ଭଗବଦ୍ ଗୀତା · ଅଧ୍ୟାୟ 11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.1
मदनुग्रहाय परमं गुह्यमध्यात्मसंज्ञितम् ।
यत्त्वयोक्तं वचस्तेन मोहोऽयं विगतो मम ॥ ११.१ ॥
ଅର୍ଜୁନ କହିଲେ: ମୋ ଉପରେ ଅନୁଗ୍ରହ କରିବା ପାଇଁ ଆପଣ ଅଧ୍ୟାତ୍ମ ନାମକ ଯେଉଁ ପରମ ଗୁହ୍ୟ ବଚନ କହିଲେ, ତାହା ଦ୍ୱାରା ମୋର ଏହି ମୋହ ଦୂର ହୋଇଗଲା।
11.2
भवाप्ययौ हि भूतानां श्रुतौ विस्तरशो मया ।
त्वत्तः कमलपत्राक्ष माहात्म्यमपि चाव्ययम् ॥ ११.२ ॥
ହେ କମଳନୟନ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ପ୍ରଳୟ ବିସ୍ତାରରେ ଶୁଣିଛି, ଏବଂ ଆପଣଙ୍କର ଅବିନାଶୀ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ମଧ୍ୟ।
11.3
एवमेतद्यथात्थ त्वमात्मानं परमेश्वर ।
द्रष्टुमिच्छामि ते रूपमैश्वरं पुरुषोत्तम ॥ ११.३ ॥
ହେ ପରମେଶ୍ୱର, ଆପଣ ନିଜକୁ ଯେପରି କହୁଛନ୍ତି, ତାହା ଠିକ୍ ସେହିପରି। ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର ଐଶ୍ୱରିକ ରୂପ ଦେଖିବାକୁ ଚାହେଁ।
11.4
मन्यसे यदि तच्छक्यं मया द्रष्टुमिति प्रभो ।
योगेश्वर ततो मे त्वं दर्शयाऽत्मानमव्ययम् ॥ ११.४ ॥
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଯଦି ଆପଣ ଭାବନ୍ତି ଯେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ତାହା ଦେଖିବା ସମ୍ଭବ, ତେବେ ହେ ଯୋଗେଶ୍ୱର, ମୋତେ ଆପଣଙ୍କ ଅବିନାଶୀ ସ୍ୱରୂପ ଦେଖାନ୍ତୁ।
11.5
पश्य मे पार्थ रूपाणि शतशोऽथ सहस्रशः ।
नानाविधानि दिव्यानि नानावर्णाकृतीनि च ॥ ११.५ ॥
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ହେ ପାର୍ଥ, ମୋର ଶହ ଶହ ଓ ହଜାର ହଜାର ରୂପ ଦେଖ — ନାନା ପ୍ରକାରର, ଦିବ୍ୟ, ଏବଂ ନାନା ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆକୃତିର।
11.6
पश्यादित्यान्वसून्रुद्रानश्विनौ मरुतस्तथा ।
बहून्यदृष्टपूर्वाणि पश्याऽश्चर्याणि भारत ॥ ११.६ ॥
ହେ ଭାରତ, ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କୁ, ବସୁମାନଙ୍କୁ, ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କୁ, ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରଙ୍କୁ ଓ ମରୁତମାନଙ୍କୁ ଦେଖ; ପୂର୍ବରୁ କେବେ ନ ଦେଖିଥିବା ଅନେକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖ।
11.7
इहैकस्थं जगत्कृत्स्नं पश्याद्य सचराचरम् ।
मम देहे गुडाकेश यच्चान्यद्द्रष्टुमिच्छसि ॥ ११.७ ॥
ହେ ଗୁଡାକେଶ, ଆଜି ଏଠାରେ ମୋ ଦେହରେ ଏକତ୍ର ସ୍ଥିତ ଚରାଚର ସହିତ ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ଦେଖ, ଏବଂ ଆଉ ଯାହା କିଛି ତୁମେ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛ ତାହା ମଧ୍ୟ।
11.8
न तु मां शक्यसे द्रष्टुमनेनैव स्वचक्षुषा ।
दिव्यं ददामि ते चक्षुः पश्य मे योगमैश्वरम् ॥ ११.८ ॥
କିନ୍ତୁ ତୁମର ଏହି ଆଖିରେ ତୁମେ ମୋତେ ଦେଖିପାରିବ ନାହିଁ। ମୁଁ ତୁମକୁ ଦିବ୍ୟ ଚକ୍ଷୁ ଦେଉଛି; ମୋର ଐଶ୍ୱରିକ ଯୋଗ ଦେଖ।
11.9
एवमुक्त्वा ततो राजन्महायोगेश्वरो हरिः ।
दर्शयामास पार्थाय परमं रूपमैश्वरम् ॥ ११.९ ॥
ସଞ୍ଜୟ କହିଲେ: ହେ ରାଜନ, ଏହା କହି ମହାଯୋଗେଶ୍ୱର ହରି ତାପରେ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ନିଜର ପରମ ଐଶ୍ୱରିକ ରୂପ ଦେଖାଇଲେ।
11.10
अनेकवक्त्रनयनमनेकाद्भुतदर्शनम् ।
अनेकदिव्याभरणं दिव्यानेकोद्यतायुधम् ॥ ११.१० ॥
ଅନେକ ମୁଖ ଓ ନୟନଯୁକ୍ତ, ଅନେକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦର୍ଶନଯୁକ୍ତ, ଅନେକ ଦିବ୍ୟ ଆଭୂଷଣଯୁକ୍ତ ଏବଂ ଉଠାଇଥିବା ଅନେକ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ;
11.11
दिव्यमाल्याम्बरधरं दिव्यगन्धानुलेपनम् ।
सर्वाश्चर्यमयं देवमनन्तं विश्वतोमुखम् ॥ ११.११ ॥
ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା, ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧ ଲେପନ କରିଥିବା, ସର୍ବ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟମୟ, ଅନନ୍ତ, ସର୍ବତୋମୁଖ ଦେବ।
11.12
दिवि सूर्यसहस्रस्य भवेद्युगपदुत्थिता ।
यदि भाः सदृशी सा स्याद्भासस्तस्य महात्मनः ॥ ११.१२ ॥
ଯଦି ଆକାଶରେ ହଜାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଆଲୋକ ଏକାସାଙ୍ଗରେ ଉଦିତ ହୁଏ, ତେବେ ତାହା ହୁଏତ ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ତେଜ ସଦୃଶ ହେବ।
11.13
तत्रैकस्थं जगत्कृत्स्नं प्रविभक्तमनेकधा ।
अपश्यद्देवदेवस्य शरीरे पाण्डवस्तदा ॥ ११.१३ ॥
ସେତେବେଳେ ପାଣ୍ଡବ ଦେବଦେବଙ୍କ ଶରୀରରେ ଅନେକ ପ୍ରକାରରେ ବିଭକ୍ତ ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥିତ ଦେଖିଲେ।
11.14
ततः स विस्मयाविष्टो हृष्टरोमा धनञ्जयः ।
प्रणम्य शिरसा देवं कृताञ्जलिरभाषत ॥ ११.१४ ॥
ତା'ପରେ ବିସ୍ମୟରେ ଭରି, ରୋମାଞ୍ଚିତ ଧନଞ୍ଜୟ ମସ୍ତକ ନୁଆଁଇ ଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ହାତଯୋଡ଼ି କହିଲେ।
11.15
पश्यामि देवांस्तव देव देहे ।
सर्वांस्तथा भूतविशेषसङ्घान् ।
ब्रह्माणमीशं कमलासनस्थ ।
मृषींश्च सर्वानुरगांश्च दिव्यान् ॥ ११.१५ ॥
ଅର୍ଜୁନ କହିଲେ: ହେ ଦେବ, ତୁମ ଦେହରେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ସମୂହକୁ, କମଳାସନରେ ବିରାଜିତ ପ୍ରଭୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ, ସମସ୍ତ ଋଷିଙ୍କୁ ଓ ଦିବ୍ୟ ସର୍ପମାନଙ୍କୁ ଦେଖୁଛି।
11.16
अनेकबाहूदरवक्त्रनेत्रं ।
पश्यामि त्वां सर्वतोऽनन्तरूपम् ।
नान्तं न मध्यं न पुनस्तवादिं ।
पश्यामि विश्वेश्वर विश्वरूप ॥ ११.१६ ॥
ହେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର, ହେ ବିଶ୍ୱରୂପ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଅନେକ ବାହୁ, ଉଦର, ମୁଖ ଓ ନେତ୍ର ଥିବା, ସବୁଆଡ଼େ ଅନନ୍ତ ରୂପଧାରୀ ଭାବେ ଦେଖୁଛି। ତୁମର ଅନ୍ତ, ମଧ୍ୟ କିମ୍ବା ଆଦି ମୁଁ ଦେଖିପାରୁନାହିଁ।
11.17
किरीटिनं गदिनं चक्रिणं च ।
तेजोराशिं सर्वतोदीप्तिमन्तम् ।
पश्यामि त्वां दुर्निरीक्ष्यं समन्ता ।
द्दीप्तानलार्कद्युतिमप्रमेयम् ॥ ११.१७ ॥
ମୁଁ ତୁମକୁ ମୁକୁଟ, ଗଦା ଓ ଚକ୍ରଧାରୀ, ସବୁଆଡ଼େ ଦୀପ୍ତିମାନ ତେଜର ପୁଞ୍ଜ, ଦେଖିବାକୁ କଷ୍ଟକର, ଚାରିଆଡ଼େ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଦ୍ୟୁତିମାନ ଏବଂ ଅପ୍ରମେୟ ଭାବେ ଦେଖୁଛି।
11.18
त्वमक्षरं परमं वेदितव्यं ।
त्वमस्य विश्वस्य परं निधानम् ।
त्वमव्ययः शाश्वतधर्मगोप्ता ।
सनातनस्त्वं पुरुषो मतो मे ॥ ११.१८ ॥
ତୁମେ ହିଁ ଜାଣିବାଯୋଗ୍ୟ ପରମ ଅକ୍ଷର, ତୁମେ ହିଁ ଏହି ବିଶ୍ୱର ପରମ ଆଶ୍ରୟ। ତୁମେ ଅବ୍ୟୟ, ଶାଶ୍ୱତ ଧର୍ମର ରକ୍ଷକ; ମୋ ମତରେ ତୁମେ ହିଁ ସନାତନ ପୁରୁଷ।
11.19
अनादिमध्यान्तमनन्तवीर्य ।
मनन्तबाहुं शशिसूर्यनेत्रम् ।
पश्यामि त्वां दीप्तहुताशवक्त्रम् ।
स्वतेजसा विश्वमिदं तपन्तम् ॥ ११.१९ ॥
ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଆଦି, ମଧ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତ ରହିତ, ଅନନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅନନ୍ତ ବାହୁ ଥିବା, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ରୂପୀ ନେତ୍ର ଥିବା, ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଅଗ୍ନି ରୂପୀ ମୁଖ ଥିବା ଏବଂ ନିଜ ତେଜରେ ଏହି ବିଶ୍ୱକୁ ତପାଉଥିବା ଦେଖୁଛି।
11.20
द्यावापृथिव्योरिदमन्तरं हि ।
व्याप्तं त्वयैकेन दिशश्च सर्वाः ।
दृष्ट्वाऽद्भुतं रूपमुग्रं तवेदं ।
लोकत्रयं प्रव्यथितं महात्मन् ॥ ११.२० ॥
ହେ ମହାତ୍ମା, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଏହି ଅନ୍ତରାଳ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗ କେବଳ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ବ୍ୟାପ୍ତ। ଆପଣଙ୍କର ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଉଗ୍ର ରୂପ ଦେଖି ତିନି ଲୋକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟଥିତ ହେଉଛନ୍ତି।
11.21
अमी हि त्वां सुरसङ्घाः विशन्ति ।
केचिद्भीताः प्राञ्जलयो गृणन्ति ।
स्वस्तीत्युक्त्वा महर्षिसिद्धसङ्घाः ।
स्तुवन्ति त्वां स्तुतिभिः पुष्कलाभिः ॥ ११.२१ ॥
ଏହି ଦେବତାମାନଙ୍କ ସମୂହ ଆପଣଙ୍କ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରୁଛନ୍ତି; କେତେକ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ହାତ ଯୋଡ଼ି ଆପଣଙ୍କ ସ୍ତୁତି କରୁଛନ୍ତି। ମହର୍ଷି ଓ ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ସମୂହ "ସ୍ୱସ୍ତି" କହି ପ୍ରଚୁର ସ୍ତୋତ୍ରରେ ଆପଣଙ୍କର ସ୍ତବ କରୁଛନ୍ତି।
11.22
रुद्रादित्या वसवो ये च साध्या ।
विश्वेऽश्विनौ मरुतश्चोष्मपाश्च ।
गन्धर्वयक्षासुरसिद्धसङ्घा ।
वीक्षन्ते त्वां विस्मिताश्चैव सर्वे ॥ ११.२२ ॥
ରୁଦ୍ରଗଣ, ଆଦିତ୍ୟଗଣ, ବସୁଗଣ, ସାଧ୍ୟଗଣ, ବିଶ୍ୱେଦେବ, ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର, ମରୁତ୍ଗଣ, ଊଷ୍ମପ ଏବଂ ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ଅସୁର ଓ ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ସମୂହ — ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ବିସ୍ମିତ ହୋଇ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖୁଛନ୍ତି।
11.23
रूपं महत्ते बहुवक्त्रनेत्रं ।
महाबाहो बहुबाहूरुपादम् ।
बहूदरं बहुदंष्ट्राकरालं ।
दृष्ट्वा लोकाः प्रव्यथितास्तथाऽहम् ॥ ११.२३ ॥
ହେ ମହାବାହୁ, ଅନେକ ମୁଖ ଓ ନେତ୍ର, ଅନେକ ବାହୁ, ଜଙ୍ଘ ଓ ପାଦ, ଅନେକ ଉଦର ଥିବା ଏବଂ ଅନେକ ଦାନ୍ତରେ ବିକଟାଳ ଆପଣଙ୍କର ଏହି ମହାନ ରୂପ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଲୋକ ବ୍ୟଥିତ, ଏବଂ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ବ୍ୟଥିତ।
11.24
नभःस्पृशं दीप्तमनेकवर्णं ।
व्यात्ताननं दीप्तविशालनेत्रम् ।
दृष्ट्वा हि त्वां प्रव्यथितान्तरात्मा ।
धृतिं न विन्दामि शमं च विष्णो ॥ ११.२४ ॥
ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ଆକାଶ ଛୁଇଁଥିବା, ଦୀପ୍ତିମାନ, ଅନେକ ବର୍ଣ୍ଣର, ମେଲା ମୁଖ ଓ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ବିଶାଳ ନେତ୍ର ଥିବା ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖି ମୋର ଅନ୍ତରାତ୍ମା ବ୍ୟଥିତ; ମୁଁ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ବା ଶାନ୍ତି କିଛି ପାଉନାହିଁ।
11.25
दंष्ट्राकरालानि च ते मुखानि ।
दृष्ट्वैव कालानलसन्निभानि ।
दिशो न जाने न लभे च शर्म ।
प्रसीद देवेश जगन्निवास ॥ ११.२५ ॥
ଦାଢ଼ରେ ଭୟଙ୍କର ଓ ପ୍ରଳୟାଗ୍ନି ସଦୃଶ ତୁମର ମୁଖଗୁଡ଼ିକ ଦେଖି ମୁଁ ଦିଗ ଜାଣିପାରୁନାହିଁ କି ଶାନ୍ତି ପାଉନାହିଁ। ହେ ଦେବେଶ, ହେ ଜଗନ୍ନିବାସ, ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ।
11.26
अमी च त्वां धृतराष्ट्रस्य पुत्राः ।
सर्वे सहैवावनिपालसङ्घैः ।
भीष्मो द्रोणः सूतपुत्रस्तथाऽसौ ।
सहास्मदीयैरपि योधमुख्यैः ॥ ११.२६ ॥
ଆଉ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଏହି ସମସ୍ତ ପୁତ୍ର ରାଜାମାନଙ୍କ ଦଳ ସହିତ, ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ ଓ ସେହି ସୂତପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ, ଆମ ପକ୍ଷର ପ୍ରମୁଖ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ସହିତ —
11.27
वक्त्राणि ते त्वरमाणा विशन्ति ।
दंष्ट्राकरालानि भयानकानि ।
केचिद्विलग्ना दशनान्तरेषु ।
संदृश्यन्ते चूर्णितैरुत्तमाङ्गैः ॥ ११.२७ ॥
ତୁମର ଦାଢ଼ରେ କରାଳ, ଭୟାନକ ମୁଖଗୁଡ଼ିକରେ ଦ୍ରୁତ ବେଗରେ ପ୍ରବେଶ କରୁଛନ୍ତି। କେତେକ ଦାନ୍ତ ମଝିରେ ଲାଗିରହି ଚୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ମସ୍ତକ ସହ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।
11.28
यथा नदीनां बहवोऽम्बुवेगाः ।
समुद्रमेवाभिमुखाः द्रवन्ति ।
तथा तवामी नरलोकवीरा ।
विशन्ति वक्त्राण्यभिविज्वलन्ति ॥ ११.२८ ॥
ଯେପରି ନଦୀମାନଙ୍କର ଅନେକ ଜଳସ୍ରୋତ ସମୁଦ୍ର ଆଡ଼କୁ ହିଁ ଧାଇଁଯାଏ, ସେହିପରି ମନୁଷ୍ୟଲୋକର ଏହି ବୀରମାନେ ତୁମର ଜଳୁଥିବା ମୁଖରେ ପ୍ରବେଶ କରୁଛନ୍ତି।
11.29
यथा प्रदीप्तं ज्वलनं पतङ्गा ।
विशन्ति नाशाय समृद्धवेगाः ।
तथैव नाशाय विशन्ति लोका ।
स्तवापि वक्त्राणि समृद्धवेगाः ॥ ११.२९ ॥
ଯେପରି ପତଙ୍ଗମାନେ ବିନାଶ ପାଇଁ ପ୍ରବଳ ବେଗରେ ଜଳନ୍ତା ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ସେହିପରି ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ବିନାଶ ପାଇଁ ପ୍ରବଳ ବେଗରେ ତୁମର ମୁଖରେ ପ୍ରବେଶ କରୁଛନ୍ତି।
11.30
लेलिह्यसे ग्रसमानः समन्ता ।
ल्लोकान्समग्रान्वदनैर्ज्वलद्भिः ।
तेजोभिरापूर्य जगत्समग्रं ।
भासस्तवोग्राः प्रतपन्ति विष्णो ॥ ११.३० ॥
ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ତୁମର ଜଳନ୍ତା ମୁଖ ଦ୍ୱାରା ଚାରିଆଡ଼ୁ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଗ୍ରାସ କରି ତୁମେ ଚାଟୁଛ। ତୁମର ଉଗ୍ର ପ୍ରଭା ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ତେଜରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ତପାଉଛି।
11.31
आख्याहि मे को भवानुग्ररूपो ।
नमोऽस्तु ते देववर प्रसीद ।
विज्ञातुमिच्छामि भवन्तमाद्यं ।
न हि प्रजानामि तव प्रवृत्तिम् ॥ ११.३१ ॥
ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ, ଉଗ୍ରରୂପଧାରୀ ଆପଣ କିଏ। ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ। ଆଦିପୁରୁଷ ଆପଣଙ୍କୁ ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ, କାରଣ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରବୃତ୍ତି ମୁଁ ବୁଝିପାରୁନାହିଁ।
11.32
कालोऽस्मि लोकक्षयकृत्प्रवृद्धो ।
लोकान्समाहर्तुमिह प्रवृत्तः ।
ऋतेऽपि त्वां न भविष्यन्ति सर्वे ।
येऽवस्थिताः प्रत्यनीकेषु योधाः ॥ ११.३२ ॥
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ମୁଁ ଲୋକକ୍ଷୟକାରୀ ପ୍ରବୃଦ୍ଧ କାଳ, ଏଠାରେ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସଂହାର କରିବାକୁ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହୋଇଛି। ତୁମ ବିନା ମଧ୍ୟ, ବିପକ୍ଷ ସେନାରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଏହି ସମସ୍ତ ଯୋଦ୍ଧା ରହିବେ ନାହିଁ।
11.33
तस्मात्त्वमुत्तिष्ठ यशो लभस्व ।
जित्वा शत्रून् भुङ्क्ष्व राज्यं समृद्धम् ।
मयैवैते निहताः पूर्वमेव ।
निमित्तमात्रं भव सव्यसाचिन् ॥ ११.३३ ॥
ତେଣୁ ତୁମେ ଉଠ, ଯଶ ଲାଭ କର; ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଜୟ କରି ସମୃଦ୍ଧ ରାଜ୍ୟ ଭୋଗ କର। ଏମାନେ ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ମୋ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହୋଇସାରିଛନ୍ତି; ହେ ସବ୍ୟସାଚୀ, ତୁମେ କେବଳ ନିମିତ୍ତ ହୁଅ।
11.34
द्रोणं च भीष्मं च जयद्रथं च ।
कर्णं तथाऽन्यानपि योधवीरान् ।
मया हतांस्त्वं जहि मा व्यथिष्ठा ।
युध्यस्व जेतासि रणे सपत्नान् ॥ ११.३४ ॥
ଦ୍ରୋଣ, ଭୀଷ୍ମ, ଜୟଦ୍ରଥ, କର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅନ୍ୟ ବୀର ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ନିହତ, ତୁମେ ବଧ କର; ବ୍ୟଥିତ ହୁଅ ନାହିଁ। ଯୁଦ୍ଧ କର, ରଣରେ ତୁମେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଜୟ କରିବ।
11.35
एतच्छ्रुत्वा वचनं केशवस्य ।
कृताञ्जलिर्वेपमानः किरीटी ।
नमस्कृत्वा भूय एवाह कृष्णं ।
सगद्गदं भीतभीतः प्रणम्य ॥ ११.३५ ॥
ସଞ୍ଜୟ କହିଲେ: କେଶବଙ୍କ ଏହି ବଚନ ଶୁଣି, କିରୀଟୀ ହାତ ଯୋଡ଼ି କମ୍ପିତ ହୋଇ, ନମସ୍କାର କରି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୀତ ହୋଇ, ପୁଣି ପ୍ରଣାମ କରି ଗଦଗଦ ସ୍ୱରରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
11.36
स्थाने हृषीकेश तव प्रकीर्त्या ।
जगत् प्रहृष्यत्यनुरज्यते च ।
रक्षांसि भीतानि दिशो द्रवन्ति ।
सर्वे नमस्यन्ति च सिद्धसङ्घाः ॥ ११.३६ ॥
ଅର୍ଜୁନ କହିଲେ: ହେ ହୃଷୀକେଶ, ଆପଣଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତନରେ ଜଗତ ହର୍ଷିତ ହୁଏ ଓ ଅନୁରକ୍ତ ହୁଏ, ଏହା ଉଚିତ ହିଁ; ଭୀତ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦିଗେ ଦିଗେ ପଳାଉଛନ୍ତି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧସଙ୍ଘ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଛନ୍ତି।
11.37
कस्माच्च ते न नमेरन्महात्मन् ।
गरीयसे ब्रह्मणोऽप्यादिकर्त्रे ।
अनन्त देवेश जगन्निवास ।
त्वमक्षरं सदसत्तत्परं यत् ॥ ११.३७ ॥
ହେ ମହାତ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଆଦିକର୍ତ୍ତା ତୁମକୁ ସେମାନେ କାହିଁକି ନମସ୍କାର ନ କରିବେ? ହେ ଅନନ୍ତ, ହେ ଦେବେଶ, ହେ ଜଗନ୍ନିବାସ, ତୁମେ ହିଁ ଅକ୍ଷର; ସତ୍ ଓ ଅସତ୍ ଏବଂ ସେଥିରୁ ପରେ ଯାହା, ତାହା ମଧ୍ୟ ତୁମେ।
11.38
त्वमादिदेवः पुरुषः पुराण ।
स्त्वमस्य विश्वस्य परं निधानम् ।
वेत्तासि वेद्यं च परं च धाम ।
त्वया ततं विश्वमनन्तरूप ॥ ११.३८ ॥
ତୁମେ ଆଦିଦେବ, ପୁରାଣ ପୁରୁଷ; ତୁମେ ଏହି ବିଶ୍ୱର ପରମ ଆଶ୍ରୟ। ତୁମେ ହିଁ ଜ୍ଞାତା, ଜ୍ଞେୟ ଓ ପରମ ଧାମ। ହେ ଅନନ୍ତରୂପ, ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ବ୍ୟାପ୍ତ।
11.39
वायुर्यमोऽग्निर्वरुणः शशाङ्कः ।
प्रजापतिस्त्वं प्रपितामहश्च ।
नमो नमस्तेऽस्तु सहस्रकृत्वः ।
पुनश्च भूयोऽपि नमो नमस्ते ॥ ११.३९ ॥
ତୁମେ ବାୟୁ, ଯମ, ଅଗ୍ନି, ବରୁଣ, ଚନ୍ଦ୍ର, ପ୍ରଜାପତି ଓ ପ୍ରପିତାମହ। ତୁମକୁ ସହସ୍ର ଥର ନମସ୍କାର, ନମସ୍କାର; ପୁଣି ପୁଣି ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ନମସ୍କାର।
11.40
नमः पुरस्तादथ पृष्ठतस्ते ।
नमोऽस्तु ते सर्वत एव सर्व ।
अनन्तवीर्यामितविक्रमस्त्वं ।
सर्वं समाप्नोषि ततोऽसि सर्वः ॥ ११.४० ॥
ତୁମକୁ ସମ୍ମୁଖରୁ ଓ ପଛରୁ ନମସ୍କାର; ହେ ସର୍ବ, ସବୁ ଦିଗରୁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ତୁମେ ଅନନ୍ତ ବୀର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅମିତ ବିକ୍ରମଶାଳୀ; ତୁମେ ସବୁକିଛି ବ୍ୟାପି ରହିଛ, ତେଣୁ ତୁମେ ହିଁ ସବୁ।
11.41
सखेति मत्वा प्रसभं यदुक्तं ।
हे कृष्ण हे यादव हे सखेति ।
अजानता महिमानं तवेदं ।
मया प्रमादात्प्रणयेन वापि ॥ ११.४१ ॥
ତୁମର ଏହି ମହିମା ନ ଜାଣି, ତୁମକୁ ସଖା ମନେ କରି, ପ୍ରମାଦରୁ କିମ୍ବା ପ୍ରେମରୁ "ହେ କୃଷ୍ଣ, ହେ ଯାଦବ, ହେ ସଖା" ବୋଲି ମୁଁ ଯାହା ହଠାତ୍ କହିଛି,
11.42
यच्चावहासार्थमसत्कृतोऽसि ।
विहारशय्यासनभोजनेषु ।
एकोऽथवाप्यच्युत तत्समक्षं ।
तत्क्षामये त्वामहमप्रमेयम् ॥ ११.४२ ॥
ଆଉ ହେ ଅଚ୍ୟୁତ, ବିହାର, ଶୟନ, ଆସନ ଓ ଭୋଜନ ସମୟରେ, ଏକାକୀ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ, ପରିହାସ ପାଇଁ ତୁମର ଯେଉଁ ଅନାଦର ହୋଇଛି, ସେଥିପାଇଁ ମୁଁ ଅପ୍ରମେୟ ତୁମଠାରୁ କ୍ଷମା ମାଗୁଛି।
11.43
पितासि लोकस्य चराचरस्य ।
त्वमस्य पूज्यश्च गुरुर्गरीयान् ।
न त्वत्समोऽस्त्यभ्यधिकः कुतोऽन्यो ।
लोकत्रयेऽप्यप्रतिमप्रभाव ॥ ११.४३ ॥
ତୁମେ ଏହି ଚରାଚର ଜଗତର ପିତା, ଏହାର ପୂଜ୍ୟ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁରୁ। ହେ ଅତୁଳନୀୟ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ତିନି ଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ସମାନ କେହି ନାହିଁ, ତୁମଠାରୁ ଅଧିକ ଅନ୍ୟ କିଏ କେଉଁଠୁ ହେବ?
11.44
तस्मात्प्रणम्य प्रणिधाय कायं ।
प्रसादये त्वामहमीशमीड्यम् ।
पितेव पुत्रस्य सखेव सख्युः ।
प्रियः प्रियायार्हसि देव सोढुम् ॥ ११.४४ ॥
ତେଣୁ ଶରୀରକୁ ନତ କରି ପ୍ରଣାମ କରି, ମୁଁ ସ୍ତୁତିଯୋଗ୍ୟ ଈଶ୍ୱର ତୁମକୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଛି। ହେ ଦେବ, ଯେପରି ପିତା ପୁତ୍ରକୁ, ସଖା ସଖାକୁ, ପ୍ରିୟ ପ୍ରିୟାକୁ ସହନ କରେ, ସେହିପରି ତୁମେ ମୋତେ ସହନ କର।
11.45
अदृष्टपूर्वं हृषितोऽस्मि दृष्ट्वा ।
भयेन च प्रव्यथितं मनो मे ।
तदेव मे दर्शय देव रूपं ।
प्रसीद देवेश जगन्निवास ॥ ११.४५ ॥
ପୂର୍ବରୁ କେବେ ଦେଖି ନ ଥିବା ଦେଖି ମୁଁ ହର୍ଷିତ, କିନ୍ତୁ ଭୟରେ ମୋ ମନ ବ୍ୟାକୁଳ। ହେ ଦେବ, ମୋତେ ସେହି ରୂପ ହିଁ ଦେଖାଅ; ହେ ଦେବେଶ, ହେ ଜଗନ୍ନିବାସ, ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ।
11.46
किरीटिनं गदिनं चक्रहस्त ।
मिच्छामि त्वां द्रष्टुमहं तथैव ।
तेनैव रूपेण चतुर्भुजेन ।
सहस्रबाहो भव विश्वमूर्ते ॥ ११.४६ ॥
ମୁକୁଟଧାରୀ, ଗଦାଧାରୀ, ହାତରେ ଚକ୍ର ଧରିଥିବା ତୁମକୁ ମୁଁ ପୂର୍ବପରି ଦେଖିବାକୁ ଚାହେଁ। ହେ ସହସ୍ରବାହୁ, ହେ ବିଶ୍ୱମୂର୍ତ୍ତି, ସେହି ଚତୁର୍ଭୁଜ ରୂପରେ ହିଁ ହୁଅ।
11.47
मया प्रसन्नेन तवार्जुनेदं ।
रूपं परं दर्शितमात्मयोगात् ।
तेजोमयं विश्वमनन्तमाद्यं ।
यन्मे त्वदन्येन न दृष्टपूर्वम् ॥ ११.४७ ॥
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ହେ ଅର୍ଜୁନ, ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ମୁଁ ମୋର ଯୋଗଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ଏହି ପରମ ରୂପ ଦେଖାଇଛି। ତେଜୋମୟ, ବିଶ୍ୱରୂପ, ଅନନ୍ତ ଓ ଆଦି ମୋର ଏହି ରୂପ ତୁମ ବିନା ପୂର୍ବରୁ ଆଉ କେହି ଦେଖି ନାହିଁ।
11.48
न वेदयज्ञाध्ययनैर्न दानै ।
र्न च क्रियाभिर्न तपोभिरुग्रैः ।
एवंरूपः शक्य अहं नृलोके ।
द्रष्टुं त्वदन्येन कुरुप्रवीर ॥ ११.४८ ॥
ହେ କୁରୁପ୍ରବୀର, ବେଦ, ଯଜ୍ଞ ଓ ଅଧ୍ୟୟନ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, ଦାନ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ — ମନୁଷ୍ୟଲୋକରେ ତୁମ ବିନା ଅନ୍ୟ କେହି ମୋତେ ଏହି ରୂପରେ ଦେଖିପାରିବ ନାହିଁ।
11.49
मा ते व्यथा मा च विमूढभावो ।
दृष्ट्वा रूपं घोरमीदृङ्ममेदम् ।
व्यपेतभीः प्रीतमनाः पुनस्त्वं ।
तदेव मे रूपमिदं प्रपश्य ॥ ११.४९ ॥
ମୋର ଏହି ଘୋର ରୂପ ଦେଖି ତୁମେ ବ୍ୟଥିତ ହୁଅ ନାହିଁ କି ବିମୂଢ଼ ହୁଅ ନାହିଁ। ଭୟମୁକ୍ତ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ ମନ ହୋଇ ପୁଣି ମୋର ସେହି ରୂପକୁ ହିଁ ଦେଖ।
11.50
इत्यर्जुनं वासुदेवस्तथोक्त्वा ।
स्वकं रूपं दर्शयामास भूयः ।
आश्वासयामास च भीतमेनं ।
भूत्वा पुनः सौम्यवपुर्महात्मा ॥ ११.५० ॥
ସଞ୍ଜୟ କହିଲେ: ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଏପରି କହି ବାସୁଦେବ ପୁଣି ନିଜର ରୂପ ଦେଖାଇଲେ; ଏବଂ ସେହି ମହାତ୍ମା ପୁନର୍ବାର ସୌମ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଭୀତ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନା ଦେଲେ।
11.51
दृष्ट्वेदं मानुषं रूपं तवसौम्यं जनार्दन ।
इदानीमस्मि संवृत्तः सचेताः प्रकृतिं गतः ॥ ११.५१ ॥
ଅର୍ଜୁନ କହିଲେ: ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ତୁମର ଏହି ସୌମ୍ୟ ମାନବ ରୂପ ଦେଖି ବର୍ତ୍ତମାନ ମୁଁ ସ୍ଥିରଚିତ୍ତ ହୋଇ ମୋର ସ୍ୱାଭାବିକ ଅବସ୍ଥାକୁ ଫେରିଆସିଛି।
11.52
सुदुर्दर्शमिदं रूपं दृष्टवानसि यन्मम ।
देवा अप्यस्य रूपस्य नित्यं दर्शनकाङ्क्षिणः ॥ ११.५२ ॥
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ତୁମେ ଦେଖିଥିବା ମୋର ଏହି ରୂପ ଦେଖିବା ଅତି କଠିନ। ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ରୂପର ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ସର୍ବଦା ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି।
11.53
नाहं वेदैर्न तपसा न दानेन न चेज्यया ।
शक्य एवंविधो द्रष्टुं दृष्टवानसि मां यथा ॥ ११.५३ ॥
ତୁମେ ମୋତେ ଯେପରି ଦେଖିଛ, ଏହିପରି ମୋତେ ବେଦ, ତପସ୍ୟା, ଦାନ କିମ୍ବା ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଦେଖିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
11.54
भक्त्या त्वनन्यया शक्यमहमेवंविधोऽर्जुन ।
ज्ञातुं दृष्टुं च तत्त्वेन प्रवेष्टुं च परंतप ॥ ११.५४ ॥
କିନ୍ତୁ ହେ ଅର୍ଜୁନ, ଅନନ୍ୟ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଏହିପରି ମୋତେ ତତ୍ତ୍ୱତଃ ଜାଣିବା, ଦେଖିବା ଓ ମୋଠାରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସମ୍ଭବ, ହେ ପରନ୍ତପ।
11.55
मत्कर्मकृन्मत्परमो मद्भक्तः सङ्गवर्जितः ।
निर्वैरः सर्वभूतेषु यः स मामेति पाण्डव ॥ ११.५५ ॥
ହେ ପାଣ୍ଡବ, ଯେ ମୋ ପାଇଁ କର୍ମ କରେ, ମୋତେ ହିଁ ପରମ ମାନେ, ମୋର ଭକ୍ତ, ଆସକ୍ତିରହିତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପ୍ରତି ବୈରରହିତ, ସେ ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।