ऋग्वेद · सूक्त 8.6
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.6.1
म॒हाँ इन्द्रो॒ य ओज॑सा प॒र्जन्यो॑ वृष्टि॒माँ इ॑व ।
स्तोमै॑र्व॒त्सस्य॑ वावृधे ॥
आपल्या बळाने महान असलेला इंद्र, पावसाने भरलेल्या मेघाप्रमाणे, वत्साच्या स्तोत्रांनी वाढतो.
8.6.2
प्र॒जामृ॒तस्य॒ पिप्र॑तः॒ प्र यद्भर॑न्त॒ वह्न॑यः ।
विप्रा॑ ऋ॒तस्य॒ वाह॑सा ॥
ऋताचे पोषण करणारी प्रजा, वाहक आणतात तेव्हा, ज्ञानी ऋषी ऋताच्या रथाने (तिला आणतात).
8.6.3
कण्वा॒ इन्द्रं॒ यदक्र॑त॒ स्तोमै॑र्य॒ज्ञस्य॒ साध॑नम् ।
जा॒मि ब्रु॑वत॒ आयु॑धम् ॥
कण्वांनी इंद्राला स्तोत्रांनी यज्ञाचे साधन केले तेव्हा, त्याला बंधू म्हटले आणि त्याचे आयुधही सांगितले.
8.6.4
सम॑स्य म॒न्यवे॒ विशो॒ विश्वा॑ नमन्त कृ॒ष्टयः॑ ।
स॒मु॒द्राये॑व॒ सिन्ध॑वः ॥
त्याच्या क्रोधापुढे सर्व प्रजा आणि वसाहती नमल्या, जसे नद्या समुद्राकडे झुकतात.
8.6.5
ओज॒स्तद॑स्य तित्विष उ॒भे यद्स॒मव॑र्तयत् ।
इन्द्र॒श्चर्मे॑व॒ रोद॑सी ॥
इंद्राने दोन्ही लोकांना ढालीप्रमाणे वेढले तेव्हा त्याचे ते बल चमकले.
8.6.6
वि चि॑द्वृ॒त्रस्य॒ दोध॑तो॒ वज्रे॑ण श॒तप॑र्वणा ।
शिरो॑ बिभेद वृ॒ष्णिना॑ ॥
पाणी अडवून धरणाऱ्या वृत्राचे मस्तक इंद्राने शंभर पेरे असलेल्या वज्राने आणि आपल्या वीर्याने फोडले.
8.6.7
इ॒मा अ॒भि प्र णो॑नुमो वि॒पामग्रे॑षु धी॒तयः॑ ।
अ॒ग्नेः शो॒चिर्न दि॒द्युतः॑ ॥
या प्रार्थनांनी ज्ञानी लोकांच्या पुढे आम्ही त्याची स्तुती करतो, अग्नीची ज्वाला चमकते तसे.
8.6.8
गुहा॑ स॒तीरुप॒ त्मना॒ प्र यच्छोच॑न्त धी॒तयः॑ ।
कण्वा॑ ऋ॒तस्य॒ धार॑या ॥
गुप्त असलेला तो स्वतःच जवळ आला; प्रार्थना चमकल्या तेव्हा ऋताच्या धारेने कण्वांनी (त्याला प्रकट केले).
8.6.9
प्र तमि॑न्द्र नशीमहि र॒यिं गोम॑न्तम॒श्विन॑म् ।
प्र ब्रह्म॑ पू॒र्वचि॑त्तये ॥
हे इंद्रा, गाई आणि घोड्यांनी समृद्ध असलेले ते धन आम्हाला मिळो; पूर्वचित्तीसाठी पवित्र स्तोत्र अर्पण करतो.
8.6.10
अ॒हमिद्धि पि॒तुष्परि॑ मे॒धामृ॒तस्य॑ ज॒ग्रभ॑ ।
अ॒हं सूर्य॑ इवाजनि ॥
मीच पित्याकडून ऋताची मेधा खरोखर धारण केली; मी सूर्यासारखा प्रकट झालो.
8.6.11
अ॒हं प्र॒त्नेन॒ मन्म॑ना॒ गिरः॑ शुम्भामि कण्व॒वत् ।
येनेन्द्रः॒ शुष्म॒मिद्द॒धे ॥
प्राचीन मंत्राने, कण्वाप्रमाणे मी स्तोत्रगीते सजवतो; ज्याने इंद्राने खरोखर बल धारण केले.
8.6.12
ये त्वामि॑न्द्र॒ न तु॑ष्टु॒वुर्ऋष॑यो॒ ये च॑ तुष्टु॒वुः ।
ममेद्व॑र्धस्व॒ सुष्टु॑तः ॥
ज्या ऋषींनी तुझी स्तुती केली नाही आणि ज्यांनी केली — हे इंद्रा, माझ्याच स्तुतीने तू खरोखर वाढ; हे सुस्तुता.
8.6.13
यद॑स्य म॒न्युरध्व॑नी॒द्वि वृ॒त्रं प॑र्व॒शो रु॒जन् ।
अ॒पः स॑मु॒द्रमैर॑यत् ॥
जेव्हा त्याच्या क्रोधाने गर्जना केली, तेव्हा त्याने वृत्राला सांधोसांधे चिरडून पाणी समुद्राकडे वाहवले.
8.6.14
नि शुष्ण॑ इन्द्र धर्ण॒सिं वज्रं॑ जघन्थ॒ दस्य॑वि ।
वृषा॒ ह्यु॑ग्र शृण्वि॒षे ॥
हे इंद्रा, शुष्णावर तू आपले वज्र टाकून दस्यूंमध्ये धर्णसीला मारलेस. हे उग्रा, तू वृषभासारखा ऐकला जातोस.
8.6.15
न द्याव॒ इन्द्र॒मोज॑सा॒ नान्तरि॑क्षाणि व॒ज्रिण॑म् ।
न वि॑व्यचन्त॒ भूम॑यः ॥
द्युलोक इंद्राच्या बलाशी बरोबरी करू शकले नाहीत; अंतरिक्षेही नाही, आणि वज्रधारीसमोर पृथ्वीही टिकल्या नाहीत.
8.6.16
यस्त॑ इन्द्र म॒हीर॒पः स्त॑भू॒यमा॑न॒ आश॑यत् ।
नि तं पद्या॑सु शिश्नथः ॥
हे इंद्रा, तुझ्याकडून अडवल्या गेलेल्या महान पाण्यांमध्ये जो पडून राहिला, त्याला तू पायांखाली दाबलेस.
8.6.17
य इ॒मे रोद॑सी म॒ही स॑मी॒ची स॒मज॑ग्रभीत् ।
तमो॑भिरिन्द्र॒ तं गु॑हः ॥
या दोन्ही महान लोकांना, द्यावापृथिवींना, एकत्र धरून ठेवणाऱ्याला, हे इंद्रा, तू अंधारांनी झाकलेस.
8.6.18
य इ॑न्द्र॒ यत॑यस्त्वा॒ भृग॑वो॒ ये च॑ तुष्टु॒वुः ।
ममेदु॑ग्र श्रुधी॒ हव॑म् ॥
हे इंद्रा, ज्या यतींनी आणि भृगूंनी तुझी स्तुती केली, आणि जे स्तुती करत होते; हे उग्रा, माझी हाकच ऐक.
8.6.19
इ॒मास्त॑ इन्द्र॒ पृश्न॑यो घृ॒तं दु॑हत आ॒शिर॑म् ।
ए॒नामृ॒तस्य॑ पि॒प्युषीः॑ ॥
हे इंद्रा, या तुझ्या ठिपक्यांच्या गाई आहेत; त्या तूप आणि पोषक रस दुहतात. ऋताला भरून त्या त्यानेच परिपूर्ण होतात.
8.6.20
या इ॑न्द्र प्र॒स्व॑स्त्वा॒सा गर्भ॒मच॑क्रिरन् ।
परि॒ धर्मे॑व॒ सूर्य॑म् ॥
हे इंद्रा, ज्या प्रसवणाऱ्या जलांनी आपल्या शक्तीने तुला गर्भ रूपात घडवले, त्या सूर्याला धर्मासारखे सभोवती स्थापतात.
8.6.21
त्वामिच्छ॑वसस्पते॒ कण्वा॑ उ॒क्थेन॑ वावृधुः ।
त्वां सु॒तास॒ इन्द॑वः ॥
हे बलाच्या स्वामी, कण्वांनी स्तोत्राने तुलाच वाढवले; पिळलेले सोमबिंदूही तुलाच वाढवतात.
8.6.22
तवेदि॑न्द्र॒ प्रणी॑तिषू॒त प्रश॑स्तिरद्रिवः ।
य॒ज्ञो वि॑तन्त॒साय्यः॑ ॥
हे इंद्रा, तुझ्याच मार्गदर्शनांत आणि स्तुतीत, हे वज्रधारी, यज्ञ विस्तारला जातो.
8.6.23
आ न॑ इन्द्र म॒हीमिषं॒ पुरं॒ न द॑र्षि॒ गोम॑तीम् ।
उ॒त प्र॒जां सु॒वीर्य॑म् ॥
हे इंद्रा, आम्हांसाठी महान अन्न गाईंनी भरलेल्या किल्ल्याप्रमाणे उघडून दे; उत्तम वीर संतानही दे.
8.6.24
उ॒त त्यदा॒श्वश्व्यं॒ यदि॑न्द्र॒ नाहु॑षी॒ष्वाँ ।
अग्रे॑ वि॒क्षु प्र॒दीद॑यत् ॥
आणि हे इंद्रा, अश्वांचे जे धन, ते नहुषांमध्ये, पुढे लोकांमध्ये तू तेजस्वी केलेस.
8.6.25
अ॒भि व्र॒जं न त॑त्निषे॒ सूर॑ उपा॒कच॑क्षसम् ।
यदि॑न्द्र मृ॒ळया॑सि नः ॥
सूर्य उषेकडे पाहणारा मार्ग पसरतो तसे, हे इंद्रा, जेव्हा तू आमच्यावर कृपा करतोस तेव्हा तू आपला प्रकाश पसरतोस.
8.6.26
यद॒ङ्ग त॑विषी॒यस॒ इन्द्र॑ प्र॒राज॑सि क्षि॒तीः ।
म॒हाँ अ॑पा॒र ओज॑सा ॥
हे इंद्रा, तू अत्यंत बलवान होऊन सर्व लोकांवर राज्य करतोस; तू महान आहेस, आपल्या बलाने अपार आहेस.
8.6.27
तं त्वा॑ ह॒विष्म॑ती॒र्विश॒ उप॑ ब्रुवत ऊ॒तये॑ ।
उ॒रु॒ज्रय॑स॒मिन्दु॑भिः ॥
हविष्य घेऊन आलेले लोक संरक्षणासाठी तुला हाक मारतात; हे विशाल बलवान, सोमबिंदूंसह ते तुझ्याशी बोलतात.
8.6.28
उ॒प॒ह्व॒रे गि॑री॒णां सं॑ग॒थे च॑ न॒दीना॑म् ।
धि॒या विप्रो॑ अजायत ॥
पर्वतांच्या खोलीत आणि नद्यांच्या संगमात, बुद्धीने विप्र (द्रष्टा) जन्मला.
8.6.29
अतः॑ समु॒द्रमु॒द्वत॑श्चिकि॒त्वाँ अव॑ पश्यति ।
यतो॑ विपा॒न एज॑ति ॥
येथून तो समुद्र आणि वरील उदकाला जाणून खाली पाहतो; जेथून विपान हलतो तेथून.
8.6.30
आदित्प्र॒त्नस्य॒ रेत॑सो॒ ज्योति॑ष्पश्यन्ति वास॒रम् ।
प॒रो यदि॒ध्यते॑ दि॒वा ॥
तेव्हाच ते प्राचीन बीजरसाचा प्रकाश आणि दिवस पाहतात; जेव्हा तो दूर दिवसा पेटतो.
8.6.31
कण्वा॑स इन्द्र ते म॒तिं विश्वे॑ वर्धन्ति॒ पौंस्य॑म् ।
उ॒तो श॑विष्ठ॒ वृष्ण्य॑म् ॥
हे इंद्रा, कण्वाचे वंशज तुझी भक्ती वाढवतात; सर्वजण तुझे पौरुष वाढवतात, आणि हे अत्यंत बलवान, तुझे वीर्यबलही वाढवतात.
8.6.32
इ॒मां म॑ इन्द्र सुष्टु॒तिं जु॒षस्व॒ प्र सु माम॑व ।
उ॒त प्र व॑र्धया म॒तिम् ॥
हे इंद्रा, माझी ही सुंदर स्तुती स्वीकार कर; मला नीट संरक्षण दे, आणि माझी भक्तीही वाढव.
8.6.33
उ॒त ब्र॑ह्म॒ण्या व॒यं तुभ्यं॑ प्रवृद्ध वज्रिवः ।
विप्रा॑ अतक्ष्म जी॒वसे॑ ॥
आणि ब्रह्म-मंत्राने आम्ही तुझ्यासाठी, हे वाढलेल्या वज्रधारी, जीवनासाठी ज्ञानी कवी म्हणून रचले आहे.
8.6.34
अ॒भि कण्वा॑ अनूष॒तापो॒ न प्र॒वता॑ य॒तीः ।
इन्द्रं॒ वन॑न्वती म॒तिः ॥
कण्वाचे वंशज इंद्राकडे स्तुती करतात, उतारावरून वाहणाऱ्या पाण्याप्रमाणे; इंद्राला जवळ आणणारी भक्तीही तशीच.
8.6.35
इन्द्र॑मु॒क्थानि॑ वावृधुः समु॒द्रमि॑व॒ सिन्ध॑वः ।
अनु॑त्तमन्युम॒जर॑म् ॥
स्तोत्रांनी इंद्राला वाढवले, नद्या जशा समुद्राला वाढवतात तसे — क्रोधरहित, जराहीन इंद्राला.
8.6.36
आ नो॑ याहि परा॒वतो॒ हरि॑भ्यां हर्य॒ताभ्या॑म् ।
इ॒ममि॑न्द्र सु॒तं पि॑ब ॥
हे इंद्रा, दुरून तुझ्या दोन हरी घोड्यांसह आमच्याकडे ये; हा पिळलेला सोम पी.
8.6.37
त्वामिद्वृ॑त्रहन्तम॒ जना॑सो वृ॒क्तब॑र्हिषः ।
हव॑न्ते॒ वाज॑सातये ॥
हे वृत्रहंतम, कुश पसरणारे लोक धनप्राप्तीसाठी तुलाच बोलावतात.
8.6.38
अनु॑ त्वा॒ रोद॑सी उ॒भे च॒क्रं न व॒र्त्येत॑शम् ।
अनु॑ सुवा॒नास॒ इन्द॑वः ॥
द्यावापृथिवी दोन्ही चाकाप्रमाणे तुझ्या मागे फिरतात; पिळलेले सोमाचे थेंबही तुझ्या मागे आहेत.
8.6.39
मन्द॑स्वा॒ सु स्व॑र्णर उ॒तेन्द्र॑ शर्य॒णाव॑ति ।
मत्स्वा॒ विव॑स्वतो म॒ती ॥
हे इंद्रा, स्वर्गात आणि शर्यणावतीत उत्तम आनंदित हो; विवस्वानाच्या भक्तिभावनेने संतुष्ट हो.
8.6.40
वा॒वृ॒धा॒न उप॒ द्यवि॒ वृषा॑ व॒ज्र्य॑रोरवीत् ।
वृ॒त्र॒हा सो॑म॒पात॑मः ॥
वाढत असलेला, वृषभ वज्रधारी आकाशात गर्जला; वृत्राचा वध करणारा, सोमपानात सर्वश्रेष्ठ.
8.6.41
ऋषि॒र्हि पू॑र्व॒जा असि॒ एक॒ ईशा॑न॒ ओज॑सा ।
इन्द्र॑ चोष्कू॒यसे॒ वसु॑ ॥
तू ऋषी आहेस, आद्यजन्मा आहेस; एकटा, बळाने राज्य करणारा; हे इंद्रा, तू धन एकत्र करतोस.
8.6.42
अ॒स्माकं॑ त्वा सु॒ताँ उप॑ वी॒तपृ॑ष्ठा अ॒भि प्रयः॑ ।
श॒तं व॑हन्तु॒ हर॑यः ॥
आमच्या पिळलेल्या सोमाकडे, विस्तीर्ण पाठीचे घोडे तुला शंभर वेळा घेऊन येवोत.
8.6.43
इ॒मां सु पू॒र्व्यां धियं॒ मधो॑र्घृ॒तस्य॑ पि॒प्युषी॑म् ।
कण्वा॑ उ॒क्थेन॑ वावृधुः ॥
कण्वांनी या प्राचीन स्तुतीने, मध आणि तुपाने भरलेल्या या स्तुतीने, (इंद्राला) वाढवले.
8.6.44
इन्द्र॒मिद्विम॑हीनां॒ मेधे॑ वृणीत॒ मर्त्यः॑ ।
इन्द्रं॑ सनि॒ष्युरू॒तये॑ ॥
मदत इच्छिणाऱ्या मर्त्याने महान लोकांच्या बुद्धीत इंद्रालाच निवडावे.
8.6.45
अ॒र्वाञ्चं॑ त्वा पुरुष्टुत प्रि॒यमे॑धस्तुता॒ हरी॑ ।
सो॒म॒पेया॑य वक्षतः ॥
हे बहुस्तुत, प्रियमेधा इंद्रा, तुझे दोन हरी सोमपानासाठी तुला येथे घेऊन येवोत.
8.6.46
श॒तम॒हं ति॒रिन्दि॑रे स॒हस्रं॒ पर्शा॒वा द॑दे ।
राधां॑सि॒ याद्वा॑नाम् ॥
तिरिंदिरात मी शंभर आणि हजार माझ्या बाजूंवर स्वीकारले; यादवांची संपत्ती.
8.6.47
त्रीणि॑ श॒तान्यर्व॑तां स॒हस्रा॒ दश॒ गोना॑म् ।
द॒दुष्प॒ज्राय॒ साम्ने॑ ॥
तीनशे वेगवान घोडे आणि दहा हजार गायी त्यांनी दिल्या — पज्राला, सामगायकाला दिल्या.
8.6.48
उदा॑नट्ककु॒हो दिव॒मुष्ट्रा॑ञ्चतु॒र्युजो॒ दद॑त् ।
श्रव॑सा॒ याद्वं॒ जन॑म् ॥
ककुह आकाशापर्यंत वर गेला; चार-चार जुंपलेले उंट दिले; कीर्तीसह यादव जनांना.