ଯଜୁର୍ବେଦ · ଅଧ୍ୟାୟ 13
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.1
मयि गृह्णाम्य् अग्रे ऽ अग्निꣳ रायस्पोषाय सुप्रजास्त्वाय सुवीर्याय ।
माम् उ देवताः सचन्ताम् ॥ १३.१ ॥
ଧନପୋଷଣ, ଉତ୍ତମ ସନ୍ତାନ ଓ ଉତ୍ତମ ବୀର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ମୁଁ ପ୍ରଥମେ ଅଗ୍ନିକୁ ମୋ ଭିତରେ ଗ୍ରହଣ କରେ। ଦେବତାମାନେ ମୋ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତୁ।
13.2
अपां पृष्ठम् असि योनिर् अग्नेः समुद्रम् अभितः पिन्वमानम् ।
वर्धमानो महाँ२ ऽ आ च पुष्करे दिवो मात्रया वरिम्णा प्रथस्व ॥ १३.२ ॥
ତୁମେ ଜଳର ପୃଷ୍ଠଭାଗ, ଅଗ୍ନିର ଉତ୍ପତ୍ତିସ୍ଥାନ, ଚାରିପାଶେ ପ୍ରବାହିତ ସମୁଦ୍ର। ବଢ଼ି, ମହାନ ହୋଇ ପଦ୍ମରେ ଓ ଆକାଶର ମାପରେ ବିସ୍ତାର ହୁଅ।
13.3
ब्रह्म जज्ञानं प्रथमं पुरस्ताद् वि सीमतः सुरुचो वेन ऽ आवः ।
स बुध्न्या ऽ उपमा ऽ अस्य विष्ठाः सतश् च योनिम् असतश् च वि वः ॥ १३.३ ॥
ପୂର୍ବରେ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରକଟ ହୋଇଥିବା ବ୍ରହ୍ମ ସୀମାରୁ ପୃଥକ ହୋଇ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା; ସେହି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବେନ ତାହା ପ୍ରକାଶ କଲା। ମୂଳରୁ ଉଦ୍ଭୂତ, ଏହାର ନିକଟସ୍ଥ ସ୍ଥିତିରେ ରହିଥିବା ସେ ସତ୍ର ଉତ୍ସ ଓ ଅସତ୍ର ଉତ୍ସ ତୁମ ପାଇଁ ଖୋଲିଲା।
13.4
हिरण्यगर्भः सम् अवर्तताग्रे भूतस्य जातः पतिर् एक ऽ आसीत् ।
स दाधार पृथिवीं द्याम् उतेमां कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥ १३.४ ॥
ଆରମ୍ଭରେ ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା; ଜନ୍ମିତ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ସେ ଏକମାତ୍ର ଅଧିପତି ଥିଲା। ସେ ପୃଥିବୀ ଓ ଏହି ଆକାଶକୁ ଧାରଣ କଲା। କେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ହବିଷରେ ପୂଜିବା?
13.5
द्रप्सश् चस्कन्द पृथिवीम् अनु द्याम् इमं च योनिम् अनु यश् च पूर्वः ।
समानं योनिम् अनु संचरन्तं द्रप्सं जुहोम्य् अनु सप्त होत्राः ॥ १३.५ ॥
ବିନ୍ଦୁ ପୃଥିବୀ ଓ ଏହି ଆକାଶ ଉପରେ ପଡ଼ିଲା; ପୂର୍ବରେ ଥିବା ସେହି ସ୍ଥାନ ଆଡ଼କୁ ଏକତ୍ର ଗତି କରି। ସେହି ବିନ୍ଦୁକୁ ମୁଁ ସପ୍ତ ହୋତାଙ୍କ ଅନୁସରଣରେ ହୋମ କରେ।
13.6
नमोऽस्तु सर्पेभ्यो ये के च पृथिवीम् अनु ।
ये ऽ अन्तरिक्षे ये दिवि तेभ्यः सर्पेभ्यो नमः ॥ १३.६ ॥
ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁ ସର୍ପମାନେ ବିଚରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଅନ୍ତରୀକ୍ଷ ଓ ଦିବରେ ଥିବା ସେହି ସର୍ପମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
13.7
या ऽ इषवो यातुधानानां ये वा वनस्पतीꣳ१ ऽरनु ।
ये वावटषु शेरते तेभ्यः सर्पेभ्यो नमः ॥ १३.७ ॥
ଯାତୁଧାନମାନଙ୍କର ଯେଉଁ ବାଣ, ଯେଉଁମାନେ ବନସ୍ପତି ନିକଟରେ ଥାʼନ୍ତି, କିମ୍ବା ଗର୍ତ୍ତରେ ଶୟନ କରନ୍ତି, ସେହି ସର୍ପମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
13.8
ये वामी रोचने दिवो ये वा सूर्यस्य रश्मिषु ।
येषाम् अप्सु सदस् कृतं तेभ्यः सर्पेभ्यो नमः ॥ १३.८ ॥
ଦିବର ସେହି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସ୍ଥାନରେ ଯେଉଁମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟ-ରଶ୍ମିରେ ଯେଉଁମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଜଳରେ ଯେମାନେ ଆସନ କରିଛନ୍ତି, ସେହି ସର୍ପମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
13.9
कृणुष्व पाजः प्रसितिं न पृथ्वीं याहि राजेवामवाँ२ ऽ इभेन ।
तृष्वीम् अनु प्रसितिं द्रूणानो ऽस्तासि विध्य रक्षसस् तपिष्ठैः ॥ १३.९ ॥
ତୁମ ବଳ ବିସ୍ତୃତ ପୃଥିବୀରେ ଜାଲ ପରି ବିସ୍ତାର କର। ରାଜା ପରି ବଳବାନ ହୋଇ ହାତୀ-ସେନା ସହ ଆଗକୁ ଯାଅ। ଶୀଘ୍ର ଜାଲ ପଛରେ ଦୌଡ଼ି, ଅତି ତପ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କର।
13.10
तव भ्रमास ऽ आशुया पतन्त्य् अनु स्पृश धृषता शोशुचानः ।
तपूꣳष्य् अग्ने जुह्वा पतङ्गान् असंदितो वि सृज विष्वग् उल्काः ॥ १३.१० ॥
ତୁମ ଘୂର୍ଣ୍ଣାୟମାନ ଶିଖା ଶୀଘ୍ର ପଡ଼େ। ହେ ଅଗ୍ନି, ସାହସରେ ଜଳି ଜଳି ସ୍ପର୍ଶ କର। ହେ ଅଗ୍ନି, ବନ୍ଧନହୀନ ହୋଇ ଜୁହୂ ଦ୍ୱାରା ଉଡ଼ନ୍ତା (ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ) ଉପରେ ତପ୍ତ ଶିଖା ଛାଡ଼, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗ ଛିଞ୍ଚ।
13.11
प्रति स्पशो वि सृज तूर्णितमो भवा पायुर् विशो ऽ अस्या अदब्धः ।
यो नो दूरे ऽ अघशꣳसो यो ऽ अन्त्य् अग्ने माकिष् टे व्यथिर् आ दधर्षीत् ॥ १३.११ ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଗୁପ୍ତଚରମାନଙ୍କୁ ଫେରାଇ ପଠାଅ; ଅତି ଦ୍ରୁତ ହୁଅ, ଏହି ପ୍ରଜାଙ୍କର ଅଜେୟ ରକ୍ଷକ ହୁଅ। ଦୂରରୁ ବା ନିକଟରୁ ଆମ ପ୍ରତି ଅମଙ୍ଗଳ କାମନା କରୁଥିବା — ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମ ପୀଡ଼ା ଆମ ଉପରେ ନ ପଡ଼ୁ।
13.12
उद् अग्ने तिष्ठ प्रत्य् आ तनुष्व न्य् अमित्राँ२ ऽ ओषतात् तिग्महेते ।
यो नो ऽ अरातिꣳ समिधान चक्रे नीचा तं धक्ष्य् अतसं न शुष्कम् ॥ १३.१२ ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ଉଠ, ଆଗକୁ ବଢ଼, ତୁମ ତେଜ ବିସ୍ତାର କର; ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶିଖାରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦଗ୍ଧ କର। ହେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଅଗ୍ନି, ଯେ ଆମ ପ୍ରତି ବିଦ୍ୱେଷୀ ତାକୁ ତଳେ ପକାଇ ଶୁଷ୍କ କାଠ ପରି ଜାଳି ଦିଅ।
13.13
ऊर्ध्वो भव प्रति विध्याध्य् अस्मद् आविष् कृणुष्व दैव्यान्य् अग्ने ।
अव स्थिरा तनुहि यातुजूनां जामिम् अजामिं प्र मृणीहि शत्रून् ।
अग्नेष् ट्वा तेजसा सादयामि ॥ १३.१३ ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ହୁଅ; ଆମଠାରୁ ଦୂରରେ ରହି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କର; ହେ ଅଗ୍ନି, ଦୈବ ଶକ୍ତି ପ୍ରକାଶ କର। ଯାତୁଧାନମାନଙ୍କ ସ୍ଥିର ଅସ୍ତ୍ର ନମାଅ; ଜ୍ଞାତି ହେଉ ବା ନ ହେଉ, ଶତ୍ରୁ ସଂହାର କର। ଅଗ୍ନିର ତେଜରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ସ୍ଥାପନ କରେ।
13.14
अग्निर् मूर्धा दिवः ककुत् पतिः पृथिव्या ऽ अयम् ।
अपाꣳ रेताꣳसि जिन्वति ।
इन्द्रस्य त्वौजसा सादयामि ॥ १३.१४ ॥
ଏହି ଅଗ୍ନି ଆକାଶର ଶିର, ପୃଥିବୀର ଶିଖର ଓ ପ୍ରଭୁ; ଏ ଜଳର ବୀଜକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଏ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଓଜରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ସ୍ଥାପନ କରେ।
13.15
भुवो यज्ञस्य रजसश् च नेता यत्रा नियुद्भिः सचसे शिवाभिः ।
दिवि मूर्धानं दधिषे स्वर्षां जिह्वाम् अग्ने चक्रिषे हव्यवाहम् ॥ १३.१५ ॥
ତୁମେ ଲୋକ, ଯଜ୍ଞ ଓ ଅନ୍ତରିକ୍ଷର ନେତା; ଯେଉଁଠି ତୁମେ ଶୁଭ ଓ ଦ୍ରୁତ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କ ସହ ଯୁକ୍ତ ହୁଅ। ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ନିଜ ମସ୍ତକ ଧାରଣ କର ଏବଂ ହବ୍ୟ ବହନକାରୀ ଜିହ୍ୱା ନିର୍ମାଣ କରିଛ।
13.16
ध्रुवासि धरुणास्तृता विश्वकर्मणा ।
मा त्वा समुद्रऽउद् वधीन् मा सुपर्णोऽव्यथमाना पृथिवीं दृꣳह ॥ १३.१६ ॥
ତୁମେ ସ୍ଥିର, ଧାରଣକାରିଣୀ, ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିସ୍ତୃତ। ସମୁଦ୍ର ତୁମକୁ ଉପରକୁ ମାରି ନ ପକାଉ, ଗରୁଡ଼ ମଧ୍ୟ ନ ପକାଉ; ଅଚଳ ରହି ପୃଥିବୀକୁ ଦୃଢ଼ କର।
13.17
प्रजापतिष् ट्वा सादयत्व् अपा पृष्ठे समुद्रस्येमन् ।
व्यचस्वतीं प्रथस्वतीं प्रथस्व पृथिव्यसि ॥ १३.१७ ॥
ପ୍ରଜାପତି ତୁମକୁ ସମୁଦ୍ରର ଜଳପୃଷ୍ଠରେ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତୁ। ବିସ୍ତୃତ ହୋଇ ବିସ୍ତାର କର; ତୁମେ ପୃଥିବୀ।
13.18
भूर् असि भूमिर् अस्य् अदितिर् असि विश्वधाया विश्वस्य भुवनस्य धर्त्री ।
पृथिवीं यच्छ पृथिवीं दृꣳह पृथिवीं मा हिꣳसीः ॥ १३.१८ ॥
ତୁମେ ଭୂ, ଭୂମି, ଅଦିତି; ବିଶ୍ୱଧାୟା, ସମସ୍ତ ଭୁବନକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା। ପୃଥିବୀକୁ ଧର, ପୃଥିବୀକୁ ଦୃଢ଼ କର, ପୃଥିବୀକୁ ହାନି କର ନାହିଁ।
13.19
विश्वस्मै प्राणायापानाय व्यानायोदानाय प्रतिष्ठायै चरित्राय ।
अग्निष् ट्वाभि पातु मह्या स्वस्त्या छर्दिषा शंतमेन तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवा सीद ॥ १३.१९ ॥
ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ, ପ୍ରାଣ ପାଇଁ, ଅପାନ ପାଇଁ, ବ୍ୟାନ ପାଇଁ, ଉଦାନ ପାଇଁ, ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ, ଗତି ପାଇଁ। ଅଗ୍ନି ମହା କଲ୍ୟାଣ ଓ ଆଶ୍ରୟ ସହ, ସେହି ଅତି ଶୁଭ ଦେବତା ସହ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କ ପରି ଦୃଢ଼ ହୋଇ ବସ।
13.20
काण्डात्-काण्डात् प्ररोहन्ती परुषः-परुषस् परि ।
एवा नो दूर्वे प्र तनु सहस्रेण शतेन च ॥ १३.२० ॥
ପ୍ରତି ଗଣ୍ଠିରୁ ପ୍ରତି ଜୋଡ଼ରୁ ଅଙ୍କୁରିତ ହେଉଥିବା ହେ ଦୂର୍ବା, ଏହିପରି ଆମ ପାଇଁ ସହସ୍ର ଓ ଶତ ସହିତ ବିସ୍ତାର ହୁଅ।
13.21
या शतेन प्रतनोषि सहस्रेण विरोहसि ।
तस्यास् ते देवीष्टके विधेम हविषा वयम् ॥ १३.२१ ॥
ଯେ ତୁମେ ଶତ ସହିତ ବିସ୍ତାର ହୁଅ ଓ ସହସ୍ର ସହିତ ବଢ଼ୁଥାଅ, ହେ ଦେବୀ ଇଷ୍ଟକା, ସେହି ତୁମକୁ ଆମେ ହବିଷ ସହିତ ପୂଜା କରୁ।
13.22
यास् ते ऽ अग्ने सूर्ये रुचो दिवम् आतन्वन्ति रश्मिभिः ।
ताभिर् नो ऽ अद्य सर्वाभी रुचे जनाय नस् कृधि ॥ १३.२२ ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଥିବା ତୁମ ଯେଉଁ ଦୀପ୍ତି କିରଣ ସହିତ ଆକାଶ ବିସ୍ତାର କରେ, ସେହି ସମସ୍ତ ଦୀପ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଆଜି ଆମକୁ ଓ ଲୋକଙ୍କୁ ଦୀପ୍ତ କର।
13.23
या वो देवाः सूर्ये रुचो गोष्व् अश्वेषु या रुचः ।
इन्द्राग्नी ताभिः सर्वाभी रुचं नो धत्त बृहस्पते ॥ १३.२३ ॥
ହେ ଦେବଗଣ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଗାଈ ଓ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କରେ ତୁମ ଯେଉଁ ଦୀପ୍ତି ଅଛି, ହେ ଇନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନି, ହେ ବୃହସ୍ପତି, ସେହି ସମସ୍ତ ଦୀପ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ତେଜ ପ୍ରଦାନ କର।
13.24
विराड् ज्योतिर् अधारयत् ।
स्वराड् ज्योतिर् अधारयत् ।
प्रजापतिष् ट्वा सादयतु पृष्ठे पृथिव्या ज्योतिष्मतीम् ।
विश्वस्मै प्राणायापानाय व्यानाय विश्वं ज्योतिर् यच्छ ।
अग्निष्टे ऽधिपतिस् तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवा सीद ॥ १३.२४ ॥
ବିରାଟ୍ ଜ୍ୟୋତି ଧାରଣ କଲେ; ସ୍ୱରାଟ୍ ଜ୍ୟୋତି ଧାରଣ କଲେ। ପ୍ରଜାପତି ତୁମକୁ ପୃଥିବୀର ପିଠିରେ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତୁ। ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରାଣ, ଅପାନ, ବ୍ୟାନ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଜ୍ୟୋତି ଦିଅ। ଅଗ୍ନି ତୁମର ଅଧିପତି; ସେହି ଦେବତା ସହ ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କ ପରି ସ୍ଥିର ହୋଇ ବସ।
13.25
मधुश् च माधवश् च वासन्तिकाव् ऋतू ऽ अग्नेर् अन्तःश्लेषोऽसि कल्पेतां द्यावापृथिवी कल्पन्ताम् आप ऽ ओषधयः कल्पन्ताम् अग्नयः पृथङ् नम ज्यैष्ठ्याय सव्रताः ।
ये ऽ अग्नयः समनसो ऽन्तरा द्यावापृथिवी ऽ इमे वासन्तिकाव् ऋतू ऽअभिकल्पमाना ऽ इन्द्रम् इव देवा ऽ अभिसंविशन्तु तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवे सीदतम् ॥ १३.२५ ॥
ମଧୁ ଓ ମାଧବ, ଏ ଦୁଇ ବସନ୍ତ ଋତୁ। ତୁମେ ଅଗ୍ନିର ଅନ୍ତଃସଂଯୋଗ। ଦ୍ୟାବାପୃଥିବୀ ସମର୍ଥ ହେଉ; ଜଳ ଓ ଔଷଧି ସମର୍ଥ ହେଉ; ଅଗ୍ନିଗଣ ସମର୍ଥ ହେଉ। ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ପାଇଁ, ଏକବ୍ରତୀ ଅଗ୍ନିଗଣଙ୍କୁ ପୃଥକ୍ ନମସ୍କାର। ଏକମନା ଅଗ୍ନିଗଣ, ଦ୍ୟାବାପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟରେ, ଏହି ବସନ୍ତ ଋତୁଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରରେ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି ପରି ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତୁ। ସେହି ଦେବତା ସହ, ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କ ପରି, ସ୍ଥିର ହୋଇ ବସ।
13.26
अषाढासि सहमाना सहस्वारातीः सहस्व पृतनायतः ।
सहस्रवीर्यासि सा मा जिन्व ॥ १३.२६ ॥
ତୁମେ ଅଜେୟ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜିତୁଥିବା। ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ବଶ କର; ଯୁଦ୍ଧ ଇଚ୍ଛାକରୁଥିବା ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ବଶ କର। ତୁମେ ସହସ୍ରବୀର୍ଯ୍ୟା; ସେହି ତୁମେ ମୋତେ ବଳବାନ କର।
13.27
मधु वाता ऽ ऋतायते मधु क्षरन्ति सिन्धवः ।
माध्वीर् नः सन्त्व् ओषधीः ॥ १३.२७ ॥
ଋତ ପାଇଁ ପବନ ମଧୁରତା ବହାଏ; ନଦୀ ମଧୁରତା ଝରାଏ। ଆମ ପାଇଁ ଔଷଧି ମଧୁର ହେଉ।
13.28
मधु नक्तम् उतोषसो मधुमत् पार्थिवꣳ रजः ।
मधु द्यौर् अस्तु नः पिता ॥ १३.२८ ॥
ରାତ୍ରି ଓ ଉଷା ମଧୁର ହେଉ; ପାର୍ଥିବ ଲୋକ ମଧୁରତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ। ଆମ ପାଇଁ ଦ୍ୟୌ ମଧୁର ପିତା ହେଉ।
13.29
मधुमान् नो वनस्पतिर् मधुमाँ२ऽ अस्तु सूर्यः ।
माध्वीर् गावो भवन्तु नः ॥ १३.२९ ॥
ଆମ ପାଇଁ ବନସ୍ପତି ମଧୁର ହେଉ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧୁର ହେଉ। ଆମ ଗାଈମାନେ ମଧୁର ହେଉନ୍ତୁ।
13.30
अपां गम्भन्त् सीद मा त्वा सूर्योऽभि ताप्सीन् माग्निर् वैश्वानरः ।
अच्छिन्नपत्राः प्रजा ऽ अनुवीक्षस्वानु त्वा दिव्या वृष्टिः सचताम् ॥ १३.३० ॥
ଜଳର ଗଭୀରରେ ବସ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ତୁମକୁ ନ ତପାଉ, ବୈଶ୍ବାନର ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ନ ଦହୁ। ଅଖଣ୍ଡପତ୍ର ପ୍ରଜା ତୁମକୁ କୃପାରେ ଦେଖୁ; ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷା ତୁମର ଅନୁଗମନ କରୁ।
13.31
त्रीन्त् समुद्रान्त् सम् असृपत् स्वर्गान् अपां पतिर् वृषभ ऽ इष्टकानाम् ।
पुरीषं वसानः सुकृतस्य लोके तत्र गच्छ यत्र पूर्वे परेताः ॥ १३.३१ ॥
ତିନି ସମୁଦ୍ର ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ, ଜଳର ପ୍ରଭୁ ଓ ଇଷ୍ଟକାର ବୃଷଭ ସେ, ପୁରୀଷ ପରିଧାନ କରି ସୁକୃତ ଲୋକରେ ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନେ ଯେଉଁଠି ଗଲେ ସେଠିକି ଯାଉ।
13.32
मही द्यौः पृथिवी च न ऽ इमं यज्ञं मिमिक्षताम् ।
पिपृतां नो भरीमभिः ॥ १३.३२ ॥
ମହାନ ଦ୍ୟୁଲୋକ ଓ ପୃଥିବୀ ଆମର ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ସିଞ୍ଚନ କରୁ; ପୋଷଣ ସାମଗ୍ରୀରେ ଆମକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରୁ।
13.33
विष्णोः कर्माणि पश्यत यतो व्रतानि पस्पशे ।
इन्द्रस्य युज्यः सखा ॥ १३.३३ ॥
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କର୍ମ ଦେଖ; ଯାହାଠାରୁ ସେ ବ୍ରତ ଦେଖିଲେ। ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟ ସଖା।
13.34
ध्रुवासि धरुणेतो जज्ञे प्रथमम् एभ्यो योनिभ्यो ऽ अधि जातवेदाः ।
स गायत्र्या त्रिष्टुभानुष्टुभा च देवेभ्यो हव्यं वहतु प्रजानन् ॥ १३.३४ ॥
ତୁମେ ସ୍ଥିର ଓ ଧାରକ; ପ୍ରଥମେ ଏହି ଯୋନିରୁ ଜାତବେଦସ ଜାତ ହେଲେ। ସେ ଗାୟତ୍ରୀ, ତ୍ରିଷ୍ଟୁପ୍, ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ଛନ୍ଦ ସହ, ଜାଣି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ହବ୍ୟ ବହନ କରୁ।
13.35
इषे राये रमस्व सहसे द्युम्न ऽ ऊर्जेऽ अपत्याय ।
सम्राड् असि स्वराड् असि सारस्वतौ त्वोत्सौ प्रावताम् ॥ १३.३५ ॥
ଅନ୍ନ ପାଇଁ, ଧନ ପାଇଁ, ବଳ ପାଇଁ, ତେଜ ପାଇଁ, ଓଜ ପାଇଁ, ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅ। ତୁମେ ସମ୍ରାଟ, ତୁମେ ସ୍ୱରାଟ। ସାରସ୍ବତ ଦୁଇ ଉତ୍ସ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
13.36
अग्ने युक्ष्वा हि ये तवाश्वासो देव साधवः ।
अरं वहन्ति मन्यवे ॥ १३.३६ ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ନିଶ୍ଚୟ ତୁମର ଯେଉଁ ଦକ୍ଷ ଅଶ୍ୱମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଯୋଡ଼। ସେମାନେ ମନର ଇଚ୍ଛା ପାଇଁ ଭଲ ଭାବେ ବହନ କରନ୍ତି।
13.37
युक्ष्वा हि देवहूतमाँ२ऽ अश्वाँ२ऽ अग्ने रथीर् इव ।
नि होता पूर्व्यः सदः ॥ १३.३७ ॥
ନିଶ୍ଚୟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସର୍ବାଧିକ ଆହୂତ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କୁ ଯୋଡ଼, ହେ ଅଗ୍ନି, ରଥୀ ପରି। ପ୍ରାଚୀନ ହୋତା ନିଜ ଆସନରେ ବସନ୍ତୁ।
13.38
सम्यक् स्रवन्ति सरितो न धेना ऽ अन्तर् हृदा मनसा पूयमानाः ।
घृतस्य धारा ऽ अभि चाकशीमि हिरण्ययो वेतसो मध्ये ऽ अग्नेः ॥ १३.३८ ॥
ନଦୀ ଓ ଧେନୁ ପରି ଭଲ ଭାବେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅନ୍ତି, ହୃଦୟ ଓ ମନ ଦ୍ୱାରା ଭିତରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ। ଘିଅର ଧାରା ମୁଁ ଦେଖେ, ଅଗ୍ନିର ମଧ୍ୟରେ ସୁନା ବେତସ।
13.39
ऋचे त्वा रुचे त्वा भासे त्वा ज्योतिषे त्वा ।
अभूद् इदं विश्वस्य भुवनस्य वाजिनम् अग्नेर् वैश्वानरस्य च ॥ १३.३९ ॥
ଋକ୍ ପାଇଁ ତୁମକୁ, ରୁଚି ପାଇଁ ତୁମକୁ, ଭାସ ପାଇଁ ତୁମକୁ, ଜ୍ୟୋତି ପାଇଁ ତୁମକୁ। ଏହା ବିଶ୍ୱ ଭୁବନର ବାଜିନ ହୋଇଗଲା, ବୈଶ୍ୱାନର ଅଗ୍ନିର ମଧ୍ୟ।
13.40
अग्निर् ज्योतिषा ज्योतिष्मान् रुक्मो वर्चसा वर्चस्वान् ।
सहस्रदा ऽ असि सहस्राय त्वा ॥ १३.४० ॥
ଅଗ୍ନି ଜ୍ୟୋତିରେ ଜ୍ୟୋତିଷ୍ମାନ, ସୁନା ତେଜରେ ତେଜସ୍ୱୀ। ତୁମେ ସହସ୍ରଦାତା, ସହସ୍ର ପାଇଁ ତୁମକୁ (ନେଉଛି)।
13.41
आदित्यं गर्भं पयसा सम् अङ्धि सहस्रस्य प्रतिमां विश्वरूपम् ।
परि वृङ्धि हरसा माभि मꣳस्थाः शतायुषं कृणुहि चीयमानः ॥ १३.४१ ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟରୂପ ଗର୍ଭକୁ କ୍ଷୀରରେ ଭଲ ଭାବେ ସିକ୍ତ କର; ସହସ୍ରରୂପ ବିଶ୍ୱରୂପର ପ୍ରତିମାକୁ ଚାରିପଟେ ଘେର। ତେଜରେ ପୀଡ଼ା ଦିଅ ନାହିଁ; ବଢ଼ି ବଢ଼ି ମୋତେ ଶହେ ବର୍ଷର ଆୟୁ ଦିଅ।
13.42
वातस्य जूतिं वरुणस्य नाभिम् अश्वं जज्ञानꣳ सरिरस्य मध्ये ।
शिशुं नदीनाꣳ हरिम् अद्रिबुध्नम् अग्ने मा हिꣳसीः परमे व्योमन् ॥ १३.४२ ॥
ପବନର ବେଗ, ବରୁଣଙ୍କ ନାଭି, ସରୋବରର ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମିତ ଅଶ୍ୱ, ନଦୀମାନଙ୍କ ଶିଶୁ, ପିଙ୍ଗଳବର୍ଣ୍ଣ, ପର୍ବତମୂଳରେ ସ୍ଥିତ ହେ ଅଗ୍ନି, ପରମ ଆକାଶରେ ଆମକୁ ହିଂସା କର ନାହିଁ।
13.43
अजस्रम् इन्दुम् अरुषं भुरण्युम् अग्निम् ईडे पूर्वचित्तिं नमोभिः ।
स पर्वभिर् ऋतुशः कल्पमानो गां मा हिꣳसीर् अदितिं विराजम् ॥ १३.४३ ॥
ଅବିରାମ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଲାଲ, ଦ୍ରୁତଗାମୀ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ସହିତ ସ୍ତୁତି କରେ, ପୂର୍ବଚେତନ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ। ସେ ଋତୁ ଋତୁରେ ସନ୍ଧିରେ ଗଢ଼ି ଗାଈ (ପୃଥିବୀ)କୁ ହିଂସା ନ କରନ୍ତୁ; ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଦିତିକୁ ମଧ୍ୟ।
13.44
वरूत्रीं त्वष्टुर् वरुणस्य नाभिम् अविं जज्ञानाꣳ रजसः परस्मात् ।
महीꣳ साहस्रीम् असुरस्य मायाम् अग्ने मा हिꣳसीः परमे व्योमन् ॥ १३.४४ ॥
ତ୍ୱଷ୍ଟା ଓ ବରୁଣଙ୍କ ନାଭି, ଦୂର ଲୋକରୁ ଜନ୍ମିତ, ରକ୍ଷାକାରୀ ମେଷୀ (କିମ୍ବା ବସ୍ତ୍ରରୂପ) ମହାନ ସହସ୍ର ମାୟାଯୁକ୍ତ ଅସୁରର ମାୟା — ହେ ଅଗ୍ନି, ପରମ ଆକାଶରେ ଆମକୁ ହିଂସା କର ନାହିଁ।
13.45
यो ऽ अग्निर् अग्नेर् अधिय् अजायत शोकात् पृथिव्या ऽ उत वा दिवस् परि ।
येन प्रजा विश्वकर्मा जजान तम् अग्ने हेडः परि ते वृणक्तु ॥ १३.४५ ॥
ଅଗ୍ନିରୁ ଅଗ୍ନି ଭାବରେ ଜନ୍ମିତ — ପୃଥିବୀ କିମ୍ବା ଦ୍ୟୁଲୋକର ଜ୍ୱାଳାରୁ — ଯାହାଦ୍ୱାରା ବିଶ୍ୱକର୍ମା ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ସେହି ଅଗ୍ନିଙ୍କ କ୍ରୋଧ, ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମ କ୍ରୋଧ ଦୂର କରୁ।
13.46
चित्रं देवानाम् उद् अगाद् अनीकं चक्षुर् मित्रस्य वरुणस्याग्नेः ।
आप्रा द्यावापृथिवी ऽ अन्तरिक्षꣳ सूर्य ऽ आत्मा जगतस् तस्थुषश् च ॥ १३.४६ ॥
ଦେବତାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ତେଜ ଉଦିତ ହୋଇଛି; ମିତ୍ର, ବରୁଣ ଓ ଅଗ୍ନିର ଚକ୍ଷୁ ରୂପେ। ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଦ୍ୟାବାପୃଥିବୀ ଓ ଅନ୍ତରିକ୍ଷକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚଳ ଓ ଅଚଳ ଜଗତର ଆତ୍ମା।
13.47
इमं मा हिꣳसीर् द्विपादं पशुꣳ सहस्राक्षो मेधाय चीयमानः ।
मयुं पशुं मेधम् अग्ने जुषस्व तेन चिन्वानस् तन्वो नि षीद ।
मयुं ते शुग् ऋच्छतु यं द्विष्मस् तं ते शुग् ऋच्छतु ॥ १३.४७ ॥
ଏହି ଦ୍ୱିପାଦ ପଶୁକୁ ମୋତେ ହିଂସା କର ନାହିଁ। ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଅଗ୍ନି, ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଚିଣାଯାଉଥିବା। ହେ ଅଗ୍ନି, ମୟୁ ପଶୁ ଓ ଯଜ୍ଞ ଗ୍ରହଣ କର; ତଦ୍ଦ୍ୱାରା ଚିଣାଯାଇ ତୁମ ଶରୀରରେ ବସ। ଆମେ ଘୃଣା କରୁଥିବା ଲୋକକୁ ତୁମ ମୟୁ-ଶୋକ ଲାଗୁ; ତୁମ ଶୋକ ତାକୁ ଲାଗୁ।
13.48
इमं मा हिꣳसीर् एकशफं पशुं कनिक्रदं वाजिनं वाजिनेषु ।
गौरम् आरण्यम् अनु ते दिशामि तेन चिन्वानस् तन्वो नि षीद ।
गौरं ते शुग् ऋच्छतु यं द्विष्मस् तं ते शुग् ऋच्छतु ॥ १३.४८ ॥
ଏହି ଏକଖୁର ପଶୁକୁ ମୋତେ ହିଂସା କର ନାହିଁ; ସେ ହ୍ରେଷାରବ କରେ, ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ା। ବନର ଗୌର ପଶୁକୁ ତୁମ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରେ; ତଦ୍ଦ୍ୱାରା ଚିଣାଯାଇ ତୁମ ଶରୀରରେ ବସ। ଆମେ ଘୃଣା କରୁଥିବା ଲୋକକୁ ତୁମ ଗୌର-ଶୋକ ଲାଗୁ; ତୁମ ଶୋକ ତାକୁ ଲାଗୁ।
13.49
इमꣳ साहस्रꣳ शतधारम् उत्सं व्यच्यमानꣳ सरिरस्य मध्ये ।
घृतं दुहानाम् अदितिं जनायाग्ने मा हिꣳसीः परमे व्योमन् ।
गवयम् आरण्यम् अनु ते दिशामि तेन चिन्वानस् तन्वो नि षीद ।
गवयं ते शुग् ऋच्छतु यं द्विष्मस् तं ते शुग् ऋच्छतु ॥ १३.४९ ॥
ଏହି ହଜାର, ଶହେ ଧାରାର ଉତ୍ସକୁ, ସରୋବର ମଧ୍ୟରେ ବିସ୍ତାରିତ, ଘୃତ ଦୋହୁଥିବା ଅଦିତିକୁ, ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ହେ ଅଗ୍ନି, ପରମ ଆକାଶରେ ହିଂସା କରନାହିଁ। ବନ୍ୟ ଗବୟକୁ ତୁମକୁ ଅର୍ପଣ କରୁଛି; ତାହା ଦ୍ୱାରା ଶରୀର ସଜାଇ ବସ। ଗବୟର ଯନ୍ତ୍ରଣା ତୁମକୁ ଲାଗୁ; ଯାହାକୁ ଆମେ ଘୃଣା କରୁ ତାକୁ ଲାଗୁ।
13.50
इममूर्णायुं वरुणस्य नाभिं त्वचं पशूनां द्विपदांचतुष्पदाम् ।
त्वष्टुः प्रजानां प्रथमं जनित्रम् अग्ने मा हिꣳसीः परमे व्योमन् ।
उष्ट्रम् आरण्यम् अनु ते दिशामि तेन चिन्वानस् तन्वो नि षीद ।
उष्ट्रं ते शुग् ऋच्छतु यं द्विष्मस् तं ते शुग् ऋच्छतु ॥ १३.५० ॥
ଏହି ଊର୍ଣାଧାରୀକୁ, ବରୁଣର ନାଭିକୁ, ପଶୁମାନଙ୍କର, ଦ୍ୱିପଦ ଓ ଚତୁଷ୍ପଦଙ୍କର ଚର୍ମକୁ, ତ୍ୱଷ୍ଟାଙ୍କ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଜନ୍ମସ୍ଥାନକୁ, ହେ ଅଗ୍ନି, ପରମ ଆକାଶରେ ହିଂସା କରନାହିଁ। ବନ୍ୟ ଓଟକୁ ତୁମକୁ ଅର୍ପଣ କରୁଛି; ତାହା ଦ୍ୱାରା ଶରୀର ସଜାଇ ବସ। ଓଟର ଯନ୍ତ୍ରଣା ତୁମକୁ ଲାଗୁ; ଯାହାକୁ ଆମେ ଘୃଣା କରୁ ତାକୁ ଲାଗୁ।
13.51
अजो ह्य् अग्नेर् अजनिष्ट शोकात् सो ऽ अपश्यज् जनितारम् अग्रे ।
तेन देवा देवताम् अग्रम् आयꣳस् तेन रोहम् आयन्न् उप मेध्यासः ।
शरभम् आरण्यम् अनु ते दिशामि तेन चिन्वानस् तन्वो नि षीद ।
शरभं ते शुग् ऋच्छतु यं द्विष्मस् तं ते शुग् ऋच्छतु ॥ १३.५१ ॥
ଅଜ ନିଶ୍ଚୟ ଅଗ୍ନିର ତାପରୁ ଜନ୍ମିଲା। ସେ ଆଦିରେ ଜନକଙ୍କୁ ଦେଖିଲା। ତାହା ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବତ୍ୱ ଲାଭ କଲେ; ତାହା ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ରମାନେ ଆରୋହଣରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଅରଣ୍ୟର ଶରଭ ପଛରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ନିଯୁକ୍ତ କରୁଛି; ତାହା ସହ ନିର୍ମାଣ କରି ତୁମ ଶରୀରରେ ବସ। ତୁମର ଶୋକ ଶରଭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚୁ; ଆମେ ଯାହାକୁ ଦ୍ୱେଷ କରୁ ତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମର ଶୋକ ପହଞ୍ଚୁ।
13.52
त्वं यविष्ठ दाशुषो नॄꣳः पाहि शृणुधी गिरः ।
रक्षा तोकम् उत त्मना ॥ १३.५२ ॥
ହେ ଯୁବତମ, ଦାନଦାତା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର; ସ୍ତୁତି ଶୁଣ। ତୁମ ସ୍ୱରୂପ ଦ୍ୱାରା ସନ୍ତାନକୁ ରକ୍ଷା କର।
13.53
अपां त्वेमन्त् सादयामि ।
अपां त्वोद्मन्त् सादयामि ।
अपां त्वा भस्मन्त् सादयामि ।
अपां त्वा ज्योतिषि सादयामि ।
अपां त्वायने सादयामि ।
अर्णवे त्वा सदने सादयामि ।
समुद्रे त्वा सदने सादयामि ।
सरिरे त्वा सदने सादयामि ।
अपां त्वा क्षये सादयामि ।
अपां त्वा सधिषि सादयामि ।
अपां त्वा सदने सादयामि ।
अपां त्वा सधस्थे सादयामि ।
अपां त्वा योनौ सादयामि ।
अपां त्वा पुरीषे सादयामि ।
अपां त्वा पाथसि सादयामि ।
गायत्रेण त्वा छन्दसा सादयामि ।
त्रैष्टुभेन त्वा छन्दसा सादयामि ।
जागतेन त्वा छन्दसा सादयामि ।
आनुष्टुभेन त्वा छन्दसा सादयामि ।
पाश्रून त्वा छन्दसा सादयामि ॥ १३.५३ ॥
ତୁମକୁ ମୁଁ ଜଳର ଗତିରେ ସ୍ଥାପନ କରେ। ତୁମକୁ ମୁଁ ଜଳର ଊର୍ଧ୍ୱଗମନରେ ସ୍ଥାପନ କରେ। ତୁମକୁ ମୁଁ ଜଳର ଭସ୍ମସଦୃଶ ଅବସ୍ଥାରେ ସ୍ଥାପନ କରେ। ତୁମକୁ ମୁଁ ଜଳର ଆଲୋକରେ ସ୍ଥାପନ କରେ। ତୁମକୁ ମୁଁ ଜଳର ପଥରେ ସ୍ଥାପନ କରେ। ତୁମକୁ ମୁଁ ସମୁଦ୍ରର ଆସନରେ ସ୍ଥାପନ କରେ। ତୁମକୁ ମୁଁ ସାଗରର ଆସନରେ ସ୍ଥାପନ କରେ। ତୁମକୁ ମୁଁ ପ୍ରବାହିତ ଆସନରେ ସ୍ଥାପନ କରେ। ତୁମକୁ ମୁଁ ଜଳର ନିବାସରେ ସ୍ଥାପନ କରେ। ତୁମକୁ ମୁଁ ଜଳର ସାଧାରଣ ଆସନରେ ସ୍ଥାପନ କରେ। ତୁମକୁ ମୁଁ ଜଳର ଆସନରେ ସ୍ଥାପନ କରେ। ତୁମକୁ ମୁଁ ଜଳର ସହଭାଗୀ ସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥାପନ କରେ। ତୁମକୁ ମୁଁ ଜଳର ଗର୍ଭରେ ସ୍ଥାପନ କରେ। ତୁମକୁ ମୁଁ ଜଳର ପୂର୍ଣ୍ଣତାରେ ସ୍ଥାପନ କରେ। ତୁମକୁ ମୁଁ ଜଳରେ ସ୍ଥାପନ କରେ। ତୁମକୁ ମୁଁ ଗାୟତ୍ରୀ ଛନ୍ଦରେ ସ୍ଥାପନ କରେ। ତୁମକୁ ମୁଁ ତ୍ରିଷ୍ଟୁପ୍ ଛନ୍ଦରେ ସ୍ଥାପନ କରେ। ତୁମକୁ ମୁଁ ଜଗତୀ ଛନ୍ଦରେ ସ୍ଥାପନ କରେ। ତୁମକୁ ମୁଁ ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ଛନ୍ଦରେ ସ୍ଥାପନ କରେ। ତୁମକୁ ମୁଁ ପାଶ୍ରୂ ଇଟାଗୁଡ଼ିକୁ ଛନ୍ଦରେ ସ୍ଥାପନ କରେ।
13.54
अयं पुरो भुवः ।
तस्य प्राणो भौवनायः ।
वसन्तः प्राणायनः ।
गायत्री वासन्ती ।
गायत्र्यै गायत्रम् ।
गायत्राद् उपाꣳशुः ।
उपाꣳशोस् त्रिवृत् ।
त्रिवृतो रथन्तरम् ।
वसिष्ठ ऽ ऋषिः ।
प्रजापतिगृहीतया त्वया प्राणं गृह्णामि प्रजाभ्यः ॥ १३.५४ ॥
ଏହା ପୂର୍ବ ଦିଗ, ଭୁବଃ ଲୋକର। ତାର ପ୍ରାଣ ଭୌବନାୟ। ବସନ୍ତ ପ୍ରାଣାୟନ। ଗାୟତ୍ରୀ ବାସନ୍ତୀ। ଗାୟତ୍ରୀର ଗାୟତ୍ର। ଗାୟତ୍ରରୁ ଉପାଂଶୁ। ଉପାଂଶୁରୁ ତ୍ରିବୃତ୍। ତ୍ରିବୃତ୍ର ରଥନ୍ତର। ବସିଷ୍ଠ ଋଷି। ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗୃହୀତ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରାଣ ଗ୍ରହଣ କରେ।
13.55
अयं दक्षिणा विश्वकर्मा ।
तस्य मनो वैश्वकर्मणम् ।
ग्रीष्मो मानसः ।
त्रिष्टुब् ग्रैष्मी ।
त्रिष्टुभः स्वारम् ।
स्वाराद् अन्तर्यामः ।
ऽअन्तर्यामात् पञ्चदशः ।
पञ्चदशाद् बृहत् ।
भरद्वाज ऽ ऋषिः ।
प्रजापतिगृहीतया त्वया मनो गृह्णामि प्रजाभ्यः ॥ १३.५५ ॥
ଏହା ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ, ବିଶ୍ୱକର୍ମା। ତାର ମନ ବୈଶ୍ୱକର୍ମଣ। ଗ୍ରୀଷ୍ମ ମାନସ। ତ୍ରିଷ୍ଟୁପ୍ ଗ୍ରୈଷ୍ମୀ। ତ୍ରିଷ୍ଟୁପ୍ରୁ ସ୍ୱାର। ସ୍ୱାରରୁ ଅନ୍ତର୍ଯାମ। ଅନ୍ତର୍ଯାମରୁ ପଞ୍ଚଦଶ। ପଞ୍ଚଦଶରୁ ବୃହତ୍। ଭରଦ୍ୱାଜ ଋଷି। ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗୃହୀତ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମନ ଗ୍ରହଣ କରେ।
13.56
अयं पश्चाद् विश्वव्यचाः ।
तस्य चक्षुर् वैश्वव्यचसम् ।
वर्षाश् चाक्षुष्यः ।
जगती वार्षी ।
जगत्या ऽ ऋक्समम् ।
ऋक्समाच् छुक्रः ।
शुक्रात् सप्तदशः ।
सप्तदशाद् वैरूपम् ।
जमदग्निर् ऋषिः ।
प्रजापतिगृहीतया त्वया चक्षुर् गृह्णामि प्रजाभ्यः ॥ १३.५६ ॥
ଏହା ପଶ୍ଚିମରେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ। ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ବୈଶ୍ୱବ୍ୟଚସ। ବର୍ଷା ଓ ଚାକ୍ଷୁଷ୍ୟ। ଜଗତୀ ଛନ୍ଦ, ବର୍ଷାର। ଜଗତୀରୁ ଋକ୍ସାମ। ଋକ୍ସାମରୁ ଶୁକ୍ର। ଶୁକ୍ରରୁ ସପ୍ତଦଶ। ସପ୍ତଦଶରୁ ବୈରୂପ। ଋଷି ଜମଦଗ୍ନି। ପ୍ରଜାପତି ଗୃହୀତ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଚକ୍ଷୁ ଗ୍ରହଣ କରେ।
13.57
इदं उत्तरात् स्वः ।
तस्य श्रोत्रꣳ सौवम् ।
शरच् छ्रौत्री ।
अनुष्टुप् शारदी ।
अनुष्टुभ ऽ ऐडम् ।
ऐडान् मन्थी ।
मन्थिन ऽ एकविꣳशः ऽ ।
एकविꣳशाद् वैराजम् ।
विश्वामित्र ऽ ऋषिः ।
प्रजापतिगृहीतया त्वया श्रोत्रं गृह्णामि प्रजाभ्यः ॥ १३.५७ ॥
ଏହା ଉତ୍ତରରୁ ସ୍ୱର୍ଗ। ତାଙ୍କର କାନ ସୌବ। ଶରତ ଓ ଶ୍ରୌତ୍ରୀ। ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ଛନ୍ଦ, ଶରତର। ଅନୁଷ୍ଟୁପରୁ ଐଡ। ଐଡରୁ ମନ୍ଥୀ। ମନ୍ଥୀରୁ ଏକବିଂଶ। ଏକବିଂଶରୁ ବୈରାଜ। ଋଷି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର। ପ୍ରଜାପତି ଗୃହୀତ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ କାନ ଗ୍ରହଣ କରେ।
13.58
इयं उपरि मतिः ।
तस्यै वाङ् मात्या ।
हेमन्तो वाच्यः ।
पङ्क्तिर् हैमन्ती ।
पङ्क्त्यै निधनवत् ।
निधनवत ऽ आग्रयणः ।
आग्रयणात् त्रिणवत्रयस्त्रिꣳशौ ।
त्रिणवत्रयस्त्रिꣳशाभ्याꣳ शाक्वररैवते ।
विश्वकर्म ऽ ऋषिः ।
प्रजापतिगृहीतया त्वया वाचं गृह्णामि प्रजाभ्यः ॥ १३.५८ ॥
ଏହା ଉପରର ମତି। ତାହା ପାଇଁ ବାକ୍ ମାତ୍ୟା। ହେମନ୍ତ ବାଚ୍ୟ। ପଙ୍କ୍ତି ହୈମନ୍ତୀ। ପଙ୍କ୍ତି ପାଇଁ ନିଧନବତ୍। ନିଧନବତ୍ରୁ ଆଗ୍ରୟଣ। ଆଗ୍ରୟଣରୁ ତ୍ରିଣବ ଓ ତ୍ରୟସ୍ତ୍ରିଂଶ। ତ୍ରିଣବ ଓ ତ୍ରୟସ୍ତ୍ରିଂଶ ଦ୍ୱାରା ଶାକ୍ୱର ଓ ରୈବତ। ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଋଷି। ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗୃହୀତ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବାଣୀକୁ ଗ୍ରହଣ କରେ।