ଭଗବଦ୍ ଗୀତା · ଅଧ୍ୟାୟ 1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.1
धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे समवेता युयुत्सवः ।
मामकाः पाण्डवाश्चैव किमकुर्वत सञ्जय ॥ १.१ ॥
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର କହିଲେ: ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଧର୍ମକ୍ଷେତ୍ର କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ଯୁଦ୍ଧ ଇଚ୍ଛାରେ ଏକାଠି ହୋଇଥିବା ମୋ ପୁଅମାନେ ଓ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁଅମାନେ କ'ଣ କଲେ?
1.2
दृष्ट्वा तु पाण्डवानीकं व्यूढं दुर्योधनस्तदा ।
आचार्यमुपसङ्गम्य राजा वचनमब्रवीत् ॥ १.२ ॥
ସଞ୍ଜୟ କହିଲେ: ବ୍ୟୂହରେ ସଜ୍ଜିତ ପାଣ୍ଡବ ସେନା ଦେଖି ରାଜା ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ଏହି କଥା କହିଲେ।
1.3
पश्यैतां पाण्डुपुत्राणामाचार्य महतीं चमूम् ।
व्यूढां द्रुपदपुत्रेण तव शिष्येण धीमता ॥ १.३ ॥
ହେ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ, ଆପଣଙ୍କ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଶିଷ୍ୟ ଦ୍ରୁପଦପୁତ୍ର ବ୍ୟୂହରେ ସଜାଇଥିବା ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଏହି ବିଶାଳ ସେନାକୁ ଦେଖନ୍ତୁ।
1.4
अत्र शूरा महेष्वासा भीमार्जुनसमा युधि ।
युयुधानो विराटश्च द्रुपदश्च महारथः ॥ १.४ ॥
ଏଠାରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀମ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସମାନ ବୀର ଓ ମହାଧନୁର୍ଦ୍ଧର ଅଛନ୍ତି: ଯୁଯୁଧାନ, ବିରାଟ ଓ ମହାରଥୀ ଦ୍ରୁପଦ,
1.5
धृष्टकेतुश्चेकितानः काशिराजश्च वीर्यवान् ।
पुरुजित्कुन्तिभोजश्च शैब्यश्च नरपुङ्गवः ॥ १.५ ॥
ଧୃଷ୍ଟକେତୁ, ଚେକିତାନ ଓ ପରାକ୍ରମୀ କାଶୀରାଜ; ପୁରୁଜିତ୍, କୁନ୍ତିଭୋଜ ଓ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୈବ୍ୟ;
1.6
युधामन्युश्च विक्रान्त उत्तमौजाश्च वीर्यवान् ।
सौभद्रो द्रौपदेयाश्च सर्व एव महारथाः ॥ १.६ ॥
ବିକ୍ରମୀ ଯୁଧାମନ୍ୟୁ ଓ ବୀର ଉତ୍ତମୌଜା, ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଓ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ: ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ମହାରଥୀ।
1.7
अस्माकं तु विशिष्टा ये तान्निबोध द्विजोत्तम ।
नायका मम सैन्यस्य संज्ञार्थं तान्ब्रवीमि ते ॥ १.७ ॥
ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ଏବେ ଆମ ପକ୍ଷର ପ୍ରମୁଖମାନଙ୍କୁ, ମୋ ସେନାର ନାୟକମାନଙ୍କୁ ଜାଣନ୍ତୁ; ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କ ନାମ କହୁଛି।
1.8
भवान्भीष्मश्च कर्णश्च कृपश्च समितिञ्जयः ।
अश्वत्थामा विकर्णश्च सौमदत्तिस्तथैव च ॥ १.८ ॥
ଆପଣ ନିଜେ, ଭୀଷ୍ମ, କର୍ଣ୍ଣ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ସଦା ବିଜୟୀ କୃପ; ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା, ବିକର୍ଣ୍ଣ ଓ ସୋମଦତ୍ତଙ୍କ ପୁତ୍ର;
1.9
अन्ये च बहवः शूरा मदर्थे त्यक्तजीविताः ।
नानाशस्त्रप्रहरणाः सर्वे युद्धविशारदाः ॥ १.९ ॥
ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରାଣ ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଆହୁରି ଅନେକ ବୀର, ନାନା ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରରେ ସଜ୍ଜିତ, ସମସ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିପୁଣ।
1.10
अपर्याप्तं तदस्माकं बलं भीष्माभिरक्षितम् ।
पर्याप्तं त्विदमेतेषां बलं भीमाभिरक्षितम् ॥ १.१० ॥
ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଆମ ବଳ ଅପରିମିତ; ଭୀମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ସେମାନଙ୍କ ବଳ ସୀମିତ। (ବହୁ କାଳରୁ କୁହାଯାଏ ଯେ ଏହି ଶବ୍ଦର ବିପରୀତ ଅର୍ଥ ମଧ୍ୟ ହୁଏ: ଆମର ଅପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ, ସେମାନଙ୍କର ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ।)
1.11
अयनेषु च सर्वेषु यथाभागमवस्थिताः ।
भीष्ममेवाभिरक्षन्तु भवन्तः सर्व एव हि ॥ १.११ ॥
ତେଣୁ ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତେ ବ୍ୟୂହର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରବେଶ ପଥରେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ରହି ସର୍ବପ୍ରଥମେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ହିଁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
1.12
तस्य संजनयन्हर्षं कुरुवृद्धः पितामहः ।
सिंहनादं विनद्योच्चैः शङ्खं दध्मौ प्रतापवान् ॥ १.१२ ॥
ସେତେବେଳେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେବା ପାଇଁ କୁରୁବୃଦ୍ଧ ପ୍ରତାପୀ ପିତାମହ ଭୀଷ୍ମ ସିଂହ ପରି ଗର୍ଜନ କରି ଶଙ୍ଖ ବଜାଇଲେ।
1.13
ततः शङ्खाश्च भेर्यश्च पणवानकगोमुखाः ।
सहसैवाभ्यहन्यन्त स शब्दस्तुमुलोऽभवत् ॥ १.१३ ॥
ତା'ପରେ ଶଙ୍ଖ, ଭେରୀ, ପଣବ, ଆନକ ଓ ଗୋମୁଖ ଏକାସାଙ୍ଗରେ ବାଜି ଉଠିଲା; ସେହି ଶବ୍ଦ ତୁମୁଳ ହେଲା।
1.14
ततः श्वेतैर्हयैर्युक्ते महति स्यन्दने स्थितौ ।
माधवः पाण्डवश्चैव दिव्यौ शङ्खौ प्रदध्मतुः ॥ १.१४ ॥
ସେତେବେଳେ ଧଳା ଘୋଡ଼ା ଯୋଚା ହୋଇଥିବା ବିଶାଳ ରଥରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା କୃଷ୍ଣ ଓ ଅର୍ଜୁନ ନିଜ ନିଜର ଦିବ୍ୟ ଶଙ୍ଖ ବଜାଇଲେ।
1.15
पाञ्चजन्यं हृषीकेशो देवदत्तं धनंजयः ।
पौण्ड्रं दध्मौ महाशङ्खं भीमकर्मा वृकोदरः ॥ १.१५ ॥
କୃଷ୍ଣ ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ, ଅର୍ଜୁନ ଦେବଦତ୍ତ, ଓ ଭୟଙ୍କର କର୍ମ କରୁଥିବା ଭୀମ ପୌଣ୍ଡ୍ର ନାମକ ମହାଶଙ୍ଖ ବଜାଇଲେ।
1.16
अनन्तविजयं राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
नकुलः सहदेवश्च सुघोषमणिपुष्पकौ ॥ १.१६ ॥
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଅନନ୍ତବିଜୟ, ଏବଂ ନକୁଳ ଓ ସହଦେବ ସୁଘୋଷ ଓ ମଣିପୁଷ୍ପକ ବଜାଇଲେ।
1.17
काश्यश्च परमेष्वासः शिखण्डी च महारथः ।
धृष्टद्युम्नो विराटश्च सात्यकिश्चापराजितः ॥ १.१७ ॥
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁର୍ଦ୍ଧର କାଶୀରାଜ ଓ ମହାରଥୀ ଶିଖଣ୍ଡୀ; ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ବିରାଟ ଓ ଅପରାଜିତ ସାତ୍ୟକି;
1.18
द्रुपदो द्रौपदेयाश्च सर्वशः पृथिवीपते ।
सौभद्रश्च महाबाहुः शङ्खान्दध्मुः पृथक्पृथक् ॥ १.१८ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଦ୍ରୁପଦ, ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଓ ମହାବାହୁ ସୁଭଦ୍ରାପୁତ୍ର ଚାରିଆଡ଼େ ନିଜ ନିଜ ଶଙ୍ଖ ବଜାଇଲେ।
1.19
स घोषो धार्तराष्ट्राणां हृदयानि व्यदारयत् ।
नभश्च पृथिवीं चैव तुमुलो व्यनुनादयन् ॥ १.१९ ॥
ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ କରି ସେହି ତୁମୁଳ ନାଦ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ହୃଦୟ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ କଲା।
1.20
अथ व्यवस्थितान् दृष्ट्वा धार्तराष्ट्रान्कपिध्वजः ।
प्रवृत्ते शस्त्रसंपाते धनुरुद्यम्य पाण्डवः ॥ १.२० ॥
ସେତେବେଳେ ଯାହାଙ୍କ ଧ୍ୱଜାରେ ହନୁମାନ, ସେହି ଅର୍ଜୁନ ଧାଡ଼ିରେ ଠିଆ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ଅସ୍ତ୍ର ଚାଲିବା ଆରମ୍ଭ ହେବା ସମୟରେ ଧନୁ ଉଠାଇ,
1.21
हृषीकेशं तदा वाक्यमिदमाह महीपते ।
सेनयोरुभयोर्मध्ये रथं स्थापय मेऽच्युत ॥ १.२१ ॥
ହେ ରାଜନ୍, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ହେ ଅଚ୍ୟୁତ, ମୋ ରଥକୁ ଦୁଇ ସେନା ମଝିରେ ରଖ,
1.22
यावदेतान्निरीक्षेऽहं योद्धुकामानवस्थितान् ।
कैर्मया सह योद्धव्यमस्मिन्रणसमुद्यमे ॥ १.२२ ॥
ଯେପରି ଯୁଦ୍ଧ ଇଚ୍ଛାରେ ଏଠାରେ ଠିଆ ଏମାନଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବି ଓ ଜାଣିପାରିବି ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋତେ କାହା ସହ ଲଢ଼ିବାକୁ ହେବ,
1.23
योत्स्यमानानवेक्षेऽहं य एतेऽत्र समागताः ।
धार्तराष्ट्रस्य दुर्बुद्धेर्युद्धे प्रियचिकीर्षवः ॥ १.२३ ॥
ଏବଂ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରର ପ୍ରିୟ କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ଏଠାରେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଏକାଠି ହୋଇଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଖିବି।'
1.24
एवमुक्तो हृषीकेशो गुडाकेशेन भारत ।
सेनयोरुभयोर्मध्ये स्थापयित्वा रथोत्तमम् ॥ १.२४ ॥
ସଞ୍ଜୟ କହିଲେ: ହେ ଭାରତ, ଅର୍ଜୁନ ଏପରି କହିବାରୁ କୃଷ୍ଣ ସେହି ଉତ୍ତମ ରଥକୁ ଦୁଇ ସେନା ମଝିରେ ରଖି,
1.25
भीष्मद्रोणप्रमुखतः सर्वेषां च महीक्षिताम् ।
उवाच पार्थ पश्यैतान्समवेतान्कुरूनिति ॥ १.२५ ॥
ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ ଓ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କହିଲେ: 'ହେ ପାର୍ଥ, ଏଠାରେ ଏକାଠି ହୋଇଥିବା କୌରବମାନଙ୍କୁ ଦେଖ।'
1.26
तत्रापश्यत्स्थितान्पार्थः पितृ़नथ पितामहान् ।
आचार्यान्मातुलान्भ्रातृ़न्पुत्रान्पौत्रान्सखींस्तथा ॥ १.२६ ॥
ସେଠାରେ ଅର୍ଜୁନ ଦୁଇ ସେନାରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ପିତୃତୁଲ୍ୟ, ଜେଜେ, ଆଚାର୍ଯ୍ୟ, ମାମୁଁ, ଭାଇ, ପୁଅ, ନାତି ଓ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ,
1.27
श्वशुरान्सुहृदश्चैव सेनयोरुभयोरपि ।
तान्समीक्ष्य स कौन्तेयः सर्वान्बन्धूनवस्थितान् ॥ १.२७ ॥
ଦୁଇ ସେନାରେ ଶ୍ୱଶୁର ଓ ହିତୈଷୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ। ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଠିଆ ଏହି ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ ଦେଖି କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର
1.28
कृपया परयाऽऽविष्टो विषीदन्निदमब्रवीत् ।
दृष्ट्वेमं स्वजनं कृष्ण युयुत्सुं समुपस्थितम् ॥ १.२८ ॥
ଗଭୀର କରୁଣାରେ ଆଚ୍ଛନ୍ନ ହୋଇ ବିଷାଦରେ କହିଲେ: 'ହେ କୃଷ୍ଣ, ଯୁଦ୍ଧ ଇଚ୍ଛାରେ ସାମ୍ନାରେ ଠିଆ ମୋର ଏହି ସ୍ୱଜନମାନଙ୍କୁ ଦେଖି,
1.29
सीदन्ति मम गात्राणि मुखं च परिशुष्यति ।
वेपथुश्च शरीरे मे रोमहर्षश्च जायते ॥ १.२९ ॥
ମୋ ଅଙ୍ଗ ଅବଶ ହେଉଛି, ପାଟି ଶୁଖୁଛି; ଶରୀର ଥରୁଛି ଓ ରୋମାଞ୍ଚ ହେଉଛି।
1.30
गाण्डीवं स्रंसते हस्तात्त्वक्चैव परिदह्यते ।
न च शक्नोम्यवस्थातुं भ्रमतीव च मे मनः ॥ १.३० ॥
ଗାଣ୍ଡୀବ ହାତରୁ ଖସି ପଡ଼ୁଛି, ଚର୍ମ ଜଳୁଛି; ମୁଁ ସ୍ଥିର ହୋଇ ଠିଆ ହୋଇପାରୁନାହିଁ, ମୋ ମନ ଯେପରି ଘୂରୁଛି।
1.31
निमित्तानि च पश्यामि विपरीतानि केशव ।
न च श्रेयोऽनुपश्यामि हत्वा स्वजनमाहवे ॥ १.३१ ॥
ହେ କେଶବ, ମୁଁ ଅଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖୁଛି; ଯୁଦ୍ଧରେ ସ୍ୱଜନଙ୍କୁ ମାରି କୌଣସି ମଙ୍ଗଳ ଦେଖୁନାହିଁ।
1.32
न काङ्क्षे विजयं कृष्ण न च राज्यं सुखानि च ।
किं नो राज्येन गोविन्द किं भोगैर्जीवितेन वा ॥ १.३२ ॥
ହେ କୃଷ୍ଣ, ମୁଁ ବିଜୟ ଚାହେଁନା, ରାଜ୍ୟ ଚାହେଁନା, ସୁଖ ମଧ୍ୟ ଚାହେଁନା। ହେ ଗୋବିନ୍ଦ, ରାଜ୍ୟରେ, ଭୋଗରେ, କିମ୍ବା ଜୀବନରେ ବି ଆମର କି ଲାଭ?
1.33
येषामर्थे काङ्क्षितं नो राज्यं भोगाः सुखानि च ।
त इमेऽवस्थिता युद्धे प्राणांस्त्यक्त्वा धनानि च ॥ १.३३ ॥
ଯାହାଙ୍କ ପାଇଁ ଆମେ ରାଜ୍ୟ, ଭୋଗ ଓ ସୁଖ ଚାହିଁଥିଲୁ, ସେହିମାନେ ପ୍ରାଣ ଓ ଧନର ଆଶା ଛାଡ଼ି ଏଠାରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଠିଆ ହୋଇଛନ୍ତି:
1.34
आचार्याः पितरः पुत्रास्तथैव च पितामहाः ।
मातुलाः श्वशुराः पौत्राः श्यालाः सम्बन्धिनस्तथा ॥ १.३४ ॥
ଆଚାର୍ଯ୍ୟ, ପିତା, ପୁତ୍ର ଓ ପିତାମହ, ମାମୁଁ, ଶ୍ୱଶୁର, ନାତି, ଶାଳକ ଓ ଅନ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ।
1.35
एतान्न हन्तुमिच्छामि घ्नतोऽपि मधुसूदन ।
अपि त्रैलोक्यराज्यस्य हेतोः किं नु महीकृते ॥ १.३५ ॥
ହେ ମଧୁସୂଦନ, ଏମାନେ ମୋତେ ମାରିଦେଲେ ବି ମୁଁ ଏମାନଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚାହେଁନା; ତ୍ରିଲୋକର ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏହି ପୃଥିବୀ ପାଇଁ ତ ଦୂରର କଥା।
1.36
निहत्य धार्तराष्ट्रान्नः का प्रीतिः स्याज्जनार्दन ।
पापमेवाश्रयेदस्मान्हत्वैतानाततायिनः ॥ १.३६ ॥
ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ମାରି ଆମର କି ଆନନ୍ଦ ହେବ? ଏମାନେ ଆତତାୟୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏମାନଙ୍କୁ ମାରିଲେ ଆମକୁ ପାପ ହିଁ ଲାଗିବ।
1.37
तस्मान्नार्हा वयं हन्तुं धार्तराष्ट्रान्स्वबान्धवान् ।
स्वजनं हि कथं हत्वा सुखिनः स्याम माधव ॥ १.३७ ॥
ତେଣୁ ଆମ ନିଜ ବନ୍ଧୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ମାରିବା ଆମ ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହେଁ। ହେ ମାଧବ, ସ୍ୱଜନଙ୍କୁ ମାରି ଆମେ କିପରି ସୁଖୀ ହେବା?
1.38
यद्यप्येते न पश्यन्ति लोभोपहतचेतसः ।
कुलक्षयकृतं दोषं मित्रद्रोहे च पातकम् ॥ १.३८ ॥
ଲୋଭରେ ବିକୃତ ଚିତ୍ତ ଏମାନେ କୁଳକ୍ଷୟର ଦୋଷ ଓ ମିତ୍ରଦ୍ରୋହର ପାପ ନ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ,
1.39
कथं न ज्ञेयमस्माभिः पापादस्मान्निवर्तितुम् ।
कुलक्षयकृतं दोषं प्रपश्यद्भिर्जनार्दन ॥ १.३९ ॥
ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, କୁଳକ୍ଷୟର ଦୋଷ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖୁଥିବା ଆମେ ଏହି ପାପରୁ ଫେରିଆସିବାକୁ କାହିଁକି ନ ଜାଣିବା?
1.40
कुलक्षये प्रणश्यन्ति कुलधर्माः सनातनाः ।
धर्मे नष्टे कुलं कृत्स्नमधर्मोऽभिभवत्युत ॥ १.४० ॥
କୁଳ ନଷ୍ଟ ହେଲେ ତାହାର ସନାତନ କୁଳଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ହୁଏ; ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ହେଲେ ଅଧର୍ମ ସମଗ୍ର କୁଳକୁ ଆଚ୍ଛନ୍ନ କରେ।
1.41
अधर्माभिभवात्कृष्ण प्रदुष्यन्ति कुलस्त्रियः ।
स्त्रीषु दुष्टासु वार्ष्णेय जायते वर्णसङ्करः ॥ १.४१ ॥
ହେ କୃଷ୍ଣ, ଅଧର୍ମ ବଢ଼ିଲେ କୁଳର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପଥଭ୍ରଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି; ହେ ବାର୍ଷ୍ଣେୟ, ସେଥିରୁ ସାମାଜିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ବିଶୃଙ୍ଖଳା ଜନ୍ମେ।
1.42
सङ्करो नरकायैव कुलघ्नानां कुलस्य च ।
पतन्ति पितरो ह्येषां लुप्तपिण्डोदकक्रियाः ॥ १.४२ ॥
ଏହି ବିଶୃଙ୍ଖଳା କୁଳ ଓ କୁଳଘାତୀଙ୍କୁ ନରକକୁ ହିଁ ନେଇଯାଏ; ପିଣ୍ଡ ଓ ଜଳଦାନରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇ ସେମାନଙ୍କ ପିତୃପୁରୁଷ ମଧ୍ୟ ପତିତ ହୁଅନ୍ତି।
1.43
दोषैरेतैः कुलघ्नानां वर्णसङ्करकारकैः ।
उत्साद्यन्ते जातिधर्माः कुलधर्माश्च शाश्वताः ॥ १.४३ ॥
କୁଳଘାତୀ ଓ ସାମାଜିକ ବିଶୃଙ୍ଖଳା ସୃଷ୍ଟିକାରୀଙ୍କ ଏହି ଦୋଷରେ ଜାତିଧର୍ମ ଓ ଶାଶ୍ୱତ କୁଳଧର୍ମ ଉତ୍ସନ୍ନ ହୁଏ।
1.44
उत्सन्नकुलधर्माणां मनुष्याणां जनार्दन ।
नरकेऽनियतं वासो भवतीत्यनुशुश्रुम ॥ १.४४ ॥
ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ଆମେ ଶୁଣିଛୁ ଯେ ଯାହାଙ୍କ କୁଳଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି, ସେହି ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ଅନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାଳ ନରକରେ ବାସ ହୁଏ।
1.45
अहो बत महत्पापं कर्तुं व्यवसिता वयम् ।
यद्राज्यसुखलोभेन हन्तुं स्वजनमुद्यताः ॥ १.४५ ॥
ହାୟ, ରାଜ୍ୟସୁଖର ଲୋଭରେ ସ୍ୱଜନଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହୋଇ ଆମେ କେଡ଼େ ବଡ଼ ପାପ କରିବାକୁ ସ୍ଥିର କରିଛୁ!
1.46
यदि मामप्रतीकारमशस्त्रं शस्त्रपाणयः ।
धार्तराष्ट्रा रणे हन्युस्तन्मे क्षेमतरं भवेत् ॥ १.४६ ॥
ଯଦି ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନେ ନିରସ୍ତ୍ର ଓ ପ୍ରତିରୋଧହୀନ ମୋତେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିଦିଅନ୍ତି, ତାହା ମୋ ପାଇଁ ଅଧିକ ମଙ୍ଗଳକର ହେବ।'
1.47
एवमुक्त्वाऽर्जुनः संख्ये रथोपस्थ उपाविशत् ।
विसृज्य सशरं चापं शोकसंविग्नमानसः ॥ १.४७ ॥
ସଞ୍ଜୟ କହିଲେ: ରଣଭୂମିରେ ଏପରି କହି, ଶୋକରେ ବ୍ୟାକୁଳ ମନ ଅର୍ଜୁନ ଶର ସହିତ ଧନୁ ତ୍ୟାଗ କରି ରଥର ଆସନରେ ବସିପଡ଼ିଲେ।