ภควัทคีตา · อัธยายะ 11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.1
मदनुग्रहाय परमं गुह्यमध्यात्मसंज्ञितम् ।
यत्त्वयोक्तं वचस्तेन मोहोऽयं विगतो मम ॥ ११.१ ॥
อรชุนกล่าวว่า ด้วยพระกรุณาต่อข้าพระองค์ พระองค์ได้ตรัสคำอันเป็นความลับสูงสุดที่เรียกว่าอธยาตมะ ด้วยถ้อยคำเหล่านั้น โมหะของข้าพระองค์นี้จึงสิ้นไปแล้ว
11.2
भवाप्ययौ हि भूतानां श्रुतौ विस्तरशो मया ।
त्वत्तः कमलपत्राक्ष माहात्म्यमपि चाव्ययम् ॥ ११.२ ॥
ข้าแต่พระองค์ผู้มีดวงเนตรดุจกลีบบัว ข้าพระองค์ได้ฟังโดยละเอียดจากพระองค์ถึงการเกิดและการดับของสรรพสัตว์ และความยิ่งใหญ่อันไม่เสื่อมสูญของพระองค์
11.3
एवमेतद्यथात्थ त्वमात्मानं परमेश्वर ।
द्रष्टुमिच्छामि ते रूपमैश्वरं पुरुषोत्तम ॥ ११.३ ॥
เป็นดังที่พระองค์ได้ตรัสถึงพระองค์เองนั้นจริงแล้ว ข้าแต่พระปรเมศวร ข้าพระองค์ปรารถนาจะเห็นพระรูปอันเป็นอิสริยะของพระองค์ ข้าแต่พุรุโษตตมะ
11.4
मन्यसे यदि तच्छक्यं मया द्रष्टुमिति प्रभो ।
योगेश्वर ततो मे त्वं दर्शयाऽत्मानमव्ययम् ॥ ११.४ ॥
ข้าแต่พระปรภู หากพระองค์เห็นว่าข้าพระองค์อาจเห็นได้ ข้าแต่พระโยเกศวร ขอพระองค์ทรงแสดงอาตมันอันไม่เสื่อมสูญของพระองค์แก่ข้าพระองค์เถิด
11.5
पश्य मे पार्थ रूपाणि शतशोऽथ सहस्रशः ।
नानाविधानि दिव्यानि नानावर्णाकृतीनि च ॥ ११.५ ॥
พระผู้เป็นเจ้าตรัสว่า ปารถะเอ๋ย จงดูรูปของเราทั้งหลายเถิด มีนับร้อยและนับพัน หลากหลายชนิด เป็นทิพย์ มีสีและรูปร่างต่างๆ
11.6
पश्यादित्यान्वसून्रुद्रानश्विनौ मरुतस्तथा ।
बहून्यदृष्टपूर्वाणि पश्याऽश्चर्याणि भारत ॥ ११.६ ॥
จงดูอาทิตย์ทั้งหลาย วสุทั้งหลาย รุทรทั้งหลาย อัศวินทั้งสอง และมรุตทั้งหลายเถิด ภารตะเอ๋ย จงดูอัศจรรย์มากมายที่ไม่เคยเห็นมาก่อนเถิด
11.7
इहैकस्थं जगत्कृत्स्नं पश्याद्य सचराचरम् ।
मम देहे गुडाकेश यच्चान्यद्द्रष्टुमिच्छसि ॥ ११.७ ॥
คุฑากேศเอ๋ย จงดูจักรวาลทั้งสิ้นพร้อมทั้งสิ่งเคลื่อนไหวและไม่เคลื่อนไหว รวมอยู่ในที่เดียวกันภายในกายของเราในวันนี้ และสิ่งอื่นใดที่เจ้าปรารถนาจะเห็น
11.8
न तु मां शक्यसे द्रष्टुमनेनैव स्वचक्षुषा ।
दिव्यं ददामि ते चक्षुः पश्य मे योगमैश्वरम् ॥ ११.८ ॥
แต่เจ้าไม่อาจเห็นเราด้วยดวงตาของเจ้าเองนี้ได้ เราจะประทานทิพยจักษุแก่เจ้า จงดูโยคะอันเป็นอิสริยะของเราเถิด
11.9
एवमुक्त्वा ततो राजन्महायोगेश्वरो हरिः ।
दर्शयामास पार्थाय परमं रूपमैश्वरम् ॥ ११.९ ॥
สัญชัยกล่าวว่า ข้าแต่พระราชา เมื่อพระหริผู้เป็นมหาโยเกศวรตรัสดังนี้แล้ว ก็ทรงแสดงพระรูปอิสริยะอันสูงสุดแก่พระปารถะ
11.10
अनेकवक्त्रनयनमनेकाद्भुतदर्शनम् ।
अनेकदिव्याभरणं दिव्यानेकोद्यतायुधम् ॥ ११.१० ॥
มีพระพักตร์และพระเนตรมากมาย มีภาพอันอัศจรรย์มากมาย มีเครื่องประดับอันเป็นทิพย์มากมาย และมีอาวุธทิพย์ยกขึ้นมากมาย
11.11
दिव्यमाल्याम्बरधरं दिव्यगन्धानुलेपनम् ।
सर्वाश्चर्यमयं देवमनन्तं विश्वतोमुखम् ॥ ११.११ ॥
ทรงพวงมาลัยและอาภรณ์ทิพย์ ทรงทาด้วยของหอมอันเป็นทิพย์ เต็มไปด้วยความอัศจรรย์ทั้งปวง เป็นเทพผู้ไม่มีที่สิ้นสุด มีพระพักตร์หันไปทุกทิศ
11.12
दिवि सूर्यसहस्रस्य भवेद्युगपदुत्थिता ।
यदि भाः सदृशी सा स्याद्भासस्तस्य महात्मनः ॥ ११.१२ ॥
หากแสงแห่งอาทิตย์พันดวงผุดขึ้นพร้อมกันในท้องฟ้า แสงนั้นอาจคล้ายกับความรุ่งโรจน์ของมหาตมะองค์นั้น
11.13
तत्रैकस्थं जगत्कृत्स्नं प्रविभक्तमनेकधा ।
अपश्यद्देवदेवस्य शरीरे पाण्डवस्तदा ॥ ११.१३ ॥
ในพระกายของเทวเทพนั้น ปาณฑพจึงได้เห็นจักรวาลทั้งสิ้น แบ่งออกเป็นหลายส่วน รวมอยู่ในที่เดียวกัน
11.14
ततः स विस्मयाविष्टो हृष्टरोमा धनञ्जयः ।
प्रणम्य शिरसा देवं कृताञ्जलिरभाषत ॥ ११.१४ ॥
ครั้นนั้น ธนัญชัยผู้เต็มไปด้วยความอัศจรรย์ ขนลุกชูชัน จึงประนมมือถวายบังคมพระเทพด้วยศีรษะ แล้วกล่าวขึ้น
11.15
पश्यामि देवांस्तव देव देहे ।
सर्वांस्तथा भूतविशेषसङ्घान् ।
ब्रह्माणमीशं कमलासनस्थ ।
मृषींश्च सर्वानुरगांश्च दिव्यान् ॥ ११.१५ ॥
อรชุนกล่าวว่า ข้าแต่เทพเจ้า ข้าพระองค์เห็นเทพทั้งหลายในพระกายของพระองค์ และหมู่สรรพสัตว์ต่างๆ ทั้งหมด พระพรหมผู้ประทับบนดอกบัว พระอิศวร ฤๅษีทั้งปวง และนาคทิพย์ทั้งหลาย
11.16
अनेकबाहूदरवक्त्रनेत्रं ।
पश्यामि त्वां सर्वतोऽनन्तरूपम् ।
नान्तं न मध्यं न पुनस्तवादिं ।
पश्यामि विश्वेश्वर विश्वरूप ॥ ११.१६ ॥
ข้าพระองค์เห็นพระองค์ทุกทิศ มีรูปไม่มีที่สิ้นสุด มีแขน ท้อง พระพักตร์ และพระเนตรมากมาย ข้าพระองค์ไม่เห็นที่สุด ไม่เห็นท่ามกลาง และไม่เห็นจุดเริ่มต้นของพระองค์เลย ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้าแห่งจักรวาล ข้าแต่พระองค์ผู้มีรูปเป็นจักรวาล
11.17
किरीटिनं गदिनं चक्रिणं च ।
तेजोराशिं सर्वतोदीप्तिमन्तम् ।
पश्यामि त्वां दुर्निरीक्ष्यं समन्ता ।
द्दीप्तानलार्कद्युतिमप्रमेयम् ॥ ११.१७ ॥
ข้าพระองค์เห็นพระองค์ทรงมงกุฎ ทรงคทาและจักร เป็นกองแสงรุ่งโรจน์ส่องสว่างรอบด้าน ยากที่จะมองดู ลุกโชนไปทุกทิศด้วยความสว่างดุจไฟและดวงอาทิตย์ที่ลุกโพลง หาประมาณมิได้
11.18
त्वमक्षरं परमं वेदितव्यं ।
त्वमस्य विश्वस्य परं निधानम् ।
त्वमव्ययः शाश्वतधर्मगोप्ता ।
सनातनस्त्वं पुरुषो मतो मे ॥ ११.१८ ॥
พระองค์คืออักษระอันสูงสุดที่พึงรู้ พระองค์คือที่พำนักอันสูงสุดของจักรวาลนี้ พระองค์คือผู้พิทักษ์ธรรมอันนิรันดร์ที่ไม่เสื่อมสูญ ข้าพระองค์เชื่อว่าพระองค์คือปุรุษะดึกดำบรรพ์
11.19
अनादिमध्यान्तमनन्तवीर्य ।
मनन्तबाहुं शशिसूर्यनेत्रम् ।
पश्यामि त्वां दीप्तहुताशवक्त्रम् ।
स्वतेजसा विश्वमिदं तपन्तम् ॥ ११.१९ ॥
ข้าพระองค์เห็นพระองค์ไม่มีจุดเริ่มต้น ท่ามกลาง หรือที่สิ้นสุด มีพลังอันไม่มีประมาณ มีแขนนับไม่ถ้วน มีดวงจันทร์และดวงอาทิตย์เป็นพระเนตร มีพระพักตร์เป็นไฟที่ลุกโชน ทรงเผาผลาญจักรวาลนี้ด้วยแสงแห่งพระองค์เอง
11.20
द्यावापृथिव्योरिदमन्तरं हि ।
व्याप्तं त्वयैकेन दिशश्च सर्वाः ।
दृष्ट्वाऽद्भुतं रूपमुग्रं तवेदं ।
लोकत्रयं प्रव्यथितं महात्मन् ॥ ११.२० ॥
ช่องว่างระหว่างสวรรค์และแผ่นดิน และทุกทิศ ล้วนถูกพระองค์เพียงผู้เดียวแผ่ซ่านอยู่ ข้าแต่มหาตมะ เมื่อโลกทั้งสามได้เห็นรูปอันน่าอัศจรรย์และน่าสะพรึงกลัวของพระองค์นี้ ก็สั่นสะท้านหวาดหวั่น
11.21
अमी हि त्वां सुरसङ्घाः विशन्ति ।
केचिद्भीताः प्राञ्जलयो गृणन्ति ।
स्वस्तीत्युक्त्वा महर्षिसिद्धसङ्घाः ।
स्तुवन्ति त्वां स्तुतिभिः पुष्कलाभिः ॥ ११.२१ ॥
ฝูงเทวดาเหล่านี้เข้าไปในพระองค์ บางพวกหวาดกลัวพนมมือสรรเสริญ ฝูงฤๅษีและสิทธิ์ต่างกล่าวว่า ขอให้มีความสวัสดี แล้วสรรเสริญพระองค์ด้วยบทสดุดีมากมาย
11.22
रुद्रादित्या वसवो ये च साध्या ।
विश्वेऽश्विनौ मरुतश्चोष्मपाश्च ।
गन्धर्वयक्षासुरसिद्धसङ्घा ।
वीक्षन्ते त्वां विस्मिताश्चैव सर्वे ॥ ११.२२ ॥
พวกรุทร อาทิตย์ วสุ และสาธยะ วิศเวเทวะ อัศวินทั้งสอง มรุต และอูษมบา ฝูงคนธรรพ์ ยักษ์ อสูร และสิทธะ ทั้งหมดจ้องมองพระองค์ด้วยความตะลึง
11.23
रूपं महत्ते बहुवक्त्रनेत्रं ।
महाबाहो बहुबाहूरुपादम् ।
बहूदरं बहुदंष्ट्राकरालं ।
दृष्ट्वा लोकाः प्रव्यथितास्तथाऽहम् ॥ ११.२३ ॥
เมื่อเห็นรูปอันยิ่งใหญ่ของพระองค์ ผู้มีแขนทรงพลัง มีปากและตานับไม่ถ้วน มีแขน ขา และเท้านับไม่ถ้วน มีท้องนับไม่ถ้วน และน่าสยดสยองด้วยเขี้ยวนับไม่ถ้วน ทั้งโลกต่างหวาดหวั่น และข้าพเจ้าก็เช่นกัน
11.24
नभःस्पृशं दीप्तमनेकवर्णं ।
व्यात्ताननं दीप्तविशालनेत्रम् ।
दृष्ट्वा हि त्वां प्रव्यथितान्तरात्मा ।
धृतिं न विन्दामि शमं च विष्णो ॥ ११.२४ ॥
เมื่อเห็นพระองค์แตะถึงท้องฟ้า รุ่งโรจน์ มีหลายสี ปากอ้ากว้าง และดวงตาใหญ่โตลุกโชน ใจในของข้าพเจ้าสั่นสะท้าน ข้าพเจ้าไม่พบความมั่นคงหรือความสงบ ข้าแต่พระวิษณุ
11.25
दंष्ट्राकरालानि च ते मुखानि ।
दृष्ट्वैव कालानलसन्निभानि ।
दिशो न जाने न लभे च शर्म ।
प्रसीद देवेश जगन्निवास ॥ ११.२५ ॥
แค่เห็นปากของพระองค์ที่น่ากลัวด้วยเขี้ยว และเหมือนไฟแห่งกาลสิ้นสุด ข้าพเจ้าก็หมดทิศทางและไม่พบความสงบ ขอทรงโปรดเถิด ข้าแต่เจ้าแห่งเทพ ที่พำนักแห่งจักรวาล
11.26
अमी च त्वां धृतराष्ट्रस्य पुत्राः ।
सर्वे सहैवावनिपालसङ्घैः ।
भीष्मो द्रोणः सूतपुत्रस्तथाऽसौ ।
सहास्मदीयैरपि योधमुख्यैः ॥ ११.२६ ॥
และบรรดาโอรสทั้งหมดของท้าวธฤตราษฎร์เหล่านี้ พร้อมด้วยฝูงกษัตริย์ ภีษมะ โทรณะ และโอรสของสารถีนั้นด้วย พร้อมกับนักรบเอกของฝ่ายเราด้วย
11.27
वक्त्राणि ते त्वरमाणा विशन्ति ।
दंष्ट्राकरालानि भयानकानि ।
केचिद्विलग्ना दशनान्तरेषु ।
संदृश्यन्ते चूर्णितैरुत्तमाङ्गैः ॥ ११.२७ ॥
กำลังรีบเข้าไปในปากอันน่ากลัวของพระองค์ ซึ่งน่าสยดสยองด้วยเขี้ยว บางตนเห็นติดอยู่ระหว่างฟัน ศีรษะของพวกเขาถูกบดเป็นผง
11.28
यथा नदीनां बहवोऽम्बुवेगाः ।
समुद्रमेवाभिमुखाः द्रवन्ति ।
तथा तवामी नरलोकवीरा ।
विशन्ति वक्त्राण्यभिविज्वलन्ति ॥ ११.२८ ॥
เหมือนกระแสน้ำนับไม่ถ้วนของแม่น้ำที่พุ่งไปยังมหาสมุทรเท่านั้น ฉันใด วีรบุรุษของโลกมนุษย์เหล่านี้ก็เข้าไปในปากอันลุกโชนของพระองค์ฉันนั้น
11.29
यथा प्रदीप्तं ज्वलनं पतङ्गा ।
विशन्ति नाशाय समृद्धवेगाः ।
तथैव नाशाय विशन्ति लोका ।
स्तवापि वक्त्राणि समृद्धवेगाः ॥ ११.२९ ॥
เหมือนแมลงเม่าพุ่งเข้าสู่กองไฟที่ลุกโชนเพื่อความพินาศ ด้วยความเร็วอย่างยิ่ง ฉันใด โลกทั้งหลายก็พุ่งเข้าสู่ปากของพระองค์ด้วยความเร็วอย่างยิ่งเพื่อความพินาศฉันนั้น
11.30
लेलिह्यसे ग्रसमानः समन्ता ।
ल्लोकान्समग्रान्वदनैर्ज्वलद्भिः ।
तेजोभिरापूर्य जगत्समग्रं ।
भासस्तवोग्राः प्रतपन्ति विष्णो ॥ ११.३० ॥
ทรงกลืนกินโลกทั้งหลายทั้งหมดรอบด้านด้วยปากที่ลุกโชน และทรงเลียริมฝีปาก เมื่อทรงเต็มเปี่ยมจักรวาลทั้งสิ้นด้วยความรุ่งโรจน์ รัศมีอันร้อนแรงของพระองค์เผาผลาญอยู่ ข้าแต่พระวิษณุ
11.31
आख्याहि मे को भवानुग्ररूपो ।
नमोऽस्तु ते देववर प्रसीद ।
विज्ञातुमिच्छामि भवन्तमाद्यं ।
न हि प्रजानामि तव प्रवृत्तिम् ॥ ११.३१ ॥
โปรดบอกข้าพเจ้าเถิด ว่าพระองค์ผู้มีรูปน่ากลัวนี้เป็นผู้ใด ขอนอบน้อมแด่พระองค์ ข้าแต่เทพผู้ประเสริฐ ขอทรงโปรดเถิด ข้าพเจ้าปรารถนาจะรู้จักพระองค์ผู้เป็นปฐม เพราะข้าพเจ้าไม่เข้าใจการกระทำของพระองค์
11.32
कालोऽस्मि लोकक्षयकृत्प्रवृद्धो ।
लोकान्समाहर्तुमिह प्रवृत्तः ।
ऋतेऽपि त्वां न भविष्यन्ति सर्वे ।
येऽवस्थिताः प्रत्यनीकेषु योधाः ॥ ११.३२ ॥
พระผู้เป็นเจ้าตรัสว่า เราคือกาล ผู้ยิ่งใหญ่ เป็นผู้ทำลายโลก ซึ่งบัดนี้เริ่มกวาดล้างโลกทั้งหลาย แม้ไม่มีเจ้า นักรบทั้งหลายที่ยืนอยู่ในแนวข้าศึกก็จะไม่คงอยู่
11.33
तस्मात्त्वमुत्तिष्ठ यशो लभस्व ।
जित्वा शत्रून् भुङ्क्ष्व राज्यं समृद्धम् ।
मयैवैते निहताः पूर्वमेव ।
निमित्तमात्रं भव सव्यसाचिन् ॥ ११.३३ ॥
เพราะฉะนั้น จงลุกขึ้นเถิด จงได้รับเกียรติยศ จงชนะศัตรูและครองราชย์อันรุ่งเรือง บรรดาคนเหล่านี้เราได้ฆ่าไว้ก่อนแล้ว เจ้าเพียงเป็นเครื่องมือเท่านั้น ข้าแต่สวยสาจิน
11.34
द्रोणं च भीष्मं च जयद्रथं च ।
कर्णं तथाऽन्यानपि योधवीरान् ।
मया हतांस्त्वं जहि मा व्यथिष्ठा ।
युध्यस्व जेतासि रणे सपत्नान् ॥ ११.३४ ॥
โทรณะ ภีษมะ ชยัทรถ กรรณะ และนักรบวีรบุรุษอื่นๆ ที่เราได้ฆ่าแล้ว เจ้าจงฆ่าเถิด อย่าหวั่นไหว จงรบเถิด เจ้าจะชนะศัตรูในสงคราม
11.35
एतच्छ्रुत्वा वचनं केशवस्य ।
कृताञ्जलिर्वेपमानः किरीटी ।
नमस्कृत्वा भूय एवाह कृष्णं ।
सगद्गदं भीतभीतः प्रणम्य ॥ ११.३५ ॥
สัญชัยกล่าวว่า เมื่อได้ฟังถ้อยคำของเกศวะเช่นนี้ กิริฏินซึ่งตัวสั่นพนมมือ กราบลงอีกครั้ง ด้วยความหวาดกลัวอย่างยิ่ง จึงกล่าวกับพระกฤษณะอีกครั้งด้วยเสียงสะอื้น
11.36
स्थाने हृषीकेश तव प्रकीर्त्या ।
जगत् प्रहृष्यत्यनुरज्यते च ।
रक्षांसि भीतानि दिशो द्रवन्ति ।
सर्वे नमस्यन्ति च सिद्धसङ्घाः ॥ ११.३६ ॥
อรชุนกล่าวว่า สมควรแล้ว ข้าแต่หฤษีเกศะ ที่โลกชื่นชมและยินดีในพระเกียรติของพระองค์ บรรดารากษสหวาดกลัวหนีไปทุกทิศ และฝูงสิทธะทั้งหมดก็นอบน้อมพระองค์
11.37
कस्माच्च ते न नमेरन्महात्मन् ।
गरीयसे ब्रह्मणोऽप्यादिकर्त्रे ।
अनन्त देवेश जगन्निवास ।
त्वमक्षरं सदसत्तत्परं यत् ॥ ११.३७ ॥
และเหตุใดเล่าพวกเขาจะไม่นอบน้อมพระองค์ ข้าแต่มหาตมัน ผู้ยิ่งใหญ่กว่าแม้พระพรหม ผู้เป็นผู้สร้างเบื้องต้น ข้าแต่พระผู้ไม่มีที่สิ้นสุด เจ้าแห่งเทพ ที่พำนักแห่งจักรวาล พระองค์คืออักษร ทั้งที่เป็นและไม่เป็น และสิ่งที่อยู่เหนือทั้งสองนั้น
11.38
त्वमादिदेवः पुरुषः पुराण ।
स्त्वमस्य विश्वस्य परं निधानम् ।
वेत्तासि वेद्यं च परं च धाम ।
त्वया ततं विश्वमनन्तरूप ॥ ११.३८ ॥
พระองค์คือเทพผู้เป็นปฐม คือบุรุษผู้เก่าแก่ พระองค์คือที่พึ่งอันสูงสุดของจักรวาลนี้ พระองค์คือผู้รู้ สิ่งที่ควรรู้ และที่สถิตอันสูงสุด จักรวาลนี้แผ่ซ่านไปด้วยพระองค์ ข้าแต่ผู้มีรูปไม่มีที่สิ้นสุด
11.39
वायुर्यमोऽग्निर्वरुणः शशाङ्कः ।
प्रजापतिस्त्वं प्रपितामहश्च ।
नमो नमस्तेऽस्तु सहस्रकृत्वः ।
पुनश्च भूयोऽपि नमो नमस्ते ॥ ११.३९ ॥
พระองค์คือวายุ ยมะ อัคนี วรุณ พระจันทร์ ประชาบดี และปู่ของปู่ ขอนอบน้อม ขอนอบน้อม แด่พระองค์นับพันครั้ง และอีกครั้ง อีกครั้ง ขอนอบน้อม ขอนอบน้อมแด่พระองค์
11.40
नमः पुरस्तादथ पृष्ठतस्ते ।
नमोऽस्तु ते सर्वत एव सर्व ।
अनन्तवीर्यामितविक्रमस्त्वं ।
सर्वं समाप्नोषि ततोऽसि सर्वः ॥ ११.४० ॥
ขอนอบน้อมแด่พระองค์ข้างหน้าและข้างหลัง ขอนอบน้อมแด่พระองค์ทุกด้าน ข้าแต่ผู้เป็นทุกสิ่ง พระองค์มีพลังไม่มีที่สิ้นสุด มีความกล้าหาญหาที่สุดมิได้ พระองค์ครอบคลุมทุกสิ่ง เพราะฉะนั้นพระองค์จึงเป็นทุกสิ่ง
11.41
सखेति मत्वा प्रसभं यदुक्तं ।
हे कृष्ण हे यादव हे सखेति ।
अजानता महिमानं तवेदं ।
मया प्रमादात्प्रणयेन वापि ॥ ११.४१ ॥
ข้าพระองค์ได้เรียกพระองค์อย่างสนิทสนมว่า โอ กฤษณะ โอ ยาทพ โอ สหาย โดยไม่รู้ถึงความยิ่งใหญ่ของพระองค์ ด้วยความประมาทหรือด้วยความรักใคร่ ไม่ว่าคำใดที่กล่าวไปโดยหุนหัน
11.42
यच्चावहासार्थमसत्कृतोऽसि ।
विहारशय्यासनभोजनेषु ।
एकोऽथवाप्यच्युत तत्समक्षं ।
तत्क्षामये त्वामहमप्रमेयम् ॥ ११.४२ ॥
และการไม่ให้เกียรติใดๆ ที่พระองค์ได้รับในยามเล่น ยามพัก ยามนั่ง หรือยามรับประทาน ไม่ว่าจะเพียงลำพังหรือต่อหน้าผู้อื่น เพื่อเล่นสนุก โอ อจยุตะ ข้าพระองค์ขออภัยต่อพระองค์ในเรื่องนั้น โอ ผู้ที่ประมาณมิได้
11.43
पितासि लोकस्य चराचरस्य ।
त्वमस्य पूज्यश्च गुरुर्गरीयान् ।
न त्वत्समोऽस्त्यभ्यधिकः कुतोऽन्यो ।
लोकत्रयेऽप्यप्रतिमप्रभाव ॥ ११.४३ ॥
พระองค์เป็นบิดาของโลกทั้งสิ้น ทั้งสิ่งที่เคลื่อนไหวและสิ่งที่ไม่เคลื่อนไหว พระองค์เป็นผู้ควรแก่การบูชาและเป็นครูผู้ยิ่งใหญ่ที่สุด โอ ผู้มีพลานุภาพหาที่เปรียบมิได้ แม้ในสามโลกก็ไม่มีผู้ใดเสมอพระองค์ แล้วจะมีผู้ใดยิ่งกว่าได้อย่างไร
11.44
तस्मात्प्रणम्य प्रणिधाय कायं ।
प्रसादये त्वामहमीशमीड्यम् ।
पितेव पुत्रस्य सखेव सख्युः ।
प्रियः प्रियायार्हसि देव सोढुम् ॥ ११.४४ ॥
ฉะนั้น ข้าพระองค์จึงก้มกราบและน้อมกายลง ขอพระองค์ทรงโปรดปราน โอ พระผู้เป็นเจ้าผู้ควรแก่การสรรเสริญ ดุจบิดาทรงอดทนต่อบุตร ดุจสหายต่อสหาย ดุจผู้เป็นที่รักต่อคนที่รัก ขอพระองค์ทรงอดทนต่อข้าพระองค์ โอ เทพเจ้า
11.45
अदृष्टपूर्वं हृषितोऽस्मि दृष्ट्वा ।
भयेन च प्रव्यथितं मनो मे ।
तदेव मे दर्शय देव रूपं ।
प्रसीद देवेश जगन्निवास ॥ ११.४५ ॥
ข้าพระองค์ชื่นบานที่ได้เห็นสิ่งที่ไม่เคยเห็นมาก่อน แต่ใจของข้าพระองค์กลับหวั่นไหวด้วยความกลัว ขอพระองค์ทรงแสดงรูปนั้นให้ข้าพระองค์ได้เห็นอีก โอ เทพเจ้า ขอทรงโปรดเถิด โอ เจ้าแห่งเทวดา ผู้เป็นที่อยู่ของจักรวาล
11.46
किरीटिनं गदिनं चक्रहस्त ।
मिच्छामि त्वां द्रष्टुमहं तथैव ।
तेनैव रूपेण चतुर्भुजेन ।
सहस्रबाहो भव विश्वमूर्ते ॥ ११.४६ ॥
ข้าพระองค์ปรารถนาจะเห็นพระองค์เช่นเดิม ทรงมงกุฎ ถือตะบองและจักรในพระหัตถ์ ขอพระองค์ทรงแสดงรูปสี่กรนั้นเถิด โอ ผู้มีพันกร โอ ผู้มีรูปทั้งจักรวาล
11.47
मया प्रसन्नेन तवार्जुनेदं ।
रूपं परं दर्शितमात्मयोगात् ।
तेजोमयं विश्वमनन्तमाद्यं ।
यन्मे त्वदन्येन न दृष्टपूर्वम् ॥ ११.४७ ॥
พระผู้เป็นเจ้าตรัสว่า โอ อรชุน เพราะเราพอใจในเจ้า เราจึงได้แสดงรูปอันสูงสุดนี้แก่เจ้าด้วยพลังโยคะของเราเอง รูปนั้นเรืองรองด้วยแสง ครอบคลุมทั้งจักรวาล ไม่มีที่สิ้นสุดและเป็นปฐมเดิม และไม่เคยมีผู้ใดเห็นมาก่อนนอกจากเจ้า
11.48
न वेदयज्ञाध्ययनैर्न दानै ।
र्न च क्रियाभिर्न तपोभिरुग्रैः ।
एवंरूपः शक्य अहं नृलोके ।
द्रष्टुं त्वदन्येन कुरुप्रवीर ॥ ११.४८ ॥
มิใช่ด้วยพระเวท การบูชายัญ หรือการศึกษา มิใช่ด้วยการให้ทาน มิใช่ด้วยพิธีกรรม หรือด้วยตบะอันเข้มงวด เราจะถูกเห็นในรูปเช่นนี้ในโลกมนุษย์ได้ด้วยผู้อื่นนอกจากเจ้า โอ วีรบุรุษแห่งกุรุ
11.49
मा ते व्यथा मा च विमूढभावो ।
दृष्ट्वा रूपं घोरमीदृङ्ममेदम् ।
व्यपेतभीः प्रीतमनाः पुनस्त्वं ।
तदेव मे रूपमिदं प्रपश्य ॥ ११.४९ ॥
อย่าให้เจ้าเดือดร้อนหรือหลงงมงาย เมื่อเห็นรูปอันน่ากลัวของเรานี้ จงปราศจากความกลัว มีใจยินดีอีกครั้ง และจงมองดูรูปเดิมของเราเถิด
11.50
इत्यर्जुनं वासुदेवस्तथोक्त्वा ।
स्वकं रूपं दर्शयामास भूयः ।
आश्वासयामास च भीतमेनं ।
भूत्वा पुनः सौम्यवपुर्महात्मा ॥ ११.५० ॥
สัญชัยกล่าวว่า วาสุเทพกล่าวกับอรชุนดังนี้แล้ว ก็แสดงรูปของพระองค์เองอีกครั้ง และพระมหาตมะผู้ยิ่งใหญ่ ทรงกลับมามีรูปอันอ่อนโยนอีก แล้วทรงปลอบโยนอรชุนผู้หวาดกลัว
11.51
दृष्ट्वेदं मानुषं रूपं तवसौम्यं जनार्दन ।
इदानीमस्मि संवृत्तः सचेताः प्रकृतिं गतः ॥ ११.५१ ॥
อรชุนกล่าวว่า โอ ชนารทนะ เมื่อได้เห็นรูปมนุษย์อันอ่อนโยนของพระองค์นี้ บัดนี้ข้าพระองค์สงบลงแล้ว จิตใจของข้าพระองค์กลับคืนมา และข้าพระองค์ได้กลับสู่สภาวะปกติแล้ว
11.52
सुदुर्दर्शमिदं रूपं दृष्टवानसि यन्मम ।
देवा अप्यस्य रूपस्य नित्यं दर्शनकाङ्क्षिणः ॥ ११.५२ ॥
พระผู้เป็นเจ้าตรัสว่า รูปนี้ของเราที่เจ้าได้เห็นนั้นยากยิ่งที่จะเห็นได้ แม้เหล่าเทวดาก็ปรารถนาจะได้เห็นรูปนี้อยู่เสมอ
11.53
नाहं वेदैर्न तपसा न दानेन न चेज्यया ।
शक्य एवंविधो द्रष्टुं दृष्टवानसि मां यथा ॥ ११.५३ ॥
มิใช่ด้วยพระเวท มิใช่ด้วยตบะ มิใช่ด้วยทาน และมิใช่ด้วยการบูชายัญ ที่เราจะถูกเห็นในลักษณะเช่นนี้ได้ ดังที่เจ้าได้เห็นเรา
11.54
भक्त्या त्वनन्यया शक्यमहमेवंविधोऽर्जुन ।
ज्ञातुं दृष्टुं च तत्त्वेन प्रवेष्टुं च परंतप ॥ ११.५४ ॥
แต่ด้วยภักตินั้นที่ไม่แบ่งแยก โอ อรชุน เราจึงอาจถูกรู้ เห็น และเข้าถึงได้ตามความเป็นจริงในลักษณะเช่นนี้ โอ ปรันตปะ
11.55
मत्कर्मकृन्मत्परमो मद्भक्तः सङ्गवर्जितः ।
निर्वैरः सर्वभूतेषु यः स मामेति पाण्डव ॥ ११.५५ ॥
ผู้ใดทำงานเพื่อเรา ถือเราเป็นสูงสุด ภักดีต่อเรา ปราศจากความยึดติด และไม่มีความเป็นศัตรูต่อสรรพสัตว์ ผู้นั้นย่อมมาถึงเรา โอ ปาณฑวะ