ભગવદ્ ગીતા · અધ્યાય 11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.1
मदनुग्रहाय परमं गुह्यमध्यात्मसंज्ञितम् ।
यत्त्वयोक्तं वचस्तेन मोहोऽयं विगतो मम ॥ ११.१ ॥
અર્જુન બોલ્યા: મારા પર અનુગ્રહ કરવા આપે અધ્યાત્મ નામનું જે પરમ ગુહ્ય વચન કહ્યું, તેનાથી મારો આ મોહ દૂર થયો છે.
11.2
भवाप्ययौ हि भूतानां श्रुतौ विस्तरशो मया ।
त्वत्तः कमलपत्राक्ष माहात्म्यमपि चाव्ययम् ॥ ११.२ ॥
હે કમળનયન, મેં આપની પાસેથી પ્રાણીઓની ઉત્પત્તિ અને પ્રલય વિસ્તારથી સાંભળ્યાં છે, અને આપનું અવિનાશી માહાત્મ્ય પણ.
11.3
एवमेतद्यथात्थ त्वमात्मानं परमेश्वर ।
द्रष्टुमिच्छामि ते रूपमैश्वरं पुरुषोत्तम ॥ ११.३ ॥
હે પરમેશ્વર, આપ પોતાને જેવા કહો છો, તે બરાબર તેમ જ છે. હે પુરુષોત્તમ, હું આપનું ઐશ્વર્યમય રૂપ જોવા ઇચ્છું છું.
11.4
मन्यसे यदि तच्छक्यं मया द्रष्टुमिति प्रभो ।
योगेश्वर ततो मे त्वं दर्शयाऽत्मानमव्ययम् ॥ ११.४ ॥
હે પ્રભુ, જો આપ માનતા હો કે મારાથી તે જોવું શક્ય છે, તો હે યોગેશ્વર, આપ મને આપનું અવિનાશી સ્વરૂપ દેખાડો.
11.5
पश्य मे पार्थ रूपाणि शतशोऽथ सहस्रशः ।
नानाविधानि दिव्यानि नानावर्णाकृतीनि च ॥ ११.५ ॥
શ્રીભગવાન બોલ્યા: હે પાર્થ, મારાં સેંકડો અને હજારો રૂપો જો — અનેક પ્રકારનાં, દિવ્ય, અને અનેક વર્ણ તથા આકૃતિવાળાં.
11.6
पश्यादित्यान्वसून्रुद्रानश्विनौ मरुतस्तथा ।
बहून्यदृष्टपूर्वाणि पश्याऽश्चर्याणि भारत ॥ ११.६ ॥
હે ભારત, આદિત્યો, વસુઓ, રુદ્રો, બંને અશ્વિનીકુમારો અને મરુતોને જો; પહેલાં ક્યારેય ન જોયેલાં અનેક આશ્ચર્યો જો.
11.7
इहैकस्थं जगत्कृत्स्नं पश्याद्य सचराचरम् ।
मम देहे गुडाकेश यच्चान्यद्द्रष्टुमिच्छसि ॥ ११.७ ॥
હે ગુડાકેશ, આજે અહીં મારા દેહમાં એક જ સ્થાને રહેલું ચરાચર સહિત સમગ્ર જગત જો, અને બીજું જે કંઈ તું જોવા ઇચ્છે છે તે પણ.
11.8
न तु मां शक्यसे द्रष्टुमनेनैव स्वचक्षुषा ।
दिव्यं ददामि ते चक्षुः पश्य मे योगमैश्वरम् ॥ ११.८ ॥
પરંતુ તારી આ જ આંખોથી તું મને જોઈ શકતો નથી. હું તને દિવ્ય દૃષ્ટિ આપું છું; મારો ઈશ્વરીય યોગ જો.
11.9
एवमुक्त्वा ततो राजन्महायोगेश्वरो हरिः ।
दर्शयामास पार्थाय परमं रूपमैश्वरम् ॥ ११.९ ॥
સંજય બોલ્યા: હે રાજન, આમ કહીને મહાયોગેશ્વર હરિએ પછી પાર્થને પોતાનું પરમ ઈશ્વરીય રૂપ બતાવ્યું.
11.10
अनेकवक्त्रनयनमनेकाद्भुतदर्शनम् ।
अनेकदिव्याभरणं दिव्यानेकोद्यतायुधम् ॥ ११.१० ॥
અનેક મુખ અને નેત્રોવાળું, અનેક અદ્ભુત દર્શનોવાળું, અનેક દિવ્ય આભૂષણોવાળું અને ઉગામેલાં અનેક દિવ્ય શસ્ત્રોવાળું;
11.11
दिव्यमाल्याम्बरधरं दिव्यगन्धानुलेपनम् ।
सर्वाश्चर्यमयं देवमनन्तं विश्वतोमुखम् ॥ ११.११ ॥
દિવ્ય માળાઓ અને વસ્ત્રો ધારણ કરેલા, દિવ્ય સુગંધનો લેપ કરેલા, સર્વ આશ્ચર્યમય, અનંત, સર્વ દિશામાં મુખવાળા દેવ.
11.12
दिवि सूर्यसहस्रस्य भवेद्युगपदुत्थिता ।
यदि भाः सदृशी सा स्याद्भासस्तस्य महात्मनः ॥ ११.१२ ॥
જો આકાશમાં હજાર સૂર્યોનો પ્રકાશ એકસાથે ઊગે, તો તે કદાચ તે મહાત્માના તેજ જેવો થાય.
11.13
तत्रैकस्थं जगत्कृत्स्नं प्रविभक्तमनेकधा ।
अपश्यद्देवदेवस्य शरीरे पाण्डवस्तदा ॥ ११.१३ ॥
ત્યારે પાંડવે દેવોના દેવના શરીરમાં અનેક પ્રકારે વિભાજિત સમગ્ર જગતને એક સ્થાને સ્થિત જોયું.
11.14
ततः स विस्मयाविष्टो हृष्टरोमा धनञ्जयः ।
प्रणम्य शिरसा देवं कृताञ्जलिरभाषत ॥ ११.१४ ॥
પછી વિસ્મયથી ભરાયેલા, રોમાંચિત થયેલા ધનંજયે દેવને મસ્તક નમાવી પ્રણામ કરીને, હાથ જોડીને કહ્યું.
11.15
पश्यामि देवांस्तव देव देहे ।
सर्वांस्तथा भूतविशेषसङ्घान् ।
ब्रह्माणमीशं कमलासनस्थ ।
मृषींश्च सर्वानुरगांश्च दिव्यान् ॥ ११.१५ ॥
અર્જુન બોલ્યા: હે દેવ, તમારા દેહમાં હું બધા દેવોને, વિવિધ પ્રાણીઓના સમૂહોને, કમળાસન પર બિરાજેલા પ્રભુ બ્રહ્માને, બધા ઋષિઓને અને દિવ્ય સર્પોને જોઉં છું.
11.16
अनेकबाहूदरवक्त्रनेत्रं ।
पश्यामि त्वां सर्वतोऽनन्तरूपम् ।
नान्तं न मध्यं न पुनस्तवादिं ।
पश्यामि विश्वेश्वर विश्वरूप ॥ ११.१६ ॥
હે વિશ્વેશ્વર, હે વિશ્વરૂપ, હું તમને અનેક ભુજાઓ, ઉદરો, મુખો અને નેત્રોવાળા, બધી બાજુથી અનંત રૂપવાળા જોઉં છું. તમારો અંત, મધ્ય કે આદિ હું જોતો નથી.
11.17
किरीटिनं गदिनं चक्रिणं च ।
तेजोराशिं सर्वतोदीप्तिमन्तम् ।
पश्यामि त्वां दुर्निरीक्ष्यं समन्ता ।
द्दीप्तानलार्कद्युतिमप्रमेयम् ॥ ११.१७ ॥
હું તમને મુગટ, ગદા અને ચક્ર ધારણ કરેલા, બધી બાજુ પ્રકાશતા તેજના પુંજ, જોવામાં કઠિન, ચારે બાજુ પ્રજ્વલિત અગ્નિ અને સૂર્ય સમાન કાંતિવાળા અને અપ્રમેય જોઉં છું.
11.18
त्वमक्षरं परमं वेदितव्यं ।
त्वमस्य विश्वस्य परं निधानम् ।
त्वमव्ययः शाश्वतधर्मगोप्ता ।
सनातनस्त्वं पुरुषो मतो मे ॥ ११.१८ ॥
તમે જ જાણવા યોગ્ય પરમ અક્ષર છો, તમે જ આ વિશ્વના પરમ આશ્રય છો. તમે અવિનાશી, શાશ્વત ધર્મના રક્ષક છો; મારા મતે તમે જ સનાતન પુરુષ છો.
11.19
अनादिमध्यान्तमनन्तवीर्य ।
मनन्तबाहुं शशिसूर्यनेत्रम् ।
पश्यामि त्वां दीप्तहुताशवक्त्रम् ।
स्वतेजसा विश्वमिदं तपन्तम् ॥ ११.१९ ॥
હું તમને આદિ, મધ્ય અને અંત વિનાના, અનંત સામર્થ્યવાળા, અનંત ભુજાઓવાળા, ચંદ્ર-સૂર્યરૂપી નેત્રોવાળા, પ્રજ્વલિત અગ્નિરૂપી મુખવાળા અને પોતાના તેજથી આ વિશ્વને તપાવતા જોઉં છું.
11.20
द्यावापृथिव्योरिदमन्तरं हि ।
व्याप्तं त्वयैकेन दिशश्च सर्वाः ।
दृष्ट्वाऽद्भुतं रूपमुग्रं तवेदं ।
लोकत्रयं प्रव्यथितं महात्मन् ॥ ११.२० ॥
હે મહાત્મન્, સ્વર્ગ અને પૃથ્વી વચ્ચેનું આ અંતર અને બધી દિશાઓ એકમાત્ર તમારાથી જ વ્યાપ્ત છે. તમારું આ અદ્ભુત અને ઉગ્ર રૂપ જોઈને ત્રણેય લોક અત્યંત વ્યથિત છે.
11.21
अमी हि त्वां सुरसङ्घाः विशन्ति ।
केचिद्भीताः प्राञ्जलयो गृणन्ति ।
स्वस्तीत्युक्त्वा महर्षिसिद्धसङ्घाः ।
स्तुवन्ति त्वां स्तुतिभिः पुष्कलाभिः ॥ ११.२१ ॥
આ દેવોના સમૂહો તમારામાં પ્રવેશી રહ્યા છે; કેટલાક ભયભીત થઈને હાથ જોડીને તમારી સ્તુતિ કરી રહ્યા છે. મહર્ષિઓ અને સિદ્ધોના સમૂહો "સ્વસ્તિ" કહીને વિપુલ સ્તોત્રો વડે તમારી સ્તુતિ કરી રહ્યા છે.
11.22
रुद्रादित्या वसवो ये च साध्या ।
विश्वेऽश्विनौ मरुतश्चोष्मपाश्च ।
गन्धर्वयक्षासुरसिद्धसङ्घा ।
वीक्षन्ते त्वां विस्मिताश्चैव सर्वे ॥ ११.२२ ॥
રુદ્રો, આદિત્યો, વસુઓ, સાધ્યો, વિશ્વેદેવો, બંને અશ્વિનીકુમારો, મરુતો, ઊષ્મપો અને ગંધર્વો, યક્ષો, અસુરો તથા સિદ્ધોના સમૂહો — આ બધા વિસ્મિત થઈને તમને જોઈ રહ્યા છે.
11.23
रूपं महत्ते बहुवक्त्रनेत्रं ।
महाबाहो बहुबाहूरुपादम् ।
बहूदरं बहुदंष्ट्राकरालं ।
दृष्ट्वा लोकाः प्रव्यथितास्तथाऽहम् ॥ ११.२३ ॥
હે મહાબાહો, અનેક મુખો અને નેત્રોવાળું, અનેક ભુજાઓ, જાંઘો અને પગોવાળું, અનેક ઉદરોવાળું અને અનેક દાઢોથી વિકરાળ એવું તમારું આ મહાન રૂપ જોઈને બધા લોકો વ્યથિત છે, અને હું પણ એમ જ વ્યથિત છું.
11.24
नभःस्पृशं दीप्तमनेकवर्णं ।
व्यात्ताननं दीप्तविशालनेत्रम् ।
दृष्ट्वा हि त्वां प्रव्यथितान्तरात्मा ।
धृतिं न विन्दामि शमं च विष्णो ॥ ११.२४ ॥
હે વિષ્ણુ, આકાશને સ્પર્શતા, પ્રકાશમાન, અનેક વર્ણોવાળા, પહોળાં ખુલ્લાં મુખોવાળા અને પ્રજ્વલિત વિશાળ નેત્રોવાળા તમને જોઈને મારો અંતરાત્મા વ્યથિત છે; મને ન ધીરજ મળે છે, ન શાંતિ.
11.25
दंष्ट्राकरालानि च ते मुखानि ।
दृष्ट्वैव कालानलसन्निभानि ।
दिशो न जाने न लभे च शर्म ।
प्रसीद देवेश जगन्निवास ॥ ११.२५ ॥
દાઢોથી વિકરાળ અને પ્રલયાગ્નિ સમાન તમારાં મુખો જોઈને જ મને દિશાઓનું ભાન રહેતું નથી અને શાંતિ પણ મળતી નથી. હે દેવેશ, હે જગન્નિવાસ, પ્રસન્ન થાઓ.
11.26
अमी च त्वां धृतराष्ट्रस्य पुत्राः ।
सर्वे सहैवावनिपालसङ्घैः ।
भीष्मो द्रोणः सूतपुत्रस्तथाऽसौ ।
सहास्मदीयैरपि योधमुख्यैः ॥ ११.२६ ॥
અને ધૃતરાષ્ટ્રના આ સર્વ પુત્રો રાજાઓના સમૂહો સાથે, ભીષ્મ, દ્રોણ અને તે સૂતપુત્ર પણ, અમારા પક્ષના મુખ્ય યોદ્ધાઓ સાથે —
11.27
वक्त्राणि ते त्वरमाणा विशन्ति ।
दंष्ट्राकरालानि भयानकानि ।
केचिद्विलग्ना दशनान्तरेषु ।
संदृश्यन्ते चूर्णितैरुत्तमाङ्गैः ॥ ११.२७ ॥
તમારાં દાઢોથી વિકરાળ, ભયાનક મુખોમાં વેગથી પ્રવેશી રહ્યા છે. કેટલાક દાંતોની વચ્ચે ફસાયેલા, ચૂરચૂર થયેલાં માથાં સાથે દેખાય છે.
11.28
यथा नदीनां बहवोऽम्बुवेगाः ।
समुद्रमेवाभिमुखाः द्रवन्ति ।
तथा तवामी नरलोकवीरा ।
विशन्ति वक्त्राण्यभिविज्वलन्ति ॥ ११.२८ ॥
જેમ નદીઓના અનેક જળપ્રવાહો સમુદ્ર તરફ જ દોડે છે, તેમ મનુષ્યલોકના આ વીરો તમારાં પ્રજ્વલિત મુખોમાં પ્રવેશી રહ્યા છે.
11.29
यथा प्रदीप्तं ज्वलनं पतङ्गा ।
विशन्ति नाशाय समृद्धवेगाः ।
तथैव नाशाय विशन्ति लोका ।
स्तवापि वक्त्राणि समृद्धवेगाः ॥ ११.२९ ॥
જેમ પતંગિયાં નાશ પામવા માટે ભારે વેગથી પ્રજ્વલિત અગ્નિમાં પ્રવેશે છે, તેમ આ લોકો પણ નાશ પામવા માટે ભારે વેગથી તમારાં મુખોમાં પ્રવેશી રહ્યા છે.
11.30
लेलिह्यसे ग्रसमानः समन्ता ।
ल्लोकान्समग्रान्वदनैर्ज्वलद्भिः ।
तेजोभिरापूर्य जगत्समग्रं ।
भासस्तवोग्राः प्रतपन्ति विष्णो ॥ ११.३० ॥
હે વિષ્ણુ, તમારાં પ્રજ્વલિત મુખોથી ચારે બાજુથી સમગ્ર લોકોને ગળતાં તમે ચાટી રહ્યા છો. તમારી ઉગ્ર પ્રભા સમગ્ર જગતને તેજથી ભરીને તપાવી રહી છે.
11.31
आख्याहि मे को भवानुग्ररूपो ।
नमोऽस्तु ते देववर प्रसीद ।
विज्ञातुमिच्छामि भवन्तमाद्यं ।
न हि प्रजानामि तव प्रवृत्तिम् ॥ ११.३१ ॥
મને કહો કે ઉગ્ર રૂપવાળા આપ કોણ છો. હે દેવશ્રેષ્ઠ, આપને નમસ્કાર; પ્રસન્ન થાઓ. આદિપુરુષ એવા આપને હું જાણવા ઇચ્છું છું, કારણ કે આપની પ્રવૃત્તિ હું સમજી શકતો નથી.
11.32
कालोऽस्मि लोकक्षयकृत्प्रवृद्धो ।
लोकान्समाहर्तुमिह प्रवृत्तः ।
ऋतेऽपि त्वां न भविष्यन्ति सर्वे ।
येऽवस्थिताः प्रत्यनीकेषु योधाः ॥ ११.३२ ॥
શ્રીભગવાન બોલ્યા: હું લોકોનો નાશ કરનાર વધેલો કાળ છું, અને અહીં લોકોનો સંહાર કરવા પ્રવૃત્ત થયો છું. તારા વિના પણ, વિરોધી સેનાઓમાં ઊભેલા આ બધા યોદ્ધાઓ રહેશે નહીં.
11.33
तस्मात्त्वमुत्तिष्ठ यशो लभस्व ।
जित्वा शत्रून् भुङ्क्ष्व राज्यं समृद्धम् ।
मयैवैते निहताः पूर्वमेव ।
निमित्तमात्रं भव सव्यसाचिन् ॥ ११.३३ ॥
તેથી તું ઊઠ અને યશ પ્રાપ્ત કર; શત્રુઓને જીતીને સમૃદ્ધ રાજ્ય ભોગવ. આ બધા પહેલેથી જ મારા દ્વારા હણાયેલા છે; હે સવ્યસાચી, તું માત્ર નિમિત્ત બન.
11.34
द्रोणं च भीष्मं च जयद्रथं च ।
कर्णं तथाऽन्यानपि योधवीरान् ।
मया हतांस्त्वं जहि मा व्यथिष्ठा ।
युध्यस्व जेतासि रणे सपत्नान् ॥ ११.३४ ॥
દ્રોણ, ભીષ્મ, જયદ્રથ, કર્ણ અને બીજા વીર યોદ્ધાઓને પણ, જેઓ મારા દ્વારા હણાયેલા છે, તું હણ; વ્યથિત ન થા. યુદ્ધ કર, રણમાં તું શત્રુઓને જીતીશ.
11.35
एतच्छ्रुत्वा वचनं केशवस्य ।
कृताञ्जलिर्वेपमानः किरीटी ।
नमस्कृत्वा भूय एवाह कृष्णं ।
सगद्गदं भीतभीतः प्रणम्य ॥ ११.३५ ॥
સંજય બોલ્યા: કેશવનાં આ વચનો સાંભળીને, કિરીટી હાથ જોડીને ધ્રૂજતો, નમસ્કાર કરીને, અત્યંત ભયભીત થઈને, ફરી પ્રણામ કરીને ગદ્ગદ વાણીથી કૃષ્ણને બોલ્યો.
11.36
स्थाने हृषीकेश तव प्रकीर्त्या ।
जगत् प्रहृष्यत्यनुरज्यते च ।
रक्षांसि भीतानि दिशो द्रवन्ति ।
सर्वे नमस्यन्ति च सिद्धसङ्घाः ॥ ११.३६ ॥
અર્જુન બોલ્યા: હે હૃષીકેશ, આપના કીર્તનથી જગત હર્ષિત થાય છે અને આપમાં અનુરાગ પામે છે, તે યોગ્ય જ છે; ભયભીત રાક્ષસો દિશાઓમાં ભાગે છે, અને સિદ્ધોના બધા સમુદાયો આપને નમસ્કાર કરે છે.
11.37
कस्माच्च ते न नमेरन्महात्मन् ।
गरीयसे ब्रह्मणोऽप्यादिकर्त्रे ।
अनन्त देवेश जगन्निवास ।
त्वमक्षरं सदसत्तत्परं यत् ॥ ११.३७ ॥
હે મહાત્મન્, બ્રહ્માથી પણ શ્રેષ્ઠ અને આદિકર્તા એવા તમને તેઓ શા માટે નમસ્કાર ન કરે? હે અનંત, હે દેવેશ, હે જગન્નિવાસ, તમે જ અક્ષર છો; સત્ અને અસત્ અને તેનાથી પર જે છે તે પણ તમે જ છો.
11.38
त्वमादिदेवः पुरुषः पुराण ।
स्त्वमस्य विश्वस्य परं निधानम् ।
वेत्तासि वेद्यं च परं च धाम ।
त्वया ततं विश्वमनन्तरूप ॥ ११.३८ ॥
તમે આદિદેવ અને પુરાણ પુરુષ છો; તમે આ વિશ્વના પરમ આશ્રય છો. તમે જ જાણનાર, જાણવા યોગ્ય અને પરમ ધામ છો. હે અનંતરૂપ, તમારાથી આ સમગ્ર વિશ્વ વ્યાપ્ત છે.
11.39
वायुर्यमोऽग्निर्वरुणः शशाङ्कः ।
प्रजापतिस्त्वं प्रपितामहश्च ।
नमो नमस्तेऽस्तु सहस्रकृत्वः ।
पुनश्च भूयोऽपि नमो नमस्ते ॥ ११.३९ ॥
તમે વાયુ, યમ, અગ્નિ, વરુણ, ચંદ્ર, પ્રજાપતિ અને પ્રપિતામહ છો. તમને હજાર વાર નમસ્કાર, નમસ્કાર; અને ફરી ફરી તમને નમસ્કાર, નમસ્કાર.
11.40
नमः पुरस्तादथ पृष्ठतस्ते ।
नमोऽस्तु ते सर्वत एव सर्व ।
अनन्तवीर्यामितविक्रमस्त्वं ।
सर्वं समाप्नोषि ततोऽसि सर्वः ॥ ११.४० ॥
તમને આગળથી અને પાછળથી નમસ્કાર; હે સર્વ, સર્વ બાજુથી તમને નમસ્કાર હો. તમે અનંત વીર્ય અને અમિત પરાક્રમવાળા છો; તમે સર્વને વ્યાપી રહ્યા છો, તેથી તમે જ સર્વ છો.
11.41
सखेति मत्वा प्रसभं यदुक्तं ।
हे कृष्ण हे यादव हे सखेति ।
अजानता महिमानं तवेदं ।
मया प्रमादात्प्रणयेन वापि ॥ ११.४१ ॥
તમારા આ મહિમાને ન જાણતાં, તમને સખા માનીને, પ્રમાદથી કે પ્રેમથી પણ "હે કૃષ્ણ, હે યાદવ, હે સખા" એમ મેં જે કંઈ અવિચારીપણે કહ્યું,
11.42
यच्चावहासार्थमसत्कृतोऽसि ।
विहारशय्यासनभोजनेषु ।
एकोऽथवाप्यच्युत तत्समक्षं ।
तत्क्षामये त्वामहमप्रमेयम् ॥ ११.४२ ॥
અને હે અચ્યુત, વિહાર, શયન, આસન અને ભોજન સમયે, એકલા અથવા બીજાઓની સામે, મજાક માટે તમારો જે અનાદર થયો, તે માટે હું અપ્રમેય એવા તમારી ક્ષમા માગું છું.
11.43
पितासि लोकस्य चराचरस्य ।
त्वमस्य पूज्यश्च गुरुर्गरीयान् ।
न त्वत्समोऽस्त्यभ्यधिकः कुतोऽन्यो ।
लोकत्रयेऽप्यप्रतिमप्रभाव ॥ ११.४३ ॥
તમે આ ચરાચર જગતના પિતા છો, તેના પૂજ્ય અને શ્રેષ્ઠ ગુરુ છો. હે અનુપમ પ્રભાવવાળા, ત્રણે લોકમાં પણ તમારા સમાન કોઈ નથી, તો તમારાથી ચડિયાતો બીજો ક્યાંથી હોય?
11.44
तस्मात्प्रणम्य प्रणिधाय कायं ।
प्रसादये त्वामहमीशमीड्यम् ।
पितेव पुत्रस्य सखेव सख्युः ।
प्रियः प्रियायार्हसि देव सोढुम् ॥ ११.४४ ॥
તેથી શરીરને નમાવી પ્રણામ કરીને, હું સ્તુતિયોગ્ય ઈશ્વર એવા તમને પ્રસન્ન થવા વિનવું છું. હે દેવ, જેમ પિતા પુત્રનું, મિત્ર મિત્રનું અને પ્રિય પ્રિયાનું સહન કરે છે, તેમ તમે મારું સહન કરો.
11.45
अदृष्टपूर्वं हृषितोऽस्मि दृष्ट्वा ।
भयेन च प्रव्यथितं मनो मे ।
तदेव मे दर्शय देव रूपं ।
प्रसीद देवेश जगन्निवास ॥ ११.४५ ॥
પહેલાં ક્યારેય ન જોયેલું જોઈને હું હર્ષિત છું, પણ ભયથી મારું મન વ્યાકુળ છે. હે દેવ, મને તે જ રૂપ બતાવો; હે દેવેશ, હે જગન્નિવાસ, પ્રસન્ન થાઓ.
11.46
किरीटिनं गदिनं चक्रहस्त ।
मिच्छामि त्वां द्रष्टुमहं तथैव ।
तेनैव रूपेण चतुर्भुजेन ।
सहस्रबाहो भव विश्वमूर्ते ॥ ११.४६ ॥
મુગટધારી, ગદાધારી અને હાથમાં ચક્રવાળા તમને હું પહેલાંની જેમ જ જોવા ઇચ્છું છું. હે સહસ્રબાહુ, હે વિશ્વમૂર્તિ, તે જ ચતુર્ભુજ રૂપવાળા થાઓ.
11.47
मया प्रसन्नेन तवार्जुनेदं ।
रूपं परं दर्शितमात्मयोगात् ।
तेजोमयं विश्वमनन्तमाद्यं ।
यन्मे त्वदन्येन न दृष्टपूर्वम् ॥ ११.४७ ॥
શ્રીભગવાન બોલ્યા: હે અર્જુન, પ્રસન્ન થઈને મેં મારી યોગશક્તિથી તને આ પરમ રૂપ બતાવ્યું છે. તેજોમય, વિશ્વરૂપ, અનંત અને આદિ એવું મારું આ રૂપ તારા સિવાય પહેલાં કોઈએ જોયું નથી.
11.48
न वेदयज्ञाध्ययनैर्न दानै ।
र्न च क्रियाभिर्न तपोभिरुग्रैः ।
एवंरूपः शक्य अहं नृलोके ।
द्रष्टुं त्वदन्येन कुरुप्रवीर ॥ ११.४८ ॥
હે કુરુપ્રવીર, વેદ, યજ્ઞ અને અધ્યયનથી નહીં, દાનથી નહીં, ક્રિયાઓથી નહીં કે ઉગ્ર તપથી પણ નહીં — મનુષ્યલોકમાં તારા સિવાય બીજો કોઈ મને આ રૂપમાં જોઈ શકતો નથી.
11.49
मा ते व्यथा मा च विमूढभावो ।
दृष्ट्वा रूपं घोरमीदृङ्ममेदम् ।
व्यपेतभीः प्रीतमनाः पुनस्त्वं ।
तदेव मे रूपमिदं प्रपश्य ॥ ११.४९ ॥
મારું આવું આ ઘોર રૂપ જોઈને તું વ્યથિત ન થા અને મૂઢ પણ ન થા. ભયરહિત અને પ્રસન્ન મનવાળો થઈને ફરી મારું તે જ આ રૂપ જો.
11.50
इत्यर्जुनं वासुदेवस्तथोक्त्वा ।
स्वकं रूपं दर्शयामास भूयः ।
आश्वासयामास च भीतमेनं ।
भूत्वा पुनः सौम्यवपुर्महात्मा ॥ ११.५० ॥
સંજય બોલ્યા: અર્જુનને આમ કહીને વાસુદેવે ફરી પોતાનું રૂપ દેખાડ્યું; અને તે મહાત્માએ ફરી સૌમ્ય શરીર ધારણ કરીને ભયભીત થયેલા તેને આશ્વાસન આપ્યું.
11.51
दृष्ट्वेदं मानुषं रूपं तवसौम्यं जनार्दन ।
इदानीमस्मि संवृत्तः सचेताः प्रकृतिं गतः ॥ ११.५१ ॥
અર્જુન બોલ્યા: હે જનાર્દન, આપનું આ સૌમ્ય માનવ રૂપ જોઈને હવે હું સ્વસ્થચિત્ત થયો છું અને મારી સ્વાભાવિક સ્થિતિ પામ્યો છું.
11.52
सुदुर्दर्शमिदं रूपं दृष्टवानसि यन्मम ।
देवा अप्यस्य रूपस्य नित्यं दर्शनकाङ्क्षिणः ॥ ११.५२ ॥
શ્રીભગવાન બોલ્યા: તેં જોયેલું મારું આ રૂપ જોવું અત્યંત દુર્લભ છે. દેવો પણ આ રૂપનાં દર્શનની સદા ઇચ્છા રાખે છે.
11.53
नाहं वेदैर्न तपसा न दानेन न चेज्यया ।
शक्य एवंविधो द्रष्टुं दृष्टवानसि मां यथा ॥ ११.५३ ॥
તેં મને જે રીતે જોયો છે, એ રીતે મને વેદોથી, તપથી, દાનથી કે યજ્ઞથી જોઈ શકાતો નથી.
11.54
भक्त्या त्वनन्यया शक्यमहमेवंविधोऽर्जुन ।
ज्ञातुं दृष्टुं च तत्त्वेन प्रवेष्टुं च परंतप ॥ ११.५४ ॥
પરંતુ હે અર્જુન, અનન્ય ભક્તિથી જ આવા મને તત્ત્વથી જાણવો, જોવો અને મારામાં પ્રવેશ કરવો શક્ય છે, હે પરંતપ.
11.55
मत्कर्मकृन्मत्परमो मद्भक्तः सङ्गवर्जितः ।
निर्वैरः सर्वभूतेषु यः स मामेति पाण्डव ॥ ११.५५ ॥
હે પાંડવ, જે મારા માટે કર્મ કરે છે, મને જ પરમ માને છે, મારો ભક્ત છે, આસક્તિ રહિત છે અને સર્વ પ્રાણીઓ પ્રત્યે વેરરહિત છે, તે મને પામે છે.