భగవద్గీత · అధ్యాయం 1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.1
धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे समवेता युयुत्सवः ।
मामकाः पाण्डवाश्चैव किमकुर्वत सञ्जय ॥ १.१ ॥
ధృతరాష్ట్రుడు అన్నాడు: సంజయా, ధర్మక్షేత్రమైన కురుక్షేత్రంలో యుద్ధం చేయాలనే కోరికతో చేరిన నా కుమారులు, పాండు కుమారులు ఏమి చేశారు?
1.2
दृष्ट्वा तु पाण्डवानीकं व्यूढं दुर्योधनस्तदा ।
आचार्यमुपसङ्गम्य राजा वचनमब्रवीत् ॥ १.२ ॥
సంజయుడు అన్నాడు: యుద్ధానికి వ్యూహంగా నిలిచిన పాండవ సైన్యాన్ని చూసి, రాజు దుర్యోధనుడు ఆచార్యుడు ద్రోణుని సమీపించి ఈ మాటలు అన్నాడు.
1.3
पश्यैतां पाण्डुपुत्राणामाचार्य महतीं चमूम् ।
व्यूढां द्रुपदपुत्रेण तव शिष्येण धीमता ॥ १.३ ॥
ఆచార్యా, మీ తెలివైన శిష్యుడైన ద్రుపదుని కుమారుడు వ్యూహంగా నిలిపిన పాండుపుత్రుల ఈ మహాసైన్యాన్ని చూడండి.
1.4
अत्र शूरा महेष्वासा भीमार्जुनसमा युधि ।
युयुधानो विराटश्च द्रुपदश्च महारथः ॥ १.४ ॥
ఇక్కడ యుద్ధంలో భీమార్జునులతో సమానులైన శూరులు, మహాధనుర్ధారులు ఉన్నారు: యుయుధానుడు, విరాటుడు, మహారథుడైన ద్రుపదుడు,
1.5
धृष्टकेतुश्चेकितानः काशिराजश्च वीर्यवान् ।
पुरुजित्कुन्तिभोजश्च शैब्यश्च नरपुङ्गवः ॥ १.५ ॥
ధృష్టకేతువు, చేకితానుడు, పరాక్రమవంతుడైన కాశీరాజు; పురుజిత్తు, కుంతిభోజుడు, నరశ్రేష్ఠుడైన శైబ్యుడు;
1.6
युधामन्युश्च विक्रान्त उत्तमौजाश्च वीर्यवान् ।
सौभद्रो द्रौपदेयाश्च सर्व एव महारथाः ॥ १.६ ॥
విక్రమశాలి యుధామన్యుడు, వీరుడైన ఉత్తమౌజుడు, సుభద్ర కుమారుడు, ద్రౌపది కుమారులు: వీరంతా మహారథులే.
1.7
अस्माकं तु विशिष्टा ये तान्निबोध द्विजोत्तम ।
नायका मम सैन्यस्य संज्ञार्थं तान्ब्रवीमि ते ॥ १.७ ॥
ద్విజోత్తమా, ఇప్పుడు మన పక్షంలోని ప్రముఖులను, నా సైన్యపు నాయకులను తెలుసుకోండి; మీ కోసం వారి పేర్లు చెబుతాను.
1.8
भवान्भीष्मश्च कर्णश्च कृपश्च समितिञ्जयः ।
अश्वत्थामा विकर्णश्च सौमदत्तिस्तथैव च ॥ १.८ ॥
మీరు, భీష్ముడు, కర్ణుడు, యుద్ధంలో ఎప్పుడూ గెలిచే కృపుడు; అశ్వత్థామ, వికర్ణుడు, సోమదత్తుని కుమారుడు;
1.9
अन्ये च बहवः शूरा मदर्थे त्यक्तजीविताः ।
नानाशस्त्रप्रहरणाः सर्वे युद्धविशारदाः ॥ १.९ ॥
నా కోసం ప్రాణాలు ఇవ్వడానికి సిద్ధంగా ఉన్న ఇంకా ఎందరో శూరులు, రకరకాల ఆయుధాలు ధరించినవారు, అందరూ యుద్ధంలో నిపుణులు.
1.10
अपर्याप्तं तदस्माकं बलं भीष्माभिरक्षितम् ।
पर्याप्तं त्विदमेतेषां बलं भीमाभिरक्षितम् ॥ १.१० ॥
భీష్ముడు రక్షిస్తున్న మన బలం అపారం; భీముడు రక్షిస్తున్న వారి బలం పరిమితం. (ఈ మాటలకు వ్యతిరేక అర్థం కూడా వస్తుందని చాలా కాలంగా చెప్పబడుతోంది: మనది చాలదు, వారిది చాలు.)
1.11
अयनेषु च सर्वेषु यथाभागमवस्थिताः ।
भीष्ममेवाभिरक्षन्तु भवन्तः सर्व एव हि ॥ १.११ ॥
కాబట్టి మీరందరూ వ్యూహంలోని ప్రతి ప్రవేశ ద్వారం వద్ద మీ స్థానాల్లో నిలిచి, అన్నిటికంటే ముందు భీష్ముని రక్షించాలి.
1.12
तस्य संजनयन्हर्षं कुरुवृद्धः पितामहः ।
सिंहनादं विनद्योच्चैः शङ्खं दध्मौ प्रतापवान् ॥ १.१२ ॥
అప్పుడు దుర్యోధనునికి ఆనందం కలిగించడానికి, కురువృద్ధుడు, ప్రతాపవంతుడైన పితామహుడు భీష్ముడు సింహనాదం చేసి తన శంఖాన్ని ఊదాడు.
1.13
ततः शङ्खाश्च भेर्यश्च पणवानकगोमुखाः ।
सहसैवाभ्यहन्यन्त स शब्दस्तुमुलोऽभवत् ॥ १.१३ ॥
తర్వాత శంఖాలు, భేరీలు, పణవాలు, ఆనకాలు, గోముఖాలు ఒక్కసారిగా మోగాయి; ఆ ధ్వని భయంకరంగా ఉంది.
1.14
ततः श्वेतैर्हयैर्युक्ते महति स्यन्दने स्थितौ ।
माधवः पाण्डवश्चैव दिव्यौ शङ्खौ प्रदध्मतुः ॥ १.१४ ॥
అప్పుడు తెల్లని గుర్రాలు కట్టిన మహారథంపై నిలిచిన కృష్ణుడు, అర్జునుడు తమ దివ్య శంఖాలను ఊదారు.
1.15
पाञ्चजन्यं हृषीकेशो देवदत्तं धनंजयः ।
पौण्ड्रं दध्मौ महाशङ्खं भीमकर्मा वृकोदरः ॥ १.१५ ॥
కృష్ణుడు పాంచజన్యాన్ని, అర్జునుడు దేవదత్తాన్ని, భయంకర కార్యాలు చేసే భీముడు పౌండ్రమనే మహాశంఖాన్ని ఊదారు.
1.16
अनन्तविजयं राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
नकुलः सहदेवश्च सुघोषमणिपुष्पकौ ॥ १.१६ ॥
కుంతీపుత్రుడైన రాజు యుధిష్ఠిరుడు అనంతవిజయాన్ని, నకుల సహదేవులు సుఘోష మణిపుష్పకాలను ఊదారు.
1.17
काश्यश्च परमेष्वासः शिखण्डी च महारथः ।
धृष्टद्युम्नो विराटश्च सात्यकिश्चापराजितः ॥ १.१७ ॥
గొప్ప విలుకాడైన కాశీరాజు, మహారథుడైన శిఖండి; ధృష్టద్యుమ్నుడు, విరాటుడు, అపరాజితుడైన సాత్యకి;
1.18
द्रुपदो द्रौपदेयाश्च सर्वशः पृथिवीपते ।
सौभद्रश्च महाबाहुः शङ्खान्दध्मुः पृथक्पृथक् ॥ १.१८ ॥
రాజా, ద్రుపదుడు, ద్రౌపది కుమారులు, మహాబాహువైన సుభద్ర కుమారుడు అన్ని వైపులా తమ తమ శంఖాలను ఊదారు.
1.19
स घोषो धार्तराष्ट्राणां हृदयानि व्यदारयत् ।
नभश्च पृथिवीं चैव तुमुलो व्यनुनादयन् ॥ १.१९ ॥
ఆకాశాన్ని భూమిని ప్రతిధ్వనింపజేసిన ఆ భీకర నాదం ధృతరాష్ట్ర కుమారుల హృదయాలను చీల్చింది.
1.20
अथ व्यवस्थितान् दृष्ट्वा धार्तराष्ट्रान्कपिध्वजः ।
प्रवृत्ते शस्त्रसंपाते धनुरुद्यम्य पाण्डवः ॥ १.२० ॥
అప్పుడు హనుమంతుని ధ్వజంగా కలిగిన అర్జునుడు, వరుసలుగా నిలిచిన ధృతరాష్ట్ర కుమారులను చూసి, ఆయుధాలు తలపడబోతున్న సమయంలో తన విల్లు ఎత్తి,
1.21
हृषीकेशं तदा वाक्यमिदमाह महीपते ।
सेनयोरुभयोर्मध्ये रथं स्थापय मेऽच्युत ॥ १.२१ ॥
రాజా, కృష్ణునితో ఇలా అన్నాడు: 'అచ్యుతా, నా రథాన్ని రెండు సైన్యాల మధ్య నిలుపు,
1.22
यावदेतान्निरीक्षेऽहं योद्धुकामानवस्थितान् ।
कैर्मया सह योद्धव्यमस्मिन्रणसमुद्यमे ॥ १.२२ ॥
యుద్ధం చేయాలనే కోరికతో ఇక్కడ నిలిచిన వీరిని చూసి, ఈ యుద్ధంలో నేను ఎవరితో పోరాడాలో తెలుసుకునేలా,
1.23
योत्स्यमानानवेक्षेऽहं य एतेऽत्र समागताः ।
धार्तराष्ट्रस्य दुर्बुद्धेर्युद्धे प्रियचिकीर्षवः ॥ १.२३ ॥
దుర్బుద్ధి అయిన ధృతరాష్ట్ర కుమారునికి ప్రియం చేయాలని ఇక్కడ యుద్ధానికి చేరినవారిని చూసేలా.'
1.24
एवमुक्तो हृषीकेशो गुडाकेशेन भारत ।
सेनयोरुभयोर्मध्ये स्थापयित्वा रथोत्तमम् ॥ १.२४ ॥
సంజయుడు అన్నాడు: భారతా, అర్జునుడు ఇలా అనగానే, కృష్ణుడు ఆ ఉత్తమ రథాన్ని రెండు సైన్యాల మధ్య నిలిపి,
1.25
भीष्मद्रोणप्रमुखतः सर्वेषां च महीक्षिताम् ।
उवाच पार्थ पश्यैतान्समवेतान्कुरूनिति ॥ १.२५ ॥
భీష్మ ద్రోణులకు, రాజులందరికీ ఎదురుగా, 'పార్థా, ఇక్కడ చేరిన కౌరవులను చూడు' అన్నాడు.
1.26
तत्रापश्यत्स्थितान्पार्थः पितृ़नथ पितामहान् ।
आचार्यान्मातुलान्भ्रातृ़न्पुत्रान्पौत्रान्सखींस्तथा ॥ १.२६ ॥
అక్కడ అర్జునుడు రెండు సైన్యాల్లో నిలిచిన తండ్రులను, తాతలను, ఆచార్యులను, మేనమామలను, సోదరులను, కుమారులను, మనుమలను, మిత్రులను చూశాడు,
1.27
श्वशुरान्सुहृदश्चैव सेनयोरुभयोरपि ।
तान्समीक्ष्य स कौन्तेयः सर्वान्बन्धूनवस्थितान् ॥ १.२७ ॥
రెండు సైన్యాల్లోనూ మామలను, శ్రేయోభిలాషులను చూశాడు. యుద్ధానికి నిలిచిన ఈ బంధువులందరినీ చూసి, కుంతీపుత్రుడు
1.28
कृपया परयाऽऽविष्टो विषीदन्निदमब्रवीत् ।
दृष्ट्वेमं स्वजनं कृष्ण युयुत्सुं समुपस्थितम् ॥ १.२८ ॥
గాఢమైన జాలితో నిండి, విషాదంతో అన్నాడు: 'కృష్ణా, యుద్ధం చేయాలనే కోరికతో ఇక్కడ నిలిచిన నా స్వజనాన్ని చూసి,
1.29
सीदन्ति मम गात्राणि मुखं च परिशुष्यति ।
वेपथुश्च शरीरे मे रोमहर्षश्च जायते ॥ १.२९ ॥
నా అవయవాలు సడలిపోతున్నాయి, నోరు ఎండిపోతోంది; శరీరం వణుకుతోంది, రోమాలు నిక్కబొడుచుకుంటున్నాయి.
1.30
गाण्डीवं स्रंसते हस्तात्त्वक्चैव परिदह्यते ।
न च शक्नोम्यवस्थातुं भ्रमतीव च मे मनः ॥ १.३० ॥
గాండీవం నా చేతి నుండి జారిపోతోంది, చర్మం మండుతోంది; నేను నిలకడగా నిలవలేకపోతున్నాను, నా మనసు తిరుగుతోంది.
1.31
निमित्तानि च पश्यामि विपरीतानि केशव ।
न च श्रेयोऽनुपश्यामि हत्वा स्वजनमाहवे ॥ १.३१ ॥
కేశవా, అపశకునాలు కనిపిస్తున్నాయి; యుద్ధంలో నా స్వజనాన్ని చంపడంలో నాకు ఏ మేలూ కనిపించడం లేదు.
1.32
न काङ्क्षे विजयं कृष्ण न च राज्यं सुखानि च ।
किं नो राज्येन गोविन्द किं भोगैर्जीवितेन वा ॥ १.३२ ॥
కృష్ణా, నాకు విజయం వద్దు, రాజ్యం వద్దు, సుఖాలు వద్దు. గోవిందా, రాజ్యంతో ఏమి లాభం, భోగాలతో ఏమి, జీవితంతోనైనా ఏమి?
1.33
येषामर्थे काङ्क्षितं नो राज्यं भोगाः सुखानि च ।
त इमेऽवस्थिता युद्धे प्राणांस्त्यक्त्वा धनानि च ॥ १.३३ ॥
ఎవరి కోసం మనం రాజ్యాన్ని, భోగాలను, సుఖాలను కోరుకున్నామో, వారే ప్రాణాలను, ధనాన్ని వదులుకొని ఇక్కడ యుద్ధంలో నిలిచారు:
1.34
आचार्याः पितरः पुत्रास्तथैव च पितामहाः ।
मातुलाः श्वशुराः पौत्राः श्यालाः सम्बन्धिनस्तथा ॥ १.३४ ॥
ఆచార్యులు, తండ్రులు, కుమారులు, తాతలు, మేనమామలు, మామలు, మనుమలు, బావమరుదులు, ఇతర బంధువులు.
1.35
एतान्न हन्तुमिच्छामि घ्नतोऽपि मधुसूदन ।
अपि त्रैलोक्यराज्यस्य हेतोः किं नु महीकृते ॥ १.३५ ॥
మధుసూదనా, వారు నన్ను చంపినా నేను వారిని చంపదలచను; మూడు లోకాల రాజ్యం కోసమైనా కాదు, ఈ భూమి కోసం ఎలా?
1.36
निहत्य धार्तराष्ट्रान्नः का प्रीतिः स्याज्जनार्दन ।
पापमेवाश्रयेदस्मान्हत्वैतानाततायिनः ॥ १.३६ ॥
జనార్దనా, ధృతరాష్ట్ర కుమారులను చంపి మనకు ఏమి సంతోషం? వారు ఆతతాయులే అయినా, వారిని చంపితే మనకు పాపమే అంటుతుంది.
1.37
तस्मान्नार्हा वयं हन्तुं धार्तराष्ट्रान्स्वबान्धवान् ।
स्वजनं हि कथं हत्वा सुखिनः स्याम माधव ॥ १.३७ ॥
కాబట్టి మన బంధువులైన ధృతరాష్ట్ర కుమారులను మనం చంపకూడదు. మాధవా, స్వజనాన్ని చంపి మనం ఎలా సుఖంగా ఉంటాం?
1.38
यद्यप्येते न पश्यन्ति लोभोपहतचेतसः ।
कुलक्षयकृतं दोषं मित्रद्रोहे च पातकम् ॥ १.३८ ॥
లోభంతో మనసు చెడిన వారు కులనాశనం వల్ల కలిగే దోషాన్ని, మిత్రద్రోహంలోని పాపాన్ని చూడకపోయినా,
1.39
कथं न ज्ञेयमस्माभिः पापादस्मान्निवर्तितुम् ।
कुलक्षयकृतं दोषं प्रपश्यद्भिर्जनार्दन ॥ १.३९ ॥
జనార్దనా, కులనాశన దోషాన్ని స్పష్టంగా చూస్తున్న మనం ఈ పాపం నుండి వెనుదిరగడం ఎందుకు తెలుసుకోకూడదు?
1.40
कुलक्षये प्रणश्यन्ति कुलधर्माः सनातनाः ।
धर्मे नष्टे कुलं कृत्स्नमधर्मोऽभिभवत्युत ॥ १.४० ॥
కులం నశించినప్పుడు దాని సనాతన కులధర్మాలు నశిస్తాయి; ధర్మం నశిస్తే అధర్మం కులాన్నంతటినీ ఆక్రమిస్తుంది.
1.41
अधर्माभिभवात्कृष्ण प्रदुष्यन्ति कुलस्त्रियः ।
स्त्रीषु दुष्टासु वार्ष्णेय जायते वर्णसङ्करः ॥ १.४१ ॥
కృష్ణా, అధర్మం ప్రబలినప్పుడు కుల స్త్రీలు దారి తప్పుతారు; వార్ష్ణేయా, దాని నుండి సామాజిక వ్యవస్థలో గందరగోళం పుడుతుంది.
1.42
सङ्करो नरकायैव कुलघ्नानां कुलस्य च ।
पतन्ति पितरो ह्येषां लुप्तपिण्डोदकक्रियाः ॥ १.४२ ॥
ఈ గందరగోళం కులాన్ని, కులనాశకులను నరకానికే తీసుకెళ్తుంది; పిండోదక క్రియలు లేక వారి పితరులు కూడా పతనమవుతారు.
1.43
दोषैरेतैः कुलघ्नानां वर्णसङ्करकारकैः ।
उत्साद्यन्ते जातिधर्माः कुलधर्माश्च शाश्वताः ॥ १.४३ ॥
కులాన్ని నాశనం చేసి సామాజిక వ్యవస్థను గందరగోళపరిచేవారి ఈ దోషాల వల్ల జాతిధర్మాలు, శాశ్వత కులధర్మాలు నశిస్తాయి.
1.44
उत्सन्नकुलधर्माणां मनुष्याणां जनार्दन ।
नरकेऽनियतं वासो भवतीत्यनुशुश्रुम ॥ १.४४ ॥
జనార్దనా, కులధర్మాలు నశించిన మనుషులకు అంతులేని నరకవాసం కలుగుతుందని మనం విన్నాం.
1.45
अहो बत महत्पापं कर्तुं व्यवसिता वयम् ।
यद्राज्यसुखलोभेन हन्तुं स्वजनमुद्यताः ॥ १.४५ ॥
అయ్యో, రాజ్యసుఖ లోభంతో స్వజనాన్ని చంపడానికి సిద్ధపడి, ఎంత గొప్ప పాపం చేయడానికి నిశ్చయించుకున్నాం!
1.46
यदि मामप्रतीकारमशस्त्रं शस्त्रपाणयः ।
धार्तराष्ट्रा रणे हन्युस्तन्मे क्षेमतरं भवेत् ॥ १.४६ ॥
ఆయుధం లేకుండా, ఎదిరించకుండా ఉన్న నన్ను ఆయుధాలు ధరించిన ధృతరాష్ట్ర కుమారులు యుద్ధంలో చంపినా, అదే నాకు మేలు.'
1.47
एवमुक्त्वाऽर्जुनः संख्ये रथोपस्थ उपाविशत् ।
विसृज्य सशरं चापं शोकसंविग्नमानसः ॥ १.४७ ॥
సంజయుడు అన్నాడు: యుద్ధభూమిలో ఇలా పలికిన అర్జునుడు, బాణాలతో సహా విల్లును విడిచిపెట్టి, శోకంతో కలత చెందిన మనసుతో రథంలో కూలబడ్డాడు.