Bhagavad Gītā · Capítulo 1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.1
धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे समवेता युयुत्सवः ।
मामकाः पाण्डवाश्चैव किमकुर्वत सञ्जय ॥ १.१ ॥
Dhṛtarāṣṭra dijo: En el campo del dharma, en Kurukṣetra, mis hijos y los hijos de Pāṇḍu se reunieron deseosos de luchar. ¿Qué hicieron, Sañjaya?
1.2
दृष्ट्वा तु पाण्डवानीकं व्यूढं दुर्योधनस्तदा ।
आचार्यमुपसङ्गम्य राजा वचनमब्रवीत् ॥ १.२ ॥
Sañjaya dijo: Al ver el ejército de los Pāṇḍavas dispuesto para la batalla, el rey Duryodhana se acercó a su maestro Droṇa y le dijo estas palabras.
1.3
पश्यैतां पाण्डुपुत्राणामाचार्य महतीं चमूम् ।
व्यूढां द्रुपदपुत्रेण तव शिष्येण धीमता ॥ १.३ ॥
Maestro, mira este inmenso ejército de los hijos de Pāṇḍu, dispuesto por tu propio y hábil discípulo, el hijo de Drupada.
1.4
अत्र शूरा महेष्वासा भीमार्जुनसमा युधि ।
युयुधानो विराटश्च द्रुपदश्च महारथः ॥ १.४ ॥
Aquí hay héroes y grandes arqueros, iguales en la batalla a Bhīma y Arjuna: Yuyudhāna, Virāṭa y Drupada, el gran guerrero de carro,
1.5
धृष्टकेतुश्चेकितानः काशिराजश्च वीर्यवान् ।
पुरुजित्कुन्तिभोजश्च शैब्यश्च नरपुङ्गवः ॥ १.५ ॥
Dhṛṣṭaketu, Cekitāna y el valeroso rey de Kāśī; Purujit, Kuntibhoja y Śaibya, el mejor de los hombres;
1.6
युधामन्युश्च विक्रान्त उत्तमौजाश्च वीर्यवान् ।
सौभद्रो द्रौपदेयाश्च सर्व एव महारथाः ॥ १.६ ॥
el audaz Yudhāmanyu y el valiente Uttamaujas, el hijo de Subhadrā y los hijos de Draupadī: todos ellos grandes guerreros de carro.
1.7
अस्माकं तु विशिष्टा ये तान्निबोध द्विजोत्तम ।
नायका मम सैन्यस्य संज्ञार्थं तान्ब्रवीमि ते ॥ १.७ ॥
Escucha ahora, el mejor de los nacidos dos veces, quiénes son los más destacados de nuestro lado, los jefes de mi ejército; te los nombro.
1.8
भवान्भीष्मश्च कर्णश्च कृपश्च समितिञ्जयः ।
अश्वत्थामा विकर्णश्च सौमदत्तिस्तथैव च ॥ १.८ ॥
Tú mismo y Bhīṣma, Karṇa y Kṛpa, siempre victorioso en la batalla; Aśvatthāmā, Vikarṇa y el hijo de Somadatta;
1.9
अन्ये च बहवः शूरा मदर्थे त्यक्तजीविताः ।
नानाशस्त्रप्रहरणाः सर्वे युद्धविशारदाः ॥ १.९ ॥
y muchos otros héroes dispuestos a dar la vida por mí, armados con toda clase de armas, todos diestros en la guerra.
1.10
अपर्याप्तं तदस्माकं बलं भीष्माभिरक्षितम् ।
पर्याप्तं त्विदमेतेषां बलं भीमाभिरक्षितम् ॥ १.१० ॥
Nuestra fuerza, protegida por Bhīṣma, es inmensa; la suya, protegida por Bhīma, es limitada. (Desde antiguo se ha señalado que las palabras admiten también el sentido contrario: la nuestra no basta, la suya sí.)
1.11
अयनेषु च सर्वेषु यथाभागमवस्थिताः ।
भीष्ममेवाभिरक्षन्तु भवन्तः सर्व एव हि ॥ १.११ ॥
Así que todos vosotros, firmes en vuestros puestos en cada entrada de la formación, proteged ante todo a Bhīṣma.
1.12
तस्य संजनयन्हर्षं कुरुवृद्धः पितामहः ।
सिंहनादं विनद्योच्चैः शङ्खं दध्मौ प्रतापवान् ॥ १.१२ ॥
Entonces, para alegrar a Duryodhana, el poderoso abuelo Bhīṣma, el mayor de los Kurus, rugió como un león y sopló su caracola.
1.13
ततः शङ्खाश्च भेर्यश्च पणवानकगोमुखाः ।
सहसैवाभ्यहन्यन्त स शब्दस्तुमुलोऽभवत् ॥ १.१३ ॥
Luego caracolas, timbales, tambores, atabales y cuernos sonaron a la vez, y el estruendo fue tremendo.
1.14
ततः श्वेतैर्हयैर्युक्ते महति स्यन्दने स्थितौ ।
माधवः पाण्डवश्चैव दिव्यौ शङ्खौ प्रदध्मतुः ॥ १.१४ ॥
Entonces, de pie en su gran carro tirado por caballos blancos, Kṛṣṇa y Arjuna soplaron sus caracolas divinas.
1.15
पाञ्चजन्यं हृषीकेशो देवदत्तं धनंजयः ।
पौण्ड्रं दध्मौ महाशङ्खं भीमकर्मा वृकोदरः ॥ १.१५ ॥
Kṛṣṇa sopló Pāñcajanya, Arjuna sopló Devadatta, y Bhīma, autor de hazañas terribles, sopló la gran caracola Pauṇḍra.
1.16
अनन्तविजयं राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
नकुलः सहदेवश्च सुघोषमणिपुष्पकौ ॥ १.१६ ॥
El rey Yudhiṣṭhira, hijo de Kuntī, sopló Anantavijaya; Nakula y Sahadeva soplaron Sughoṣa y Maṇipuṣpaka.
1.17
काश्यश्च परमेष्वासः शिखण्डी च महारथः ।
धृष्टद्युम्नो विराटश्च सात्यकिश्चापराजितः ॥ १.१७ ॥
El rey de Kāśī, arquero excelente, y Śikhaṇḍī, gran guerrero de carro; Dhṛṣṭadyumna, Virāṭa y el invicto Sātyaki;
1.18
द्रुपदो द्रौपदेयाश्च सर्वशः पृथिवीपते ।
सौभद्रश्च महाबाहुः शङ्खान्दध्मुः पृथक्पृथक् ॥ १.१८ ॥
Drupada y los hijos de Draupadī, y el hijo de Subhadrā, de brazos poderosos, oh rey, soplaron cada uno su caracola por todas partes.
1.19
स घोषो धार्तराष्ट्राणां हृदयानि व्यदारयत् ।
नभश्च पृथिवीं चैव तुमुलो व्यनुनादयन् ॥ १.१९ ॥
Aquel sonido atronador, resonando por el cielo y la tierra, desgarró el corazón de los hijos de Dhṛtarāṣṭra.
1.20
अथ व्यवस्थितान् दृष्ट्वा धार्तराष्ट्रान्कपिध्वजः ।
प्रवृत्ते शस्त्रसंपाते धनुरुद्यम्य पाण्डवः ॥ १.२० ॥
Entonces Arjuna, cuyo estandarte lleva a Hanumān, vio a los hijos de Dhṛtarāṣṭra formados en sus filas, y cuando las armas estaban a punto de chocar, alzó su arco
1.21
हृषीकेशं तदा वाक्यमिदमाह महीपते ।
सेनयोरुभयोर्मध्ये रथं स्थापय मेऽच्युत ॥ १.२१ ॥
y dijo a Kṛṣṇa, oh rey: «Acyuta, coloca mi carro entre los dos ejércitos,
1.22
यावदेतान्निरीक्षेऽहं योद्धुकामानवस्थितान् ।
कैर्मया सह योद्धव्यमस्मिन्रणसमुद्यमे ॥ १.२२ ॥
para que pueda ver a estos hombres que están aquí ansiosos de combate, y saber contra quiénes debo luchar en esta guerra,
1.23
योत्स्यमानानवेक्षेऽहं य एतेऽत्र समागताः ।
धार्तराष्ट्रस्य दुर्बुद्धेर्युद्धे प्रियचिकीर्षवः ॥ १.२३ ॥
y mirar a los que se han reunido aquí para luchar, deseosos de complacer al malintencionado hijo de Dhṛtarāṣṭra».
1.24
एवमुक्तो हृषीकेशो गुडाकेशेन भारत ।
सेनयोरुभयोर्मध्ये स्थापयित्वा रथोत्तमम् ॥ १.२४ ॥
Sañjaya dijo: Así interpelado por Arjuna, oh Bhārata, Kṛṣṇa detuvo aquel excelente carro entre los dos ejércitos,
1.25
भीष्मद्रोणप्रमुखतः सर्वेषां च महीक्षिताम् ।
उवाच पार्थ पश्यैतान्समवेतान्कुरूनिति ॥ १.२५ ॥
frente a Bhīṣma, Droṇa y todos los reyes, y dijo: «Pārtha, mira a los Kurus aquí reunidos».
1.26
तत्रापश्यत्स्थितान्पार्थः पितृ़नथ पितामहान् ।
आचार्यान्मातुलान्भ्रातृ़न्पुत्रान्पौत्रान्सखींस्तथा ॥ १.२६ ॥
Allí vio Arjuna, en ambos ejércitos, padres y abuelos, maestros, tíos, hermanos, hijos, nietos y amigos,
1.27
श्वशुरान्सुहृदश्चैव सेनयोरुभयोरपि ।
तान्समीक्ष्य स कौन्तेयः सर्वान्बन्धूनवस्थितान् ॥ १.२७ ॥
suegros y bienquerientes en uno y otro bando. Al ver a todos estos parientes dispuestos para la batalla, el hijo de Kuntī
1.28
कृपया परयाऽऽविष्टो विषीदन्निदमब्रवीत् ।
दृष्ट्वेमं स्वजनं कृष्ण युयुत्सुं समुपस्थितम् ॥ १.२८ ॥
fue invadido por una honda compasión y dijo, abatido: «Kṛṣṇa, al ver aquí a mi propia gente, deseosa de luchar,
1.29
सीदन्ति मम गात्राणि मुखं च परिशुष्यति ।
वेपथुश्च शरीरे मे रोमहर्षश्च जायते ॥ १.२९ ॥
mis miembros desfallecen y se me seca la boca; mi cuerpo tiembla y se me eriza el vello.
1.30
गाण्डीवं स्रंसते हस्तात्त्वक्चैव परिदह्यते ।
न च शक्नोम्यवस्थातुं भ्रमतीव च मे मनः ॥ १.३० ॥
Gāṇḍīva se me escurre de la mano y me arde la piel; no puedo mantenerme en pie y mi mente da vueltas.
1.31
निमित्तानि च पश्यामि विपरीतानि केशव ।
न च श्रेयोऽनुपश्यामि हत्वा स्वजनमाहवे ॥ १.३१ ॥
Veo malos presagios, Keśava, y no veo ningún bien en matar a mi propia gente en la batalla.
1.32
न काङ्क्षे विजयं कृष्ण न च राज्यं सुखानि च ।
किं नो राज्येन गोविन्द किं भोगैर्जीवितेन वा ॥ १.३२ ॥
No quiero la victoria, Kṛṣṇa, ni un reino, ni sus placeres. ¿De qué nos sirve un reino, Govinda, o los goces, o la vida misma?
1.33
येषामर्थे काङ्क्षितं नो राज्यं भोगाः सुखानि च ।
त इमेऽवस्थिता युद्धे प्राणांस्त्यक्त्वा धनानि च ॥ १.३३ ॥
Aquellos por quienes deseábamos reino, goces y placeres están aquí en la batalla, dispuestos a renunciar a su vida y a sus bienes:
1.34
आचार्याः पितरः पुत्रास्तथैव च पितामहाः ।
मातुलाः श्वशुराः पौत्राः श्यालाः सम्बन्धिनस्तथा ॥ १.३४ ॥
maestros, padres, hijos y abuelos, tíos, suegros, nietos, cuñados y otros parientes.
1.35
एतान्न हन्तुमिच्छामि घ्नतोऽपि मधुसूदन ।
अपि त्रैलोक्यराज्यस्य हेतोः किं नु महीकृते ॥ १.३५ ॥
No deseo matarlos, Madhusūdana, aunque ellos me maten; ni por el dominio de los tres mundos, cuánto menos por esta tierra.
1.36
निहत्य धार्तराष्ट्रान्नः का प्रीतिः स्याज्जनार्दन ।
पापमेवाश्रयेदस्मान्हत्वैतानाततायिनः ॥ १.३६ ॥
¿Qué alegría podríamos tener, Janārdana, matando a los hijos de Dhṛtarāṣṭra? Aunque sean agresores, solo el pecado caería sobre nosotros si los matamos.
1.37
तस्मान्नार्हा वयं हन्तुं धार्तराष्ट्रान्स्वबान्धवान् ।
स्वजनं हि कथं हत्वा सुखिनः स्याम माधव ॥ १.३७ ॥
Por eso no debemos matar a los hijos de Dhṛtarāṣṭra, nuestra propia familia. ¿Cómo podríamos ser felices, Mādhava, después de matar a los nuestros?
1.38
यद्यप्येते न पश्यन्ति लोभोपहतचेतसः ।
कुलक्षयकृतं दोषं मित्रद्रोहे च पातकम् ॥ १.३८ ॥
Aunque ellos, con la mente vencida por la codicia, no vean el mal de destruir una familia ni el pecado de traicionar a los amigos,
1.39
कथं न ज्ञेयमस्माभिः पापादस्मान्निवर्तितुम् ।
कुलक्षयकृतं दोषं प्रपश्यद्भिर्जनार्दन ॥ १.३९ ॥
¿por qué nosotros, que vemos con claridad el mal de destruir una familia, no habríamos de saber apartarnos de este pecado, Janārdana?
1.40
कुलक्षये प्रणश्यन्ति कुलधर्माः सनातनाः ।
धर्मे नष्टे कुलं कृत्स्नमधर्मोऽभिभवत्युत ॥ १.४० ॥
Cuando se destruye una familia, perecen sus antiguas tradiciones; y cuando se pierde su dharma, el desorden se apodera de toda la familia.
1.41
अधर्माभिभवात्कृष्ण प्रदुष्यन्ति कुलस्त्रियः ।
स्त्रीषु दुष्टासु वार्ष्णेय जायते वर्णसङ्करः ॥ १.४१ ॥
Cuando prevalece el desorden, Kṛṣṇa, las mujeres de la familia se extravían, y de ello, Vārṣṇeya, nace la confusión del orden social.
1.42
सङ्करो नरकायैव कुलघ्नानां कुलस्य च ।
पतन्ति पितरो ह्येषां लुप्तपिण्डोदकक्रियाः ॥ १.४२ ॥
Tal confusión lleva al infierno tanto a la familia como a quienes la destruyen; también caen sus antepasados, privados de las ofrendas de arroz y agua.
1.43
दोषैरेतैः कुलघ्नानां वर्णसङ्करकारकैः ।
उत्साद्यन्ते जातिधर्माः कुलधर्माश्च शाश्वताः ॥ १.४३ ॥
Por estas faltas de quienes destruyen la familia y confunden el orden social, se borran los deberes ancestrales de la comunidad y de la familia.
1.44
उत्सन्नकुलधर्माणां मनुष्याणां जनार्दन ।
नरकेऽनियतं वासो भवतीत्यनुशुश्रुम ॥ १.४४ ॥
Las personas cuyas tradiciones familiares han sido destruidas, Janārdana, moran en el infierno sin término; así lo hemos oído.
1.45
अहो बत महत्पापं कर्तुं व्यवसिता वयम् ।
यद्राज्यसुखलोभेन हन्तुं स्वजनमुद्यताः ॥ १.४५ ॥
¡Ay, qué gran pecado hemos resuelto cometer, dispuestos a matar a los nuestros por codicia de los placeres de un reino!
1.46
यदि मामप्रतीकारमशस्त्रं शस्त्रपाणयः ।
धार्तराष्ट्रा रणे हन्युस्तन्मे क्षेमतरं भवेत् ॥ १.४६ ॥
Sería mejor para mí que los hijos de Dhṛtarāṣṭra, armas en mano, me mataran en la batalla desarmado y sin resistir».
1.47
एवमुक्त्वाऽर्जुनः संख्ये रथोपस्थ उपाविशत् ।
विसृज्य सशरं चापं शोकसंविग्नमानसः ॥ १.४७ ॥
Sañjaya dijo: Tras hablar así en el campo de batalla, Arjuna arrojó su arco y sus flechas y se dejó caer en el asiento de su carro, con la mente abrumada por la pena.