ਯਜੁਰਵੇਦ · ਅਧਿਆਇ 13
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.1
मयि गृह्णाम्य् अग्रे ऽ अग्निꣳ रायस्पोषाय सुप्रजास्त्वाय सुवीर्याय ।
माम् उ देवताः सचन्ताम् ॥ १३.१ ॥
ਧਨ ਦੇ ਪੋਸ਼ਣ, ਉੱਤਮ ਸੰਤਾਨ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਵੀਰਜ ਲਈ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਦੇਵਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜਨ।
13.2
अपां पृष्ठम् असि योनिर् अग्नेः समुद्रम् अभितः पिन्वमानम् ।
वर्धमानो महाँ२ ऽ आ च पुष्करे दिवो मात्रया वरिम्णा प्रथस्व ॥ १३.२ ॥
ਤੂੰ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ ਪਿੱਠ ਹੈਂ, ਅਗਨੀ ਦਾ ਮੂਲ ਸਥਾਨ ਹੈਂ, ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਵਹਿੰਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈਂ। ਵਧਦਾ, ਮਹਾਨ ਹੋ ਕੇ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਮਾਪ ਵਿੱਚ ਫੈਲ।
13.3
ब्रह्म जज्ञानं प्रथमं पुरस्ताद् वि सीमतः सुरुचो वेन ऽ आवः ।
स बुध्न्या ऽ उपमा ऽ अस्य विष्ठाः सतश् च योनिम् असतश् च वि वः ॥ १३.३ ॥
ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਬ੍ਰਹਮ ਸੀਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਚਮਕਿਆ; ਉਸ ਚਮਕਦੇ ਵੇਨ ਨੇ ਇਹ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ। ਮੂਲ ਤੋਂ ਉਪਜ ਕੇ, ਇਸਦੀਆਂ ਨੇੜਲੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਉਹ, ਸਤ ਦਾ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਅਸਤ ਦਾ ਸਰੋਤ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ।
13.4
हिरण्यगर्भः सम् अवर्तताग्रे भूतस्य जातः पतिर् एक ऽ आसीत् ।
स दाधार पृथिवीं द्याम् उतेमां कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥ १३.४ ॥
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹਿਰਣਯਗਰਭ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ; ਜੰਮੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਉਹੀ ਇੱਕੋ ਸੁਆਮੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਧਾਰਿਆ। ਕਿਸ ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ ਹਵਿ ਨਾਲ ਪੂਜੀਏ?
13.5
द्रप्सश् चस्कन्द पृथिवीम् अनु द्याम् इमं च योनिम् अनु यश् च पूर्वः ।
समानं योनिम् अनु संचरन्तं द्रप्सं जुहोम्य् अनु सप्त होत्राः ॥ १३.५ ॥
ਬੂੰਦ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਅਕਾਸ਼ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੀ; ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਉਸੇ ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਇਕੱਠੀ ਚਲਦੀ। ਉਸ ਬੂੰਦ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸੱਤ ਹੋਤਾਵਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋਮਦਾ ਹਾਂ।
13.6
नमोऽस्तु सर्पेभ्यो ये के च पृथिवीम् अनु ।
ये ऽ अन्तरिक्षे ये दिवि तेभ्यः सर्पेभ्यो नमः ॥ १३.६ ॥
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਸੱਪ ਵਿਚਰਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਅਤੇ ਦਿਵ ਵਿੱਚ ਜੋ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
13.7
या ऽ इषवो यातुधानानां ये वा वनस्पतीꣳ१ ऽरनु ।
ये वावटषु शेरते तेभ्यः सर्पेभ्यो नमः ॥ १३.७ ॥
ਯਾਤੁਧਾਨਾਂ ਦੇ ਜੋ ਤੀਰ ਹਨ, ਜੋ ਬਨਸਪਤੀਆਂ ਕੋਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਟੋਇਆਂ ਵਿੱਚ ਸੌਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
13.8
ये वामी रोचने दिवो ये वा सूर्यस्य रश्मिषु ।
येषाम् अप्सु सदस् कृतं तेभ्यः सर्पेभ्यो नमः ॥ १३.८ ॥
ਦਿਵ ਦੇ ਉਸ ਚਮਕਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਹਨ, ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਆਸਨ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
13.9
कृणुष्व पाजः प्रसितिं न पृथ्वीं याहि राजेवामवाँ२ ऽ इभेन ।
तृष्वीम् अनु प्रसितिं द्रूणानो ऽस्तासि विध्य रक्षसस् तपिष्ठैः ॥ १३.९ ॥
ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਾਲ ਵਾਂਗ ਫੈਲਾ। ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਬਲਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ। ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਾਲ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜ ਕੇ, ਅਤਿ ਤਪਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ।
13.10
तव भ्रमास ऽ आशुया पतन्त्य् अनु स्पृश धृषता शोशुचानः ।
तपूꣳष्य् अग्ने जुह्वा पतङ्गान् असंदितो वि सृज विष्वग् उल्काः ॥ १३.१० ॥
ਤੇਰੀਆਂ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਡਿੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਅਗਨੀ, ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਬਲਦਾ ਹੋਇਆ ਛੂਹ। ਹੇ ਅਗਨੀ, ਬੰਧਨ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਜੁਹੂ ਨਾਲ ਉੱਡਦਿਆਂ (ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ) ਉੱਤੇ ਤਪਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਛੱਡ, ਚੰਗਿਆੜੇ ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ।
13.11
प्रति स्पशो वि सृज तूर्णितमो भवा पायुर् विशो ऽ अस्या अदब्धः ।
यो नो दूरे ऽ अघशꣳसो यो ऽ अन्त्य् अग्ने माकिष् टे व्यथिर् आ दधर्षीत् ॥ १३.११ ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਜਾਸੂਸਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਭੇਜ; ਅਤਿ ਤੇਜ਼ ਹੋ, ਇਸ ਪਰਜਾ ਦਾ ਅਜੇਤੂ ਰਖਵਾਲਾ ਬਣ। ਜੋ ਦੂਰੋਂ ਜਾਂ ਨੇੜਿਓਂ ਸਾਡਾ ਬੁਰਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ — ਹੇ ਅਗਨੀ, ਤੇਰੀ ਪੀੜਾ ਸਾਡੇ ਤੱਕ ਨਾ ਪਹੁੰਚੇ।
13.12
उद् अग्ने तिष्ठ प्रत्य् आ तनुष्व न्य् अमित्राँ२ ऽ ओषतात् तिग्महेते ।
यो नो ऽ अरातिꣳ समिधान चक्रे नीचा तं धक्ष्य् अतसं न शुष्कम् ॥ १३.१२ ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਉੱਠ, ਅੱਗੇ ਵਧ, ਆਪਣਾ ਤੇਜ ਫੈਲਾ; ਤਿੱਖੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇ। ਹੇ ਬਲਦੀ ਅਗਨੀ, ਜੋ ਸਾਡਾ ਵੈਰੀ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਡੇਗ ਕੇ ਸੁੱਕੀ ਲੱਕੜੀ ਵਾਂਗ ਸਾੜ ਦੇ।
13.13
ऊर्ध्वो भव प्रति विध्याध्य् अस्मद् आविष् कृणुष्व दैव्यान्य् अग्ने ।
अव स्थिरा तनुहि यातुजूनां जामिम् अजामिं प्र मृणीहि शत्रून् ।
अग्नेष् ट्वा तेजसा सादयामि ॥ १३.१३ ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਉੱਚਾ ਹੋ; ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿ ਕੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ; ਹੇ ਅਗਨੀ, ਦੈਵੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ। ਯਾਤੁਧਾਨਾਂ ਦੇ ਅਟੱਲ ਹਥਿਆਰ ਝੁਕਾ; ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ, ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰ। ਅਗਨੀ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਥਾਪਦਾ ਹਾਂ।
13.14
अग्निर् मूर्धा दिवः ककुत् पतिः पृथिव्या ऽ अयम् ।
अपाꣳ रेताꣳसि जिन्वति ।
इन्द्रस्य त्वौजसा सादयामि ॥ १३.१४ ॥
ਇਹ ਅਗਨੀ ਅਕਾਸ਼ ਦਾ ਸਿਰ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਿਖਰ ਤੇ ਸੁਆਮੀ ਹੈ; ਇਹ ਜਲ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਦਾ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਦੇ ਓਜ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਥਾਪਦਾ ਹਾਂ।
13.15
भुवो यज्ञस्य रजसश् च नेता यत्रा नियुद्भिः सचसे शिवाभिः ।
दिवि मूर्धानं दधिषे स्वर्षां जिह्वाम् अग्ने चक्रिषे हव्यवाहम् ॥ १३.१५ ॥
ਤੂੰ ਲੋਕ, ਯੱਗ ਅਤੇ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਦਾ ਨੇਤਾ ਹੈਂ; ਜਿੱਥੇ ਤੂੰ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈਂ। ਹੇ ਅਗਨੀ, ਤੂੰ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਧਾਰਦਾ ਹੈਂ ਅਤੇ ਹਵਿ ਢੋਣ ਵਾਲੀ ਜੀਭ ਬਣਾਈ ਹੈ।
13.16
ध्रुवासि धरुणास्तृता विश्वकर्मणा ।
मा त्वा समुद्रऽउद् वधीन् मा सुपर्णोऽव्यथमाना पृथिवीं दृꣳह ॥ १३.१६ ॥
ਤੂੰ ਅਚੱਲ, ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਵੱਲੋਂ ਵਿਛਾਈ ਹੋਈ ਹੈਂ। ਸਮੁੰਦਰ ਤੈਨੂੰ ਉੱਪਰ ਨਾ ਮਾਰੇ, ਗਰੁੜ ਵੀ ਨਾ ਮਾਰੇ; ਅਡੋਲ ਰਹਿ ਕੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਕਰ।
13.17
प्रजापतिष् ट्वा सादयत्व् अपा पृष्ठे समुद्रस्येमन् ।
व्यचस्वतीं प्रथस्वतीं प्रथस्व पृथिव्यसि ॥ १३.१७ ॥
ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਤੈਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਜਲ-ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾਵੇ। ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੋ ਕੇ ਫੈਲ ਜਾ; ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਹੈਂ।
13.18
भूर् असि भूमिर् अस्य् अदितिर् असि विश्वधाया विश्वस्य भुवनस्य धर्त्री ।
पृथिवीं यच्छ पृथिवीं दृꣳह पृथिवीं मा हिꣳसीः ॥ १३.१८ ॥
ਤੂੰ ਭੂ, ਭੂਮੀ, ਅਦਿਤੀ ਹੈਂ; ਵਿਸ਼ਵਧਾਯਾ, ਸਾਰੇ ਭੁਵਨਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ। ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥਾਮ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਕਰ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾ।
13.19
विश्वस्मै प्राणायापानाय व्यानायोदानाय प्रतिष्ठायै चरित्राय ।
अग्निष् ट्वाभि पातु मह्या स्वस्त्या छर्दिषा शंतमेन तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवा सीद ॥ १३.१९ ॥
ਸਭ ਲਈ, ਪ੍ਰਾਣ ਲਈ, ਅਪਾਨ ਲਈ, ਵਿਆਨ ਲਈ, ਉਦਾਨ ਲਈ, ਸਥਿਰਤਾ ਲਈ, ਗਤੀ ਲਈ। ਅਗਨੀ ਮਹਾਨ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਨ ਨਾਲ, ਉਸ ਅਤਿ ਸ਼ੁਭ ਦੇਵਤਾ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਰੱਖੇ; ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ।
13.20
काण्डात्-काण्डात् प्ररोहन्ती परुषः-परुषस् परि ।
एवा नो दूर्वे प्र तनु सहस्रेण शतेन च ॥ १३.२० ॥
ਹਰ ਗੰਢ ਤੋਂ ਹਰ ਜੋੜ ਤੋਂ ਉੱਗਦੀ ਹੇ ਦੂਰਵਾ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਡੇ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਨਾਲ ਫੈਲ ਜਾ।
13.21
या शतेन प्रतनोषि सहस्रेण विरोहसि ।
तस्यास् ते देवीष्टके विधेम हविषा वयम् ॥ १३.२१ ॥
ਜੋ ਤੂੰ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਨਾਲ ਫੈਲਦੀ ਹੈਂ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵਧਦੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ ਇਸ਼ਟਕਾ, ਉਸ ਤੈਨੂੰ ਅਸੀਂ ਹਵਿ ਨਾਲ ਪੂਜਦੇ ਹਾਂ।
13.22
यास् ते ऽ अग्ने सूर्ये रुचो दिवम् आतन्वन्ति रश्मिभिः ।
ताभिर् नो ऽ अद्य सर्वाभी रुचे जनाय नस् कृधि ॥ १३.२२ ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀਆਂ ਜੋ ਚਮਕਾਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਅਕਾਸ਼ ਫੈਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚਮਕਾਂ ਨਾਲ ਅੱਜ ਸਾਨੂੰ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਕਰ।
13.23
या वो देवाः सूर्ये रुचो गोष्व् अश्वेषु या रुचः ।
इन्द्राग्नी ताभिः सर्वाभी रुचं नो धत्त बृहस्पते ॥ १३.२३ ॥
ਹੇ ਦੇਵਤਿਓ, ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ, ਗਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਘੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਚਮਕਾਂ ਹਨ, ਹੇ ਇੰਦਰਾਗਨੀ, ਹੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚਮਕਾਂ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਤੇਜ ਦਿਓ।
13.24
विराड् ज्योतिर् अधारयत् ।
स्वराड् ज्योतिर् अधारयत् ।
प्रजापतिष् ट्वा सादयतु पृष्ठे पृथिव्या ज्योतिष्मतीम् ।
विश्वस्मै प्राणायापानाय व्यानाय विश्वं ज्योतिर् यच्छ ।
अग्निष्टे ऽधिपतिस् तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवा सीद ॥ १३.२४ ॥
ਵਿਰਾਟ ਨੇ ਜੋਤ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ; ਸਵਰਾਟ ਨੇ ਜੋਤ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਤੈਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਜੋਤਿਰਮਈ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾਵੇ। ਸਭ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ, ਅਪਾਨ, ਵਿਆਨ ਲਈ ਸਾਰੀ ਜੋਤ ਦੇ। ਅਗਨੀ ਤੇਰਾ ਅਧਿਪਤੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਨਾਲ ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਬਹਿ।
13.25
मधुश् च माधवश् च वासन्तिकाव् ऋतू ऽ अग्नेर् अन्तःश्लेषोऽसि कल्पेतां द्यावापृथिवी कल्पन्ताम् आप ऽ ओषधयः कल्पन्ताम् अग्नयः पृथङ् नम ज्यैष्ठ्याय सव्रताः ।
ये ऽ अग्नयः समनसो ऽन्तरा द्यावापृथिवी ऽ इमे वासन्तिकाव् ऋतू ऽअभिकल्पमाना ऽ इन्द्रम् इव देवा ऽ अभिसंविशन्तु तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवे सीदतम् ॥ १३.२५ ॥
ਮਧੁ ਅਤੇ ਮਾਧਵ, ਇਹ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤਾਂ ਹਨ। ਤੂੰ ਅਗਨੀ ਦਾ ਅੰਤਰ-ਜੋੜ ਹੈਂ। ਦਿਓ-ਧਰਤੀ ਸਮਰੱਥ ਹੋਣ; ਜਲ ਅਤੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਸਮਰੱਥ ਹੋਣ; ਅਗਨੀਆਂ ਸਮਰੱਥ ਹੋਣ। ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਤਾ ਲਈ, ਇੱਕੋ ਵਰਤ ਵਾਲੀਆਂ ਅਗਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਮਸਕਾਰ। ਇੱਕ ਮਨ ਵਾਲੀਆਂ ਅਗਨੀਆਂ, ਦਿਓ-ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਇਹਨਾਂ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀਆਂ, ਇੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ। ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਨਾਲ, ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਵਾਂਗ, ਅਡੋਲ ਬੈਠੋ।
13.26
अषाढासि सहमाना सहस्वारातीः सहस्व पृतनायतः ।
सहस्रवीर्यासि सा मा जिन्व ॥ १३.२६ ॥
ਤੂੰ ਅਜਿੱਤ ਹੈਂ, ਸਭ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ। ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ ਕਰ; ਜੰਗ ਚਾਹੁੰਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ ਕਰ। ਤੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਵੀਰਜਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈਂ; ਉਹ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਬਲਵਾਨ ਕਰ।
13.27
मधु वाता ऽ ऋतायते मधु क्षरन्ति सिन्धवः ।
माध्वीर् नः सन्त्व् ओषधीः ॥ १३.२७ ॥
ਰਿਤ ਲਈ ਹਵਾਵਾਂ ਮਿਠਾਸ ਵਹਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਦਰਿਆ ਮਿਠਾਸ ਝਰਦੇ ਹਨ। ਸਾਡੇ ਲਈ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਹੋਣ।
13.28
मधु नक्तम् उतोषसो मधुमत् पार्थिवꣳ रजः ।
मधु द्यौर् अस्तु नः पिता ॥ १३.२८ ॥
ਰਾਤ ਅਤੇ ਉਸ਼ਾ ਮਿੱਠੀਆਂ ਹੋਣ; ਪਾਰਥਿਵ ਲੋਕ ਮਿਠਾਸ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ। ਸਾਡੇ ਲਈ ਦਿਓ ਮਿੱਠਾ ਪਿਤਾ ਹੋਵੇ।
13.29
मधुमान् नो वनस्पतिर् मधुमाँ२ऽ अस्तु सूर्यः ।
माध्वीर् गावो भवन्तु नः ॥ १३.२९ ॥
ਸਾਡੇ ਲਈ ਬਨਸਪਤੀ ਮਿੱਠੀ ਹੋਵੇ; ਸੂਰਜ ਮਿੱਠਾ ਹੋਵੇ। ਸਾਡੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਹੋਣ।
13.30
अपां गम्भन्त् सीद मा त्वा सूर्योऽभि ताप्सीन् माग्निर् वैश्वानरः ।
अच्छिन्नपत्राः प्रजा ऽ अनुवीक्षस्वानु त्वा दिव्या वृष्टिः सचताम् ॥ १३.३० ॥
ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਵਿੱਚ ਬੈਠ। ਸੂਰਜ ਤੈਨੂੰ ਨਾ ਤਪਾਵੇ, ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਅਗਨੀ ਵੀ ਨਾ ਸਾੜੇ। ਅਖੰਡ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੀ ਪਰਜਾ ਤੈਨੂੰ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਵੇਖੇ; ਦਿਵ ਵਰਖਾ ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਆਵੇ।
13.31
त्रीन्त् समुद्रान्त् सम् असृपत् स्वर्गान् अपां पतिर् वृषभ ऽ इष्टकानाम् ।
पुरीषं वसानः सुकृतस्य लोके तत्र गच्छ यत्र पूर्वे परेताः ॥ १३.३१ ॥
ਤਿੰਨ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਸੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਲਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਅਤੇ ਇੱਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ, ਪੁਰੀਸ਼ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਸੁਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਜਾਵੇ ਜਿੱਥੇ ਪੂਰਵਜ ਗਏ ਹਨ।
13.32
मही द्यौः पृथिवी च न ऽ इमं यज्ञं मिमिक्षताम् ।
पिपृतां नो भरीमभिः ॥ १३.३२ ॥
ਮਹਾਨ ਦਯੋ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਸਾਡੇ ਇਸ ਯੱਗ ਨੂੰ ਸਿੰਜਣ; ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਭਰਨ।
13.33
विष्णोः कर्माणि पश्यत यतो व्रतानि पस्पशे ।
इन्द्रस्य युज्यः सखा ॥ १३.३३ ॥
ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਕਰਮ ਵੇਖੋ; ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਵਰਤ ਵੇਖੇ। ਉਹ ਇੰਦਰ ਦਾ ਯੋਗ ਸਖਾ ਹੈ।
13.34
ध्रुवासि धरुणेतो जज्ञे प्रथमम् एभ्यो योनिभ्यो ऽ अधि जातवेदाः ।
स गायत्र्या त्रिष्टुभानुष्टुभा च देवेभ्यो हव्यं वहतु प्रजानन् ॥ १३.३४ ॥
ਤੂੰ ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਧਾਰਕ ਹੈਂ; ਪਹਿਲਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਯੋਨੀਆਂ ਤੋਂ ਜਾਤਵੇਦਸ ਜੰਮਿਆ। ਉਹ ਗਾਇਤ੍ਰੀ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ, ਅਨੁਸ਼ਟੁਭ ਛੰਦਾਂ ਨਾਲ, ਜਾਣਦਾ ਹੋਇਆ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਹਵਿ ਢੋਵੇ।
13.35
इषे राये रमस्व सहसे द्युम्न ऽ ऊर्जेऽ अपत्याय ।
सम्राड् असि स्वराड् असि सारस्वतौ त्वोत्सौ प्रावताम् ॥ १३.३५ ॥
ਅੰਨ ਲਈ, ਧਨ ਲਈ, ਬਲ ਲਈ, ਤੇਜ ਲਈ, ਓਜ ਲਈ, ਸੰਤਾਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ। ਤੂੰ ਸਮਰਾਟ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਸ੍ਵਰਾਟ ਹੈਂ। ਸਾਰਸ੍ਵਤ ਦੋ ਸੋਤੇ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।
13.36
अग्ने युक्ष्वा हि ये तवाश्वासो देव साधवः ।
अरं वहन्ति मन्यवे ॥ १३.३६ ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਆਪਣੇ ਜੋ ਸਮਰੱਥ ਘੋੜੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ। ਉਹ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਲਈ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਢੋਂਦੇ ਹਨ।
13.37
युक्ष्वा हि देवहूतमाँ२ऽ अश्वाँ२ऽ अग्ने रथीर् इव ।
नि होता पूर्व्यः सदः ॥ १३.३७ ॥
ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੁਲਾਏ ਗਏ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜ, ਹੇ ਅਗਨੀ, ਰਥੀ ਵਾਂਗ। ਪੁਰਾਤਨ ਹੋਤਾ ਆਪਣੇ ਆਸਣ ਤੇ ਬੈਠੇ।
13.38
सम्यक् स्रवन्ति सरितो न धेना ऽ अन्तर् हृदा मनसा पूयमानाः ।
घृतस्य धारा ऽ अभि चाकशीमि हिरण्ययो वेतसो मध्ये ऽ अग्नेः ॥ १३.३८ ॥
ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਧੇਨੂਆਂ ਵਾਂਗ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਦਿਲ ਤੇ ਮਨ ਨਾਲ ਅੰਦਰੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਘਿਓ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਮੈਂ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਅਗਨੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੋਨੇ ਦਾ ਵੇਤਸ।
13.39
ऋचे त्वा रुचे त्वा भासे त्वा ज्योतिषे त्वा ।
अभूद् इदं विश्वस्य भुवनस्य वाजिनम् अग्नेर् वैश्वानरस्य च ॥ १३.३९ ॥
ਰਿਚਾ ਲਈ ਤੈਨੂੰ, ਰੁਚੀ ਲਈ ਤੈਨੂੰ, ਭਾਸ ਲਈ ਤੈਨੂੰ, ਜੋਤੀ ਲਈ ਤੈਨੂੰ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭੁਵਨ ਦਾ ਵਾਜਿਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਅਗਨੀ ਦਾ ਵੀ।
13.40
अग्निर् ज्योतिषा ज्योतिष्मान् रुक्मो वर्चसा वर्चस्वान् ।
सहस्रदा ऽ असि सहस्राय त्वा ॥ १३.४० ॥
ਅਗਨੀ ਜੋਤੀ ਨਾਲ ਜੋਤੀਮਾਨ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਤੇਜਸਵੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਸਹਸ੍ਰਦਾਤਾ ਹੈਂ, ਸਹਸ੍ਰ ਲਈ ਤੈਨੂੰ (ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ)।
13.41
आदित्यं गर्भं पयसा सम् अङ्धि सहस्रस्य प्रतिमां विश्वरूपम् ।
परि वृङ्धि हरसा माभि मꣳस्थाः शतायुषं कृणुहि चीयमानः ॥ १३.४१ ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਸੂਰਜ ਰੂਪੀ ਗਰਭ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਿਓ; ਹਜ਼ਾਰ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਨੂੰ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਘੇਰ ਲੈ। ਤੇਜ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਨਾ ਕਰ; ਵਧਦਾ ਹੋਇਆ ਮੈਨੂੰ ਸੌ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ।
13.42
वातस्य जूतिं वरुणस्य नाभिम् अश्वं जज्ञानꣳ सरिरस्य मध्ये ।
शिशुं नदीनाꣳ हरिम् अद्रिबुध्नम् अग्ने मा हिꣳसीः परमे व्योमन् ॥ १३.४२ ॥
ਹਵਾ ਦਾ ਵੇਗ, ਵਰੁਣ ਦੀ ਨਾਭੀ, ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਨਮਿਆ ਘੋੜਾ, ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਬਾਲਕ, ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲਾ, ਪਰਬਤ-ਮੂਲ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੇ ਅਗਨੀ, ਪਰਮ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰ।
13.43
अजस्रम् इन्दुम् अरुषं भुरण्युम् अग्निम् ईडे पूर्वचित्तिं नमोभिः ।
स पर्वभिर् ऋतुशः कल्पमानो गां मा हिꣳसीर् अदितिं विराजम् ॥ १३.४३ ॥
ਨਿਰੰਤਰ, ਚਮਕਦੇ, ਲਾਲ, ਤੇਜ਼ ਅਗਨੀ ਦੀ ਨਮਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸਤਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਪੂਰਵਚੇਤਨ ਅਗਨੀ ਦੀ। ਉਹ ਰੁੱਤ ਰੁੱਤ ਜੋੜਾਂ ਨਾਲ ਘੜਦਾ ਹੋਇਆ ਗਾਂ (ਧਰਤੀ) ਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰੇ; ਤੇਜਸਵੀ ਅਦਿਤੀ ਨੂੰ ਵੀ।
13.44
वरूत्रीं त्वष्टुर् वरुणस्य नाभिम् अविं जज्ञानाꣳ रजसः परस्मात् ।
महीꣳ साहस्रीम् असुरस्य मायाम् अग्ने मा हिꣳसीः परमे व्योमन् ॥ १३.४४ ॥
ਤਵਸ਼ਟਾ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੀ ਨਾਭੀ, ਦੂਰ ਲੋਕ ਤੋਂ ਜਨਮੀ, ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਭੇਡ (ਜਾਂ ਵਸਤਰ ਰੂਪ) ਮਹਾਨ ਹਜ਼ਾਰ ਮਾਇਆ ਵਾਲੇ ਅਸੁਰ ਦੀ ਮਾਇਆ — ਹੇ ਅਗਨੀ, ਪਰਮ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰ।
13.45
यो ऽ अग्निर् अग्नेर् अधिय् अजायत शोकात् पृथिव्या ऽ उत वा दिवस् परि ।
येन प्रजा विश्वकर्मा जजान तम् अग्ने हेडः परि ते वृणक्तु ॥ १३.४५ ॥
ਅਗਨੀ ਤੋਂ ਅਗਨੀ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮਿਆ — ਧਰਤੀ ਜਾਂ ਦਿਓਲੋਕ ਦੀ ਲਾਟ ਤੋਂ — ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਪ੍ਰਜਾ ਰਚੀ, ਉਸ ਅਗਨੀ ਦਾ ਕ੍ਰੋਧ, ਹੇ ਅਗਨੀ, ਤੇਰਾ ਕ੍ਰੋਧ ਦੂਰ ਕਰੇ।
13.46
चित्रं देवानाम् उद् अगाद् अनीकं चक्षुर् मित्रस्य वरुणस्याग्नेः ।
आप्रा द्यावापृथिवी ऽ अन्तरिक्षꣳ सूर्य ऽ आत्मा जगतस् तस्थुषश् च ॥ १३.४६ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਅਦਭੁਤ ਤੇਜ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੈ; ਮਿੱਤਰ, ਵਰੁਣ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਦੀ ਅੱਖ ਬਣ ਕੇ। ਹੇ ਅਗਨੀ, ਤੂੰ ਦਿਊਲੋਕ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਨੂੰ ਭਰਿਆ ਹੈ; ਸੂਰਜ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਅਚੱਲ ਜਗਤ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ।
13.47
इमं मा हिꣳसीर् द्विपादं पशुꣳ सहस्राक्षो मेधाय चीयमानः ।
मयुं पशुं मेधम् अग्ने जुषस्व तेन चिन्वानस् तन्वो नि षीद ।
मयुं ते शुग् ऋच्छतु यं द्विष्मस् तं ते शुग् ऋच्छतु ॥ १३.४७ ॥
ਇਸ ਦੋ-ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪਸ਼ੂ ਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰ। ਹਜ਼ਾਰ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਅਗਨੀ, ਯੱਗ ਲਈ ਚਿਣੇ ਜਾ ਰਹੇ। ਹੇ ਅਗਨੀ, ਮਯੂ ਪਸ਼ੂ ਅਤੇ ਯੱਗ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ; ਇਸ ਨਾਲ ਚਿਣਿਆ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਦਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤੇਰਾ ਮਯੂ-ਸ਼ੋਕ ਲੱਗੇ; ਤੇਰਾ ਸ਼ੋਕ ਉਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ।
13.48
इमं मा हिꣳसीर् एकशफं पशुं कनिक्रदं वाजिनं वाजिनेषु ।
गौरम् आरण्यम् अनु ते दिशामि तेन चिन्वानस् तन्वो नि षीद ।
गौरं ते शुग् ऋच्छतु यं द्विष्मस् तं ते शुग् ऋच्छतु ॥ १३.४८ ॥
ਇਸ ਇੱਕ-ਖੁਰ ਵਾਲੇ ਪਸ਼ੂ ਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰ; ਇਹ ਹਿਣਕਦਾ ਹੈ, ਘੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਘੋੜਾ। ਜੰਗਲ ਦੇ ਗੌਰ ਪਸ਼ੂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਇਸ ਨਾਲ ਚਿਣਿਆ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਦਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤੇਰਾ ਗੌਰ-ਸ਼ੋਕ ਲੱਗੇ; ਤੇਰਾ ਸ਼ੋਕ ਉਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ।
13.49
इमꣳ साहस्रꣳ शतधारम् उत्सं व्यच्यमानꣳ सरिरस्य मध्ये ।
घृतं दुहानाम् अदितिं जनायाग्ने मा हिꣳसीः परमे व्योमन् ।
गवयम् आरण्यम् अनु ते दिशामि तेन चिन्वानस् तन्वो नि षीद ।
गवयं ते शुग् ऋच्छतु यं द्विष्मस् तं ते शुग् ऋच्छतु ॥ १३.४९ ॥
ਇਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ, ਸੌ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਸੋਤਾ, ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਫੈਲਦਾ, ਘਿਓ ਦੁੱਧ ਦੇਂਦੀ ਅਦਿਤੀ ਨੂੰ, ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਹੇ ਅਗਨੀ, ਪਰਮ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ ਨਾ ਕਰ। ਜੰਗਲੀ ਗਵਯ ਨੂੰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਅਰਪਦਾ ਹਾਂ; ਉਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਸਜਾ ਕੇ ਬੈਠ। ਗਵਯ ਦੀ ਪੀੜਾ ਤੈਨੂੰ ਲੱਗੇ; ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਦਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਉਸਨੂੰ ਲੱਗੇ।
13.50
इममूर्णायुं वरुणस्य नाभिं त्वचं पशूनां द्विपदांचतुष्पदाम् ।
त्वष्टुः प्रजानां प्रथमं जनित्रम् अग्ने मा हिꣳसीः परमे व्योमन् ।
उष्ट्रम् आरण्यम् अनु ते दिशामि तेन चिन्वानस् तन्वो नि षीद ।
उष्ट्रं ते शुग् ऋच्छतु यं द्विष्मस् तं ते शुग् ऋच्छतु ॥ १३.५० ॥
ਇਸ ਊਨੀ ਪਹਿਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਵਰੁਣ ਦੀ ਨਾਭੀ ਨੂੰ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ, ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਚਮੜੀ ਨੂੰ, ਤਵਸ਼ਟਾ ਦੀ ਪ੍ਰਜਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਜਨਮ-ਸਥਾਨ ਨੂੰ, ਹੇ ਅਗਨੀ, ਪਰਮ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ ਨਾ ਕਰ। ਜੰਗਲੀ ਊਠ ਨੂੰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਅਰਪਦਾ ਹਾਂ; ਉਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਸਜਾ ਕੇ ਬੈਠ। ਊਠ ਦੀ ਪੀੜਾ ਤੈਨੂੰ ਲੱਗੇ; ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਦਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਉਸਨੂੰ ਲੱਗੇ।
13.51
अजो ह्य् अग्नेर् अजनिष्ट शोकात् सो ऽ अपश्यज् जनितारम् अग्रे ।
तेन देवा देवताम् अग्रम् आयꣳस् तेन रोहम् आयन्न् उप मेध्यासः ।
शरभम् आरण्यम् अनु ते दिशामि तेन चिन्वानस् तन्वो नि षीद ।
शरभं ते शुग् ऋच्छतु यं द्विष्मस् तं ते शुग् ऋच्छतु ॥ १३.५१ ॥
ਅਜ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਅਗਨੀ ਦੇ ਤਾਪ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਜਨਕ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਰਾਹੀਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸਰਵੋਤਮ ਦੇਵਤਾਪਣ ਪਾਇਆ; ਉਸ ਰਾਹੀਂ ਪਵਿੱਤਰ ਲੋਕ ਉੱਚਾਈ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ। ਜੰਗਲ ਦੇ ਸ਼ਰਭ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਉਸ ਨਾਲ ਬਣਾਉਂਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠ। ਤੇਰਾ ਸ਼ੋਕ ਸ਼ਰਭ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ; ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਦਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਉਸ ਤੱਕ ਤੇਰਾ ਸ਼ੋਕ ਪਹੁੰਚੇ।
13.52
त्वं यविष्ठ दाशुषो नॄꣳः पाहि शृणुधी गिरः ।
रक्षा तोकम् उत त्मना ॥ १३.५२ ॥
ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ, ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ; ਸਤੁਤੀਆਂ ਸੁਣ। ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।
13.53
अपां त्वेमन्त् सादयामि ।
अपां त्वोद्मन्त् सादयामि ।
अपां त्वा भस्मन्त् सादयामि ।
अपां त्वा ज्योतिषि सादयामि ।
अपां त्वायने सादयामि ।
अर्णवे त्वा सदने सादयामि ।
समुद्रे त्वा सदने सादयामि ।
सरिरे त्वा सदने सादयामि ।
अपां त्वा क्षये सादयामि ।
अपां त्वा सधिषि सादयामि ।
अपां त्वा सदने सादयामि ।
अपां त्वा सधस्थे सादयामि ।
अपां त्वा योनौ सादयामि ।
अपां त्वा पुरीषे सादयामि ।
अपां त्वा पाथसि सादयामि ।
गायत्रेण त्वा छन्दसा सादयामि ।
त्रैष्टुभेन त्वा छन्दसा सादयामि ।
जागतेन त्वा छन्दसा सादयामि ।
आनुष्टुभेन त्वा छन्दसा सादयामि ।
पाश्रून त्वा छन्दसा सादयामि ॥ १३.५३ ॥
ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਊਰਧਵ ਗਮਨ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੁਆਹ ਵਰਗੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਆਸਨ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਸਾਗਰ ਦੇ ਆਸਨ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਵਹਿੰਦੇ ਆਸਨ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਆਸਨ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਆਸਨ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕੁੱਖ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਗਾਇਤਰੀ ਛੰਦ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ ਛੰਦ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਜਗਤੀ ਛੰਦ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਅਨੁਸ਼ਟੁਭ ਛੰਦ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਪਾਸ਼੍ਰੂ ਇੱਟਾਂ ਨੂੰ ਛੰਦ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
13.54
अयं पुरो भुवः ।
तस्य प्राणो भौवनायः ।
वसन्तः प्राणायनः ।
गायत्री वासन्ती ।
गायत्र्यै गायत्रम् ।
गायत्राद् उपाꣳशुः ।
उपाꣳशोस् त्रिवृत् ।
त्रिवृतो रथन्तरम् ।
वसिष्ठ ऽ ऋषिः ।
प्रजापतिगृहीतया त्वया प्राणं गृह्णामि प्रजाभ्यः ॥ १३.५४ ॥
ਇਹ ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ, ਭੁਵਃ ਲੋਕ ਦੀ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਾਣ ਭੌਵਨਾਯ ਹੈ। ਬਸੰਤ ਪ੍ਰਾਣਾਯਨ ਹੈ। ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਵਾਸੰਤੀ ਹੈ। ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਦਾ ਗਾਇਤ੍ਰ। ਗਾਇਤ੍ਰ ਤੋਂ ਉਪਾਂਸ਼ੁ। ਉਪਾਂਸ਼ੁ ਤੋਂ ਤ੍ਰਿਵ੍ਰਿਤ। ਤ੍ਰਿਵ੍ਰਿਤ ਦਾ ਰਥੰਤਰ। ਵਸਿਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤੀ ਤੈਨੂੰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਾਣ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
13.55
अयं दक्षिणा विश्वकर्मा ।
तस्य मनो वैश्वकर्मणम् ।
ग्रीष्मो मानसः ।
त्रिष्टुब् ग्रैष्मी ।
त्रिष्टुभः स्वारम् ।
स्वाराद् अन्तर्यामः ।
ऽअन्तर्यामात् पञ्चदशः ।
पञ्चदशाद् बृहत् ।
भरद्वाज ऽ ऋषिः ।
प्रजापतिगृहीतया त्वया मनो गृह्णामि प्रजाभ्यः ॥ १३.५५ ॥
ਇਹ ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਮਨ ਵੈਸ਼ਵਕਰਮਣ ਹੈ। ਗ੍ਰੀਸ਼ਮ ਮਾਨਸ ਹੈ। ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਪ ਗ੍ਰੈਸ਼ਮੀ ਹੈ। ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਪ ਤੋਂ ਸਵਾਰ। ਸਵਾਰ ਤੋਂ ਅੰਤਰਯਾਮ। ਅੰਤਰਯਾਮ ਤੋਂ ਪੰਚਦਸ਼। ਪੰਚਦਸ਼ ਤੋਂ ਬ੍ਰਿਹਤ। ਭਰਦਵਾਜ ਰਿਸ਼ੀ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤੀ ਤੈਨੂੰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਲਈ ਮਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
13.56
अयं पश्चाद् विश्वव्यचाः ।
तस्य चक्षुर् वैश्वव्यचसम् ।
वर्षाश् चाक्षुष्यः ।
जगती वार्षी ।
जगत्या ऽ ऋक्समम् ।
ऋक्समाच् छुक्रः ।
शुक्रात् सप्तदशः ।
सप्तदशाद् वैरूपम् ।
जमदग्निर् ऋषिः ।
प्रजापतिगृहीतया त्वया चक्षुर् गृह्णामि प्रजाभ्यः ॥ १३.५६ ॥
ਇਹ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਅੱਖ ਵੈਸ਼ਵਵ੍ਯਚਸ। ਵਰਖਾ ਅਤੇ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁਸ਼੍ਯ। ਜਗਤੀ ਛੰਦ, ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ। ਜਗਤੀ ਤੋਂ ਰਿਕ੍ਸਾਮ। ਰਿਕ੍ਸਾਮ ਤੋਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰ। ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਤੋਂ ਸਪ੍ਤਦਸ਼। ਸਪ੍ਤਦਸ਼ ਤੋਂ ਵੈਰੂਪ। ਰਿਸ਼ੀ ਜਮਦਗਨੀ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਗ੍ਰਹੀਤ ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਜਾ ਲਈ ਅੱਖ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
13.57
इदं उत्तरात् स्वः ।
तस्य श्रोत्रꣳ सौवम् ।
शरच् छ्रौत्री ।
अनुष्टुप् शारदी ।
अनुष्टुभ ऽ ऐडम् ।
ऐडान् मन्थी ।
मन्थिन ऽ एकविꣳशः ऽ ।
एकविꣳशाद् वैराजम् ।
विश्वामित्र ऽ ऋषिः ।
प्रजापतिगृहीतया त्वया श्रोत्रं गृह्णामि प्रजाभ्यः ॥ १३.५७ ॥
ਇਹ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਸਵਰਗ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਕੰਨ ਸੌਵ। ਸ਼ਰਦ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੌਤ੍ਰੀ। ਅਨੁਸ਼ਟੁਪ ਛੰਦ, ਸ਼ਰਦ ਦਾ। ਅਨੁਸ਼ਟੁਪ ਤੋਂ ਐਡ। ਐਡ ਤੋਂ ਮੰਥੀ। ਮੰਥੀ ਤੋਂ ਏਕਵਿੰਸ਼। ਏਕਵਿੰਸ਼ ਤੋਂ ਵੈਰਾਜ। ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਗ੍ਰਹੀਤ ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਜਾ ਲਈ ਕੰਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
13.58
इयं उपरि मतिः ।
तस्यै वाङ् मात्या ।
हेमन्तो वाच्यः ।
पङ्क्तिर् हैमन्ती ।
पङ्क्त्यै निधनवत् ।
निधनवत ऽ आग्रयणः ।
आग्रयणात् त्रिणवत्रयस्त्रिꣳशौ ।
त्रिणवत्रयस्त्रिꣳशाभ्याꣳ शाक्वररैवते ।
विश्वकर्म ऽ ऋषिः ।
प्रजापतिगृहीतया त्वया वाचं गृह्णामि प्रजाभ्यः ॥ १३.५८ ॥
ਇਹ ਉੱਪਰ ਦੀ ਮਤਿ ਹੈ। ਉਸ ਲਈ ਵਾਕ੍ ਮਾਤ੍ਯਾ। ਹੇਮੰਤ ਵਾਚ੍ਯ ਹੈ। ਪੰਕਤਿ ਹੈਮੰਤੀ ਹੈ। ਪੰਕਤਿ ਲਈ ਨਿਧਨਵਤ। ਨਿਧਨਵਤ ਤੋਂ ਆਗ੍ਰਯਣ। ਆਗ੍ਰਯਣ ਤੋਂ ਤ੍ਰਿਣਵ ਅਤੇ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿੰਸ਼। ਤ੍ਰਿਣਵ ਅਤੇ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿੰਸ਼ ਨਾਲ ਸ਼ਾਕ੍ਵਰ ਅਤੇ ਰੈਵਤ। ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਰਿਸ਼ੀ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਗ੍ਰਹੀਤ ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਮੈਂ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਲਈ ਵਾਣੀ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।