ऋग्वेद · सूक्त 9.97
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.97.1
अ॒स्य प्रे॒षा हे॒मना॑ पू॒यमा॑नो दे॒वो दे॒वेभिः॒ सम॑पृक्त॒ रस॑म् ।
सु॒तः प॒वित्रं॒ पर्ये॑ति॒ रेभ॑न्मि॒तेव॒ सद्म॑ पशु॒मान्ति॒ होता॑ ॥
या प्रेरणेने, सुवर्ण वेगाने शुद्ध होत असलेला देव देवांसह रस बाहेर सोडतो; पिळलेला सोम गाळणीतून गर्जत वाहतो, गुरांनी भरलेल्या आपल्या निवासाकडे जाणाऱ्या होत्याप्रमाणे.
9.97.2
भ॒द्रा वस्त्रा॑ सम॒न्या॑ वसा॑नो म॒हान्क॒विर्नि॒वच॑नानि॒ शंस॑न् ।
आ व॑च्यस्व च॒म्वोः॑ पू॒यमा॑नो विचक्ष॒णो जागृ॑विर्दे॒ववी॑तौ ॥
शुभ वस्त्रे आणि सर्वव्यापी रूप धारण करून महान कवी स्तुती उच्चारतो; दोन पात्रांत शुद्ध होणारा, दूरदर्शी व जागरूक सोम देवांच्या कृपेसाठी येथे उच्च स्वराने जाहीर होवो.
9.97.3
समु॑ प्रि॒यो मृ॑ज्यते॒ सानो॒ अव्ये॑ य॒शस्त॑रो य॒शसां॒ क्षैतो॑ अ॒स्मे ।
अ॒भि स्व॑र॒ धन्वा॑ पू॒यमा॑नो यू॒यं पा॑त स्व॒स्तिभिः॒ सदा॑ नः ॥
प्रिय सोम मेंढ्याच्या लोकरीवर पूर्णपणे शुद्ध केला जातो; यशस्व्यांमध्ये अत्यंत यशस्वी, तो आमच्यासाठी तेजस्वी आहे. शुद्ध होत असताना, हे सोमा, आमच्या दिशेने गर्जत धाव; तुम्ही सर्वजण कल्याणाने नेहमी आमचे रक्षण करा.
9.97.4
प्र गा॑यता॒भ्य॑र्चाम दे॒वान्त्सोमं॑ हिनोत मह॒ते धना॑य ।
स्वा॒दुः प॑वाते॒ अति॒ वार॒मव्य॒मा सी॑दाति क॒लशं॑ देव॒युर्नः॑ ॥
पुढे गा, देवांची स्तुती करूया; महान धनासाठी सोमाला प्रेरा. मधुर सोम गाळणी ओलांडून आपल्या मार्गाने वाहतो; देवांची इच्छा करणारा तो आमच्या कलशात येऊन बसो.
9.97.5
इन्दु॑र्दे॒वाना॒मुप॑ स॒ख्यमा॒यन्त्स॒हस्र॑धारः पवते॒ मदा॑य ।
नृभि॒ स्तवा॑नो॒ अनु॒ धाम॒ पूर्व॒मग॒न्निन्द्रं॑ मह॒ते सौभ॑गाय ॥
सोमबिंदू देवांच्या मैत्रीत येऊन, आनंदासाठी सहस्र धारांनी वाहतो; मानवांनी स्तुती केलेला तो पूर्वीच्या निवासाप्रमाणे, महान सौभाग्यासाठी इंद्रापर्यंत पोहोचला.
9.97.6
स्तो॒त्रे रा॒ये हरि॑रर्षा पुना॒न इन्द्रं॒ मदो॑ गच्छतु ते॒ भरा॑य ।
दे॒वैर्या॑हि स॒रथं॒ राधो॒ अच्छा॑ यू॒यं पा॑त स्व॒स्तिभिः॒ सदा॑ नः ॥
स्तोत्याच्या धनासाठी तुझा हरित सोम धावून, शुद्ध होऊन इंद्रापर्यंत पोहोचो; तुझा आनंददायी रस भरणासाठी जावो. देवांसह एकाच रथात महान दानाकडे ये; तुम्ही सर्वजण कल्याणाने नेहमी आमचे रक्षण करा.
9.97.7
प्र काव्य॑मु॒शने॑व ब्रुवा॒णो दे॒वो दे॒वानां॒ जनि॑मा विवक्ति ।
महि॑व्रतः॒ शुचि॑बन्धुः पाव॒कः प॒दा व॑रा॒हो अ॒भ्ये॑ति॒ रेभ॑न् ॥
महाव्रती, शुचिबंधू, पावक देव सोम उशना कवीप्रमाणे काव्यवाणी उच्चारतो आणि देवांच्या जन्मांची घोषणा करतो; वराहाप्रमाणे आपल्या पावलांनी गर्जत पुढे जातो.
9.97.8
प्र हं॒सास॑स्तृ॒पलं॑ म॒न्युमच्छा॒मादस्तं॒ वृष॑गणा अयासुः ।
आ॒ङ्गू॒ष्यं॑ पव॑मानं॒ सखा॑यो दु॒र्मर्षं॑ सा॒कं प्र व॑दन्ति वा॒णम् ॥
तृप्त हंस आवेगाने घराकडे गेले; वृषगण आले. सखे एकत्र होऊन वाहत्या आंगूष्य सोमाचा दुर्जेय ध्वनी उच्चारतात.
9.97.9
स रं॑हत उरुगा॒यस्य॑ जू॒तिं वृथा॒ क्रीळ॑न्तं मिमते॒ न गावः॑ ।
प॒री॒ण॒सं कृ॑णुते ति॒ग्मशृ॑ङ्गो॒ दिवा॒ हरि॒र्ददृ॑शे॒ नक्त॑मृ॒ज्रः ॥
तो विस्तृत गाणाऱ्या देवाच्या गतीने गर्जतो; खेळणाऱ्याला गायी व्यर्थ हंबरतात तसे. तीक्ष्ण शिंगांचा तो भोवती विस्तार निर्माण करतो; दिवसा हरी दिसतो, रात्री वेगवान तेज.
9.97.10
इन्दु॑र्वा॒जी प॑वते॒ गोन्यो॑घा॒ इन्द्रे॒ सोमः॒ सह॒ इन्व॒न्मदा॑य ।
हन्ति॒ रक्षो॒ बाध॑ते॒ पर्यरा॑ती॒र्वरि॑वः कृ॒ण्वन्वृ॒जन॑स्य॒ राजा॑ ॥
इंदू, बलवान, गोधनसमृद्ध होऊन वाहतो; इंद्रात सोम बल प्रेरित करून आनंदासाठी असतो. तो राक्षसाचा वध करतो, शत्रूंना पळवतो; वृजनाच्या राजासाठी जागा विस्तृत करतो.
9.97.11
अध॒ धार॑या॒ मध्वा॑ पृचा॒नस्ति॒रो रोम॑ पवते॒ अद्रि॑दुग्धः ।
इन्दु॒रिन्द्र॑स्य स॒ख्यं जु॑षा॒णो दे॒वो दे॒वस्य॑ मत्स॒रो मदा॑य ॥
तेव्हा धारा व मधूने शुद्ध होऊन, दगडांनी पिळलेला सोम केसांतून वाहतो. इंदू इंद्राच्या मैत्रीचा आनंद घेत, देवांचा देव, हर्षदायक होऊन आनंदासाठी आहे.
9.97.12
अ॒भि प्रि॒याणि॑ पवते पुना॒नो दे॒वो दे॒वान्त्स्वेन॒ रसे॑न पृ॒ञ्चन् ।
इन्दु॒र्धर्मा॑ण्यृतु॒था वसा॑नो॒ दश॒ क्षिपो॑ अव्यत॒ सानो॒ अव्ये॑ ॥
पवित्र होत देव सोम आपल्या प्रिय वस्तूंकडे वाहतो, देवांना आपल्या स्वतःच्या रसाने भिजवतो. इंदू ऋतूंनुसार नियम धारण करून वस्त्र परिधान करतो; दहा बोटांनी (गाळणींनी) त्याला लोकरीच्या गाळणीवर, शिखरावर ओतले.
9.97.13
वृषा॒ शोणो॑ अभि॒कनि॑क्रद॒द्गा न॒दय॑न्नेति पृथि॒वीमु॒त द्याम् ।
इन्द्र॑स्येव व॒ग्नुरा शृ॑ण्व आ॒जौ प्र॑चे॒तय॑न्नर्षति॒ वाच॒मेमाम् ॥
वृषभासारखा तेजस्वी सोम गर्जना करीत गाईंना निनादित करून पृथ्वी आणि द्युलोकाकडे जातो. इंद्राच्या गर्जनेप्रमाणे युद्धात तो ऐकू येतो; ही वाणी प्रकट करीत तो वाहतो.
9.97.14
र॒साय्यः॒ पय॑सा॒ पिन्व॑मान ई॒रय॑न्नेषि॒ मधु॑मन्तम॒ंशुम् ।
पव॑मानः संत॒निमे॑षि कृ॒ण्वन्निन्द्रा॑य सोम परिषि॒च्यमा॑नः ॥
दुधासह फुगून, मधुमय थेंबाला प्रेरित करीत तू जातोस. शुद्ध होत इंद्रासाठी प्रवाहात जातोस; हे सोमा, सभोवती शिंपडला जाणारा तू.
9.97.15
ए॒वा प॑वस्व मदि॒रो मदा॑योदग्रा॒भस्य॑ न॒मय॑न्वध॒स्नैः ।
परि॒ वर्णं॒ भर॑माणो॒ रुश॑न्तं ग॒व्युर्नो॑ अर्ष॒ परि॑ सोम सि॒क्तः ॥
असा वाहा, हे आनंददायी सोमा; उंचावलेल्याच्या आनंदासाठी, प्रहारांनी वाकवीत. रंग सभोवती धारण करीत, गर्जत, गाईंची इच्छा करीत आमच्याकडे धाव; हे सोमा, शिंपडलेल्या.
9.97.16
जु॒ष्ट्वी न॑ इन्दो सु॒पथा॑ सु॒गानि॑ उ॒रौ प॑वस्व॒ वरि॑वांसि कृ॒ण्वन् ।
घ॒नेव॒ विष्व॑ग्दुरि॒तानि॑ वि॒घ्नन्नधि॒ ष्णुना॑ धन्व॒ सानो॒ अव्ये॑ ॥
आमच्यावर प्रसन्न होऊन, हे इंदो, उत्तम मार्ग आणि सुगम गती देत, विस्तृत जागी संपत्ती निर्माण करीत वाहा. वज्रासारखे सर्व बाजूंनी दुष्टांना प्रहार करीत, शिखरासह पर्वतावर धाव; हे सोमा, संरक्षणात.
9.97.17
वृ॒ष्टिं नो॑ अर्ष दि॒व्यां जि॑ग॒त्नुमिळा॑वतीं शं॒गयीं॑ जी॒रदा॑नुम् ।
स्तुके॑व वी॒ता ध॑न्वा विचि॒न्वन्बन्धूँ॑रि॒माँ अव॑राँ इन्दो वा॒यून् ॥
आमच्यासाठी दिव्य पाऊस पाठव; तो गतिमान, इळेने समृद्ध, आनंदाने भरलेला, दीर्घायुष्य देणारा. गुच्छासारखे वेगाने धाव, हे इंदो; या खालच्या बांधवांना आणि वाऱ्यांना शोधीत.
9.97.18
ग्र॒न्थिं न वि ष्य॑ ग्रथि॒तं पु॑ना॒न ऋ॒जुं च॑ गा॒तुं वृ॑जि॒नं च॑ सोम ।
अत्यो॒ न क्र॑दो॒ हरि॒रा सृ॑जा॒नो मर्यो॑ देव धन्व प॒स्त्या॑वान् ॥
गाठीसारखे गुंतलेले सोड; शुद्ध होत, हे सोमा, सरळ आणि वाकड्या मार्गांनाही. घोड्यासारखा, दुष्ट स्वभावासारखा तू गर्जतोस, पिंगट रंगाच्या; निर्माण करीत पुढे येतोस. हे मानवांच्या स्वामी देवा, कुरणाची मालकी असलेल्या, धाव.
9.97.19
जुष्टो॒ मदा॑य दे॒वता॑त इन्दो॒ परि॒ ष्णुना॑ धन्व॒ सानो॒ अव्ये॑ ।
स॒हस्र॑धारः सुर॒भिरद॑ब्धः॒ परि॑ स्रव॒ वाज॑सातौ नृ॒षह्ये॑ ॥
हे इंदू सोमा, देवांच्या आनंदासाठी, प्रिय होऊन तू उंच ठिकाणी, अविच्या गाळणीवर वाहा. सहस्र धारांनी युक्त, सुगंधी आणि अक्षत होऊन, वाजसातीत, नृ-विजयी संग्रामात सर्वत्र वाहा.
9.97.20
अ॒र॒श्मानो॒ ये॑ऽर॒था अयु॑क्ता॒ अत्या॑सो॒ न स॑सृजा॒नास॑ आ॒जौ ।
ए॒ते शु॒क्रासो॑ धन्वन्ति॒ सोमा॒ देवा॑स॒स्ताँ उप॑ याता॒ पिब॑ध्यै ॥
किरणेविरहित, रथविरहित, न जुंपलेले, धावणाऱ्या घोड्यांसारखे शर्यतीत सोडलेले — हे तेजस्वी सोम वाहतात. हे देवांनो, पिण्यासाठी त्यांच्याजवळ या.
9.97.21
ए॒वा न॑ इन्दो अ॒भि दे॒ववी॑तिं॒ परि॑ स्रव॒ नभो॒ अर्ण॑श्च॒मूषु॑ ।
सोमो॑ अ॒स्मभ्यं॒ काम्यं॑ बृ॒हन्तं॑ र॒यिं द॑दातु वी॒रव॑न्तमु॒ग्रम् ॥
अशाच प्रकारे, हे इंदू सोमा, आमच्यासाठी देवांच्या कृपेकडे वाहा. आकाश आणि पाण्याप्रमाणे कलशांत वाहा. सोम आम्हाला इच्छित, महान, वीरांनी युक्त, पराक्रमी धन देवो.
9.97.22
तक्ष॒द्यदी॒ मन॑सो॒ वेन॑तो॒ वाग्ज्येष्ठ॑स्य वा॒ धर्म॑णि॒ क्षोरनी॑के ।
आदी॑माय॒न्वर॒मा वा॑वशा॒ना जुष्टं॒ पतिं॑ क॒लशे॒ गाव॒ इन्दु॑म् ॥
मनाने आणि विचारी वाणीने, ज्येष्ठाच्या धर्मात किंवा गाळणीच्या जागी सोम घडवला गेला, तेव्हा प्रिय पती सोमाकडे कलशात उत्सुक गाई आल्या.
9.97.23
प्र दा॑नु॒दो दि॒व्यो दा॑नुपि॒न्व ऋ॒तमृ॒ताय॑ पवते सुमे॒धाः ।
ध॒र्मा भु॑वद्वृज॒न्य॑स्य॒ राजा॒ प्र र॒श्मिभि॑र्द॒शभि॑र्भारि॒ भूम॑ ॥
दानशूर्ण, दिव्य, दानाने भरलेला सोम सत्यासाठी पुढे वाहतो, ज्ञानी होऊन. सोम धर्म झाला, बलवानांचा राजा; दहा किरणांनी तो पृथ्वीपर्यंत वाहिला गेला.
9.97.24
प॒वित्रे॑भिः॒ पव॑मानो नृ॒चक्षा॒ राजा॑ दे॒वाना॑मु॒त मर्त्या॑नाम् ।
द्वि॒ता भु॑वद्रयि॒पती॑ रयी॒णामृ॒तं भ॑र॒त्सुभृ॑तं॒ चार्विन्दुः॑ ॥
गाळण्यांद्वारे शुद्ध होणारा, मानवांना पाहणारा, देव आणि मर्त्यांचा राजा सोम दुहेरी होऊन धनांचा स्वामी झाला. सोम सत्य धारण करतो — सुंदर, सुवाहित.
9.97.25
अर्वाँ॑ इव॒ श्रव॑से सा॒तिमच्छेन्द्र॑स्य वा॒योर॒भि वी॒तिम॑र्ष ।
स नः॑ स॒हस्रा॑ बृह॒तीरिषो॑ दा॒ भवा॑ सोम द्रविणो॒वित्पु॑ना॒नः ॥
घोडे संपत्तीसाठी धावतात तसे, इंद्र आणि वायूच्या मार्गाकडे वाहा. हे सोमा, धन आणणारा आणि स्वतःला शुद्ध करणारा तू आम्हाला हजारो विशाल अन्न दे आणि आमच्यासाठी हो.
9.97.26
दे॒वा॒व्यो॑ नः परिषि॒च्यमा॑नाः॒ क्षयं॑ सु॒वीरं॑ धन्वन्तु॒ सोमाः॑ ।
आ॒य॒ज्यवः॑ सुम॒तिं वि॒श्ववा॑रा॒ होता॑रो॒ न दि॑वि॒यजो॑ म॒न्द्रत॑माः ॥
देवांचे मित्र असलेले सोम, आमच्यासाठी गाळले जाऊन, आमच्या घराकडे व वीर पुत्रांकडे धावोत. जे यज्ञ करीत नाहीत, सर्व कल्याण आणणाऱ्या होत्यांप्रमाणे, स्वर्गात यज्ञ करणारे आणि अत्यंत आनंददायी होऊन, सुमतीकडे धावोत.
9.97.27
ए॒वा दे॑व दे॒वता॑ते पवस्व म॒हे सो॑म॒ प्सर॑से देव॒पानः॑ ।
म॒हश्चि॒द्धि ष्मसि॑ हि॒ताः स॑म॒र्ये कृ॒धि सु॑ष्ठा॒ने रोद॑सी पुना॒नः ॥
अशाप्रकारे, हे देव सोमा, देवांच्या निवासासाठी वाहा; महानांच्या वेगासाठी, देवांनी संरक्षित होऊन, हे सोमा, वाहा. आम्ही महानांसमोर सभेत स्थापित आहोत; द्युलोक व पृथ्वी दृढ कर, स्वतःला शुद्ध करीत वाहा.
9.97.28
अश्वो॒ न क्र॑दो॒ वृष॑भिर्युजा॒नः सिं॒हो न भी॒मो मन॑सो॒ जवी॑यान् ।
अ॒र्वा॒चीनैः॑ प॒थिभि॒र्ये रजि॑ष्ठा॒ आ प॑वस्व सौमन॒सं न॑ इन्दो ॥
घोड्यासारखा, बैलांना जुंपलेला, तो गर्जतो; सिंहासारखा भयंकर, मनापेक्षाही वेगवान. हे सोमा, इकडे येणाऱ्या मार्गांनी येणाऱ्या, अतिवेगवान अशा तुझ्यासह, आमच्यासाठी, हे सोमा, आनंदी मनाने वाहा.
9.97.29
श॒तं धारा॑ दे॒वजा॑ता असृग्रन्त्स॒हस्र॑मेनाः क॒वयो॑ मृजन्ति ।
इन्दो॑ स॒नित्रं॑ दि॒व आ प॑वस्व पुरए॒तासि॑ मह॒तो धन॑स्य ॥
देवांपासून जन्मलेल्या शंभर धारा वाहिल्या; कवी हजारांना शुद्ध करतात. हे सोमा, स्वर्गाच्या लाभासाठी पुढे वाहा; तू महान धनाचा अग्रदूत आहेस.
9.97.30
दि॒वो न सर्गा॑ अससृग्र॒मह्नां॒ राजा॒ न मि॒त्रं प्र मि॑नाति॒ धीरः॑ ।
पि॒तुर्न पु॒त्रः क्रतु॑भिर्यता॒न आ प॑वस्व वि॒शे अ॒स्या अजी॑तिम् ॥
आकाशाच्या धारांप्रमाणे वाहिले; दिवसांचे ... वाहतात. ज्ञानी राजा मित्राला इजा करीत नाही, वडिलांच्या पुत्राप्रमाणे, कर्मांनी प्रयत्न करून, हे सोमा, या प्रजेसाठी अजिंक्य (आनंदाकडे) वाहा.
9.97.31
प्र ते॒ धारा॒ मधु॑मतीरसृग्र॒न्वारा॒न्यत्पू॒तो अ॒त्येष्यव्या॑न् ।
पव॑मान॒ पव॑से॒ धाम॒ गोनां॑ जज्ञा॒नः सूर्य॑मपिन्वो अ॒र्कैः ॥
हे पवमान सोमा, तू शुद्ध होऊन रक्षक अडथळे ओलांडतोस तेव्हा तुझ्या मधुमय धारा वाहू लागल्या. गायींच्या धामात जन्मून स्तोत्रांनी तू सूर्याला भरलेस.
9.97.32
कनि॑क्रद॒दनु॒ पन्था॑मृ॒तस्य॑ शु॒क्रो वि भा॑स्य॒मृत॑स्य॒ धाम॑ ।
स इन्द्रा॑य पवसे मत्स॒रवा॑न्हिन्वा॒नो वाचं॑ म॒तिभिः॑ कवी॒नाम् ॥
गर्जना करीत तू ऋताच्या मार्गाने चालतोस; तेजस्वी होऊन अमृताच्या धामात झळकतोस. तो सोम इंद्रासाठी वाहतो, आनंद देणारा होऊन, कवींच्या विचारांनी वाणीला प्रेरणा देत.
9.97.33
दि॒व्यः सु॑प॒र्णोऽव॑ चक्षि सोम॒ पिन्व॒न्धाराः॒ कर्म॑णा दे॒ववी॑तौ ।
एन्दो॑ विश क॒लशं॑ सोम॒धानं॒ क्रन्द॑न्निहि॒ सूर्य॒स्योप॑ र॒श्मिम् ॥
हे सोमा, दिव्य गरुडाप्रमाणे खाली पाहा; धारा वाहवत, कर्माने आणि देवांच्या इच्छेने. हे इंदू, कलशात प्रवेश कर; सोमपात्रात, गर्जत ये, सूर्याच्या किरणाकडे.
9.97.34
ति॒स्रो वाच॑ ईरयति॒ प्र वह्नि॑र्ऋ॒तस्य॑ धी॒तिं ब्रह्म॑णो मनी॒षाम् ।
गावो॑ यन्ति॒ गोप॑तिं पृ॒च्छमा॑नाः॒ सोमं॑ यन्ति म॒तयो॑ वावशा॒नाः ॥
ऋताचा वाहक तीन वाणींना प्रेरणा देतो; ब्रह्माची धारणा व मनीषा पुढे नेतो. गायी गोपतीकडे विचारत जातात; सोमाकडे बुद्धी तीव्र इच्छेने जातात.
9.97.35
सोमं॒ गावो॑ धे॒नवो॑ वावशा॒नाः सोमं॒ विप्रा॑ म॒तिभिः॑ पृ॒च्छमा॑नाः ।
सोमः॑ सु॒तः पू॑यते अ॒ज्यमा॑नः॒ सोमे॑ अ॒र्कास्त्रि॒ष्टुभः॒ सं न॑वन्ते ॥
गायी सोमाकडे जातात, दूध देणाऱ्या आणि उत्कट; ज्ञानी विचारांनी सोमाविषयी विचारत. पिळलेला सोम शुद्ध होतो, अभिषिक्त होत असताना; सोमातच मंत्र त्रिष्टुभ् छंदांनी एकत्र विणले जातात.
9.97.36
ए॒वा नः॑ सोम परिषि॒च्यमा॑नो॒ आ प॑वस्व पू॒यमा॑नः स्व॒स्ति ।
इन्द्र॒मा वि॑श बृह॒ता रवे॑ण व॒र्धया॒ वाचं॑ ज॒नया॒ पुरं॑धिम् ॥
असा, हे सोमा, आमच्यासाठी शिंपडला जाऊन, शुद्ध होत कल्याणासाठी वाहा. मोठ्या गर्जनेने इंद्रात प्रवेश कर; वाणी वाढव, स्तुती निर्माण कर, कुशल बुद्धी जागव.
9.97.37
आ जागृ॑वि॒र्विप्र॑ ऋ॒ता म॑ती॒नां सोमः॑ पुना॒नो अ॑सदच्च॒मूषु॑ ।
सप॑न्ति॒ यं मि॑थु॒नासो॒ निका॑मा अध्व॒र्यवो॑ रथि॒रासः॑ सु॒हस्ताः॑ ॥
जागरूक द्रष्टा सोम, ऋतांमध्ये आणि विचारांमध्ये पवित्र होत कलशांमध्ये विराजमान झाला; उत्सुक जोडपी, रथी आणि कुशल हातांचे अध्वर्यू त्याची सेवा करतात.
9.97.38
स पु॑ना॒न उप॒ सूरे॒ न धातौभे अ॑प्रा॒ रोद॑सी॒ वि ष आ॑वः ।
प्रि॒या चि॒द्यस्य॑ प्रिय॒सास॑ ऊ॒ती स तू धनं॑ का॒रिणे॒ न प्र यं॑सत् ॥
तो पवित्र होत सूर्याकडे, धात्यासारखा दोन्ही लोकांना भरतो आणि द्यावापृथिवींना वेगळे ठेवतो; त्याचे प्रिय सखे संरक्षणाने प्रिय वस्तू देतात, तो कर्म करणाऱ्याला धन रोखणार नाही.
9.97.39
स व॑र्धि॒ता वर्ध॑नः पू॒यमा॑नः॒ सोमो॑ मी॒ढ्वाँ अ॒भि नो॒ ज्योति॑षावीत् ।
येना॑ नः॒ पूर्वे॑ पि॒तरः॑ पद॒ज्ञाः स्व॒र्विदो॑ अ॒भि गा अद्रि॑मु॒ष्णन् ॥
वाढवणारा, बळ देणारा, पवित्र होत असलेला सोम, बलवान दाता आपल्या प्रकाशाने आमच्यावर कृपा करो; ज्याद्वारे आमचे पूर्वज, मार्ग जाणणारे, स्वर्ग शोधणारे, दगड फोडून गाई (प्रकाश) उघडत असत.
9.97.40
अक्रा॑न्त्समु॒द्रः प्र॑थ॒मे विध॑र्मञ्ज॒नय॑न्प्र॒जा भुव॑नस्य॒ राजा॑ ।
वृषा॑ प॒वित्रे॒ अधि॒ सानो॒ अव्ये॑ बृ॒हत्सोमो॑ वावृधे सुवा॒न इन्दुः॑ ॥
समुद्राने आदिम व्यवस्थेत गर्जना केली; जगाचा राजा, प्रजा निर्माण करणारा वृषभ सोम गाळण्यात, सुरक्षित आसनावर वाढतो; पिळला गेलेला हा महान सोम, तेजस्वी बिंदू, वाढला आहे.
9.97.41
म॒हत्तत्सोमो॑ महि॒षश्च॑कारा॒पां यद्गर्भोऽवृ॑णीत दे॒वान् ।
अद॑धा॒दिन्द्रे॒ पव॑मान॒ ओजोऽज॑नय॒त्सूर्ये॒ ज्योति॒रिन्दुः॑ ॥
ते महान कार्य सोम, वृषभ, याने केले, जेव्हा पाण्यांचा गर्भ देवांना निवडत होता; पवमान सोमाने इंद्रात बळ ठेवले, आणि इंदूने सूर्यात प्रकाश निर्माण केला.
9.97.42
मत्सि॑ वा॒युमि॒ष्टये॒ राध॑से च॒ मत्सि॑ मि॒त्रावरु॑णा पू॒यमा॑नः ।
मत्सि॒ शर्धो॒ मारु॑तं॒ मत्सि॑ दे॒वान्मत्सि॒ द्यावा॑पृथि॒वी दे॑व सोम ॥
हे सोमा, तू पवमान होऊन वायूला इष्ट यज्ञासाठी आणि दानासाठी आनंदित कर, मित्र-वरुणांना आनंदित कर; मरुतांच्या बळाला आनंदित कर, देवांना आनंदित कर, हे देव सोमा, द्यावापृथिवीला आनंदित कर.
9.97.43
ऋ॒जुः प॑वस्व वृजि॒नस्य॑ ह॒न्तापामी॑वां॒ बाध॑मानो॒ मृध॑श्च ।
अ॒भि॒श्री॒णन्पयः॒ पय॑सा॒भि गोना॒मिन्द्र॑स्य॒ त्वं तव॑ व॒यं सखा॑यः ॥
हे सोमा, सरळ वाहा, वाकड्यांचा संहार करणारा हो. रोग आणि शत्रूंना दूर पळवत, गायींच्या दुधाने दूध वाढवत इंद्रासाठी वाहा; आम्ही तुझे मित्र आहोत.
9.97.44
मध्वः॒ सूदं॑ पवस्व॒ वस्व॒ उत्सं॑ वी॒रं च॑ न॒ आ प॑वस्वा॒ भगं॑ च ।
स्वद॒स्वेन्द्रा॑य॒ पव॑मान इन्दो र॒यिं च॑ न॒ आ प॑वस्वा समु॒द्रात् ॥
मधाचा सार वाहव; संपत्तीचा झरा वाहव. आमच्यासाठी वीर आणि सौभाग्य आण. इंद्रासाठी मधुर हो; शुद्धपणे वाहणाऱ्या इंदो, आमच्यासाठी समुद्रातून संपत्ती आण.
9.97.45
सोमः॑ सु॒तो धार॒यात्यो॒ न हित्वा॒ सिन्धु॒र्न नि॒म्नम॒भि वा॒ज्य॑क्षाः ।
आ योनिं॒ वन्य॑मसदत्पुना॒नः समिन्दु॒र्गोभि॑रसर॒त्सम॒द्भिः ॥
पिळलेला सोम धारेने, धावत्या घोड्याप्रमाणे, नदीप्रमाणे सखल भूमीकडे वाहतो. आपल्या स्थानी पोहोचून वनात बसतो, पवित्र होत; इंदू गायी व पाण्यांसह एकत्र वाहिला.
9.97.46
ए॒ष स्य ते॑ पवत इन्द्र॒ सोम॑श्च॒मूषु॒ धीर॑ उश॒ते तव॑स्वान् ।
स्व॑र्चक्षा रथि॒रः स॒त्यशु॑ष्मः॒ कामो॒ न यो दे॑वय॒तामस॑र्जि ॥
हा तो सोम तुझ्यासाठी वाहतो, हे इंद्रा. कलशांतील ज्ञानी व बलवान सोम—प्रकाश पाहणारा, रथवान, सत्यबल असलेला—इच्छेप्रमाणे देवांची इच्छा करणाऱ्यांसाठी पाठवला गेला आहे.
9.97.47
ए॒ष प्र॒त्नेन॒ वय॑सा पुना॒नस्ति॒रो वर्पां॑सि दुहि॒तुर्दधा॑नः ।
वसा॑नः॒ शर्म॑ त्रि॒वरू॑थम॒प्सु होते॑व याति॒ सम॑नेषु॒ रेभ॑न् ॥
हा सोम प्राचीन बलासह पवित्र होत, कन्येचे (उषेचे) रूप धारण करत, त्रिविध संरक्षित आश्रय परिधान करून, पाण्यांत, होता पुरोहितासारखा, सभांमध्ये गर्जत जातो.
9.97.48
नू न॒स्त्वं र॑थि॒रो दे॑व सोम॒ परि॑ स्रव च॒म्वोः॑ पू॒यमा॑नः ।
अ॒प्सु स्वादि॑ष्ठो॒ मधु॑माँ ऋ॒तावा॑ दे॒वो न यः स॑वि॒ता स॒त्यम॑न्मा ॥
आता आमच्यासाठी, रथवान देवा सोमा, दोन कलशांच्या मध्ये पवित्र होऊन सभोवती वाहा. पाण्यांत अत्यंत मधुर, मधाने भरलेला, ऋतवान देवाप्रमाणे, सवितृप्रमाणे, सत्यमनस्क हो.
9.97.49
अ॒भि वा॒युं वी॒त्य॑र्षा गृणा॒नोऽभि मि॒त्रावरु॑णा पू॒यमा॑नः ।
अ॒भी नरं॑ धी॒जव॑नं रथे॒ष्ठाम॒भीन्द्रं॒ वृष॑णं॒ वज्र॑बाहुम् ॥
हे सोमा, पवित्र होऊन तू वायूकडे वाहतोस, स्तुतीने गौरवला जाऊन; मित्र आणि वरुणाकडे, मनासारख्या वेगवान नेत्याकडे, रथावर उभ्या असलेल्याकडे, वज्रबाहू वृषभ इंद्राकडे वाहा.
9.97.50
अ॒भि वस्त्रा॑ सुवस॒नान्य॑र्षा॒भि धे॒नूः सु॒दुघाः॑ पू॒यमा॑नः ।
अ॒भि च॒न्द्रा भर्त॑वे नो॒ हिर॑ण्या॒भ्यश्वा॑न्र॒थिनो॑ देव सोम ॥
हे सोमा, वस्त्रांकडे, सुंदर वस्त्रांकडे वाहा; सहज दूध देणाऱ्या गायींकडे, पवित्र होऊन वाहा. आमच्या धारणासाठी तेजस्वी धन आणि सोन्याकडे वाहा; हे देव सोमा, रथवान घोड्यांकडे वाहा.
9.97.51
अ॒भी नो॑ अर्ष दि॒व्या वसू॑नि अ॒भि विश्वा॒ पार्थि॑वा पू॒यमा॑नः ।
अ॒भि येन॒ द्रवि॑णम॒श्नवा॑मा॒भ्या॑र्षे॒यं ज॑मदग्नि॒वन्नः॑ ॥
हे सोमा, आमच्याकडे वाहा, दिव्य धनांकडे वाहा; पवित्र होऊन सर्व पार्थिव संपत्तींकडे वाहा. ज्याद्वारे आम्ही धन मिळवू शकू त्याकडे वाहा; आर्षेयाकडे वाहा, जे जमदग्नीसह आम्हास मिळो.
9.97.52
अ॒या प॒वा प॑वस्वै॒ना वसू॑नि माँश्च॒त्व इ॑न्दो॒ सर॑सि॒ प्र ध॑न्व ।
ब्र॒ध्नश्चि॒दत्र॒ वातो॒ न जू॒तः पु॑रु॒मेध॑श्चि॒त्तक॑वे॒ नरं॑ दात् ॥
या शुद्धीकरणाने तू शुद्ध हो; ही धने आणून, हे इंदो, सरसात पुढे वाहा. येथे वाऱ्यासारखा प्रेरित, बहुज्ञानी सोम यजमानाला नेतृत्वाचे धन देतो.
9.97.53
उ॒त न॑ ए॒ना प॑व॒या प॑व॒स्वाधि॑ श्रु॒ते श्र॒वाय्य॑स्य ती॒र्थे ।
ष॒ष्टिं स॒हस्रा॑ नैगु॒तो वसू॑नि वृ॒क्षं न प॒क्वं धू॑नव॒द्रणा॑य ॥
आणि आमच्यासाठी या शुद्धीने शुद्ध हो; श्रवणीय सामगानाच्या घाटावर, श्रवाय्याच्या तीर्थावर. नैगु (सोम) साठ हजार धने दिली, पिकलेले झाड हलवून पाडावे तसे, संघर्षासाठी.
9.97.54
मही॒मे अ॑स्य॒ वृष॒नाम॑ शू॒षे माँश्च॑त्वे वा॒ पृश॑ने वा॒ वध॑त्रे ।
अस्वा॑पयन्नि॒गुतः॑ स्ने॒हय॒च्चापा॒मित्राँ॒ अपा॒चितो॑ अचे॒तः ॥
हे महान वृषभ-बल सोमाचे आहे, दोन्ही (दिव्य आणि पार्थिव) वीर्य; मेंढ्यांच्या नायकाच्या युद्धात किंवा विशाल संग्रामात, किंवा संघर्षात, शत्रूच्या घातपात्यांना झोपवा, आणि त्यांना जागेही करा. शत्रूंना दूर पळवा, अदृश्यांना येथून हाकला.
9.97.55
सं त्री प॒वित्रा॒ वित॑तान्येषि॒ अन्वेकं॑ धावसि पू॒यमा॑नः ।
असि॒ भगो॒ असि॑ दा॒त्रस्य॑ दा॒तासि॑ म॒घवा॑ म॒घव॑द्भ्य इन्दो ॥
हे सोमा, तू तीन गाळणींमधून पसरून जातोस; शुद्ध होत असताना एकाच मार्गाने धावतोस. तू भग आहेस, दात्याचा दाता आहेस; हे इंदो, दानशूरांसाठी तू दानी आहेस.
9.97.56
ए॒ष वि॑श्व॒वित्प॑वते मनी॒षी सोमो॒ विश्व॑स्य॒ भुव॑नस्य॒ राजा॑ ।
द्र॒प्साँ ई॒रय॑न्वि॒दथे॒ष्विन्दु॒र्वि वार॒मव्यं॑ स॒मयाति॑ याति ॥
सर्वज्ञ आणि ज्ञानी असा हा सोम वाहतो; तो सर्व जगाचा राजा आहे. थेंबांना प्रेरणा देत इंदू यज्ञस्पर्धांमध्ये न भेदता येणारे आवरण फोडून एकत्र पुढे जातो.
9.97.57
इन्दुं॑ रिहन्ति महि॒षा अद॑ब्धाः प॒दे रे॑भन्ति क॒वयो॒ न गृध्राः॑ ।
हि॒न्वन्ति॒ धीरा॑ द॒शभिः॒ क्षिपा॑भिः॒ सम॑ञ्जते रू॒पम॒पां रसे॑न ॥
न फसवलेले रेडे इंदूला चाटतात; त्या ठिकाणी कवी गिधाडांप्रमाणे ओरडतात. धीर जन दहा बोटांनी सोमाला हलवतात; पाण्यांच्या रूपाला रसाने सजवतात.
9.97.58
त्वया॑ व॒यं पव॑मानेन सोम॒ भरे॑ कृ॒तं वि चि॑नुयाम॒ शश्व॑त् ।
तन्नो॑ मि॒त्रो वरु॑णो मामहन्ता॒मदि॑तिः॒ सिन्धुः॑ पृथि॒वी उ॒त द्यौः ॥
हे सोमा, वाहत शुद्ध होणाऱ्या तुझ्याद्वारे, यज्ञबलीत केलेले कर्म आम्ही सदैव जमा करू. ते मित्र आणि वरुण आमच्यासाठी मान्य करोत; अदिती, सिंधू, पृथ्वी आणि द्यौ हेही मान्य करोत.