Bhagavad Gītā · Capítulo 11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.1
मदनुग्रहाय परमं गुह्यमध्यात्मसंज्ञितम् ।
यत्त्वयोक्तं वचस्तेन मोहोऽयं विगतो मम ॥ ११.१ ॥
Arjuna dijo: Por la palabra que has pronunciado como favor hacia mí, el secreto supremo llamado adhyātma, esta confusión mía se ha disipado.
11.2
भवाप्ययौ हि भूतानां श्रुतौ विस्तरशो मया ।
त्वत्तः कमलपत्राक्ष माहात्म्यमपि चाव्ययम् ॥ ११.२ ॥
De ti, oh de ojos de loto, he oído en detalle el surgimiento y la disolución de los seres, y también tu grandeza imperecedera.
11.3
एवमेतद्यथात्थ त्वमात्मानं परमेश्वर ।
द्रष्टुमिच्छामि ते रूपमैश्वरं पुरुषोत्तम ॥ ११.३ ॥
Es tal como tú te has descrito, Señor Supremo. Deseo ver tu forma soberana, Puruṣottama.
11.4
मन्यसे यदि तच्छक्यं मया द्रष्टुमिति प्रभो ।
योगेश्वर ततो मे त्वं दर्शयाऽत्मानमव्ययम् ॥ ११.४ ॥
Si crees que me es posible verla, Señor, entonces, Señor del yoga, muéstrame tu Ser imperecedero.
11.5
पश्य मे पार्थ रूपाणि शतशोऽथ सहस्रशः ।
नानाविधानि दिव्यानि नानावर्णाकृतीनि च ॥ ११.५ ॥
El Señor dijo: Contempla, Pārtha, mis formas por cientos y por miles, de muchas clases, divinas, de muchos colores y figuras.
11.6
पश्यादित्यान्वसून्रुद्रानश्विनौ मरुतस्तथा ।
बहून्यदृष्टपूर्वाणि पश्याऽश्चर्याणि भारत ॥ ११.६ ॥
Contempla a los Ādityas, los Vasus, los Rudras, los dos Aśvins y los Maruts; contempla muchas maravillas nunca antes vistas, Bhārata.
11.7
इहैकस्थं जगत्कृत्स्नं पश्याद्य सचराचरम् ।
मम देहे गुडाकेश यच्चान्यद्द्रष्टुमिच्छसि ॥ ११.७ ॥
Contempla hoy aquí, Guḍākeśa, el universo entero, móvil e inmóvil, reunido en un solo lugar en mi cuerpo, y todo lo demás que desees ver.
11.8
न तु मां शक्यसे द्रष्टुमनेनैव स्वचक्षुषा ।
दिव्यं ददामि ते चक्षुः पश्य मे योगमैश्वरम् ॥ ११.८ ॥
Pero no puedes verme con estos tus propios ojos. Te doy una vista divina; contempla mi yoga soberano.
11.9
एवमुक्त्वा ततो राजन्महायोगेश्वरो हरिः ।
दर्शयामास पार्थाय परमं रूपमैश्वरम् ॥ ११.९ ॥
Sañjaya dijo: Habiendo hablado así, oh rey, Hari, el gran señor del yoga, mostró entonces a Pārtha su forma suprema y soberana.
11.10
अनेकवक्त्रनयनमनेकाद्भुतदर्शनम् ।
अनेकदिव्याभरणं दिव्यानेकोद्यतायुधम् ॥ ११.१० ॥
Con muchas bocas y ojos, muchas visiones maravillosas, muchos adornos divinos y muchas armas divinas alzadas;
11.11
दिव्यमाल्याम्बरधरं दिव्यगन्धानुलेपनम् ।
सर्वाश्चर्यमयं देवमनन्तं विश्वतोमुखम् ॥ ११.११ ॥
luciendo guirnaldas y vestiduras divinas, ungido con fragancias divinas, todo maravilla, el Dios infinito, cuyo rostro mira en todas direcciones.
11.12
दिवि सूर्यसहस्रस्य भवेद्युगपदुत्थिता ।
यदि भाः सदृशी सा स्याद्भासस्तस्य महात्मनः ॥ ११.१२ ॥
Si la luz de mil soles se alzara a la vez en el cielo, quizá se asemejaría al esplendor de aquel gran ser.
11.13
तत्रैकस्थं जगत्कृत्स्नं प्रविभक्तमनेकधा ।
अपश्यद्देवदेवस्य शरीरे पाण्डवस्तदा ॥ ११.१३ ॥
Allí, en el cuerpo del Dios de los dioses, el Pāṇḍava vio entonces el universo entero, dividido de muchas maneras, reunido en un solo lugar.
11.14
ततः स विस्मयाविष्टो हृष्टरोमा धनञ्जयः ।
प्रणम्य शिरसा देवं कृताञ्जलिरभाषत ॥ ११.१४ ॥
Entonces Dhanañjaya, sobrecogido de asombro y con el vello erizado, inclinó la cabeza ante el Dios y, con las manos juntas, habló.
11.15
पश्यामि देवांस्तव देव देहे ।
सर्वांस्तथा भूतविशेषसङ्घान् ।
ब्रह्माणमीशं कमलासनस्थ ।
मृषींश्च सर्वानुरगांश्च दिव्यान् ॥ ११.१५ ॥
Arjuna dijo: Veo en tu cuerpo, oh Dios, a todos los dioses y a las multitudes de seres diversos, al señor Brahmā sentado en el loto, a todos los sabios y a las serpientes divinas.
11.16
अनेकबाहूदरवक्त्रनेत्रं ।
पश्यामि त्वां सर्वतोऽनन्तरूपम् ।
नान्तं न मध्यं न पुनस्तवादिं ।
पश्यामि विश्वेश्वर विश्वरूप ॥ ११.१६ ॥
Te veo por todas partes, de forma infinita, con muchos brazos, vientres, bocas y ojos. No veo tu fin, ni tu medio, ni tu principio, oh Señor del universo, oh Forma universal.
11.17
किरीटिनं गदिनं चक्रिणं च ।
तेजोराशिं सर्वतोदीप्तिमन्तम् ।
पश्यामि त्वां दुर्निरीक्ष्यं समन्ता ।
द्दीप्तानलार्कद्युतिमप्रमेयम् ॥ ११.१७ ॥
Te veo con corona, maza y disco, masa de resplandor que brilla por doquier, difícil de mirar, ardiendo en derredor con el fulgor del fuego llameante y del sol, inconmensurable.
11.18
त्वमक्षरं परमं वेदितव्यं ।
त्वमस्य विश्वस्य परं निधानम् ।
त्वमव्ययः शाश्वतधर्मगोप्ता ।
सनातनस्त्वं पुरुषो मतो मे ॥ ११.१८ ॥
Tú eres lo Imperecedero, lo supremo que ha de conocerse; tú eres el refugio supremo de este universo. Tú eres el inmutable guardián del dharma eterno; tú eres, a mi parecer, la Persona primordial.
11.19
अनादिमध्यान्तमनन्तवीर्य ।
मनन्तबाहुं शशिसूर्यनेत्रम् ।
पश्यामि त्वां दीप्तहुताशवक्त्रम् ।
स्वतेजसा विश्वमिदं तपन्तम् ॥ ११.१९ ॥
Te veo sin principio, medio ni fin, de poder infinito, con innumerables brazos, con la luna y el sol por ojos, con la boca como fuego ardiente, abrasando este universo con tu propio resplandor.
11.20
द्यावापृथिव्योरिदमन्तरं हि ।
व्याप्तं त्वयैकेन दिशश्च सर्वाः ।
दृष्ट्वाऽद्भुतं रूपमुग्रं तवेदं ।
लोकत्रयं प्रव्यथितं महात्मन् ॥ ११.२० ॥
El espacio entre el cielo y la tierra y todas las direcciones están colmados solo por ti. Al ver esta forma tuya, maravillosa y terrible, oh Gran Alma, los tres mundos tiemblan.
11.21
अमी हि त्वां सुरसङ्घाः विशन्ति ।
केचिद्भीताः प्राञ्जलयो गृणन्ति ।
स्वस्तीत्युक्त्वा महर्षिसिद्धसङ्घाः ।
स्तुवन्ति त्वां स्तुतिभिः पुष्कलाभिः ॥ ११.२१ ॥
Estas multitudes de dioses entran en ti; algunos, temerosos, te alaban con las palmas unidas. Diciendo «¡Que haya bienestar!», multitudes de grandes sabios y seres perfectos te alaban con abundantes himnos.
11.22
रुद्रादित्या वसवो ये च साध्या ।
विश्वेऽश्विनौ मरुतश्चोष्मपाश्च ।
गन्धर्वयक्षासुरसिद्धसङ्घा ।
वीक्षन्ते त्वां विस्मिताश्चैव सर्वे ॥ ११.२२ ॥
Los Rudras, Ādityas, Vasus y Sādhyas, los Viśvedevas, los dos Aśvins, los Maruts y los Ūṣmapas, y multitudes de Gandharvas, Yakṣas, Asuras y Siddhas, todos te contemplan asombrados.
11.23
रूपं महत्ते बहुवक्त्रनेत्रं ।
महाबाहो बहुबाहूरुपादम् ।
बहूदरं बहुदंष्ट्राकरालं ।
दृष्ट्वा लोकाः प्रव्यथितास्तथाऽहम् ॥ ११.२३ ॥
Al ver tu inmensa forma, oh poderoso de brazos, con muchas bocas y ojos, muchos brazos, muslos y pies, muchos vientres, y terrible por sus muchos colmillos, los mundos se estremecen, y yo también.
11.24
नभःस्पृशं दीप्तमनेकवर्णं ।
व्यात्ताननं दीप्तविशालनेत्रम् ।
दृष्ट्वा हि त्वां प्रव्यथितान्तरात्मा ।
धृतिं न विन्दामि शमं च विष्णो ॥ ११.२४ ॥
Al verte tocando el cielo, resplandeciente, de muchos colores, con las bocas abiertas y enormes ojos ardientes, mi ser interior tiembla, y no hallo firmeza ni paz, oh Viṣṇu.
11.25
दंष्ट्राकरालानि च ते मुखानि ।
दृष्ट्वैव कालानलसन्निभानि ।
दिशो न जाने न लभे च शर्म ।
प्रसीद देवेश जगन्निवास ॥ ११.२५ ॥
Con solo ver tus bocas, terribles de colmillos y semejantes al fuego del fin de los tiempos, pierdo el sentido de las direcciones y no hallo paz. Sé propicio, Señor de los dioses, morada del universo.
11.26
अमी च त्वां धृतराष्ट्रस्य पुत्राः ।
सर्वे सहैवावनिपालसङ्घैः ।
भीष्मो द्रोणः सूतपुत्रस्तथाऽसौ ।
सहास्मदीयैरपि योधमुख्यैः ॥ ११.२६ ॥
Y todos estos hijos de Dhṛtarāṣṭra, junto con multitudes de reyes, Bhīṣma, Droṇa y también aquel hijo del auriga, junto con los principales guerreros de nuestro bando —
11.27
वक्त्राणि ते त्वरमाणा विशन्ति ।
दंष्ट्राकरालानि भयानकानि ।
केचिद्विलग्ना दशनान्तरेषु ।
संदृश्यन्ते चूर्णितैरुत्तमाङ्गैः ॥ ११.२७ ॥
se precipitan en tus bocas espantosas, terribles de colmillos. Algunos se ven atrapados entre los dientes, con las cabezas trituradas.
11.28
यथा नदीनां बहवोऽम्बुवेगाः ।
समुद्रमेवाभिमुखाः द्रवन्ति ।
तथा तवामी नरलोकवीरा ।
विशन्ति वक्त्राण्यभिविज्वलन्ति ॥ ११.२८ ॥
Como los muchos torrentes de los ríos corren hacia el océano, así estos héroes del mundo de los hombres entran en tus bocas llameantes.
11.29
यथा प्रदीप्तं ज्वलनं पतङ्गा ।
विशन्ति नाशाय समृद्धवेगाः ।
तथैव नाशाय विशन्ति लोका ।
स्तवापि वक्त्राणि समृद्धवेगाः ॥ ११.२९ ॥
Como las polillas se lanzan a toda velocidad hacia el fuego ardiente para su destrucción, así también los mundos entran a toda velocidad en tus bocas para su destrucción.
11.30
लेलिह्यसे ग्रसमानः समन्ता ।
ल्लोकान्समग्रान्वदनैर्ज्वलद्भिः ।
तेजोभिरापूर्य जगत्समग्रं ।
भासस्तवोग्राः प्रतपन्ति विष्णो ॥ ११.३० ॥
Devorando por todos lados todos los mundos con tus bocas llameantes, te relames. Llenando el universo entero de resplandor, tus rayos feroces lo abrasan, oh Viṣṇu.
11.31
आख्याहि मे को भवानुग्ररूपो ।
नमोऽस्तु ते देववर प्रसीद ।
विज्ञातुमिच्छामि भवन्तमाद्यं ।
न हि प्रजानामि तव प्रवृत्तिम् ॥ ११.३१ ॥
Dime quién eres tú, de forma tan terrible. Salutaciones a ti, el mejor de los dioses; sé propicio. Deseo conocerte a ti, el Primordial, pues no comprendo tu obrar.
11.32
कालोऽस्मि लोकक्षयकृत्प्रवृद्धो ।
लोकान्समाहर्तुमिह प्रवृत्तः ।
ऋतेऽपि त्वां न भविष्यन्ति सर्वे ।
येऽवस्थिताः प्रत्यनीकेषु योधाः ॥ ११.३२ ॥
El Señor dijo: Soy el Tiempo, crecido y poderoso, destructor de los mundos, empeñado aquí en aniquilar a los mundos. Aun sin ti, todos estos guerreros dispuestos en las filas enemigas dejarán de existir.
11.33
तस्मात्त्वमुत्तिष्ठ यशो लभस्व ।
जित्वा शत्रून् भुङ्क्ष्व राज्यं समृद्धम् ।
मयैवैते निहताः पूर्वमेव ।
निमित्तमात्रं भव सव्यसाचिन् ॥ ११.३३ ॥
Por tanto, levántate y conquista la gloria; vence a tus enemigos y goza de un reino próspero. Ya han sido abatidos por mí; sé solo el instrumento, Savyasācin.
11.34
द्रोणं च भीष्मं च जयद्रथं च ।
कर्णं तथाऽन्यानपि योधवीरान् ।
मया हतांस्त्वं जहि मा व्यथिष्ठा ।
युध्यस्व जेतासि रणे सपत्नान् ॥ ११.३४ ॥
A Droṇa, a Bhīṣma, a Jayadratha, a Karṇa y también a los demás guerreros heroicos, ya abatidos por mí, mátalos tú; no te angusties. Lucha, y vencerás a tus rivales en la batalla.
11.35
एतच्छ्रुत्वा वचनं केशवस्य ।
कृताञ्जलिर्वेपमानः किरीटी ।
नमस्कृत्वा भूय एवाह कृष्णं ।
सगद्गदं भीतभीतः प्रणम्य ॥ ११.३५ ॥
Sañjaya dijo: Al oír estas palabras de Keśava, Kirīṭin, tembloroso y con las manos juntas, rindió homenaje y, postrándose de nuevo, sobrecogido de temor, habló otra vez a Kṛṣṇa con voz entrecortada.
11.36
स्थाने हृषीकेश तव प्रकीर्त्या ।
जगत् प्रहृष्यत्यनुरज्यते च ।
रक्षांसि भीतानि दिशो द्रवन्ति ।
सर्वे नमस्यन्ति च सिद्धसङ्घाः ॥ ११.३६ ॥
Arjuna dijo: Con razón, Hṛṣīkeśa, el mundo se regocija y se deleita en tu alabanza; los rākṣasas huyen aterrados en todas direcciones, y todas las huestes de siddhas se inclinan ante ti.
11.37
कस्माच्च ते न नमेरन्महात्मन् ।
गरीयसे ब्रह्मणोऽप्यादिकर्त्रे ।
अनन्त देवेश जगन्निवास ।
त्वमक्षरं सदसत्तत्परं यत् ॥ ११.३७ ॥
¿Y por qué no habrían de inclinarse ante ti, oh magnánimo, más grande aún que Brahmā, el creador primordial? Oh infinito, señor de los dioses, morada del universo, tú eres lo imperecedero, el ser y el no-ser, y lo que está más allá de ellos.
11.38
त्वमादिदेवः पुरुषः पुराण ।
स्त्वमस्य विश्वस्य परं निधानम् ।
वेत्तासि वेद्यं च परं च धाम ।
त्वया ततं विश्वमनन्तरूप ॥ ११.३८ ॥
Tú eres el Dios primordial, la Persona antigua; tú eres el refugio supremo de este universo. Eres el conocedor, lo que ha de conocerse y la morada suprema. Por ti está impregnado el universo, oh tú de formas infinitas.
11.39
वायुर्यमोऽग्निर्वरुणः शशाङ्कः ।
प्रजापतिस्त्वं प्रपितामहश्च ।
नमो नमस्तेऽस्तु सहस्रकृत्वः ।
पुनश्च भूयोऽपि नमो नमस्ते ॥ ११.३९ ॥
Tú eres Vāyu, Yama, Agni, Varuṇa, la luna, Prajāpati y el bisabuelo. ¡Salutaciones, salutaciones a ti mil veces, y otra vez y otra más, salutaciones, salutaciones a ti!
11.40
नमः पुरस्तादथ पृष्ठतस्ते ।
नमोऽस्तु ते सर्वत एव सर्व ।
अनन्तवीर्यामितविक्रमस्त्वं ।
सर्वं समाप्नोषि ततोऽसि सर्वः ॥ ११.४० ॥
Salutaciones a ti por delante y por detrás; salutaciones a ti por todos lados, oh Todo. Infinito en vigor e inconmensurable en poder, tú lo abarcas todo; por eso tú eres todo.
11.41
सखेति मत्वा प्रसभं यदुक्तं ।
हे कृष्ण हे यादव हे सखेति ।
अजानता महिमानं तवेदं ।
मया प्रमादात्प्रणयेन वापि ॥ ११.४१ ॥
Todo lo que dije con ligereza, considerándote un amigo —«¡Oh Kṛṣṇa, oh Yādava, oh amigo!»—, sin conocer esta grandeza tuya, por descuido o incluso por afecto,
11.42
यच्चावहासार्थमसत्कृतोऽसि ।
विहारशय्यासनभोजनेषु ।
एकोऽथवाप्यच्युत तत्समक्षं ।
तत्क्षामये त्वामहमप्रमेयम् ॥ ११.४२ ॥
y cualquier falta de respeto que te haya mostrado en broma, al jugar, al descansar, al sentarnos o al comer, a solas o ante otros, oh Acyuta, por todo ello te pido perdón a ti, el inconmensurable.
11.43
पितासि लोकस्य चराचरस्य ।
त्वमस्य पूज्यश्च गुरुर्गरीयान् ।
न त्वत्समोऽस्त्यभ्यधिकः कुतोऽन्यो ।
लोकत्रयेऽप्यप्रतिमप्रभाव ॥ ११.४३ ॥
Eres el padre de este mundo, de lo móvil y lo inmóvil; eres digno de su adoración y su maestro más venerable. Oh tú de poder incomparable, ni en los tres mundos hay nadie igual a ti; ¿cómo podría haber otro superior?
11.44
तस्मात्प्रणम्य प्रणिधाय कायं ।
प्रसादये त्वामहमीशमीड्यम् ।
पितेव पुत्रस्य सखेव सख्युः ।
प्रियः प्रियायार्हसि देव सोढुम् ॥ ११.४४ ॥
Por eso, inclinándome y postrando mi cuerpo, imploro tu gracia, Señor digno de alabanza. Como un padre con su hijo, un amigo con su amigo, un amante con su amada, así debes tener paciencia conmigo, oh Dios.
11.45
अदृष्टपूर्वं हृषितोऽस्मि दृष्ट्वा ।
भयेन च प्रव्यथितं मनो मे ।
तदेव मे दर्शय देव रूपं ।
प्रसीद देवेश जगन्निवास ॥ ११.४५ ॥
Me alegro al ver lo que nunca antes se había visto, pero mi mente está turbada por el miedo. Muéstrame aquella misma forma tuya, oh Dios; sé benévolo, Señor de los dioses, morada del universo.
11.46
किरीटिनं गदिनं चक्रहस्त ।
मिच्छामि त्वां द्रष्टुमहं तथैव ।
तेनैव रूपेण चतुर्भुजेन ।
सहस्रबाहो भव विश्वमूर्ते ॥ ११.४६ ॥
Deseo verte como antes, coronado, con la maza y el disco en la mano. Adopta esa misma forma de cuatro brazos, oh tú de mil brazos, oh forma universal.
11.47
मया प्रसन्नेन तवार्जुनेदं ।
रूपं परं दर्शितमात्मयोगात् ।
तेजोमयं विश्वमनन्तमाद्यं ।
यन्मे त्वदन्येन न दृष्टपूर्वम् ॥ ११.४७ ॥
El Señor dijo: Complacido contigo, Arjuna, por mi propio yoga te he mostrado esta forma suprema, radiante, universal, infinita y primordial, que nadie más que tú había visto antes.
11.48
न वेदयज्ञाध्ययनैर्न दानै ।
र्न च क्रियाभिर्न तपोभिरुग्रैः ।
एवंरूपः शक्य अहं नृलोके ।
द्रष्टुं त्वदन्येन कुरुप्रवीर ॥ ११.४८ ॥
Ni por los Vedas, los sacrificios o el estudio, ni por las dádivas, ni por los ritos, ni por austeridades severas puedo ser visto en esta forma en el mundo de los hombres por nadie más que tú, Kurupravīra.
11.49
मा ते व्यथा मा च विमूढभावो ।
दृष्ट्वा रूपं घोरमीदृङ्ममेदम् ।
व्यपेतभीः प्रीतमनाः पुनस्त्वं ।
तदेव मे रूपमिदं प्रपश्य ॥ ११.४९ ॥
No te angusties ni te turbes al ver esta forma mía tan terrible. Libre de temor y con el ánimo alegre, contempla de nuevo aquella misma forma mía.
11.50
इत्यर्जुनं वासुदेवस्तथोक्त्वा ।
स्वकं रूपं दर्शयामास भूयः ।
आश्वासयामास च भीतमेनं ।
भूत्वा पुनः सौम्यवपुर्महात्मा ॥ ११.५० ॥
Sañjaya dijo: Habiendo hablado así a Arjuna, Vāsudeva mostró de nuevo su propia forma; y el de gran alma, adoptando otra vez una figura apacible, consoló al atemorizado Arjuna.
11.51
दृष्ट्वेदं मानुषं रूपं तवसौम्यं जनार्दन ।
इदानीमस्मि संवृत्तः सचेताः प्रकृतिं गतः ॥ ११.५१ ॥
Arjuna dijo: Al ver esta apacible forma humana tuya, Janārdana, ahora me he serenado, he recobrado el juicio y he vuelto a mi estado natural.
11.52
सुदुर्दर्शमिदं रूपं दृष्टवानसि यन्मम ।
देवा अप्यस्य रूपस्य नित्यं दर्शनकाङ्क्षिणः ॥ ११.५२ ॥
El Señor dijo: Esta forma mía que has visto es muy difícil de contemplar. Incluso los dioses anhelan siempre ver esta forma.
11.53
नाहं वेदैर्न तपसा न दानेन न चेज्यया ।
शक्य एवंविधो द्रष्टुं दृष्टवानसि मां यथा ॥ ११.५३ ॥
Ni por los Vedas, ni por la austeridad, ni por la caridad, ni por el sacrificio puedo ser visto de este modo, tal como tú me has visto.
11.54
भक्त्या त्वनन्यया शक्यमहमेवंविधोऽर्जुन ।
ज्ञातुं दृष्टुं च तत्त्वेन प्रवेष्टुं च परंतप ॥ ११.५४ ॥
Pero mediante la devoción exclusiva, Arjuna, puedo ser conocido y visto así en verdad, y se puede entrar en mí, Parantapa.
11.55
मत्कर्मकृन्मत्परमो मद्भक्तः सङ्गवर्जितः ।
निर्वैरः सर्वभूतेषु यः स मामेति पाण्डव ॥ ११.५५ ॥
Quien realiza sus obras para mí, me tiene como lo supremo, me es devoto, está libre de apego y sin enemistad hacia ningún ser, llega a mí, Pāṇḍava.