ऋग्वेद · सूक्त 6.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.16.1
त्वम॑ग्ने य॒ज्ञानां॒ होता॒ विश्वे॑षां हि॒तः ।
दे॒वेभि॒र्मानु॑षे॒ जने॑ ॥
हे अग्नी, तू सर्व यज्ञांचा होता आहेस, सर्वांनी स्थापिलेला; देवांसह मानवांमध्ये आहेस.
6.16.2
स नो॑ म॒न्द्राभि॑रध्व॒रे जि॒ह्वाभि॑र्यजा म॒हः ।
आ दे॒वान्व॑क्षि॒ यक्षि॑ च ॥
तो आमच्यासाठी मधुर जिव्हांनी (ज्वालांनी) यज्ञात महानांची पूजा कर; देवांना येथे आणून त्यांची पूजा कर.
6.16.3
वेत्था॒ हि वे॑धो॒ अध्व॑नः प॒थश्च॑ दे॒वाञ्ज॑सा ।
अग्ने॑ य॒ज्ञेषु॑ सुक्रतो ॥
हे ज्ञानी, तू खरोखर मार्ग जाणतोस; हे देवा, सरळ मार्गही जाणतोस. हे अग्नी, हे परम कुशल, यज्ञांमध्ये (हे जाण).
6.16.4
त्वामी॑ळे॒ अध॑ द्वि॒ता भ॑र॒तो वा॒जिभिः॑ शु॒नम् ।
ई॒जे य॒ज्ञेषु॑ य॒ज्ञिय॑म् ॥
तुझीच मी स्तुती करतो; मग दोनदा वेगवानांसह आनंद आणणाऱ्या. यज्ञांमध्ये यज्ञार्ह तुझी मी पूजा केली आहे.
6.16.5
त्वमि॒मा वार्या॑ पु॒रु दिवो॑दासाय सुन्व॒ते ।
भ॒रद्वा॑जाय दा॒शुषे॑ ॥
तू ही पुष्कळ संपत्ती दिवोदासाला, सोम पिळणाऱ्याला, भरद्वाजाला, दात्याला देतोस.
6.16.6
त्वं दू॒तो अम॑र्त्य॒ आ व॑हा॒ दैव्यं॒ जन॑म् ।
शृ॒ण्वन्विप्र॑स्य सुष्टु॒तिम् ॥
तू दूत, अमर आहेस; दैवी जनांना येथे आण; विप्राची सुंदर स्तुती ऐकत.
6.16.7
त्वाम॑ग्ने स्वा॒ध्यो॑ मर्ता॑सो दे॒ववी॑तये ।
य॒ज्ञेषु॑ दे॒वमी॑ळते ॥
हे अग्नी, स्वावलंबी मानव देवांच्या कृपेसाठी यज्ञांमध्ये तुझी, देवा, स्तुती करतात.
6.16.8
तव॒ प्र य॑क्षि सं॒दृश॑मु॒त क्रतुं॑ सु॒दान॑वः ।
विश्वे॑ जुषन्त का॒मिनः॑ ॥
तुझे सुंदर रूप आणि संकल्प तू मान दे; दानशूर आणि इच्छुक सर्वजण त्यात आनंद पावोत.
6.16.9
त्वं होता॒ मनु॑र्हितो॒ वह्नि॑रा॒सा वि॒दुष्ट॑रः ।
अग्ने॒ यक्षि॑ दि॒वो विशः॑ ॥
तूच होता, मनूने स्थापिलेला, हविर्वाहक, मुखाने सर्वाधिक ज्ञानी; हे अग्नी, स्वर्गातील प्रजांसाठी यज्ञ कर.
6.16.10
अग्न॒ आ या॑हि वी॒तये॑ गृणा॒नो ह॒व्यदा॑तये ।
नि होता॑ सत्सि ब॒र्हिषि॑ ॥
हे अग्नी, उपभोगासाठी येथे ये; हविदानासाठी स्तुत होऊन होता म्हणून बर्हिसावर बस.
6.16.11
तं त्वा॑ स॒मिद्भि॑रङ्गिरो घृ॒तेन॑ वर्धयामसि ।
बृ॒हच्छो॑चा यविष्ठ्य ॥
हे अंगिरा, समिधा आणि तुपाने आम्ही तुला वाढवतो; हे तरुणतमा, प्रखरपणे प्रज्वल.
6.16.12
स नः॑ पृ॒थु श्र॒वाय्य॒मच्छा॑ देव विवाससि ।
बृ॒हद॑ग्ने सु॒वीर्य॑म् ॥
तो आम्हाला विस्तृत, प्रशंसनीय वैभव देवो; हे देवा अग्नी, महान पराक्रम दे.
6.16.13
त्वाम॑ग्ने॒ पुष्क॑रा॒दधि॒ अथ॑र्वा॒ निर॑मन्थत ।
मू॒र्ध्नो विश्व॑स्य वा॒घतः॑ ॥
हे अग्नी, अथर्व्याने पुष्करातून तुला मंथन करून काढले; सर्वांच्या मस्तकातून, यज्ञवाहका.
6.16.14
तमु॑ त्वा द॒ध्यङ्ङृषिः॑ पु॒त्र ई॑धे॒ अथ॑र्वणः ।
वृ॒त्र॒हणं॑ पुरंद॒रम् ॥
त्या तुला, अथर्व्याचा पुत्र दध्यंच ऋषी याने प्रज्वलित केले; वृत्रहंता, पुरंदर तुला.
6.16.15
तमु॑ त्वा पा॒थ्यो वृषा॒ समी॑धे दस्यु॒हन्त॑मम् ।
ध॒नं॒ज॒यं रणे॑रणे ॥
त्या तुला, रक्षक वृषभ मी प्रज्वलित करतो; दस्यूंचा सर्वाधिक नाश करणारा, धनजयी तुला, प्रत्येक युद्धात.
6.16.16
एह्यू॒ षु ब्रवा॑णि॒ तेऽग्न॑ इ॒त्थेत॑रा॒ गिरः॑ ।
ए॒भिर्व॑र्धास॒ इन्दु॑भिः ॥
ये, खरोखर मी तुला चांगले सांगेन, हे अग्नी, अशा प्रकारे इतर स्तुतीही; या सोमबिंदूंनी तू वाढ.
6.16.17
यत्र॒ क्व॑ च ते॒ मनो॒ दक्षं॑ दधस॒ उत्त॑रम् ।
तत्रा॒ सदः॑ कृणवसे ॥
जिथे तुझे मन आहे, आणि जिथे तू उत्तम कौशल्य ठेवतोस, तिथेच तू आपले आसन करतोस.
6.16.18
न॒हि ते॑ पू॒र्तम॑क्षि॒पद्भुव॑न्नेमानां वसो ।
अथा॒ दुवो॑ वनवसे ॥
तुझे कर्म कोणत्याही निवासाला हानी करत नाही, हे धनवान; तेव्हा तू देणग्या जिंकतोस.
6.16.19
आग्निर॑गामि॒ भार॑तो वृत्र॒हा पु॑रु॒चेत॑नः ।
दिवो॑दासस्य॒ सत्प॑तिः ॥
भरतवंशीय अग्नी आला; वृत्राचा वध करणारा, अनेक प्रकारे जाणणारा, दिवोदासाचा सत्पती.
6.16.20
स हि विश्वाति॒ पार्थि॑वा र॒यिं दाश॑न्महित्व॒ना ।
व॒न्वन्नवा॑तो॒ अस्तृ॑तः ॥
तो खरोखर आपल्या महिम्याने पृथ्वीवरील सर्व लोकांना संपत्ती देतो; जिंकणारा, अक्षत, अजिंक्य.
6.16.21
स प्र॑त्न॒वन्नवी॑य॒साग्ने॑ द्यु॒म्नेन॑ सं॒यता॑ ।
बृ॒हत्त॑तन्थ भा॒नुना॑ ॥
तो जुन्यासारखा व नव्यासारखा, हे अग्नी, आपल्या तेजाने आणि संयुक्त यज्ञाने, प्रकाशासह विशाल पसरला आहे.
6.16.22
प्र वः॑ सखायो अ॒ग्नये॒ स्तोमं॑ य॒ज्ञं च॑ धृष्णु॒या ।
अर्च॒ गाय॑ च वे॒धसे॑ ॥
हे मित्रांनो, अग्नीसाठी धैर्याने स्तोत्र व यज्ञ पुढे आणा; त्याची अर्चना करा, गा, ज्ञानी अग्नीसाठी गायन करा.
6.16.23
स हि यो मानु॑षा यु॒गा सीद॒द्धोता॑ क॒विक्र॑तुः ।
दू॒तश्च॑ हव्य॒वाह॑नः ॥
तोच जो मानवयुगांत बसतो; होता, कविबुद्धी, दूत, आणि हविर्वाहक आहे.
6.16.24
ता राजा॑ना॒ शुचि॑व्रता आदि॒त्यान्मारु॑तं ग॒णम् ।
वसो॒ यक्षी॒ह रोद॑सी ॥
त्या दोन राजांना, शुचिव्रतांना, आदित्यांना, मरुद्गणाला, हे वसो, येथे पूज; द्यावापृथिवींनाही.
6.16.25
वस्वी॑ ते अग्ने॒ संदृ॑ष्टिरिषय॒ते मर्त्या॑य ।
ऊर्जो॑ नपाद॒मृत॑स्य ॥
हे अग्नी, तुझी धनसंपन्न कृपादृष्टी मर्त्य मानवाकडे पाठवली जाते. हे जलांच्या नातवा, अमृताच्या बलातून आलेल्या.
6.16.26
क्रत्वा॒ दा अ॑स्तु॒ श्रेष्ठो॑ अ॒द्य त्वा॑ व॒न्वन्त्सु॒रेक्णाः॑ ।
मर्त॑ आनाश सुवृ॒क्तिम् ॥
ज्ञानाने तू दाता हो, आज तूच श्रेष्ठ आहेस. तुझी सेवा करणारा, उत्तम आहुती देणारा मर्त्य उत्तम स्तुतीपर्यंत पोहोचला आहे.
6.16.27
ते ते॑ अग्ने॒ त्वोता॑ इ॒षय॑न्तो॒ विश्व॒मायुः॑ ।
तर॑न्तो अ॒र्यो अरा॑तीर्व॒न्वन्तो॑ अ॒र्यो अरा॑तीः ॥
हे अग्नी, तुझ्या साहाय्याने ते संपूर्ण आयुष्याची इच्छा धरून, शत्रूचे हल्ले ओलांडत आणि शत्रूचे हल्ले जिंकू इच्छित आहेत.
6.16.28
अ॒ग्निस्ति॒ग्मेन॑ शो॒चिषा॒ यास॒द्विश्वं॒ न्य॑त्रिण॑म् ।
अ॒ग्निर्नो॑ वनते र॒यिम् ॥
अग्नी आपल्या तीक्ष्ण ज्वालेने सर्वांना, गिळणाऱ्या अत्रीला खाली पाडो. अग्नी आम्हाला धन मिळवून देवो.
6.16.29
सु॒वीरं॑ र॒यिमा भ॑र॒ जात॑वेदो॒ विच॑र्षणे ।
ज॒हि रक्षां॑सि सुक्रतो ॥
वीर संतती देणारे धन आण, हे जातवेदा, हे सर्वद्रष्ट्या. राक्षसांचा नाश कर, हे सुसंकल्पा.
6.16.30
त्वं नः॑ पा॒ह्यंह॑सो॒ जात॑वेदो अघाय॒तः ।
रक्षा॑ णो ब्रह्मणस्कवे ॥
तू आम्हाला पापापासून वाचव, हे जातवेदा, दुष्टाच्या द्रोहापासून. आमचे रक्षण कर, मंत्राच्या रक्षका, हे कवी.
6.16.31
यो नो॑ अग्ने दु॒रेव॒~आ मर्तो॑ व॒धाय॒ दाश॑ति ।
तस्मा॑न्नः पा॒ह्यंह॑सः ॥
हे अग्नी, जो मर्त्य आमच्या नाशासाठी दुष्ट कृत्य करतो, त्याच्यापासून आम्हाला वाचव; पापापासून आमचे रक्षण कर.
6.16.32
त्वं तं दे॑व जि॒ह्वया॒ परि॑ बाधस्व दु॒ष्कृत॑म् ।
मर्तो॒ यो नो॒ जिघां॑सति ॥
हे देवा, जो मर्त्य आम्हाला मारू इच्छितो त्या दुष्कर्म्याला तू आपल्या जिभेने दूर हाकलून दे.
6.16.33
भ॒रद्वा॑जाय स॒प्रथः॒ शर्म॑ यच्छ सहन्त्य ।
अग्ने॒ वरे॑ण्यं॒ वसु॑ ॥
हे विजयी, भरद्वाजाला विस्तृत आश्रय दे; हे अग्नी, श्रेष्ठ धन दे.
6.16.34
अ॒ग्निर्वृ॒त्राणि॑ जङ्घनद्द्रविण॒स्युर्वि॑प॒न्यया॑ ।
समि॑द्धः शु॒क्र आहु॑तः ॥
धनाधिपती अग्नी, ज्ञानी देवतेसह प्रज्वलित होऊन, तेजस्वी आहुतीने अर्पित होऊन, विघ्नांचा नाश करो.
6.16.35
गर्भे॑ मा॒तुः पि॒तुष्पि॒ता वि॑दिद्युता॒नो अ॒क्षरे॑ ।
सीद॑न्नृ॒तस्य॒ योनि॒मा ॥
मातेच्या गर्भात, पित्याचा पिता होऊन, अक्षरात प्रकाशमान होऊन, ऋताच्या स्थानी बसून.
6.16.36
ब्रह्म॑ प्र॒जाव॒दा भ॑र॒ जात॑वेदो॒ विच॑र्षणे ।
अग्ने॒ यद्दी॒दय॑द्दि॒वि ॥
हे सर्वज्ञा, दूरदर्शी अग्नी, संततिसमृद्ध प्रार्थना आण; तू आकाशात प्रकाशतोस तेव्हा.
6.16.37
उप॑ त्वा र॒ण्वसं॑दृशं॒ प्रय॑स्वन्तः सहस्कृत ।
अग्ने॑ ससृ॒ज्महे॒ गिरः॑ ॥
हे अग्नी, तेजस्वी रूप असलेल्या तुझ्याकडे, अर्पणे घेऊन, बलवान होऊन आम्ही स्तुतिगीते पाठवतो.
6.16.38
उप॑ छा॒यामि॑व॒ घृणे॒रग॑न्म॒ शर्म॑ ते व॒यम् ।
अग्ने॒ हिर॑ण्यसंदृशः ॥
उष्णतेच्या छायेप्रमाणे आम्ही तुझ्याजवळ आलो; हे अग्नी, सोनेरी रूपा, तुझे संरक्षण आम्हाला लाभो.
6.16.39
य उ॒ग्र इ॑व शर्य॒हा ति॒ग्मशृ॑ङ्गो॒ न वंस॑गः ।
अग्ने॒ पुरो॑ रु॒रोजि॑थ ॥
उग्र, शत्रुनाशक, तीक्ष्ण शिंगांच्या वळूप्रमाणे असलेल्या तू, हे अग्नी, किल्ले फोडलेस.
6.16.40
आ यं हस्ते॒ न खा॒दिनं॒ शिशुं॑ जा॒तं न बिभ्र॑ति ।
वि॒शाम॒ग्निं स्व॑ध्व॒रम् ॥
हातात भुकेले बाळ किंवा नवजात अर्भक धरावे तसे, लोक उत्तम यज्ञाच्या अग्नीला धारण करतात.
6.16.41
प्र दे॒वं दे॒ववी॑तये॒ भर॑ता वसु॒वित्त॑मम् ।
आ स्वे योनौ॒ नि षी॑दतु ॥
देवांच्या शोधासाठी, सर्वात अधिक धन देणाऱ्या त्या देवाला पुढे आणा; तो आपल्या स्थानी बसो.
6.16.42
आ जा॒तं जा॒तवे॑दसि प्रि॒यं शि॑शी॒ताति॑थिम् ।
स्यो॒न आ गृ॒हप॑तिम् ॥
जातवेदस अग्नीमध्ये प्रिय अतिथीला प्रज्वलित करा; उत्तम स्थानी गृहपतीला येथे आणा.
6.16.43
अग्ने॑ यु॒क्ष्वा हि ये तवाश्वा॑सो देव सा॒धवः॑ ।
अरं॒ वह॑न्ति म॒न्यवे॑ ॥
हे अग्नी, हे देवा, तुझे जे घोडे आहेत ते उत्तम आहेत; ते वेगासाठी रथ वेगाने वाहून नेतात, म्हणून त्यांना जुंपाव.
6.16.44
अच्छा॑ नो या॒ह्या व॑हा॒भि प्रयां॑सि वी॒तये॑ ।
आ दे॒वान्त्सोम॑पीतये ॥
आमच्याकडे ये, येथे आण, उपभोगासाठी अर्पणे; सोमपानासाठी देवांना येथे आण.
6.16.45
उद॑ग्ने भारत द्यु॒मदज॑स्रेण॒ दवि॑द्युतत् ।
शोचा॒ वि भा॑ह्यजर ॥
हे अग्नी, हे भरतवंशजा, तेजाने वर ऊठ; अजराबरोबर झळक. प्रज्वलित होऊन पसरून प्रकाश दे, हे अजरा.
6.16.46
वी॒ती यो दे॒वं मर्तो॑ दुव॒स्येद॒ग्निमी॑ळीताध्व॒रे ह॒विष्मा॑न् ।
होता॑रं सत्य॒यजं॒ रोद॑स्योः उत्ता॒नह॑स्तो॒ नम॒सा वि॑वासेत् ॥
जो मर्त्य मनुष्य भक्तीने देवाची सेवा करतो आणि हविष्यान् होऊन यज्ञात अग्नीची स्तुती करतो, त्याने होता आणि सत्ययज्ञाकडे, द्यावापृथिवींच्या समोर हात उंचावून नमस्काराने जावे.
6.16.47
आ ते॑ अग्न ऋ॒चा ह॒विः हृ॒दा त॒ष्टं भ॑रामसि ।
ते ते॑ भवन्तू॒क्षण॑ ऋष॒भासो॑ व॒शा उ॒त ॥
हे अग्नी, ऋचेसह आणि हृदयाने तयार केलेले हविष्य आम्ही तुझ्यासाठी आणतो. ते तुझे होवोत — यज्ञपशू, वृषभ आणि गायीही.
6.16.48
अ॒ग्निं दे॒वासो॑ अग्रि॒यमि॒न्धते॑ वृत्र॒हन्त॑मम् ।
येना॒ वसू॒न्याभृ॑ता तृ॒ळ्हा रक्षां॑सि वा॒जिना॑ ॥
देव अग्नीला, जो सर्वश्रेष्ठ आणि वृत्राचा सर्वाधिक संहारक आहे, पेटवतात; ज्याच्याद्वारे धने आणली गेली आणि राक्षस बलाने चिरडले गेले.