ഭഗവദ്ഗീത · അധ്യായം 11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.1
मदनुग्रहाय परमं गुह्यमध्यात्मसंज्ञितम् ।
यत्त्वयोक्तं वचस्तेन मोहोऽयं विगतो मम ॥ ११.१ ॥
അർജുനൻ പറഞ്ഞു: എന്നെ അനുഗ്രഹിക്കാനായി അങ്ങ് പറഞ്ഞ അധ്യാത്മം എന്ന പരമരഹസ്യമായ വചനത്താൽ എന്റെ ഈ മോഹം നീങ്ങിപ്പോയി.
11.2
भवाप्ययौ हि भूतानां श्रुतौ विस्तरशो मया ।
त्वत्तः कमलपत्राक्ष माहात्म्यमपि चाव्ययम् ॥ ११.२ ॥
താമരക്കണ്ണാ, ജീവികളുടെ ഉത്പത്തിയും ലയവും അങ്ങയിൽനിന്ന് ഞാൻ വിസ്തരിച്ചു കേട്ടു; അങ്ങയുടെ നാശമില്ലാത്ത മഹിമയും.
11.3
एवमेतद्यथात्थ त्वमात्मानं परमेश्वर ।
द्रष्टुमिच्छामि ते रूपमैश्वरं पुरुषोत्तम ॥ ११.३ ॥
പരമേശ്വരാ, അങ്ങ് അങ്ങയെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞതുപോലെതന്നെയാണ് ഇത്. പുരുഷോത്തമാ, അങ്ങയുടെ ഈശ്വരരൂപം കാണാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
11.4
मन्यसे यदि तच्छक्यं मया द्रष्टुमिति प्रभो ।
योगेश्वर ततो मे त्वं दर्शयाऽत्मानमव्ययम् ॥ ११.४ ॥
പ്രഭോ, അത് എനിക്ക് കാണാൻ സാധ്യമാണെന്ന് അങ്ങ് കരുതുന്നുവെങ്കിൽ, യോഗേശ്വരാ, അങ്ങയുടെ നാശമില്ലാത്ത സ്വരൂപം എനിക്ക് കാണിച്ചുതരൂ.
11.5
पश्य मे पार्थ रूपाणि शतशोऽथ सहस्रशः ।
नानाविधानि दिव्यानि नानावर्णाकृतीनि च ॥ ११.५ ॥
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: പാർഥാ, നൂറുകണക്കിനും ആയിരക്കണക്കിനുമുള്ള എന്റെ രൂപങ്ങൾ കാണുക — പലവിധമുള്ളവ, ദിവ്യമായവ, പല നിറങ്ങളും ആകൃതികളുമുള്ളവ.
11.6
पश्यादित्यान्वसून्रुद्रानश्विनौ मरुतस्तथा ।
बहून्यदृष्टपूर्वाणि पश्याऽश्चर्याणि भारत ॥ ११.६ ॥
ഭാരതാ, ആദിത്യന്മാരെയും വസുക്കളെയും രുദ്രന്മാരെയും രണ്ട് അശ്വിനികളെയും മരുത്തുക്കളെയും കാണുക; മുമ്പ് കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത അനേകം അത്ഭുതങ്ങൾ കാണുക.
11.7
इहैकस्थं जगत्कृत्स्नं पश्याद्य सचराचरम् ।
मम देहे गुडाकेश यच्चान्यद्द्रष्टुमिच्छसि ॥ ११.७ ॥
ഗുഡാകേശാ, ഇന്ന് ഇവിടെ എന്റെ ദേഹത്തിൽ ഒരിടത്തു നിലകൊള്ളുന്ന ചരാചരങ്ങളോടുകൂടിയ സമസ്ത ജഗത്തിനെയും, നീ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന മറ്റെന്തിനെയും കാണുക.
11.8
न तु मां शक्यसे द्रष्टुमनेनैव स्वचक्षुषा ।
दिव्यं ददामि ते चक्षुः पश्य मे योगमैश्वरम् ॥ ११.८ ॥
എന്നാൽ നിന്റെ ഈ കണ്ണുകൾകൊണ്ട് എന്നെ കാണാൻ നിനക്കു കഴിയില്ല. ഞാൻ നിനക്കു ദിവ്യചക്ഷുസ്സ് നൽകുന്നു; എന്റെ ഈശ്വരയോഗം കാണുക.
11.9
एवमुक्त्वा ततो राजन्महायोगेश्वरो हरिः ।
दर्शयामास पार्थाय परमं रूपमैश्वरम् ॥ ११.९ ॥
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് മഹായോഗേശ്വരനായ ഹരി അപ്പോൾ പാർഥന് തന്റെ പരമമായ ഈശ്വരരൂപം കാണിച്ചുകൊടുത്തു.
11.10
अनेकवक्त्रनयनमनेकाद्भुतदर्शनम् ।
अनेकदिव्याभरणं दिव्यानेकोद्यतायुधम् ॥ ११.१० ॥
അനേകം മുഖങ്ങളും കണ്ണുകളും ഉള്ളതും, അനേകം അദ്ഭുതദർശനങ്ങളുള്ളതും, അനേകം ദിവ്യാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞതും, ഉയർത്തിപ്പിടിച്ച അനേകം ദിവ്യായുധങ്ങളുള്ളതും;
11.11
दिव्यमाल्याम्बरधरं दिव्यगन्धानुलेपनम् ।
सर्वाश्चर्यमयं देवमनन्तं विश्वतोमुखम् ॥ ११.११ ॥
ദിവ്യമാല്യങ്ങളും വസ്ത്രങ്ങളും ധരിച്ച, ദിവ്യഗന്ധം പൂശിയ, സർവാശ്ചര്യമയനായ, അനന്തനായ, എല്ലാ ദിക്കിലേക്കും മുഖമുള്ള ദേവൻ.
11.12
दिवि सूर्यसहस्रस्य भवेद्युगपदुत्थिता ।
यदि भाः सदृशी सा स्याद्भासस्तस्य महात्मनः ॥ ११.१२ ॥
ആകാശത്തിൽ ആയിരം സൂര്യന്മാരുടെ പ്രഭ ഒരേസമയം ഉദിച്ചുയർന്നാൽ, അത് ആ മഹാത്മാവിന്റെ തേജസ്സിനു തുല്യമായേക്കാം.
11.13
तत्रैकस्थं जगत्कृत्स्नं प्रविभक्तमनेकधा ।
अपश्यद्देवदेवस्य शरीरे पाण्डवस्तदा ॥ ११.१३ ॥
അപ്പോൾ പാണ്ഡവൻ ദേവദേവന്റെ ശരീരത്തിൽ, അനേകവിധം വിഭജിക്കപ്പെട്ട സമസ്ത ജഗത്തും ഒരിടത്ത് നിലകൊള്ളുന്നതായി കണ്ടു.
11.14
ततः स विस्मयाविष्टो हृष्टरोमा धनञ्जयः ।
प्रणम्य शिरसा देवं कृताञ्जलिरभाषत ॥ ११.१४ ॥
അപ്പോൾ വിസ്മയം നിറഞ്ഞ്, രോമാഞ്ചമണിഞ്ഞ ധനഞ്ജയൻ ദേവനെ ശിരസ്സുനമിച്ച് വണങ്ങി, കൈകൂപ്പിക്കൊണ്ട് പറഞ്ഞു.
11.15
पश्यामि देवांस्तव देव देहे ।
सर्वांस्तथा भूतविशेषसङ्घान् ।
ब्रह्माणमीशं कमलासनस्थ ।
मृषींश्च सर्वानुरगांश्च दिव्यान् ॥ ११.१५ ॥
അർജുനൻ പറഞ്ഞു: ദേവാ, അങ്ങയുടെ ദേഹത്തിൽ എല്ലാ ദേവന്മാരെയും, വിവിധ ജീവജാലങ്ങളുടെ കൂട്ടങ്ങളെയും, താമരപ്പീഠത്തിലിരിക്കുന്ന പ്രഭുവായ ബ്രഹ്മാവിനെയും, എല്ലാ ഋഷിമാരെയും, ദിവ്യസർപ്പങ്ങളെയും ഞാൻ കാണുന്നു.
11.16
अनेकबाहूदरवक्त्रनेत्रं ।
पश्यामि त्वां सर्वतोऽनन्तरूपम् ।
नान्तं न मध्यं न पुनस्तवादिं ।
पश्यामि विश्वेश्वर विश्वरूप ॥ ११.१६ ॥
വിശ്വേശ്വരാ, വിശ്വരൂപാ, അനേകം കൈകളും വയറുകളും മുഖങ്ങളും കണ്ണുകളുമുള്ളവനായി, എല്ലായിടത്തും അനന്തരൂപനായി അങ്ങയെ ഞാൻ കാണുന്നു. അങ്ങയുടെ അന്തമോ മധ്യമോ ആദിയോ ഞാൻ കാണുന്നില്ല.
11.17
किरीटिनं गदिनं चक्रिणं च ।
तेजोराशिं सर्वतोदीप्तिमन्तम् ।
पश्यामि त्वां दुर्निरीक्ष्यं समन्ता ।
द्दीप्तानलार्कद्युतिमप्रमेयम् ॥ ११.१७ ॥
കിരീടവും ഗദയും ചക്രവും ധരിച്ചവനായി, എല്ലായിടത്തും തിളങ്ങുന്ന തേജോരാശിയായി, നോക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളവനായി, ചുറ്റും ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയുടെയും സൂര്യന്റെയും പ്രഭയുള്ളവനായി, അളവറ്റവനായി അങ്ങയെ ഞാൻ കാണുന്നു.
11.18
त्वमक्षरं परमं वेदितव्यं ।
त्वमस्य विश्वस्य परं निधानम् ।
त्वमव्ययः शाश्वतधर्मगोप्ता ।
सनातनस्त्वं पुरुषो मतो मे ॥ ११.१८ ॥
അങ്ങാണ് അറിയേണ്ട പരമമായ അക്ഷരം; അങ്ങാണ് ഈ വിശ്വത്തിന്റെ പരമമായ ആശ്രയം. അങ്ങ് അവ്യയനും ശാശ്വതധർമ്മത്തിന്റെ സംരക്ഷകനുമാണ്; അങ്ങാണ് സനാതനപുരുഷൻ എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
11.19
अनादिमध्यान्तमनन्तवीर्य ।
मनन्तबाहुं शशिसूर्यनेत्रम् ।
पश्यामि त्वां दीप्तहुताशवक्त्रम् ।
स्वतेजसा विश्वमिदं तपन्तम् ॥ ११.१९ ॥
ആദിയും മധ്യവും അന്തവുമില്ലാത്തവനായി, അനന്തവീര്യനായി, അനന്തബാഹുക്കളുള്ളവനായി, ചന്ദ്രസൂര്യന്മാർ കണ്ണുകളായവനായി, ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നി മുഖമായവനായി, സ്വന്തം തേജസ്സുകൊണ്ട് ഈ വിശ്വത്തെ തപിപ്പിക്കുന്നവനായി നിന്നെ ഞാൻ കാണുന്നു.
11.20
द्यावापृथिव्योरिदमन्तरं हि ।
व्याप्तं त्वयैकेन दिशश्च सर्वाः ।
दृष्ट्वाऽद्भुतं रूपमुग्रं तवेदं ।
लोकत्रयं प्रव्यथितं महात्मन् ॥ ११.२० ॥
മഹാത്മാവേ, ആകാശത്തിനും ഭൂമിക്കും ഇടയിലുള്ള ഈ അന്തരവും എല്ലാ ദിക്കുകളും നീ ഒരുവനാൽ തന്നെ വ്യാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. നിന്റെ ഈ അത്ഭുതവും ഉഗ്രവുമായ രൂപം കണ്ട് മൂന്നു ലോകങ്ങളും നടുങ്ങുന്നു.
11.21
अमी हि त्वां सुरसङ्घाः विशन्ति ।
केचिद्भीताः प्राञ्जलयो गृणन्ति ।
स्वस्तीत्युक्त्वा महर्षिसिद्धसङ्घाः ।
स्तुवन्ति त्वां स्तुतिभिः पुष्कलाभिः ॥ ११.२१ ॥
ഈ ദേവസംഘങ്ങൾ നിന്നിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു; ചിലർ ഭയന്ന് കൈകൂപ്പി നിന്നെ സ്തുതിക്കുന്നു. മഹർഷിമാരുടെയും സിദ്ധന്മാരുടെയും സംഘങ്ങൾ "സ്വസ്തി" എന്നു പറഞ്ഞ് സമൃദ്ധമായ സ്തോത്രങ്ങളാൽ നിന്നെ വാഴ്ത്തുന്നു.
11.22
रुद्रादित्या वसवो ये च साध्या ।
विश्वेऽश्विनौ मरुतश्चोष्मपाश्च ।
गन्धर्वयक्षासुरसिद्धसङ्घा ।
वीक्षन्ते त्वां विस्मिताश्चैव सर्वे ॥ ११.२२ ॥
രുദ്രന്മാർ, ആദിത്യന്മാർ, വസുക്കൾ, സാധ്യന്മാർ, വിശ്വേദേവന്മാർ, രണ്ട് അശ്വിനികൾ, മരുത്തുക്കൾ, ഊഷ്മപന്മാർ, ഗന്ധർവ-യക്ഷ-അസുര-സിദ്ധ സംഘങ്ങൾ — ഇവരെല്ലാം വിസ്മയത്തോടെ നിന്നെ നോക്കുന്നു.
11.23
रूपं महत्ते बहुवक्त्रनेत्रं ।
महाबाहो बहुबाहूरुपादम् ।
बहूदरं बहुदंष्ट्राकरालं ।
दृष्ट्वा लोकाः प्रव्यथितास्तथाऽहम् ॥ ११.२३ ॥
മഹാബാഹോ, അനേകം മുഖങ്ങളും കണ്ണുകളും, അനേകം കൈകളും തുടകളും പാദങ്ങളും, അനേകം ഉദരങ്ങളുമുള്ള, അനേകം ദംഷ്ട്രകളാൽ ഭയാനകമായ നിന്റെ ഈ മഹത്തായ രൂപം കണ്ട് ലോകങ്ങൾ നടുങ്ങുന്നു; ഞാനും അങ്ങനെ തന്നെ.
11.24
नभःस्पृशं दीप्तमनेकवर्णं ।
व्यात्ताननं दीप्तविशालनेत्रम् ।
दृष्ट्वा हि त्वां प्रव्यथितान्तरात्मा ।
धृतिं न विन्दामि शमं च विष्णो ॥ ११.२४ ॥
വിഷ്ണോ, ആകാശത്തെ സ്പർശിക്കുന്നവനും ജ്വലിക്കുന്നവനും അനേകവർണനും, പിളർന്ന വായകളും ജ്വലിക്കുന്ന വിശാലനേത്രങ്ങളുമുള്ളവനുമായ നിന്നെ കണ്ട് എന്റെ അന്തരാത്മാവ് നടുങ്ങുന്നു; എനിക്ക് ധൈര്യമോ ശാന്തിയോ ലഭിക്കുന്നില്ല.
11.25
दंष्ट्राकरालानि च ते मुखानि ।
दृष्ट्वैव कालानलसन्निभानि ।
दिशो न जाने न लभे च शर्म ।
प्रसीद देवेश जगन्निवास ॥ ११.२५ ॥
തേറ്റകളാൽ ഭയങ്കരവും പ്രളയാഗ്നിക്കു സമവുമായ നിന്റെ മുഖങ്ങൾ കണ്ടപ്പോൾത്തന്നെ എനിക്ക് ദിക്കുകൾ അറിയുന്നില്ല, സമാധാനവും ലഭിക്കുന്നില്ല. ദേവേശാ, ജഗന്നിവാസാ, പ്രസാദിക്കേണമേ.
11.26
अमी च त्वां धृतराष्ट्रस्य पुत्राः ।
सर्वे सहैवावनिपालसङ्घैः ।
भीष्मो द्रोणः सूतपुत्रस्तथाऽसौ ।
सहास्मदीयैरपि योधमुख्यैः ॥ ११.२६ ॥
ധൃതരാഷ്ട്രരുടെ ഈ പുത്രന്മാരെല്ലാം രാജസമൂഹങ്ങളോടൊപ്പം, ഭീഷ്മരും ദ്രോണരും ആ സൂതപുത്രനും, നമ്മുടെ പക്ഷത്തെ പ്രമുഖ യോദ്ധാക്കളോടൊപ്പം —
11.27
वक्त्राणि ते त्वरमाणा विशन्ति ।
दंष्ट्राकरालानि भयानकानि ।
केचिद्विलग्ना दशनान्तरेषु ।
संदृश्यन्ते चूर्णितैरुत्तमाङ्गैः ॥ ११.२७ ॥
തേറ്റകളാൽ ഭയങ്കരവും ഭീതിജനകവുമായ നിന്റെ വായകളിലേക്ക് അതിവേഗം പ്രവേശിക്കുന്നു. ചിലർ പല്ലുകൾക്കിടയിൽ കുടുങ്ങി, തലകൾ പൊടിഞ്ഞവരായി കാണപ്പെടുന്നു.
11.28
यथा नदीनां बहवोऽम्बुवेगाः ।
समुद्रमेवाभिमुखाः द्रवन्ति ।
तथा तवामी नरलोकवीरा ।
विशन्ति वक्त्राण्यभिविज्वलन्ति ॥ ११.२८ ॥
നദികളുടെ അനേകം ജലപ്രവാഹങ്ങൾ സമുദ്രത്തിലേക്കു തന്നെ കുതിച്ചൊഴുകുന്നതുപോലെ, മനുഷ്യലോകത്തിലെ ഈ വീരന്മാർ ജ്വലിക്കുന്ന നിന്റെ വായകളിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നു.
11.29
यथा प्रदीप्तं ज्वलनं पतङ्गा ।
विशन्ति नाशाय समृद्धवेगाः ।
तथैव नाशाय विशन्ति लोका ।
स्तवापि वक्त्राणि समृद्धवेगाः ॥ ११.२९ ॥
ഈയാമ്പാറ്റകൾ നാശത്തിനായി അതിവേഗത്തിൽ ജ്വലിക്കുന്ന തീയിലേക്കു പ്രവേശിക്കുന്നതുപോലെ, ലോകങ്ങളും നാശത്തിനായി അതിവേഗത്തിൽ നിന്റെ വായകളിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നു.
11.30
लेलिह्यसे ग्रसमानः समन्ता ।
ल्लोकान्समग्रान्वदनैर्ज्वलद्भिः ।
तेजोभिरापूर्य जगत्समग्रं ।
भासस्तवोग्राः प्रतपन्ति विष्णो ॥ ११.३० ॥
വിഷ്ണോ, ജ്വലിക്കുന്ന വായകളാൽ എല്ലാ ഭാഗത്തുനിന്നും സമസ്തലോകങ്ങളെയും വിഴുങ്ങിക്കൊണ്ട് നീ നക്കിനുണയുന്നു. നിന്റെ ഉഗ്രമായ പ്രഭകൾ ലോകം മുഴുവൻ തേജസ്സുകൊണ്ടു നിറച്ച് തപിപ്പിക്കുന്നു.
11.31
आख्याहि मे को भवानुग्ररूपो ।
नमोऽस्तु ते देववर प्रसीद ।
विज्ञातुमिच्छामि भवन्तमाद्यं ।
न हि प्रजानामि तव प्रवृत्तिम् ॥ ११.३१ ॥
ഉഗ്രരൂപനായ അങ്ങ് ആരാണെന്ന് എന്നോട് പറഞ്ഞാലും. ദേവശ്രേഷ്ഠാ, അങ്ങേക്ക് നമസ്കാരം; പ്രസാദിച്ചാലും. ആദിയായ അങ്ങയെ അറിയാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, കാരണം അങ്ങയുടെ പ്രവൃത്തി എനിക്ക് മനസ്സിലാകുന്നില്ല.
11.32
कालोऽस्मि लोकक्षयकृत्प्रवृद्धो ।
लोकान्समाहर्तुमिह प्रवृत्तः ।
ऋतेऽपि त्वां न भविष्यन्ति सर्वे ।
येऽवस्थिताः प्रत्यनीकेषु योधाः ॥ ११.३२ ॥
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ ലോകങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്ന, വളർന്നുവന്ന കാലമാണ്; ഇവിടെ ലോകങ്ങളെ സംഹരിക്കാൻ ഒരുങ്ങിയിരിക്കുന്നു. നീയില്ലെങ്കിലും, എതിർസൈന്യങ്ങളിൽ നിലയുറപ്പിച്ച ഈ യോദ്ധാക്കളെല്ലാം ഇല്ലാതാകും.
11.33
तस्मात्त्वमुत्तिष्ठ यशो लभस्व ।
जित्वा शत्रून् भुङ्क्ष्व राज्यं समृद्धम् ।
मयैवैते निहताः पूर्वमेव ।
निमित्तमात्रं भव सव्यसाचिन् ॥ ११.३३ ॥
അതിനാൽ നീ എഴുന്നേറ്റ് യശസ്സ് നേടുക; ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച് സമൃദ്ധമായ രാജ്യം അനുഭവിക്കുക. ഇവർ നേരത്തെ തന്നെ എന്നാൽ വധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; സവ്യസാചീ, നീ ഒരു നിമിത്തം മാത്രമാകുക.
11.34
द्रोणं च भीष्मं च जयद्रथं च ।
कर्णं तथाऽन्यानपि योधवीरान् ।
मया हतांस्त्वं जहि मा व्यथिष्ठा ।
युध्यस्व जेतासि रणे सपत्नान् ॥ ११.३४ ॥
ദ്രോണരെയും ഭീഷ്മരെയും ജയദ്രഥനെയും കർണനെയും മറ്റു വീരയോദ്ധാക്കളെയും, എന്നാൽ നേരത്തെ വധിക്കപ്പെട്ടവരെ, നീ കൊല്ലുക; വ്യസനിക്കരുത്. യുദ്ധം ചെയ്യുക; യുദ്ധത്തിൽ നീ ശത്രുക്കളെ ജയിക്കും.
11.35
एतच्छ्रुत्वा वचनं केशवस्य ।
कृताञ्जलिर्वेपमानः किरीटी ।
नमस्कृत्वा भूय एवाह कृष्णं ।
सगद्गदं भीतभीतः प्रणम्य ॥ ११.३५ ॥
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു: കേശവന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട്, കിരീടി കൂപ്പുകൈകളോടെ വിറച്ചുകൊണ്ട്, നമസ്കരിച്ച്, ഏറെ ഭയന്ന്, വീണ്ടും പ്രണമിച്ച്, ഇടറിയ സ്വരത്തിൽ കൃഷ്ണനോട് പറഞ്ഞു.
11.36
स्थाने हृषीकेश तव प्रकीर्त्या ।
जगत् प्रहृष्यत्यनुरज्यते च ।
रक्षांसि भीतानि दिशो द्रवन्ति ।
सर्वे नमस्यन्ति च सिद्धसङ्घाः ॥ ११.३६ ॥
അർജുനൻ പറഞ്ഞു: ഹൃഷീകേശാ, അങ്ങയുടെ കീർത്തനത്താൽ ലോകം ആഹ്ലാദിക്കുകയും അങ്ങയിൽ അനുരക്തമാകുകയും ചെയ്യുന്നത് ഉചിതം തന്നെ; രാക്ഷസർ ഭയന്ന് ദിക്കുകളിലേക്ക് ഓടുന്നു, സിദ്ധസംഘങ്ങളെല്ലാം അങ്ങയെ നമസ്കരിക്കുന്നു.
11.37
कस्माच्च ते न नमेरन्महात्मन् ।
गरीयसे ब्रह्मणोऽप्यादिकर्त्रे ।
अनन्त देवेश जगन्निवास ।
त्वमक्षरं सदसत्तत्परं यत् ॥ ११.३७ ॥
മഹാത്മാവേ, ബ്രഹ്മാവിനെക്കാളും ശ്രേഷ്ഠനും ആദികർത്താവുമായ അങ്ങയെ അവർ എന്തുകൊണ്ട് നമിക്കാതിരിക്കും? അനന്താ, ദേവേശാ, ജഗന്നിവാസാ, അങ്ങുതന്നെ അക്ഷരം; സത്തും അസത്തും അവയ്ക്കപ്പുറമുള്ളതും അങ്ങുതന്നെ.
11.38
त्वमादिदेवः पुरुषः पुराण ।
स्त्वमस्य विश्वस्य परं निधानम् ।
वेत्तासि वेद्यं च परं च धाम ।
त्वया ततं विश्वमनन्तरूप ॥ ११.३८ ॥
അങ്ങ് ആദിദേവനും പുരാണപുരുഷനുമാണ്; ഈ വിശ്വത്തിന്റെ പരമമായ ആശ്രയം അങ്ങാണ്. അറിയുന്നവനും അറിയേണ്ടതും പരമധാമവും അങ്ങാണ്. അനന്തരൂപാ, അങ്ങയാൽ ഈ വിശ്വം മുഴുവൻ വ്യാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
11.39
वायुर्यमोऽग्निर्वरुणः शशाङ्कः ।
प्रजापतिस्त्वं प्रपितामहश्च ।
नमो नमस्तेऽस्तु सहस्रकृत्वः ।
पुनश्च भूयोऽपि नमो नमस्ते ॥ ११.३९ ॥
അങ്ങ് വായുവും യമനും അഗ്നിയും വരുണനും ചന്ദ്രനും പ്രജാപതിയും പ്രപിതാമഹനുമാണ്. അങ്ങേക്ക് ആയിരം വട്ടം നമസ്കാരം, നമസ്കാരം; വീണ്ടും വീണ്ടും അങ്ങേക്ക് നമസ്കാരം, നമസ്കാരം.
11.40
नमः पुरस्तादथ पृष्ठतस्ते ।
नमोऽस्तु ते सर्वत एव सर्व ।
अनन्तवीर्यामितविक्रमस्त्वं ।
सर्वं समाप्नोषि ततोऽसि सर्वः ॥ ११.४० ॥
അങ്ങേക്ക് മുന്നിൽനിന്നും പിന്നിൽനിന്നും നമസ്കാരം; സർവസ്വരൂപാ, എല്ലാ ഭാഗത്തുനിന്നും അങ്ങേക്ക് നമസ്കാരം. അനന്തവീര്യനും അമിതപരാക്രമനുമാണ് അങ്ങ്; അങ്ങ് എല്ലാറ്റിനെയും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു, അതിനാൽ അങ്ങുതന്നെ എല്ലാം.
11.41
सखेति मत्वा प्रसभं यदुक्तं ।
हे कृष्ण हे यादव हे सखेति ।
अजानता महिमानं तवेदं ।
मया प्रमादात्प्रणयेन वापि ॥ ११.४१ ॥
അങ്ങയുടെ ഈ മഹിമ അറിയാതെ, അങ്ങയെ സുഹൃത്തെന്നു കരുതി, അശ്രദ്ധകൊണ്ടോ സ്നേഹംകൊണ്ടോ "ഹേ കൃഷ്ണാ, ഹേ യാദവാ, ഹേ സഖേ" എന്ന് ഞാൻ അവിവേകമായി പറഞ്ഞതെന്തോ,
11.42
यच्चावहासार्थमसत्कृतोऽसि ।
विहारशय्यासनभोजनेषु ।
एकोऽथवाप्यच्युत तत्समक्षं ।
तत्क्षामये त्वामहमप्रमेयम् ॥ ११.४२ ॥
അച്യുതാ, വിനോദത്തിലും ശയനത്തിലും ഇരിപ്പിലും ഭോജനത്തിലും, ഒറ്റയ്ക്കോ മറ്റുള്ളവരുടെ മുന്നിലോ, തമാശയ്ക്കായി അങ്ങ് അനാദരിക്കപ്പെട്ടതെന്തോ, അതിന് അപ്രമേയനായ അങ്ങയോട് ഞാൻ ക്ഷമ യാചിക്കുന്നു.
11.43
पितासि लोकस्य चराचरस्य ।
त्वमस्य पूज्यश्च गुरुर्गरीयान् ।
न त्वत्समोऽस्त्यभ्यधिकः कुतोऽन्यो ।
लोकत्रयेऽप्यप्रतिमप्रभाव ॥ ११.४३ ॥
നീ ചരാചരമായ ഈ ലോകത്തിന്റെ പിതാവാണ്, ഇതിന് പൂജ്യനും ശ്രേഷ്ഠനായ ഗുരുവുമാണ്. അപ്രതിമപ്രഭാവനേ, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും നിനക്കു തുല്യനായി ആരുമില്ല; നിന്നെക്കാൾ ഉയർന്ന മറ്റൊരാൾ എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും?
11.44
तस्मात्प्रणम्य प्रणिधाय कायं ।
प्रसादये त्वामहमीशमीड्यम् ।
पितेव पुत्रस्य सखेव सख्युः ।
प्रियः प्रियायार्हसि देव सोढुम् ॥ ११.४४ ॥
അതിനാൽ ശരീരം നമിച്ച് പ്രണമിച്ച്, സ്തുത്യനായ ഈശ്വരനായ നിന്നോട് ഞാൻ പ്രസാദം യാചിക്കുന്നു. ദേവാ, പിതാവ് പുത്രനോടും സഖാവ് സഖാവിനോടും പ്രിയൻ പ്രിയയോടും എന്നപോലെ നീ എന്നോടു ക്ഷമിക്കേണമേ.
11.45
अदृष्टपूर्वं हृषितोऽस्मि दृष्ट्वा ।
भयेन च प्रव्यथितं मनो मे ।
तदेव मे दर्शय देव रूपं ।
प्रसीद देवेश जगन्निवास ॥ ११.४५ ॥
മുമ്പൊരിക്കലും കാണാത്തതു കണ്ട് ഞാൻ ഹർഷിതനായിരിക്കുന്നു, എങ്കിലും എന്റെ മനസ്സ് ഭയത്താൽ വ്യാകുലമാണ്. ദേവാ, എനിക്ക് ആ രൂപം തന്നെ കാണിച്ചുതരൂ; ദേവേശാ, ജഗന്നിവാസാ, പ്രസാദിക്കൂ.
11.46
किरीटिनं गदिनं चक्रहस्त ।
मिच्छामि त्वां द्रष्टुमहं तथैव ।
तेनैव रूपेण चतुर्भुजेन ।
सहस्रबाहो भव विश्वमूर्ते ॥ ११.४६ ॥
കിരീടവും ഗദയും കയ്യിൽ ചക്രവും ധരിച്ച നിന്നെ മുമ്പത്തെപ്പോലെ കാണാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. സഹസ്രബാഹുവേ, വിശ്വമൂർത്തേ, ആ ചതുർഭുജരൂപത്തിൽത്തന്നെ ആകേണമേ.
11.47
मया प्रसन्नेन तवार्जुनेदं ।
रूपं परं दर्शितमात्मयोगात् ।
तेजोमयं विश्वमनन्तमाद्यं ।
यन्मे त्वदन्येन न दृष्टपूर्वम् ॥ ११.४७ ॥
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: അർജുനാ, പ്രസന്നനായി എന്റെ യോഗശക്തിയാൽ ഈ പരമരൂപം ഞാൻ നിനക്കു കാണിച്ചുതന്നു. തേജോമയവും വിശ്വാത്മകവും അനന്തവും ആദ്യവുമായ എന്റെ ഈ രൂപം നീയല്ലാതെ മറ്റാരും മുമ്പ് കണ്ടിട്ടില്ല.
11.48
न वेदयज्ञाध्ययनैर्न दानै ।
र्न च क्रियाभिर्न तपोभिरुग्रैः ।
एवंरूपः शक्य अहं नृलोके ।
द्रष्टुं त्वदन्येन कुरुप्रवीर ॥ ११.४८ ॥
കുരുപ്രവീരാ, വേദയജ്ഞാധ്യയനങ്ങളാലോ ദാനങ്ങളാലോ കർമങ്ങളാലോ ഉഗ്രതപസ്സുകളാലോ മനുഷ്യലോകത്തിൽ നീയല്ലാതെ മറ്റാർക്കും ഈ രൂപത്തിൽ എന്നെ കാണാൻ കഴിയില്ല.
11.49
मा ते व्यथा मा च विमूढभावो ।
दृष्ट्वा रूपं घोरमीदृङ्ममेदम् ।
व्यपेतभीः प्रीतमनाः पुनस्त्वं ।
तदेव मे रूपमिदं प्रपश्य ॥ ११.४९ ॥
എന്റെ ഈ ഘോരരൂപം കണ്ട് നീ വ്യഥപ്പെടരുത്, മോഹിക്കയുമരുത്. ഭയം നീങ്ങി, പ്രസന്നമനസ്സോടെ വീണ്ടും എന്റെ ആ രൂപം തന്നെ ഇതാ കാണുക.
11.50
इत्यर्जुनं वासुदेवस्तथोक्त्वा ।
स्वकं रूपं दर्शयामास भूयः ।
आश्वासयामास च भीतमेनं ।
भूत्वा पुनः सौम्यवपुर्महात्मा ॥ ११.५० ॥
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു: അർജുനനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് വാസുദേവൻ വീണ്ടും തന്റെ സ്വന്തം രൂപം കാണിച്ചു; ആ മഹാത്മാവ് വീണ്ടും സൗമ്യരൂപം ധരിച്ച് ഭയന്നിരുന്ന അവനെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
11.51
दृष्ट्वेदं मानुषं रूपं तवसौम्यं जनार्दन ।
इदानीमस्मि संवृत्तः सचेताः प्रकृतिं गतः ॥ ११.५१ ॥
അർജുനൻ പറഞ്ഞു: ജനാർദനാ, അങ്ങയുടെ ഈ സൗമ്യമായ മാനുഷരൂപം കണ്ട് ഇപ്പോൾ ഞാൻ സ്വസ്ഥചിത്തനായി എന്റെ സ്വാഭാവികാവസ്ഥയിലെത്തിയിരിക്കുന്നു.
11.52
सुदुर्दर्शमिदं रूपं दृष्टवानसि यन्मम ।
देवा अप्यस्य रूपस्य नित्यं दर्शनकाङ्क्षिणः ॥ ११.५२ ॥
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: നീ കണ്ട എന്റെ ഈ രൂപം കാണാൻ അത്യന്തം പ്രയാസമുള്ളതാണ്. ദേവന്മാർ പോലും ഈ രൂപത്തിന്റെ ദർശനം എപ്പോഴും ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
11.53
नाहं वेदैर्न तपसा न दानेन न चेज्यया ।
शक्य एवंविधो द्रष्टुं दृष्टवानसि मां यथा ॥ ११.५३ ॥
നീ എന്നെ കണ്ടതുപോലെ ഈ വിധത്തിൽ എന്നെ വേദങ്ങളാലോ തപസ്സാലോ ദാനത്താലോ യജ്ഞത്താലോ കാണാൻ സാധ്യമല്ല.
11.54
भक्त्या त्वनन्यया शक्यमहमेवंविधोऽर्जुन ।
ज्ञातुं दृष्टुं च तत्त्वेन प्रवेष्टुं च परंतप ॥ ११.५४ ॥
എന്നാൽ അർജുനാ, അനന്യമായ ഭക്തികൊണ്ടു മാത്രമേ ഈ വിധത്തിലുള്ള എന്നെ തത്ത്വത്തിൽ അറിയാനും കാണാനും എന്നിൽ പ്രവേശിക്കാനും സാധിക്കൂ, പരന്തപാ.
11.55
मत्कर्मकृन्मत्परमो मद्भक्तः सङ्गवर्जितः ।
निर्वैरः सर्वभूतेषु यः स मामेति पाण्डव ॥ ११.५५ ॥
പാണ്ഡവാ, എനിക്കായി കർമം ചെയ്യുന്നവനും, എന്നെ പരമമായി കരുതുന്നവനും, എന്റെ ഭക്തനും, ആസക്തിയില്ലാത്തവനും, എല്ലാ ജീവികളോടും വൈരമില്ലാത്തവനുമായ ആരോ, അവൻ എന്നെ പ്രാപിക്കുന്നു.