्णेय बलादिव नियोजितः ॥ ३.३६ ॥
అర్జునుడు అన్నాడు: వార్ష్ణేయా, అయితే మనిషి ఇష్టం లేకపోయినా, బలవంతంగా నియోగించబడినట్లు, దేనిచేత ప్రేరేపించబడి పాపం చేస్తాడు?
3.37
काम एष क्रोध एष रजोगुणसमुद्भवः ।
महाशनो महापाप्मा विद्ध्येनमिह वैरिणम् ॥ ३.३७ ॥
శ్రీ భగవానుడు చెప్పాడు: ఇది కామం, ఇది క్రోధం, రజోగుణం నుండి పుట్టినది. ఇది అన్నింటినీ మింగేది, మహాపాపకారి. దీనినే ఇక్కడ శత్రువుగా తెలుసుకో.
3.38
धूमेनाव्रियते वह्निर्यथाऽऽदर्शो मलेन च ।
यथोल्बेनावृतो गर्भस्तथा तेनेदमावृतम् ॥ ३.३८ ॥
పొగచేత అగ్ని, మురికిచేత అద్దం కప్పబడినట్లు, మావిచేత గర్భం కప్పబడినట్లు, దానిచేత ఇది కప్పబడి ఉంది.
3.39
आवृतं ज्ञानमेतेन ज्ञानिनो नित्यवैरिणा ।
कामरूपेण कौन्तेय दुष्पूरेणानलेन च ॥ ३.३९ ॥
కౌంతేయా, జ్ఞాని యొక్క నిత్య శత్రువైన, కామరూపమైన, ఎన్నటికీ తృప్తిపడని అగ్నివంటి దీనిచేత జ్ఞానం కప్పబడి ఉంది.
3.40
इन्द्रियाणि मनो बुद्धिरस्याधिष्ठानमुच्यते ।
एतैर्विमोहयत्येष ज्ञानमावृत्य देहिनम् ॥ ३.४० ॥
ఇంద్రియాలు, మనస్సు, బుద్ధి దీనికి నివాసస్థానమని చెప్పబడుతుంది. వీటి ద్వారా ఇది జ్ఞానాన్ని కప్పి దేహధారిని మోహింపజేస్తుంది.
3.41
तस्मात्त्वमिन्द्रियाण्यादौ नियम्य भरतर्षभ ।
पाप्मानं प्रजहि ह्येनं ज्ञानविज्ञाननाशनम् ॥ ३.४१ ॥
కాబట్టి భరతర్షభా, నీవు మొదట ఇంద్రియాలను నియమించి, జ్ఞాన విజ్ఞానాలను నాశనం చేసే ఈ పాపిని తప్పక సంహరించు.
3.42
इन्द्रियाणि पराण्याहुरिन्द्रियेभ्यः परं मनः ।
मनसस्तु परा बुद्धिर्यो बुद्धेः परतस्तु सः ॥ ३.४२ ॥
ఇంద్రియాలు శ్రేష్ఠమైనవని అంటారు; ఇంద్రియాల కంటే మనస్సు శ్రేష్ఠం; మనస్సు కంటే బుద్ధి శ్రేష్ఠం; బుద్ధికంటే కూడా అతీతమైనవాడే ఆయన.
3.43
एवं बुद्धेः परं बुद्ध्वा संस्तभ्यात्मानमात्मना ।
जहि शत्रुं महाबाहो कामरूपं दुरासदम् ॥ ३.४३ ॥
మహాబాహో, ఈ విధంగా బుద్ధికి అతీతమైనదాన్ని తెలుసుకొని, ఆత్మచేత ఆత్మను నిలకడగా చేసి, కామరూపమైన జయించరాని ఈ శత్రువును సంహరించు.